AFETLER
SEBEBİYLE EDİNİLEN BİNA ARSA VE ARAZİLERDEN
ARTA
KALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE
DAİR
YÖNETMELİK
Amaç ve Kapsam
Madde
1- Bu yönetmeliğin amacı;
7269 Sayılı Kanun veya afete dair hükümler taşıyan diğer kanunlara göre
iktisap olunan arsa veya araziler ile yapılan veya yaptırılan binalardan
türlü sebeplerle artakalanların değerlendirilmesi olup buna ait uygulamanın
esaslarını kapsar.
Dayanak
Madde
2- Bu yönetmeliğin
dayanağı 15/5/1959 tarih ve 7269 Sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler
Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 4/4/1985
tarih ve 3177 Sayılı Kanunla değiştirilen 31. maddesidir.
Tanımlar ve
Kısaltmalar
Madde 3- Bu yönetmelikte anılan tanımlar
aşağıdadır;
a)
Bina: Bir veya birden fazla konut veya işyeri ihtiva eden yapıdır.
b) Yer:
Olmuş veya olması muhtemel genel hayata etkili afete maruz, köy mülki
hudutları veya şehir ve kasabalarda belediye ve mücavir alan hudutları
dahilinde kalan yerleşme birimidir. İç iskan mahalleri de aynı tanıma girer,
c) Bakanlık :
Bayındırlık İskan Bakanlığı’dır.
d) Banka: T.
Emlak Kredi Bankası’dır.
e) Fon: T.
Emlak Kredi Bankasındaki Afetler Fon’udur.
f) Kanun:
1051 ve 3177 Sayılı unlarla değişik 15/5/1959 tarih ve 7269 Sayılı Umumi
Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara
Dair Kanun' dur.
Artakalan Bina, Arsa, ve
Arazilerin Tespiti ve Değerlendirilmesi
Madde 4- Valiliğince;
a) Artakalan bina,
arsa ve arazilerin yerleri,
b) Harita, plan, kadastro,
altyapı, vb. hizmet ve tesislerin mevcudiyeti,
c) Artakalış
sebepleri ve hangi amaçlarla kullanılabileceği,
d) Afetler sebebiyle o
yerde hak sahibi olan veya hak sahibi olması muhtemel afetzedelere ait
bilgiler,
e) Satılamadığı veya
devredilemediği takdirde, bu gayrimenkullerin kiralanma imkanlarının varlığı,
Konularında tespitler
yapılarak;
1-
İlgili teknik
elemanlardan teşekkül eden en az 2 kişilik heyet tarafından hazırlanacak "Gayrimenkullerin
halihazır durum tespit tutanağı",
2-
Gayrimenkullerin, ilçesini, köyünü, pafta, ada, parsel numaralarını,
alanlarını, maliklerini ve cinslerini gösterir tapu kayıt örnekleri,
3-
Gerekli diğer belgeler,
Eklenerek bir yazıyla
Bakanlığa bildirilir.
Bakanlık,
bu tespitleri ve belgeleri değerlendirerek öncelik sırasına göre
gayrimenkullerin satış, devir veya kiralanmasına dair karar verir.
Rayiç Bedelin Tespiti
Madde
5- Bakanlık
değerlendirme kararı Valiliğine ulaştıktan sonra Valiliğince kıymet
takdiriyle ilgili ihtisaslara sahip kişilerden teşekkül eden komisyon
kurulur.
a)
Arazi, arsa veya bina yapılmış arsanın, devir veya satış yılındaki, onaylı
yerleşme veya imar planı olmayan ve iskan edilmemiş bos arazi durumuna ait
olmak üzere arazi, metrekare rayiç bedelleri bu komisyonca belirlenir.
b) Arsa
veya bina yapılmış arsanın, devir veya satış yılındaki arsa rayiç bedelleri
bu komisyonca belirlenir. Ancak, bu bedel, (a) fıkrasındaki arazi rayiç,
bedelleri; yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil alan, okul,
mabet, vb. hizmetlere ayrılan saha kaybı; harita, plan, aplikasyon, yol,
kanalizasyon, su ve elektrik gibi kamu hizmet ve tesislerinin satış yılındaki
resmi birim fiyatlara göre tespit edilecek bedeli dikkate alınarak
hesaplanacak metrekare bedelden az olamaz.
Hak
sahiplerine devir veya satışlarda, saha kaybı ile kamu hizmet ve tesislerine
yapılan harcamalar karşılığı hesaba katılmadan, arazi rayiç bedeli üzerinden
arsa rayiç bedeli hesaplanır.
c)
Arazi ve arsadan ayrı; bina veya konutların, varsa eksiklikleri zikrolunarak
ve satış veya devir yılındaki resmi birim fiyatlarla hesaplanacak bedelden az
olmamak kaydıyla, rayiç bedelleri bu komisyonca belirlenir.
Bina
veya konutun bittiği tarih ile devir veya satış tarihi arasında bir yıldan
fazla sure geçmesi halinde her yıl için resmi birim fiyatlarla hesaplanacak
bina veya konut bedelinin %
2 nispeti yıpranma payı olarak
düşülerek bulunan bedel rayiç bedelin tayininde göz önünde tutulur. Bina veya
konutun rayiç bedeline, (b) fıkrasına göre belirlenmiş rayiç bedel üzerinden
devir veya satış amacına uygun olarak hesaplanacak arsa payı da eklenmek
suretiyle bina veya konutun toplam rayiç bedeli bulunur.
Yukarıda
zikrolunan rayiç bedeller, her yerleşme mahalli için, aynı komisyonca bir
defada tespit olunur.
Rayiç
bedellerinin tayininde emlak vergisi beyanına esas Maliye ve Gümrük
Bakanlığınca yayımlanan asgari değerler ile Toptan Eşya Fiyatlan Genel
indeksindeki artış veya düşüşler alım satım değerleri, Kamulaştırma Kanunu
kıymet takdiri esasları göz önünde tutulur.
Bakanlık,
Valilikçe tespit edilecek rayiç bedelleri aynen, artırarak veya azaltarak
onaylayabilir. Bakanlık, bedeli tespit edilmiş ve tasdik edilmiş
gayrimenkullerin, sonraki yıllarda yapılacak devir ve satışları için tasdikli
fiyatlardaki genel artışlar veya azalmalar göz önünde bulundurularak tasdikli
bedeli değiştirebilir. Satışın mümkün olmadığıyerlerde, Bakanlık rayiç bedelde indirim yapılarak
satış çaresi aranabilir.
Öncelik Sıralaması
Madde 6- Artakalan gayrimenkullerin satış,
veya devredilmesi aşağıdaki öncelik sıralamasına göre yapılır:
a) Afetten zarar
gören veya zarar görmesi muhtemel bulunanlardan hak sahibi olanlara,
b) Kamu
kurum ve kuruluşlarına,
c)
Mahalli Belediyeler, İl Özel idareleri, Koy Tüzel kişilerine,
d)
Gerçek ve tüzel kişilere.
(a) (a) fıkrası
kapsamındaki işlemler bitmeden diğer fıkraların uygulanmasına
geçilmez.
Hak Sahiplerine Devir
Madde
7- Hak sahibi olması
muhtemel olanların hak sahipliği işlemleri öncelikle tamamlanır ve aşağıdaki
sıra dahilinde borçlandırma işlemleri yapılır:
a) Binaların
yapılmasını gerektiren afetten etkilenip çeşitli sebeplerle kendilerine
inşaat yardımı yapılmamış hak sahipleri dahil, o yerdeki hak sahiplerine
borçlandırma ilanı yapılır. Borçlanmasını yapanlar, gayrimenkul sayısından
fazla olursa kur'a çekilir.
İlan tarihinden
itibaren kanuni suresi olan 2 ay içinde borçlanmalarını yapmayanların hak
sahipliği kendiliğinden sona erer.
b) (a)
fıkrasının uygulanması sonucu köy hudutları içinde kalan gayrimenkuller
olursa o yer dışındaki hak sahiplerine devir, ilgili mülki amirin
muvafakatıyla yapılır. O yer dışındaki hak sahiplerinden istekli olanların
belirlemek üzere, Valilikçe gerekli görüldüğünde duyuru yapılabilir.
Belirlenmiş
rayiç bedel üzerinden gayrimenkulün hak sahibine devri işlemleri Kanunun 40
ma maddesine göre yapılır.
Kamu
Kurum ve Kuruluşları, Belediyeler, İl Özel İdareleri İle Köy Tüzel
Kişiliklerine Satış veya Devir
Madde
8- Kamu kurum ve
kuruluşları, Belediyeler, İl Özel İdareleri ile köy tüzel kişiliklerine
gayrimenkullerin satış, veya devri için Valilikçe ilgili idarelere duyuru
yapılır.
İstekli
idareler arasında 6 nci maddedeki öncelik sırasına göre yapılacak
değerlendirmede gayrimenkullerin hangi idarelere verileceği belirlenir.
Öncelik sırasına uygun olarak, bu satış veya devir için ödeneği hazır olan
veya kısa sürede para ödemeyi taahhüt eden idareler tercih olunur.
Kamu
kurum ve kuruluşlarına, faizsiz ve en çok iki yıl vade; Belediyeler, İl Özel
İdareleri ve köy tüzel kişilerine % 25 (Yüzde yirmibeş) peşin alınmak
kaydıyla % 20 (Yüzde yirmi) faiz ve en çok beş yıl vade uygulanır. Arsa veya
arazilerin satış veya devirlerinde bedel tercihen peşin alınır.
Vadeli
satışlarda, genel ve katma bütçeli kuruluşlar dışında kalan koy tüzel
kişilikleri, belediyeler, il özel idareleri ve diğer kamu kuruluşlarına satışlar,
ipotek tesis edilerek veya banka kefaleti sağlanarak yapılır. İpotekli
satışlarda, Bakanlıkça onaylanmış tip borçlanma sözleşmesinin akdi ve
gayrimenkul satış bedelinin peşin alınan miktarı düşüldükten sonra kalan
tutarı % 20 (Yüzde yirmi) fazlasıyla ipotek tesisi Bankaca yapılır. Peşin ve
kefalet alınarak yapılan satışlar ile genel ve katma bütçeli kuruluşlara
yapılan satışlarda protokol akdolunur ve son taksit ödendikten sonra
gayrimenkul mülkiyetinin alıcı adına tescili veya tahsis yoluyla devri
yapılır.
Alıcılar,
borçlanma sözleşmesini, Bankaya satış duyurulduğu tarihten itibaren 60 gün
zarfında yapmak ve kamu- kurum ve kuruluşları dışındaki alıcılar peşinatı
yatırmak zorundadır. Aksi takdirde Bakanlık satıştan vazgeçebilir ve diğer
isteklilere satış yoluna gidebilir.
Gayrimenkul;
Kamu kurum ve kuruluşlarına satış protokolü akdedildikten sonra, diğer
idarelere ise peşinatı yatırdıktan sonra teslim olunur.
Kamu
kurum ve kuruluşları gayrimenkul bedellerini iki yıllık süre içinde mümkün
göreceği şartlarda; köy tüzel kişilikleri, il özel idareleri ve belediyeler
faiz dahil borçlarını üçer aylık eşit taksitler halinde, fonhesabına öder. Taksit ödeme süresi,
protokol veya borçlanma sözleşmesinin akdolunduğu tarihten başlar. Dört
taksitini süresinde ödemeyen alıcının borcu muaccel kılınır.
Gerçek ve Tüzel
Kişilere Satış
Madde
9- 7 nci ve 8 inci
maddelere göre satılmayan veya devredilmeyen gayrimenkuller gerçek veya tüzel
kişilere arttırma yoluyla satılır.
Bu
satışlarda, % 25 (Yüzde yirmibeş) peşin alınmak kaydıyla, % 20 (Yüzde yirmi)
faiz ve en çok beş yıl vade uygulanabilir. Vadeli satışlarda, Bakanlıkça
onaylanmış tip borçlanma sözleşmesinin akdi ve gayrimenkul satış bedelinin
peşin alınan miktarı düşüldükten sonra kalan tutarı % 20 (Yüzde yirmi) fazlasıyla
ipotek tesisi Bankaca yapılır.
Alıcı,
Bankaya satışın duyurulduğu tarihten itibaren Bakanlığın uygun göreceği süre
zarfında borçlanma sözleşmesini yapmak ve peşinatı yatırmak zorundadır. Aksi
takdirde satış iptal edilerek teminatı fon'a gelir kaydolunur.
Gayrimenkul;
Peşin satışlarda bedelin tamamı, vadeli satışlarda ise peşinat ödendikten
sonra alıcıya teslim olunur.
Alıcı, faiz
dahil borcunu, tanınan süre içinde aylık taksitler halinde fon hesabına öder.
Taksit ödeme süresi, borçlanma sözleşmesinin akdolunduğu tarihten başlar.
Dört taksitini süresinde ödemeyen alıcıların borcu muaccel kılınır.
Satılmayan
veya devredilmeyen gayrimenkullerin kiralanması
Madde
10- Bakanlıkça
kiralanmasına karar verilen gayrimenkuller, emsal kira bedeli üzerinden ve
Bakanlıkça onaylı tip kira sözleşmesi akdedilerek Valilikçe kiraya verilir.
Sözleşme akdolunduktan ve depozito yatırıldıktan sonra gayrimenkul kiracıya
teslim edilir. Depozito, zarar ve ziyan tazmini amacıyla üç aylık kira tutan
kadar alınır. Talep sayısı gayrimenkul sayısından fazla olursa kiralayacak
olanlar kur' a çekilerek belirlenir. Konutların kiralanmasında, o yerde
konutu olmayan memurlara öncelik tanınır.
Yıllık
emsal kira bedeli, gayrimenkul rayiç bedelinin % 3 (Yüzde üçünden (% 2
amortisman, % 1 isletme masrafı olmak üzere) az olmamak kaydıyla Valilikçe
komisyon marifetiyle belirlenir ve Bakanlıkça onaylanır. Kiralama imkanı az
olan yerlerde (Köyler vb Bakanlık bu bedeli indirebilir.
Kira
sözleşmeleri bir yıllık yapılır. Sözleşme süresinin bitimine en az bir ay
kala, idare tahliye duyurusunda bulunmazsa sözleşme süresi bir yıl daha
uzamış olur. Kiracı gayrimenkulu başkasına hiçbir şekilde devredemez,
kiralayamaz, kiralama amacı dışında kullanamaz ve kullandıramaz.
Gayrimenkulün,
satılması halinde, kiracı sözleşmesi sona erinceye kadar oturmaya devam
edebilir.
Gayrimenkul,
bütün muhteviyatıyla, tutanak tanzim olunarak, kiracıya teslim edilir veya
kiracıdan tahliye sırasında aynı şekilde teslim alınır. Normal kullanımın
tevlit ettiği eskime, aşınma dışında meydana gelen hasar tahliye eden
kiracıya ödettirilir.
Kira
sözleşmesinin uzatılması halinde, Bakanlık, takibeden yılın Ocak ayından
geçerli olmak üzere, geçim indeksleri ve genel kira artışlarını da dikkate
alarak, takdir edeceği oranda kiraları artırmaya yetkilidir.
Her ayın
kirası, o ayın ilk on günü içinde peşin ödenir. Kira döneminde üç aylık
kiranın ödenmemesi halinde idare gayrimenkulu tahliye ettirir. Kiracının,
gayrimenkulu tahliye etmemesi halinde, 4/12/ 1984 tarih ve 3091 Sayılı
Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun
hükümleri uygulanır.
Depozito ve
kiralar fon hesabına yatırılır. Tahliye sırasında depozito (varsa zarar,
ziyan bedeli düşüldükten sonra) iade olunur. Zarar, ziyan bedeli depozitodan
fazla çıktığı takdirde, depozitonun mahsubundan artakalan miktar genel
hükümlere göre tahsil olunur.
Yürürlük
Madde 11- Bu yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 12- Bu yönetmeliği Bayındırlık ve
İskan Bakanı yürütür.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.