KORUMA AMAÇLI İMAR
PLANLARI VE ÇEVRE DÜZENLEME
PROJELERİNİN
HAZIRLANMASI, GÖSTERİMİ, UYGULAMASI,
DENETİMİ VE
MÜELLİFLERİNE İLİŞKİN USUL VE
ESASLARA AİT
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin
amacı, koruma amaçlı imar planlarının ve çevre düzenleme projelerinin
hazırlanması, yapım esasları, gösterimi, onaylanması, uygulaması, denetimi ve
bu plan ve projeleri hazırlayacak müelliflerin nitelikleri ile görev, yetki
ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — (Değişik
fıkra:RG-5/1/2017-29939) Bu Yönetmelik hükümleri, doğal sit alanları hariç sit
alanları ve bunların etkileşim geçiş sahalarında yapılacak koruma amaçlı imar
planı, çevre düzenleme projeleri ile bunların değişikliklerinin hazırlanma,
uygulama ve denetim sürecinde uyulacak teknik ve yönetsel esasları ve
müelliflerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin esasları kapsar.
(Mülga
fıkra:RG-5/1/2017-29939)
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik
21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanununun 17 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu
Yönetmelikte geçen;
Bakanlık: Kültür ve
Turizm Bakanlığını,
Kanun: 2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununu,
Genel Müdürlük:
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünü,
Koruma Yüksek
Kurulu: Kültür ve (Mülga ibare:RG-5/1/2017-29939) (…)Varlıklarını
Koruma Yüksek Kurulunu,
Koruma bölge
kurulu: Kültür (Mülga ibare:RG-5/1/2017-29939) (…) varlıklarını koruma
bölge kurulunu,
Koruma bölge kurulu
müdürlüğü: Kültür (Mülga ibare:RG-5/1/2017-29939) (…) varlıklarını
koruma bölge kurulu müdürlüğünü,
İdare: (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Büyükşehir belediyelerini; belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde
belediyeleri; bu sınırlar dışında il özel idarelerini ve ilgili mevzuatları
uyarınca plan yapma, yaptırma ve onaylama yetkisine sahip kurum ve
kuruluşlarını,
Sit: Tarih
öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup,
yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini
yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak
bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan
ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli
alanları,
Kentsel sit: (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada
bulunmaları ve bir bütün olarak o yerleşmenin ait oldukları dönemin yaşam
biçimini gelecek nesillere aktarmaları sebebiyle teker tekertaşıdıkları
kıymetten daha fazla kıymeti olan, kültürel ve tabii çevre elemanlarının
(yapılar, bahçeler, bitki örtüleri, yerleşim dokuları, duvarlar, sokak ve
meydanlar ve benzeri) birlikte bulundukları alanları,
Arkeolojik sit: (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
İnsanlığın varoluşundan günümüze kadar ulaşan eski uygarlıkların yer
altında, yer üstünde ve su altındaki ürünlerini, yaşadıkları devirlerin
sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerini yansıtan her türlü kültür
varlığının yer aldığı yerleşmeler ve alanları,
Doğal sit: İlginç
özellik ve güzelliklere sahip olan ve ender bulunan korunması gerekli
alanları ve taşınmaz tabiat varlıklarını,
Tarihi sit: (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
İnsanlık tarihi, milli tarihimiz veya askeri harp tarihi açısından çok
önemli tarihi olayların cereyan ettiği ve bu sebeple korunması gerekli
yerleri,
Etkileşim geçiş
sahası: (Ek:RG-5/1/2017-29939) Korunması gerekli kültür varlıklarını
ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren,
daha önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya
sit sınırları dışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve
benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında kalmış sitleri doğrudan
etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında göz
önünde bulundurulması gereken alanları,
Ören yeri: Tarih
öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli uygarlıkların ürünü olup topografik
olarak tanımlanabilecek derecede yeterince belirgin ve mütecanis özelliklere
sahip, aynı zamanda tarihsel, arkeolojik, sanatsal, bilimsel, sosyal veya
teknik bakımlardan dikkate değer, kısmen inşa edilmiş, insan emeği kültür
varlıkları ile tabiat varlıklarının birleştiği alanları,
Koruma amaçlı imar
planı: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca belirlenen sit
alanlarında, alanın etkileşim geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak,
kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda
korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimari, demografik, kültürel,
sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına
dayalı olarak; halihazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane
halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını
iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve
kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme
alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini,
yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, altyapı tesislerinin tasarım esasları,
yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı
ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde
hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile planlama kararları tutumları,
plan notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar
planlarının gerektirdiği ölçekteki planları,
Revizyon koruma
amaçlı imar planı: Mevcut koruma amaçlı imar planının uygulanmasının mümkün
olmadığı veya yeni ihtiyaç ve sorunların teknik ve bilimsel gerekçelere
dayalı araştırmalar sonucu hazırlanan raporlarla ortaya konulduğu durumlar
ile üst ölçekli plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla koruma
amaçlı imar planı yapım ilkelerine bağlı olarak, planın tamamının veya plan
ana kararlarını etkileyecek büyük bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen
planı,
İlave koruma amaçlı
imar planı: Yapılacak etütler sonrasında koruma amaçlı imar planının
kapsadığı sit alanı sınırının genişlemesi, sit alanına yakın yeni sit
alanları belirlenmesi veya başka zorunlu durumlarda, mevcut plana bitişik ve
mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum
sağlayacak biçimde koruma amaçlı imar planı yapım ilkelerine ve bu Yönetmelik
uyarınca plan hazırlama esaslarına bağlı olarak hazırlanan planı,
Koruma amaçlı imar
planı değişikliği: Koruma amaçlı imar planı ana kararlarını, sürekliliğini,
bütünlüğünü, teknik altyapı ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte,
bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, sınırlı büyüklükteki bir alan
için arazi kullanım kararını veya plan notunu değiştiren, kamu yararının,
arkeolojik, tarihi, kültürel ve doğal değerlerin korunmasının zorunlu kılması
halinde yapılan plan düzenlemelerini,
Çevre düzenleme projesi:
Ören yerlerinin arkeolojik potansiyelini koruyacak şekilde, denetimli olarak
ziyarete açmak, tanıtımını sağlamak, mevcut kullanım ve dolaşımdan
kaynaklanan sorunlarını çözmek, alanın ihtiyaçlarını çağdaş, teknolojik
gelişmelerin gerektirdiği donatılarla gidermek amacıyla her ören yerinin
kendi özellikleri göz önüne alınarak hazırlanacak 1/500, 1/200 ve 1/100
ölçekli düzenleme projelerini,
Plan müellifi: En
az dört yıllık lisans eğitimi veren fakülte veya bunlara denkliği yetkili
makamlarca kabul edilen yüksek öğretim kurumlarının şehir planlama veya şehir
ve bölge planlama bölümünden mezun olmuş şehir plancıları veya şehir ve bölge
plancıları veya kent plancıları ile bu kişilerin ortak olduğu tescilli büro
ve şirketleri,
Planlama ekibi:
Koruma amaçlı imar planı yapımını yüklenen şehir plancısı veya şehir ve bölge
plancısı veya kent plancısı müellif tarafından bu Yönetmelik hükümleri
doğrultusunda oluşturulan ekibi,
Proje müellifi:
Çevre düzenleme projesini yapmaya yetkili olan gerçek ve tüzel kişileri,
Proje ekibi: Çevre
düzenleme projesinin yapımını üstlenen müellif tarafından bu Yönetmelik
hükümleri doğrultusunda oluşturulan ekibi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Koruma Amaçlı İmar
Planlarının Hazırlanması, Yapım Esasları,
Onaylanması,
Uygulaması ve Denetimi
Yetki
ve yöntem
Madde 5 — Koruma amaçlı imar
planları idareler tarafından;
a) Bu Yönetmeliğin
19 uncu maddesinde belirlenen koruma amaçlı imar planı yapımı ekibi
bulunması koşuluyla doğrudan hazırlanabilir;
b) İhale
mevzuatında belirtilen usul ve esaslara göre ihale suretiyle yaptırılabilir;
c) (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) İller Bankası Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğüne yetki verilerek hazırlatılabilir.
Belediyeler koruma
amaçlı imar planlama çalışmalarının program ve bütçesini hazırlayarak (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) İller Bankası Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğünün yıllık bütçesi oluşturulmadan önce (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) İller Bankası Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğüne müracaat eder ve bu amaçla belediyelere aktarılmak üzere (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) İller Bankası Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğü bütçesine yeteri kadar ödenek konur. İl özel idareleri ise
bütçelerinde koruma amaçlı imar planlarının yapımı için ödenek ayırırlar.
Ayrıca, Kanunun 10
uncu ve 12 nci maddeleri ile 16/4/2003 tarihli ve 4848 sayılı Kültür ve
Turizm Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi
gereğince ilgili idarelerden yetki alarak Bakanlıkça da koruma amaçlı imar
planları yaptırılabilir.
Ulusal ya da
uluslararası ölçekte açılan yarışmalar sonucu elde edilecek koruma amaçlı
imar planlarında, yarışmayı düzenleyen kurumlar yarışma şartnamelerini,
Bakanlığın görüşünü alarak bu Yönetmeliğin 18 inci ve 19 uncu maddelerine
göre düzenleyeceklerdir; ancak yarışmaya katılacak plan müelliflerinde 18
inci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki koşullar aranmaz.
Plan hazırlama
esasları
Madde 6 — (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Koruma amaçlı imar
planları aşağıdaki ilkeler doğrultusunda hazırlanır:
a) Bir alanın koruma
bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plan uygulamasını
durdurur. Sit alanı ve etkileşim geçiş sahası göz önünde bulundurularak varsa
1/25000 ölçekli plan kararları ve notları alanın sit statüsü dikkate
alınarak, yeniden gözden geçirilir ve ilgili idarelerce onaylanır.
b) Koruma amaçlı
imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde
geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. İdareler söz
konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar plânını hazırlatıp, incelenmek
ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır.
Bu üç yıllık
sürenin sonunda, koruma amaçlı imar planlarını yapma ve yaptırmaya yetkili
idarelerce bütçelerinde plan yapımı için yeterli ödenek bulunmadığının, ilgili
kurumlardan ödenek temin edilemediğinin ve koruma amaçlı imar planı hazırlama
yeterliliğine sahip teknik elemanlarının olmadığının birlikte belgelenmesi
durumunda veya alanda kazı çalışmalarının devam etmesi, afet hali gibi
zorunlu teknik gerekçelerle plan yapılamaması halinde, koruma bölge kurulunca
bu süre gerekçeli olarak uzatılabilir.
Uzatılan süre
içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır.
c) İdareler
planları, Bakanlıkça hazırlanan koruma amaçlı imar planları teknik
şartnamesinde belirtilen esaslara uygun olarak hazırlar. İdarelerce planlama
alanının özelliğine göre bu şartnameye ek olarak özel teknik şartname
düzenlenebilir.
d) İdareler koruma
amaçlı imar planı hazırlanmasına başlamadan önce plan sınırları ile etkileşim
geçiş sahası belirlenmesine ilişkin önerilerini ilgili koruma bölge kuruluna
sunarak uygun görüşünü almakla yükümlüdür. Bu aşamada koruma bölge
kurullarınca da ihtiyaç duyulması halinde etkileşim geçiş sahası belirlenir.
İdare koruma amaçlı imar planı ile varsa etkileşim geçiş sahasını birlikte
planlar.
e) Koruma amaçlı
imar planları, yeni bir koruma amaçlı imar planı veya koruma amaçlı imar
planı revizyonuhazırlanıp onaylanmadan veya herhangi bir yargı kararı
bulunmadan ilgili idarece iptal edilemez. Sit alanlarına ilişkin tüm
ölçeklerde yapılmış; koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak
yürürlüğe giren planların yargı kararları ile uygulamasının durdurulması veya
iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge kurulunca geçiş dönemi yapılanma
şartları yeniden belirlenir. Planın iptali halinde plan yapım süreci
başlatılır. Planlarda kısmi iptal olması halinde iptal edilen kısma ilişkin
geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları koruma bölge kurulunca
belirlenir ve plan bütünü göz önünde bulundurularak ilgili idarece plan yapım
süreci başlatılır.
f) Koruma amaçlı
imar planları, kadastral durum işlenmiş güncel
onaylı halihazır haritalar üzerine çizilir. Koruma amaçlı imar
planları, bu planlara esas
jeolojik-jeoteknik veya mikrobölgeleme etüt raporlarına uygun
olarak hazırlanır. Ancak Kanunla kesin yapı yasağı getirilen alanlarda
yapılan koruma amaçlı imar planlarında jeolojik-jeoteknik rapor
hazırlanma şartı aranmaz.
g) Koruma amaçlı
imar planlarının varsa etkileşim geçiş sahaları ile sit alanının bütününü
kapsayacak şekilde içinde bulunduğu yerleşme ile ilişkileri kurularak
hazırlanması zorunludur.
Ancak koruma amaçlı
nazım imar planında, planın uygulanmasına yönelik etaplar ve uygulama
programı tanımlanmış ise, nazım planın koruma bölge kurulunda uygun görülmüş
ve idarece onaylanmış olması kaydı ile, koruma amaçlı uygulama imar
planları etaplar halinde yapılabilir.
Kanunla kesin
yapılaşma yasağı getirilen alanlarda 22/5/2010 tarihli ve 27588
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sit Alanlarında Kalan Taşınmazların Hazine
Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik gereğince yapılması
istenen (Danıştay Altıncı Dairesinin 15/12/2020 tarihli ve E.:2019/2481;
K.:2020/12782 sayılı kararı ile iptal ibare; koruma amaçlı imar
planları parsel ölçeğinde yapılabilir.)
h) Yapılacak koruma
amaçlı imar planlarında, Kanun gereğince kesin yapılaşma yasağı uygulanması
gereken alanlar belirlenir.
i) Koruma amaçlı
imar planlarında tescilli kültür varlıkları ile sit alanları içindeki
faaliyetlerin ve yapı stokunun deprem, sel baskını, heyelan, yangın, kaya
düşmesi ve benzeri afetlere karşı daha dayanıklı ve güvenli hale
getirileceğine ilişkin hedefler, stratejiler ve uygulama esasları getirilir
ve bunlar plan açıklama raporu ve plan notlarına işlenir.
j) Koruma amaçlı
imar planlarının hazırlanması aşamasında; tarihi çevre, kültürel ve doğal
miras, sosyal, kültürel ve ekonomik yapı, teknik altyapı, sosyal donatı, yapı
ve sokak dokusu, mülkiyet yapısı, ulaşım, dolaşım sistemi, örgütlenme biçimi
ve benzerlerine ilişkin gerekli etütler kent bütünü ile ilişkilendirilerek
yapılır. Tespit edilen sorunların çözümü ve tarihi, kültürel, doğal çevrenin
yaşanabilir ve sürdürülebilir biçimde korunabilmesi için alana özgü
stratejiler belirlenir.
k) Yapılacak koruma
amaçlı imar planları, plan açıklama raporu, araştırma ve analiz çalışmaları,
plan müellifi ve planlama ekibi tarafından imzalanır.
Sosyal
donatı ve teknik altyapı
Madde 7 — (Değişik
fıkra:RG-5/1/2017-29939) Koruma amaçlı imar planlarında taşınmaz kültür
varlıklarının fiziksel ve mülkiyet dokusu özellikleri, mevcut sosyal ve
teknik altyapı tesisleri, koruma-kullanma dengesi, planlanan alanın şartları
ile ihtiyaçları gözetilerek kentsel, sosyal ve teknik altyapı alan
standartları, yaya ve taşıt yolları genişlikleri koruma amaçlı imar planı
kararları ile belirlenir.
Planlarda,
engelliler gibi kamu ortak mekanlarını kullanmakta zorluk çeken kişilerin
kentsel kullanımlara, sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarına erişimini ve
kullanımını sağlayıcı ve kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması amacıyla tasarım
ilkeleri geliştirilerek mekansal düzenlemeler yapılır ve her türlü mevzuat ve
Türk Standartları Enstitüsü standartları dikkate alınır.
Planların
onaylanması
Madde 8 — (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Koruma bölge kurulu
müdürlükleri, belediye yetkisinde olan alanlarda belediye meclisince, il özel
idaresi yetkisinde olan alanlarda il genel meclisince ve diğer idarelerin
yetkisindeki alanlarda onaylamaya yetkili makam tarafından uygun bulunarak
kendilerine iletilen koruma amaçlı imar planını, Kanun ve bu Yönetmelik
hükümleri doğrultusunda eksik belgesinin olup olmadığı yönünde incelerler. Eksik
belgesi bulunduğu saptanan planlar koruma bölge kurulu müdürlüğünce idareye
iade edilir.
Koruma bölge
kurulu, belgeleri tam olarak koruma bölge kuruluna ibraz edildiği tarihten
itibaren koruma amaçlı imar planlarını en geç altı ay içinde karara bağlar.
Koruma bölge
kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma amaçlı imar planları onaylanmak
üzere sadece ilgili idarelere gönderilir.
Koruma amaçlı imar
planı, belediye yetkisinde olan alanlarda belediye meclisince, il özel
idaresi yetkisinde olan alanlarda il genel meclisince ve diğer idarelerin
yetkisindeki alanlarda onaylamaya yetkili makam tarafından en geç iki ay
içinde görüşülür ve karara bağlanır. Koruma bölge kurulunca plana ilave
edilen veya değiştirilen hususlar olması halinde, idare bu konularla ilgili
plan yapım sürecinde alınan görüşler ve ana kararlar dikkate alınarak varsa
değişmesini istediği hususları aynı süre içerisinde koruma bölge kuruluna
bildirir. Bu süre içinde idarece herhangi bir husus koruma bölge kuruluna
iletilmediği takdirde, koruma bölge kurulunca uygun bulunmuş haliyle planlar
onaylanmış sayılır ve kesinleşerek yürürlüğe girer.
İdarece planda
değiştirilmesi istenen hususlar koruma bölge kuruluna bildirildiği takdirde
koruma bölge kurulunca bu hususlar değerlendirilir ve uygun görülen haliyle
planlar idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Planlar koruma bölge kurulunun
uygun gördüğü şekliyle ilgili idarelerce altmış gün içinde onaylanmak
zorundadır. Bu süre içinde görüşülmeyen ya da onaylanmayan planlar
kesinleşerek yürürlüğe girer.
Planlar onaylandığı
tarihten itibaren en geç on beş iş günü içinde otuz
gün süreyle herkesin görebileceği şekilde idarelerce
tespit edilen ilan yerlerinde asılmak suretiyle ve idarelerin internet
adreslerinde eş zamanlı olarak ilan edilir.
Planların nerede ve
nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile yerel veya ulusal
basında veya ilgili muhtarlıklarda duyurulur.
İdare, onaylanan
koruma amaçlı imar planı ve eklerini, koruma bölge kurulu kararı ile birlikte
dağıtımı yapılmak üzere asgari beş takım olarak ilgili koruma bölge kurulu
müdürlüğüne gönderir.
Uygun bulunan
planlara ilişkin koruma bölge kurulu kararı, koruma bölge kurulu müdürlüğünce
ilgili yerlere, karar eki planlar ise sadece Genel Müdürlük ve ilgili
idarelere gönderilir.
Koruma amaçlı imar
planına itiraz
Madde 9 — Askı süresi içinde
koruma amaçlı imar planlarına itiraz edilebilir. İtirazlar idarelere yapılır.
İdarece itirazlar en geç otuz gün içinde değerlendirilir ve karara bağlanır.
Alınan karar, koruma amaçlı imar planında değişiklik yapılmasını gerektirmesi
halinde (Ek ibare:RG-5/1/2017-29939) itirazlar koruma bölge
kurulunun değerlendirmesine sunulur.
İdareler ile gerçek
ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının
kararlarına uymak zorundadırlar.
(Değişik
fıkra:RG-5/1/2017-29939) Koruma amaçlı imar plânları, değişiklikleri ve
revizyonlarına ilişkin koruma bölge kurullarınca alınan
kararlara 19/4/2012 tarihli ve 28269 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını
Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliği doğrultusunda itiraz edilebilir.
Koruma amaçlı imar
planına yapılan itirazlar uygulamayı ve yürütmeyi durdurmaz.
Plan raporu ve
gösterim
Madde 10 — Koruma amaçlı imar
planlarının hazırlanmasında uygulanacak gösterimlerde (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuatta
belirtilen gösterimlere uyulur. Ancak koruma amaçlı imar planlarının
özelliği, verilecek kararların detaylı olması ve her alanın farklı nitelik taşıması
nedeniyle, plana özgü gösterim kullanılabilir.
Plan gösterimi ve
plan notlarında yer alan yapılaşma düzeni, yoğunluk ve benzeri konularda
tasarım esasları ve uygulama ilkeleri, ulaşım, dolaşım ve açık alan sistemi
ile ilgili uygulama esasları, koruma, sağlıklaştırma ve koruyucu yenileme
program alan ve projelerinin etaplanma esasları, kentsel tasarım, peyzaj,
restorasyon, mimari ve mühendislik projelendirme esasları ve prosedürleri ve
benzeri hususlar plan raporunda daha detaylı olarak yazılı ve çizili yer
alır.
Koruma amaçlı imar
planı değişikliği, revizyonu ve ilaveleri
Madde 11 – (Başlığı
ile birlikte değişik:RG-5/1/2017-29939)
Koruma amaçlı imar
planlarında yapılacak değişiklikler, revizyon ve ilaveler de bu
Yönetmelikte belirtilen usullere tabidir.
Ancak koruma amaçlı
imar planlarında sit alanının bütününü etkilemeyecek değişiklikler, emsal ve
kat adedi artırımı ile alan kullanım kararı dışında kalan parsel ölçeğindeki
değişiklikler ve maddi hataların düzeltilmesine yönelik değişikliklerde plan
müellifi dışında planlama ekibinin tamamının bulunması şartı aranmaz.
Koruma bölge
kurulunca koruma amaçlı imar planı revizyonu yapılması kararı
alınan alanlarda zorunlu nedenler dışında plan değişikliği yapılamaz.
5 inci maddeye göre
Bakanlık tarafından yaptırılan koruma amaçlı imar planlarında
değişiklik, revizyon ve ilave yapılması durumunda Bakanlığın görüşü
alınır.
Koruma amaçlı imar
planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek, mevcut korunması
gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel doku
özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin
plan değişikliği yapılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çevre Düzenleme
Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması ve Denetimi
Proje alanı
Madde 12 — Koruma bölge kurulunca
sit alanı olarak ilan edilen ören yerlerinde Bakanlıkça düzenlenmesine gerek
görülen alanlardır.
Yetki ve yöntem
Madde 13 — Çevre düzenleme
projeleri, Bakanlık tarafından doğrudan yapılabilir veya yaptırılabilir.
Çevre düzenleme
projelerinin Bakanlıkça doğrudan yapılması halinde bu Yönetmeliğin Beşinci
Bölümündeki; ihale yöntemi ile elde edilmesi durumunda ise bu Yönetmeliğin
Altıncı Bölümündeki hükümlere göre çalışmalar yürütülür.
Ulusal ya da
uluslararası ölçekte açılan yarışmalar sonucu elde edilecek çevre düzenleme
projelerinde, yarışmayı düzenleyen kurumlar yarışma şartnamelerini, bu
Yönetmeliğin Altıncı Bölümünde belirlenen uzmanlık alanlarının yarışma ekibi
bünyesinde yer almasını sağlayacak ve ekip başı tanımını bu Yönetmeliğin
proje müellifi tanımına uyacak şekilde düzenleyeceklerdir; ancak yarışmaya
katılacak olan proje müelliflerinde 24 üncü maddenin (c) ve (d) bentlerindeki
koşullar aranmaz.
Proje hazırlama
esasları
Madde 14 — Sit alanlarında
yer alan ören yerlerinin çevre düzenleme projesinin yapılması için sit
alanına ilişkin koruma amaçlı imar planının bulunması esastır.
Ancak ören yerinde
bulunan arkeolojik değerlerin korunması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak
ivedi önlemlerin alınmasının zorunlu olduğu hallerde koruma amaçlı imar planı
olmadan da çevre düzenleme projesi hazırlanabilir. Bu proje koruma amaçlı
imar planı ve yönetim planının hazırlanmasında değerlendirilir ve gerekiyorsa
koruma amaçlı imar planı ve yönetim planının ana yaklaşımları doğrultusunda
yeniden düzenlenir.
Çevre düzenleme
projeleri, ören yerlerinin arkeolojik potansiyelini etkin bir şekilde korumak
üzere, mevcut kullanım ve dolaşımdan kaynaklanan sorunların çözümü amacıyla
yapım sürecinin genel ilke ve hedefleri, proje belgelerinin içeriği ve
biçimi, yapılacak çalışmalarda izlenecek yöntem ve çalışmaların
ayrıntılarıyla birlikte Bakanlıkça hazırlanan çevre düzenleme projeleri
teknik şartnamesinde belirtilen esaslara uygun olarak hazırlanır. Proje
alanının özelliğine göre bu şartnameye ek olarak özel teknik şartname
düzenlenebilir.
Projelerin
onaylanması
Madde 15 — Çevre düzenleme
projelerinin hazırlanmasından sonra bu projeler görüş alınmak üzere koruma
bölge kuruluna gönderilir. Koruma bölge kurulu projede değiştirilmesi gerekli
hususlar belirlediği takdirde bu hususları kararında belirtir ve gerekli
düzenlemelerin yapılmasını Bakanlıktan ister.
(Değişik
fıkra:RG-5/1/2017-29939) Karar doğrultusunda gerekli düzenlemeler
yapıldıktan sonra projeler koruma bölge kurulunca yeniden değerlendirilir,
koruma bölge kurulunca uygun bulunan projeler Bakanlıkça onaylanır.
Projelerde
değişiklik yapılması
Madde 16 — Çevre düzenleme
projelerinde değişiklik yapılması halinde, onaylanmasına ilişkin olarak
düzenlenen 15 inci maddedeki süreç uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Koruma Amaçlı İmar
Plan Müelliflerinin Yeterliliği ile
Görev, Yetki ve
Sorumluluklarına İlişkin Usul ve Esaslar
Yetki
Madde 17 — Koruma amaçlı imar
planlarının müellifi, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısıdır. Planlama ekibinde alanın konumu, sit statüsü ve özellikleri göz
önünde bulundurularak mimar, restorasyon konusunda yüksek lisans yapmış
mimar, sanat tarihçisi, arkeolog, sosyolog, mühendis, peyzaj mimarı gibi
meslek gruplarından yeterli sayıda uzman görev alır.
Ekipte yer alacak
uzmanların 19 uncu maddede belirtilen planlama ekibinde aranacak asgari
niteliklere sahip olması gereklidir.
Plan müellifinde
aranacak asgari nitelikler
Madde 18 — Koruma amaçlı imar
planı müellifinde asgari aşağıdaki nitelikler aranır:
a) Asgari dört
yıllık lisans eğitimi veren fakülte veya bunlara denkliği yetkili makamlarca
kabul edilen yüksek öğretim kurumlarının şehir planlama veya şehir ve bölge
planlama bölümünden, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısı unvanını alarak mezun olmak,
b) 17/6/1938
tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1 inci
maddesinde belirlenen niteliklere sahip olmak ve 27/1/1954 tarihli ve 6235
sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 33 üncü maddesi
uyarınca ilgili meslek odasına kayıtlı olmak,
c) TMMOB Şehir
Plancıları Odasından alınmış büro tescil belgesine sahip olmak,
d) (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 7/1/2006 tarihli ve 26046 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Plân Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği
Hakkında Yönetmelik kapsamında verilen imar planı yapımı yeterlilik
belgesinden asgari (E) grubu yeterlilik belgesine sahip olmak ve söz konusu
Yönetmelik uyarınca o yerleşmenin imar planlarının hazırlanmasında geçerli
olan yeterliliğe sahip olmak.
Koruma amaçlı imar
planlarının ihale yöntemi ile elde edilmesi durumunda plan müellifinin
yukarıda belirtilen niteliklere sahip olması gerekmektedir.
Planlama
çalışmasını yüklenecek müellif kuruluşların ortaklarından yukarıdaki
niteliklere sahip şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısının asgari % 51 hissesi olmak zorundadır.
Koruma amaçlı imar
planlarının doğrudan idarece yapılması halinde (c) bendinde belirtilen
koşullar aranmaz.
Planlama ekibinde
aranacak asgari nitelikler
Madde 19 —
(Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Planlama ekibinde
yer alacak uzmanların; asgari dört yıllık lisans eğitimi veren fakülte veya
bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yüksek öğrenim kurumlarının
ilgili bölümlerinden mezun olmaları gerekmektedir.
Ayrıca ekipte yer
alacak mimar, restorasyon konusunda yüksek lisans yapmış mimar,
peyzaj mimarı, mühendis ve şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya
kent plancısının 3458 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde belirlenen niteliklere
sahip olması ve 6235 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca ilgili meslek
odasına kayıtlı olması gereklidir.
Müellifler, iş
tanımına göre ekiplerinde belli sürelerle ya da sürekli olarak görev yapacak
uzmanların isimlerini, özgeçmişlerini ve noterlikçe
onaylı muvafakatnamelerini sözleşme aşamasında idareye vermek
zorundadırlar.
Koruma amaçlı imar
planı yapımı ekiplerinde plan müellifi dışında asgari;
a) Kentsel sit alanları
için, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısı, restorasyon konusunda yüksek lisans yapmış mimar, peyzaj
mimarı, sanat tarihçisi, sosyolog,
b) Arkeolojik sit
alanları için, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısı, restorasyonkonusunda yüksek lisans yapmış mimar, arkeolog,
sosyolog,
c) Tarihi sit
alanları için, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent
plancısı, mimar, tarihçi, sosyolog,
d) Sit Alanlarında
Kalan Taşınmazların Hazine Taşınmazları ile Değiştirilmesi Hakkında
Yönetmelik gereğince yapılması istenen koruma amaçlı imar planlarında, şehir
plancısı veya şehir ve bölge plancısı veya kent plancısı, arkeolog,
bulunması zorunludur.
Planlama ekibinde
yer alacak uzmanların sayısı ile alanının niteliğine göre ihtiyaç
duyulabilecek diğer meslek uzmanları idarece belirlenir. Aynı alanda birden
fazla türde sit olması halinde planlama ekibi her sit türü için tanımlanan
planlama ekibindeki meslek gruplarını içerecek şekilde oluşturulur.
Plan müellifine ait
sınırlamalar
Madde 20 — Müellifler,
yükümlendikleri planlama işinin kapsadığı planlama yapılan alanın sınırları
içinde, planlama süresince idare dışında özel kişi veya kuruluşlara
müşavirlik yapamaz, proje düzenleyemez, teknik sorumluluk ve fenni mesuliyet
üstlenemezler. Ancak, devam eden veya bitmiş olan planlama işine ek yeni bir
planlama işi bu hükmün dışındadır.
Müellif, planlama
yapılan alanın sınırları içinde yalnız planlama konusuyla ilgili olarak kamu
görevlilerinin tabi olduğu kanuni sınırlamalara, yasaklara ve sorumluluklara
tabidir.
Müellifler ve
müellif kuruluşları planlama çalışmalarını yürütürken objektif ve tarafsız
davranmak; bilimsel ve teknik verilere göre hareket etmek zorundadırlar.
Plan kararlarının
verilmesinde, hiçbir kişi ve kuruluştan, sözleşme kapsamı dışında herhangi
bir ayni veya nakdi menfaat temin edemezler. Böyle bir menfaat temin ettiği
tespit edilenler hakkında kanuni işlem yapılır.
Yeterlilik
belgesinin sürekli iptali veya süreli ertelenmesi
Madde 21 — Müellif ve müellif
kuruluşlarının yeterlilik belgelerinin sürekli iptali ve süreli
ertelenmesinde aşağıdaki hükümlere uyulur.
a)
(Değişik:RG-5/1/2017-29939) Müelliflerin
yaptığı planlama işinden dolayı mesleki faaliyetleri ile ilgili konularda
hüküm giymiş olması veya 14/6/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği veya Plan Yapımını
Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı
iş ve işlemlerinin mahkeme kararı ile sabit olması halinde yeterlilik
belgeleri sürekli olarak iptal edilir.
b) Müelliflerin
idare ile olan sözleşmelerinin müellifin hatası sebebiyle ayrı ayrı iki işte
feshedilmiş olması veya planlama işinde ve aynı aşamada planın yetersizliği
sebebiyle iki defa ret ve iade olunduğunun belgelenmiş olması halinde
yeterlilik belgeleri bir yıl süre ile askıya alınır.
Plan müellifinin
çalışmalarının değerlendirilmesi
Madde 22 —
(Değişik:RG-5/1/2017-29939)
İdareler ve koruma
bölge kurulları, müellifçe yapılan plan çalışmalarını değerlendirmek ve bu
hususta rapor düzenlemekle yükümlüdürler. Bu husus idareler bünyesindeki
ilgili birimler ile koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından
ayrı ayrı yürütülür. Bu süreçte, hazırlanan planın mevzuata
uygunluğu, koruma ve şehircilik ilke ve esasları ile uyumluluğu ve
tutarlılığı, plan kararlarının uygulanabilirliği, hizmetin ilgili sözleşme ve
teknik şartname esaslarına göre sürdürülüp sürdürülmediği, plan müellifi ve
planlama ekibinin bu Yönetmelikte istenilen şartları taşıyıp taşımadığı
idarelerce irdelenir.
Müelliflerle ilgili
bu bilgilerin birer kopyaları müelliflerin sicil dosyalarına konulmak üzere
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Bakanlıkça
Hazırlanacak Çevre Düzenleme Projelerinde
Görev Alacak Meslek
Gruplarının Temel Nitelikleri
Proje müellifi ve
ekibi
Madde
23 —
(Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Bakanlıkça
hazırlanacak çevre düzenleme projelerinde aşağıda belirtilen meslek
gruplarından oluşacak proje ekibinin yürütücüsü, asgari beş yıllık tecrübeye
sahip mimar veya peyzaj mimarıdır.
Çevre düzenleme
projelerini hazırlayacak proje ekibinin içerisinde asgari aşağıdaki
uzmanların bulunması gerekir:
a) Alanın
niteliğine göre mimar ve/veya restorasyon konusunda yüksek lisans
yapmış mimar,
b) Alanın niteliğine
göre sanat tarihçisi ve/veya arkeolog,
c) Şehir plancısı
veya şehir ve bölge plancısı veya kent plancısı,
d) Peyzaj mimarı,
Ancak kazı
başkanlığı olan alanlarda kazı başkanının uygun görüşü olması durumunda (b)
bendindeki şart aranmaz.
Ayrıca alanın
niteliği, sorunları ve potansiyellerinin gerektirmesi halinde diğer meslek
gruplarından uzmanlar (jeoloji mühendisi, harita mühendisi, makine mühendisi,
elektrik mühendisi ve benzeri) da proje grubunda istihdam edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Bakanlıkça
Hazırlattırılacak Çevre Düzenleme Projelerinde Görev
Alacak Müelliflerin
Yeterliliği ile
Görev, Yetki ve
Sorumluluklarına İlişkin Usul ve Esaslar
Proje müellifinde
aranacak asgari nitelikler
Madde 24 — Çevre düzenleme
projelerini hazırlayacak mimar veya peyzaj mimarı olan proje müellifinin
asgari aşağıdaki niteliklere sahip olması gerekmektedir:
a) Asgari dört
yıllık lisans eğitimi veren yüksek öğretim kurumlarının mimarlık veya peyzaj
mimarlığı bölümlerinden mimar veya peyzaj mimarı unvanlarını alarak mezun
olmak,
b) 3458 sayılı
Kanunun 1 inci maddesinde belirlenen niteliklere sahip olmak ve 6235 sayılı
Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca ilgili meslek odasına kayıtlı olmak,
c) İlgili
meslek odalarından alınmış büro tescil belgesine sahip olmak,
d) İlgili (Değişik
ibare:RG-5/1/2017-29939) koruma bölge kurulunca uygun bulunmuş,
Kanun kapsamında bulunan alanlarda benzer bir çevre düzenleme projesi işini
tamamlamış veya iki çevre düzenleme projesi işini yapan proje ekibinde yer
almış olmak veya ulusal veya uluslar arası düzeyde sit alanlarına ilişkin
yapılan kentsel tasarım veya çevre düzenleme projeleri yarışmalarında
birincilik almış olmak.
Proje çalışmasını
yüklenecek, müellif kuruluşların ortaklarından asgari birisi mimar veya
peyzaj mimarı olmak zorundadır.
Proje ekibinde
aranacak nitelikler
Madde 25 — (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Çevre düzenleme
projelerinin hazırlanması için oluşturulacak proje ekibinde asgari aşağıdaki
uzmanların yer alması zorunludur:
a) Alanın
niteliğine göre mimar ve/veya restorasyon konusunda yüksek lisans
yapmış mimar.
b) Peyzaj mimarı.
c) Şehir plancısı
veya şehir ve bölge plancısı veya kent plancısı.
d) Alanın
niteliğine göre sanat tarihçisi ve/veya arkeolog.
Ayrıca alanın
niteliği, sorunları ve potansiyellerinin gerektirmesi halinde diğer meslek
gruplarından uzmanlar (jeoloji mühendisi, harita mühendisi, makine mühendisi,
elektrik mühendisi ve benzeri) da proje grubunda istihdam edilir.
Bu Yönetmelikte
tanımlanan meslek gruplarına mensup uzmanların; asgari dört yıllık lisans
eğitimi veren fakülte veya bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen
yüksek öğrenim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmaları
gerekmektedir.
Ayrıca ekipte yer
alacak mimar, restorasyon konusunda yüksek lisans yapmış mimar,
peyzaj mimarı ve mühendislerin, şehir plancısı veya şehir ve bölge plancısı
veya kent plancısının 3458 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde belirlenen
niteliklere sahip olması ve 6235 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca
ilgili meslek odasına kayıtlı olması gereklidir.
Müellifler iş
tanımına göre ekiplerinde belli sürelerle ya da sürekli olarak görev yapacak
uzmanların isimlerini, özgeçmişlerini ve noterlikçe
onaylı muvafakatnamelerini sözleşme aşamasında idareye vermek
zorundadırlar.
Proje müellifine
ait sınırlamalar
Madde 26 — Proje müellifi ve
ekibi, üstlendikleri çevre düzenleme projesi işinin kapsadığı proje alanı
sınırları içinde ve proje süresince idare dışında gerçek kişi veya
kuruluşlara müşavirlik yapamaz, proje hazırlayamaz, teknik sorumluluk ve
fenni mesuliyet üstlenemez. Ancak devam eden veya bitmiş olan proje işine ek
yeni bir proje işi bu hükmün dışındadır.
Müellifler, proje
çalışmalarını yürütürken objektif ve tarafsız davranmak, bilimsel ve teknik
verilere göre hareket etmek zorundadırlar.
Proje müellifinin
çalışmalarının değerlendirilmesi
Madde 27 — Bakanlık ve koruma
bölge kurulu müdürlükleri müellifçe yapılan proje çalışmalarını takiple ve bu
hususta rapor düzenlemekle yükümlüdürler.
Hüküm bulunmayan
haller
Madde 28 — Bu Yönetmelikte yer
almayan hususlar hakkında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu ve
ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme
Geçici Madde 1 – (Ek:RG-5/1/2017-29939)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
başlatılan plan ve projeler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki
Yönetmelik hükümleri uyarınca tamamlanır.
Yürürlük
Madde
29 — (Değişik:RG-5/1/2017-29939)
Bu Yönetmelik
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde
30 —
Bu Yönetmelik hükümlerini Kültür ve Turizm Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin
Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
26/7/2005
25887
Yönetmelikte
Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1
5/1/2017
29939
2
3
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.