NÜKLEER TESİSLER, RADYASYON TESİSLERİ VE RADYOAKTİF
ATIK TESİSLERİNDE YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; bir
tesis kuran, işleten, işletmeden çıkaran veya kapatan Kuruluşların kendi
bünyesinde oluşturacağı, sürdüreceği ve sürekli iyileştireceği, güvenliğe
öncelik veren ve güvenlik kültürünü destekleyen bir yönetim sistemine
ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; nükleer
tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesislerine ilişkin
faaliyetlerde bulunan veya bulunacak olan Kuruluşları ve bu Kuruluşların
tesise ilişkin faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022
tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü maddesinin üçüncü
fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Güvenlik kültürü: Bireylerin ve kuruluşların
sahip olmaları gereken, radyasyondan korunma ve güvenlik konularına önemleri
derecesinde gereken özen ve dikkatin gösterilmesine en yüksek öncelik veren
nitelik ve davranışlar bütününü,
b) Kuruluş: Bir tesis kurmak üzere Kuruma niyet
bildiriminde bulunan, yetkilendirilmek üzere başvuran veya Kurum tarafından
yetkilendirilen ve düzenleyici kontrol kapsamında bulunan tüzel kişiyi,
c) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
ç) Süreç: Girdileri çıktılara dönüştüren
birbirleriyle ilişkili ve etkileşimli etkinlikler bütününü,
d) Tedarik zinciri: Kuruluşun ihtiyaç duyduğu
mal veya hizmetlerin sağlanması sürecinde yer alan gerçek veya tüzel
kişilerden oluşan bütünü,
e) Tedarikçi: Kuruluş ile aralarında yapılan
sözleşme hükümleri uyarınca Kuruluşa mal veya hizmet sağlayan veya bir
faaliyeti Kuruluş adına gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiyi,
f) Tesis: Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya
radyoaktif atık tesisini,
g) Üst yönetim: Bir kuruluşun yönetiminden
sorumlu, üst düzeydeki kişi veya kişiler grubunu,
ğ) Yönetim sistemi: Kuruluşun politika ve
amaçlarını belirlemek ve bu amaçlara (Değişik
ibare:RG-2/10/2026-33388) güvenlik, emniyet ve nükleer
güvence gereklerini göz önünde bulundurarak, verimli ve etkin bir
şekilde ulaşılmasını sağlamak üzere organizasyon yapısı, kaynaklar ve
süreçleri içeren birbirleriyle ilişkili ve etkileşimli sistemler
bütününü,
h)
(Ek:RG-2/10/2026-33388) Değişiklik:
Tadilat, ekleme veya çıkarma yapılması ve belgelerin güncellenmesi gibi
faaliyetler sonucunda; dokümantasyon ve yazılımlar dâhil yapı, sistem ve
ekipman, işletme sınır ve koşulları, işletme prosedürleri, organizasyon
yapısı, güvenlik ve emniyet değerlendirme araçları ile tesisin güvenli ve
emniyetli olarak işletilmesine yönelik programlar ve yönetim sistemi gibi
idari veya organizasyonel hususların veya tesis konfigürasyonunun
farklılaşmasını,
ı) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Dereceli yaklaşım:
Güvenliğin ve emniyetin sağlanmasına yönelik teknik ve idari kontrol
faaliyetleri ile iş ve işlemlerin; güvenliği ve emniyeti tehdit edebilecek
olasılıkların ve bunların olası sonuçlarının büyüklüğüyle orantılı bir
şekilde oluşturulduğu ve uygulandığı yöntemi,
i) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Geçici değişiklik: Belirli
bir süreyle sınırlı olarak uygulanan değişiklikleri,
j) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Güvenlik açısından
önemli: Nitelediği unsurun herhangi bir nedenle işlevini yerine
getirememesi veya uygun şekilde yürütülmemesi sonucunda çalışanların,
halkın, çevrenin veya gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı
etkilerine maruz kalmasına yol açabilecek önemi haiz olmasını,
k) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Kalite temin:
Faaliyetlere ilişkin belirlenen gereklerin karşılandığına yönelik güvence
sağlayan bir yönetim sistemi fonksiyonunu,
l) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Konfigürasyon: Tesisin
yapı, sistem ve ekipmanlarının fiziksel, işlevsel ve işletilmesiyle ilgili
özelliklerini,
m) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Konfigürasyon
temeli: Tesisin yapı, sistem ve ekipmanlarına ilişkin sonraki faaliyetlerde
referans olarak kullanılmak üzere belirlenmiş ve sabitlenmiş konfigürasyon
öğeleri kümesini,
n) (Ek:RG-2/10/2026-33388) Tadilat: Yapı,
sistem ve ekipmanların önceki özellikleriyle uyumlu olmayacakları şekilde
değiştirilmelerini veya güvenlik veya emniyet açısından önemli sistemlerin
tasarım temellerinin ve güvenlik veya emniyet gerekleriyle uyumunun yeniden
değerlendirilmesini, tasarım analizlerinin yenilenmesini, ekipman
ilavelerini ve benzer hususları gerektiren reaktörün gücünün artırılması
veya sistemlerin modernizasyonu gibi tesis değişikliklerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler
Kuruluşun ve üst yönetimin sorumlulukları
MADDE 5- (1) Kuruluş tüm faaliyetlerini
güvenliği önceleyen bir sistem içerisinde yürütmek üzere unsurları bu
Yönetmelikle belirlenen bir yönetim sistemi kurar ve bu sistemi uygular,
sürdürür, değerlendirir ve sürekli iyileştirir.
(2) Yönetim sisteminin kurulması, uygulanması,
sürdürülmesi, değerlendirilmesi ve sürekli iyileştirilmesinden, bu
faaliyetleri yürütmekle görevlendirilmiş bir birim veya personel bulunsa
dahi, üst yönetim sorumludur.
(3) Üst yönetim, güvenlik politikasını belirler
ve bu politikanın uygulanmasını ve amaçlara ulaşıldığının izlenmesini
sağlar.
(4) Üst yönetim;
a) Tesise ilişkin saha, tasarım, imalat, inşaat,
işletmeye alma, işletme ve işletmeden çıkarma veya kapatma aşamalarındaki
faaliyetlerin güvenli bir şekilde yürütülmesini ve gelecek nesillerin
radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasını da dikkate alarak bunun
için yeterli kaynakların teminini sağlamakla,
b) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Tesisi oluşturan yapı, sistem ve ekipmanlar ile tesise ilişkin
faaliyetlerin güvenlik ve kalite gereklerine uygun olmasını sağlamakla,
c) Tesiste üretilen, işlenen, kullanılan,
taşınan, depolanan veya bertaraf edilen radyoaktif maddelerin güvenli
yönetimini sağlamakla,
ç) Kuruluşun her seviyesindeki yöneticilerinin
tesisteki radyasyon risklerini, bu risklerin olası sonuçlarını ve
sorumluluk taşıdıkları alanlara ilişkin radyasyon risklerini nasıl
yöneteceklerini anlamalarını sağlamak ve sürdürmekle,
d) Radyasyon acil durumlarına hazırlık ve
müdahale için uygun ve yeterli önlemleri almakla,
yükümlüdür.
(5) Üst yönetim, güvenlik kültürünün etkin bir
şekilde teşvik edilmesi ve güvenlik performansının geliştirilmesine
liderlik eder.
(6) (Ek:RG-2/10/2026-33388)
Kuruluş, çalışanların hataları bir öğrenme fırsatı olarak görebilmelerini
ve bireysel veya sistemsel hataları herhangi bir yaptırıma maruz kalma
korkusu olmadan bildirebilmelerini sağlayan mekanizmaları kurar ve uygular.
Güvenlik için liderlik
MADDE 6- (1) Kuruluş, üst yönetiminin;
a) Güvenlik konularına önemiyle orantılı bir
öncelik tanıyan ve güvenliğin birey, teknoloji ve organizasyonun
etkileşimini de kapsadığını dikkate alan kurumsal bir güvenlik politikası
belirlemesini ve bu politikanın tüm yöneticiler ile çalışanlar tarafından
benimsenmesini sağlamasını,
b) Kuruluşta güçlü bir güvenlik kültürü
oluşmasını, yönetici ve çalışanlarının faaliyetlerini bu kültürün
gerektirdiği şekilde sürdürmelerini sağlamasını,
c) Çalışanların güvenliğe ilişkin bireysel
sorumluluk taşıdıklarının farkında olmalarını ve her seviyede alınan
kararlarda güvenliğe yönelik öncelik ve sorumlulukları dikkate almalarını
sağlamasını,
ç) Organizasyon yapısını yönetim sisteminde yer
alan süreçleri dikkate alarak ve bu süreçlerle uyumlu olarak oluşturmasını,
görev ve sorumlulukları bu yapı ile uyumlu olacak şekilde dağıtmasını,
temin eder.
(2) Kuruluş, tüm yöneticilerinin;
a) Kuruluşun güvenlik politikasıyla uyumlu
güvenlik hedefleri belirlemesini,
b) Kendi sorumluluk alanlarındaki güvenlik
performanslarına ilişkin bilgileri derlemesini, değerlendirmesini ve
güvenlik performansını geliştirmeyi görev edinmesini,
c) Kararları, eylemleri ve söylemleri ile
bireysel ve kurumsal güvenlik değerlerinin ve beklentilerinin gelişmesine
katkıda bulunmasını,
ç) Eylemleri ile güvenliğe ilişkin gözlem veya
sorunların ilgili yöneticilerle paylaşılmasını, sorgulayıcı ve öğrenici
davranışları özendirmesini, güvenliği olumsuz yönde etkileyebilecek
koşulları ve davranışları düzelttirmesini,
d) Çalışanları güvenlik hedeflerine ulaşma ve
görevlerini güvenle yerine getirme yönünde teşvik edip desteklemesini,
e) Çalışanların, güvenlik performansının
iyileştirilmesi sürecinde yer almasını sağlamasını,
f) Güvenliğe ilişkin kararların gerekçelerini
şeffaf bir şekilde paylaşmasını,
temin eder.
Güvenlik kültürü
MADDE 7- (1) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Üst yönetimden başlayarak tüm çalışanlar, Kuruluşta güçlü bir güvenlik
kültürü oluşturur, bunu teşvik eder ve bunun sürdürülmesine katkıda
bulunur.
(2) Kuruluşun tüm yöneticileri;
a) Kuruluş bünyesinde güvenliğe ve güvenlik
kültürüne ilişkin ortak bir anlayış ve bağlılık oluşmasını,
b) Çalışanların ve ekiplerin güvenliğe öncelik
vermelerini, işlere ve çalışma koşullarına ilişkin radyasyon risk ve
tehlikelerinin bilincinde olmalarını, işlerin ve çalışma koşullarının
güvenlik açısından önemini ve güvenliğe etkilerini anlamalarını,
c) Çalışanların güvenliğe ilişkin tavır ve
davranışlarının sorumluluklarını taşımalarını,
ç) Çalışanların güven, iletişim ve iş birliğini
teşvik eden (Ek ibare:RG-2/10/2026-33388)
, tehdit ve zafiyetlerin zamanında bildirilmesini destekleyen ortak
anlayışa sahip olmalarını,
d) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
İnsan faktörüne ve teknik ve organizasyonel faktörlere ilişkin sorunlar ile
yapı, sistem ve ekipmanlardaki her türlü yetersizliğin güvenliğin zafiyete
uğramasını önlemek üzere zamanında raporlanmasını,
e) Her seviyede sorgulayıcı ve öğrenmeye yönelik
davranışları özendiren önlemler alınmasını,
f) Çalışanlarda güvenlik seviyesini yeterli
bulma eğilimini önleyen tedbirler alınmasını,
g) Güvenliği ve güvenlik kültürünü geliştirmeye
yönelik olarak organizasyonun gereksinim duyacağı araçların bulunmasını ve
kullanılmasını,
ğ) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Uluslararası iyi uygulama örneklerinin ve işletme deneyimlerinin güvenliği
ve güvenlik kültürünü geliştirmeye yönelik olarak kullanılmasını,
h) Faaliyetlere ilişkin karar mekanizmalarında
güvenliğin öncelikli olarak dikkate alınmasını,
sağlar.
(3) Kuruluş, bünyesindeki güvenlik kültürünün
izlenmesi, değerlendirilmesi ve gereken durumlarda iyileştirilmesine yönelik
olarak yönetim sistemi kapsamında kayıtlı bir sistem kurar ve uygular.
(4) Kuruluş, güvenlik açısından önemli mal veya
hizmet aldığı tedarikçilerinin de güvenlik kültürüne sahip olduklarını
teyit eder.
(5) Kuruluş, güvenlik kültürünün özelliklerinin
ve yürüttükleri görevlerin güvenlik açısından öneminin çalışanlar
tarafından anlaşılmasını temin etmek üzere çalışanlarını eğitir. Ayrıca,
Kuruluş güvenlik açısından önemli mal veya hizmet sağlayan tedarikçilerin
çalışanlarına ilgili faaliyetin veya işin güvenlik açısından öneminin
anlaşılması ve güvenlik gerekleri konusundaki farkındalığın geliştirilmesi
amacıyla eğitim verilmesini sağlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim Sistemi
Yönetim sistemine ilişkin temel gerekler
MADDE 8- (1) Kuruluşun yönetim sistemi;
güvenlik, emniyet, çevre, sağlık ve kalite unsurları ile bireysel,
toplumsal ve ekonomik faktörleri güvenlikten ödün vermeksizin
bütünleştirir. Kuruluş yönetim sistemini dereceli bir yaklaşımla kurar ve
uygular.
(2) Yönetim sistemi;
a) Kuruluşun güvenliğe öncelik verilmesini
sağlayan politika, amaç ve hedeflerini,
b) Güvenlik politika, amaç ve hedeflerini,
c) Organizasyona ve faaliyetlerin yönetimine
ilişkin düzenlemeleri,
ç) Kuruluşun faaliyetlerine ilişkin tüm
gereklerin karşılandığını ortaya koyan planlı ve sistematik eylemlerin
tanıtımını,
d) Karar alınırken güvenliğin dikkate alınmasını
ve güvenlikten ödün verilmemesini garanti altına alan önlemler ile karar
alma sürecinde oluşabilecek uyuşmazlıkların çözüm yöntemlerini,
e) Organizasyon içerisindeki yapıyı, süreçleri,
sorumlulukları, yetkileri ve arayüzleri,
f) Tedarikçiler ve diğer kurum ve kuruluşlarla
oluşturulacak olan arayüzleri,
g) Emniyet önlemlerinin güvenlik, güvenlik
önlemlerinin emniyet üzerindeki olası etkilerini tespit eden ve herhangi
birinden ödün vermeden uyumu sağlayan ve bütünleştiren düzenlemeleri,
ğ) Güvenliğe etkisi olabilecek, organizasyon
yapısındaki değişiklikler de dâhil olmak üzere değişikliklerin
belirlenmesi, güvenlik açısından değerlendirilmesi ve yönetilmesine yönelik
mekanizmaları,
h) Güvenliğe ilişkin önemli kararlar verilmeden
önce bağımsız bir değerlendirme yapılmasını sağlayacak düzenlemeleri,
değerlendirmenin bağımsızlığını ve değerlendirmeyi yapacak olan kişilerin
yetkinlik ve yeterliğini belirleyen ölçütleri,
ı) Faaliyetlerle ilgili güvenlik ve emniyeti
etkileyebilecek risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi, yönetilmesi ve
zamanında önlem alınmasına ilişkin düzenlemeleri,
içerir.
(3) Kuruluşun faaliyetlerine ilişkin düzenleyici
gerekler yönetim sistemine yansıtılır.
(4) Yönetim sistemi dokümanları Kuruluşun
çalışanlarına yönelik olarak hazırlanır ve çalışanların bu dokümanlara
erişebilirliği sağlanır.
(5) Kuruluşun çalışanları, yönetim sistemine ve
yönetim sisteminin ilgili gereklerine ilişkin olarak eğitilir ve bu
eğitimler düzenli aralıklarla tekrarlanır.
Güvenliğin yönetim sistemi ile
bütünleştirilmesi
MADDE 9- (1) Yönetim sistemi, Kuruluşun
amaçlarıyla uyumlu bir şekilde güvenlik gereklerinin yerine getirilmesini
temin eder. Yönetim sisteminin diğer unsurlarına ilişkin gerekler, bu
gereklerin güvenlik üzerindeki olası olumsuz etkilerini engellemek amacıyla
güvenlik ile birlikte dikkate alınır ve yerine getirilir.
(2) Kuruluş, amaç ve hedeflerinin güvenlik
politikası ile uyumlu olmasını ve diğer önceliklerin güvenlikten ödün
verilmesine neden olmamasını sağlar.
(3) Kuruluş, amaçlarıyla uyumlu ve ölçülebilir
güvenlik hedeflerinin, bünyesinde bulunan her seviye için belirlenmesini
sağlar, bunları düzenli olarak gözden geçirir ve olası sapmalara karşı gerekli
önlemleri alır. Amaç ve hedeflerin tüm çalışanlar tarafından bilinmesi ve
sahiplenilmesini sağlar.
(4) Kuruluş, faaliyetlerine ilişkin olarak
ilgili tarafları ve ilgili taraflarla etkileşim stratejilerini belirler. Bu
stratejiler çerçevesinde oluşturulan süreçler;
a) Tesis ve faaliyetlerle ilgili radyasyon
risklerine ilişkin olarak ilgili tarafların bilgilendirilmesine ve
görüşlerinin alınmasına,
b) Güvenliğe ilişkin bilgilerin ilgili
taraflarla paylaşılmasına,
c) Karar alma süreçlerinde ilgili tarafların
güvenliğe ilişkin beklentilerinin dikkate alınmasına,
yönelik yol ve yöntemleri içerir ve ilgili
taraflarla zamanında ve etkin iletişim kurulmasını garanti altına alır.
Yönetim sistemi dokümantasyonu
MADDE 10- (1) Yönetim sistemi, bu
Yönetmelik hükümlerine uygun bir sistematik içerisinde dokümante edilir.
Yönetim sistemi dokümanları kullanışlı ve okunaklı olarak hazırlanır,
kontrol edilir ve ilgili prosedür uyarınca Kuruluş yetkilileri tarafından
onaylanır. Kuruluş yönetim sistemi dokümanlarını iç onay sürecinden
geçirerek uygulamaya koyar.
(2) Yönetim sistemi belgeleri ile asgari olarak;
a) Kuruluşun vizyon ve misyonu,
b) Kuruluşun politika, amaç ve hedefleri,
c) Kuruluşun güvenlik politika, amaç ve
hedefleri,
ç) Kuruluşun kurumsal değerleri ve çalışanlarından
davranışsal beklentileri,
d) Organizasyonun tanıtımı ve yapısı,
sorumlulukların ve yetkilerin dağılımı ile işi yapanlar, yönetenler ve
değerlendirenler arasındaki etkileşim ve arayüzleri,
e) Kuruluşun; ortakları, tedarikçileri,
paydaşları, diğer kuruluşlar ve Kurumla etkileşim yöntemleri,
f) Kuruluşun süreçlerine ilişkin olarak sürecin
amaç ve kapsamı, hedefleri, sorumluları, tutulacak kayıt ve ilgili
dokümanlar ile kontrol ve denetim mekanizmaları,
g) Süreçler arasındaki etkileşim ve arayüzler
ile süreç haritası,
ğ) Kuruluşun dereceli yaklaşım uygularken
kullandığı yöntem ve ölçütler,
h) Düzenleyici gereklere uyum kontrol sistemi,
ı) Yönetim sisteminin bütününün etkinliğini
izleme, ölçme, değerlendirme, iyileştirme ve güncellemeye yönelik düzenleme
ve mekanizmaları,
i) Yönetim sistemi dokümanlarının iç onay
mekanizmaları,
dokümante edilir.
İzleme, ölçme, değerlendirme ve iyileştirme
MADDE 11- (1) Kuruluş, güvenlik başta
olmak üzere tüm unsurlar için performansın geliştirilmesine, sorunların
azaltılmasına ve iyileştirme alanlarının belirlenmesine yönelik olarak,
yönetim sisteminin etkinliğini düzenli olarak izler, ölçer, değerlendirir
ve yönetim sistemini gerektiğinde günceller. Bu kapsamda, (Ek ibare:RG-2/10/2026-33388) her takvim
yılında en az bir kez olmak üzere düzenli aralıklarla, yöneticilerin
liderliği ve güvenlik kültürü konuları da dâhil olmak üzere;
a) Kuruluş bünyesindeki tüm seviyeler, önceden
tanımlanmış ölçütler çerçevesinde kendi performanslarının öz
değerlendirmesini yapar.
b) İç tetkik veya bağımsız değerlendirme
kuruluşları aracılığıyla yönetim sisteminin bağımsız değerlendirmesi
yapılır. Yönetim sisteminin bağımsız değerlendirmesini yapacak kişilere
gerekli yetkiler verilir ve bu kişilerin doğrudan üst yönetime
ulaşabilmelerinin mekanizmaları oluşturulur. Bu kişiler bağlı bulundukları
yönetim zincirini değerlendiremezler.
c) Yönetim sistemi, organizasyon içerisindeki
yeni ihtiyaçlar ve değişiklikler de dikkate alınarak, uygunluğu, etkinliği
ve hedeflere ulaşılmasındaki katkıları açısından üst yönetim tarafından
gözden geçirilir. Bu gözden geçirme, güvenlik performansını belirleyen
ölçütlerin hepsini ve öz değerlendirme ve bağımsız değerlendirme bulgu ve
sonuçlarını da içerir.
(2) Kuruluşun yönetim sistemine ilişkin
gerçekleştirilen öz değerlendirme, bağımsız değerlendirme ve yönetim gözden
geçirme sonuçları bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesini takiben üç ay
içinde Kuruma sunulur.
(3) Yönetim sisteminin izlenmesi, ölçülmesi,
değerlendirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik olarak Kuruluş tarafından;
a) Süreçlere ilişkin riskler tanımlanır,
yönetilir ve önlemler zamanında alınır.
b) Süreçlere ilişkin öz değerlendirme ve
bağımsız değerlendirme sonuçları irdelenir, bulgular ve bu bulgulara dayanarak
öngörülen değişiklikler sistemin kendisine ve güvenliğe etkileri açısından
analiz edilir ve değerlendirilir. Bu değerlendirmelerin sonuçları tüm
seviyelerde paylaşılır ve yönetim sisteminin etkinliğini ve güvenlik
kültürünü geliştirmek üzere kullanılır.
c) Süreçlerdeki uygunsuzluklar, uygulama
sırasında meydana gelen olaylar ve ortaya çıkan güvenlik sorunları
belirlenir, ilgili kayıtlar tutulur, önemlerini ve nedenlerinin
belirlenmesi için olası sonuçları irdelenir, raporlanır ve ilgili yerlere
bildirimler yapılır.
ç) Olayların tekrarlanmamasına yönelik düzeltici
faaliyetler belirlenir, zamanında hayata geçirilir ve tekrarlanmamasına
yönelik edinilen dersler risk kayıtlarına yansıtılır.
d) Düzeltici faaliyetlerin etkinliği izlenir,
değerlendirilir ve ilgili yerlere raporlanır.
e) Uygunsuzluklar ile düzeltici faaliyetleri
değerlendirecek olan kişilerin değerlendirmeye konu faaliyeti yürütenlerden
bağımsız ve gereken yetkinliğe sahip kişiler arasından seçilir.
f) İyileştirmeler; organizasyon içi veya dışı
iyi uygulamalar da dâhil olmak üzere kazanılan deneyimler, yaşanan olaylar
ve bunlardan alınan dersler, teknik gelişmeler ile araştırma ve geliştirme
çalışmaları dikkate alınarak belirlenir.
g) İyileştirmelerin uygulanmasına yönelik
gerekli kaynaklar sağlanır.
ğ) İyileştirmeler izlenir ve etkinlikleri
doğrulanır.
Kurumun gözden geçirme ve değerlendirmeleri
MADDE 12- (1) Kuruluşun bu Yönetmelik
kapsamında kurup uygulayacağı yönetim sistemi, yönetim sistemi dokümanları
ve sistemde yapılacak güvenlik açısından önemli değişiklikler Kurumun
gözden geçirme ve değerlendirmelerine tâbidir. Kurum tarafından bu
Yönetmelik kapsamında yapılacak gözden geçirme ve değerlendirmelerde
dereceli yaklaşım uygulanır.
(2) Kuruluş onaylamış olduğu yönetim sisteminin
bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunu gösteren dokümanlarını Kurumun
görüşüne sunar. Kuruluş, Kurumun gözden geçirme ve değerlendirmelerine
dayanarak yönetim sistemi dokümanlarında belirlediği eksiklikleri Kurumun
uygun gördüğü süre içerisinde giderir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Süreç, Kaynak, Tedarik ve Doküman Yönetimi[1]
Süreç yönetimi
MADDE 13- (1) Kuruluş, amaçlarına güvenli
bir şekilde ulaşabilmesini ve düzenleyici gereklerin karşılanmasını
sağlamak üzere faaliyetlerini birbirleriyle etkileşen süreçler şeklinde
yapılandırır, bu süreçleri kayıt altına alır, yürütür, izler,
değerlendirir, sürekli iyileştirir ve yönetir.
(2) Her bir süreç asgari olarak, hedeflerini, tanıtımını,
sahibini, sorumlularını, kapsamına giren işleri, ana girdi ve çıktılarını,
izleme yöntem ve göstergelerini, etkileştiği diğer süreçleri, tutulması
gereken kayıtları, karşılanacak olan gerekleri ve uygulama prosedürlerini
içeren, tesisin diğer dokümanlarıyla uyumlu ve tutarlı belgeler ile kayıt
altına alınır.
(3) Süreçlerin akışı ve süreçlerarası
etkileşimler etkin, güvenlikten ödün vermeyen ve Kuruluşun amaç ve
hedefleriyle uyumlu bir şekilde yapılandırılır. Dış kaynaklardan edinilecek
mal veya hizmetlerin Kuruluş içerisindeki süreçlerle etkileşimlerine özel
önem verilir.
(4) Süreç dokümanları süreçleri oluşturan işlere
uygulanabilir olan denetim, test, doğrulama ve geçerliliği belirlemeye
yönelik faaliyetleri ve kabul ölçütlerini, bu faaliyetlerin yerine
getirilmesine ilişkin sorumlulukları ve bu faaliyetlerin bağımsız kişi veya
kuruluşlar tarafından yürütülmesi öngörülen aşama ve takvimlerini içerir.
(5) Süreçleri oluşturan işlerden güvenliği
ilgilendirenler, anlaşılabilir, onaylı ve güncel prosedür, talimat, çizim
ve benzeri dokümanlar uyarınca ve kontrollü koşullarda yerine getirilir. Bu
dokümanlar ilk kullanımdan önce Kuruluş tarafından doğrulanır ve onaylanır.
Bunların yeterliliği ve yetkinliği faaliyeti yerine getiren kişilerin de
katılımıyla düzenli olarak gözden geçirilir.
(6) Süreçlerdeki değişiklikler de bu maddede
tanımlı ilkeler çerçevesinde hazırlanır, doğrulanır ve gerekçeleri ile
birlikte kayıt altına alınır.
Kaynak yönetimi
MADDE 14- (1) Kuruluş, faaliyetlerin
güvenli bir şekilde yerine getirilebilmesine yönelik sahip olunması gereken
kaynakları ve yetkinlikleri belirler ve yönetir. Bu kaynak ve yetkinlikleri
gerekli olduğu anda kullanılmak üzere kendi bünyesinde bulundurur veya
dışarıdan temin eder. Yönetim sistemi, bu kaynakların ve yetkinliklerin
yönetimine ilişkin dokümanları içerir.
(2) Kuruluşun insan kaynakları, altyapısı,
çalışma ortamları, kurumsal veri ve bilgileri ile mali kaynakları da kaynak
yönetimi kapsamında ele alınır.
(3) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Kuruluş, güvenliği sağlamak ve sürdürebilmek amacıyla, insan faktörü ve
organizasyonel faktörlerin tesis veya faaliyete etkilerini
değerlendirebilecek yetkinlikleri bulundurur veya temin eder.
Tedarik yönetimi
MADDE 15- (1) Kuruluş, dış kaynaklardan
temin ettiği hizmet veya ürünlerin güvenlik ve emniyet açısından
sorumluluğunu taşır. Bu sorumluluğu çerçevesinde güvenlik hedeflerine
ulaşılmasını garanti altına almak üzere, güvenlik açısından önemli mal veya
hizmet sağlayacak olan tedarikçilerini belirlemek, tedarik zincirini
izlemek, denetlemek ve aldığı hizmet veya ürünü kontrol ve kabul etmek
üzere tedarik sürecini yönetir.
(2) Kuruluşun tedarik süreç yönetimi, tedarik
edilecek hizmet veya ürünün yeterliliğini garanti altına almak üzere
dereceli yaklaşım ile belirlenmiş olan, tedarikçilerin seçimine, değerlendirilmesine,
denetlenmesine ve sahip olmaları gereken kalifikasyonlara ilişkin
düzenlemeleri içerir. Bu düzenlemeler asgari olarak;
a) Tedarik zincirinde yer alan tüzel kişilerin
sahip olması istenen kalite yönetim veya yönetim sistemine,
b) Tedarikçilerin genel sorumluluklarına,
c) Tedarikçi tarafından tutulması gereken kayıt,
rapor ve benzeri belgelere,
ç) Uygunsuzlukları çözme ve önleme yöntemlerine,
d) Tedarikçilerle olan iletişim ve arayüzlere,
e) Tedarik zincirinde yer alan gerçek veya tüzel
kişilerin Kuruluş tarafından düzenli olarak denetlenmesine ve Kurumun
denetimlerine açık olmalarına,
f) Sahte, hileli veya şüpheli ürün tedarik
edilmesini önleyici tedbirlere,
g) Tedarik edilecek hizmet veya ürünün kabul
prosedürleri ve ölçütlerine,
ğ) Kurum tarafından belirlenen diğer gereklere,
ilişkin hükümleri içerir.
(3) Kuruluş, dışarıdan temin edeceği hizmet veya
ürünlerin kapsamını ve uyması gereken şartları ilgili prosedürler uyarınca
belirleyecek ve temin edilen hizmet veya ürünlerin güvenlik gereklerini
karşıladığını değerlendirebilecek yetkinliği bünyesinde bulundurur.
(4) Kuruluş, dışarıdan temin ettiği ve güvenliği
ilgilendiren hizmet veya ürünlere ilişkin tüm bilgi, belge ve kayıtlara
sahip olur ve kendi bünyesinde bulundurur.
(5) Kuruluş, dereceli bir yaklaşımla, tedarik
zincirinde yer alan tedarikçilerinin faaliyetlerini bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak yürütmelerini sağlar ve kontrol eder.
Doküman yönetimi
MADDE 16- (1) Kuruluş, faaliyetlerine
ilişkin, yetkilendirme için sunduğu başvuru belgeleri de dâhil tüm
dokümanları, bu Yönetmelik çerçevesinde hazırlanan yönetim sisteminin bir
parçası olan prosedürler uyarınca geliştirir, onaylar, yürürlüğe koyar,
değiştirir ve bu dokümanların değişiklik kayıtlarını tutar, dağıtımını,
saklanmasını, korunmasını, iptalini ve imhasını sağlar. Doküman yönetimi,
tutulması gereken kayıtlar ile kayıtların korunma süre ve yöntemlerini de
içerir.
(2) Doküman yönetimi kapsamında hangi
dokümanların elektronik ortamda korunacağına ve hangi belgelerin
sayısallaştırılacağına ilişkin hususlar yönetim sisteminde belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Güvenliğe İlişkin Süreçler
Kalite temin ve yönetimi
MADDE 17- (1) Tesise ilişkin faaliyetlerde
güvenliğin sağlanabilmesi için güvenliği etkileyen faaliyetlerde uygulanan
sistematik önlemler ile kurumsal ve teknik düzenlemeler genel ve
faaliyetlere özel kalite temin dokümanlarıyla kayıt altına alınır. Genel
kalite temin dokümanı tüm faaliyetlere uygulanabilir önlem ve düzenlemeleri
içerir.
(2) Saha, imalat, inşaat, işletmeye alma,
işletme ve işletmeden çıkarma veya kapatma gibi ana faaliyetler de dâhil
olmak üzere tesise ilişkin faaliyetler, faaliyetin kalitesinin garanti
altına alınmasına yönelik olarak Kuruluşun güvenlik politika, amaç ve
hedeflerine uygun hazırlanmış doküman uyarınca yürütülür. Bu doküman,
sağlanan bilgilerin doğruluğunun ve uygulamanın Kuruluş tarafından kontrol
edilmesi kaydıyla faaliyetin tedarikçileri tarafından da hazırlanabilir. Bu
doküman faaliyetin karmaşıklığı ile orantılı ayrıntıya sahip olur ve asgari
olarak;
a) Faaliyetin amaç ve kapsamını, (Ek ibare:RG-2/10/2026-33388) bu amaçlara
ulaşmak için kullanılan yöntemleri,
b) Faaliyete özel organizasyon yapısını,
organizasyon içi ve dışı iletişim kanalları, arayüzleri ve sorumlulukların
dağılımını,
c) Faaliyeti yürütecek insan kaynaklarına
ilişkin gerekleri ve kaynak yönetimini,
ç) Faaliyeti oluşturan süreçlerin tanıtımını,
ölçülebilir hedeflerini ve sorumlularını,
d) Süreçler arası etkileşimi tanımlayan süreç
haritasını,
e) Sürece girdi olarak katılacak ekipman,
bileşen, malzeme, yarı mamul, ürün, yazılım araçları ve hizmetlerin tedarik
yönetimini,
f) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Uygunsuzlukların belirlenmesi, kaydedilmesi, analiz edilmesi ve düzeltici
önlemlerin belirlenmesine ilişkin hususları düzenleyen uygunsuzluk
yönetimini,
g) (Değişik:RG-2/10/2026-33388)
Faaliyete ilişkin kayıtların tutulması, dokümanların oluşturulması,
onaylanması, dağıtılması, saklanması ve imha edilmesine yönelik kayıt ve
raporlama gereklerini,
ğ) Faaliyete ilişkin takip, kontrol ve denetim
mekanizmalarını,
içerir.
(3) Faaliyeti oluşturan işler kalite planları
kapsamında yürütülür. Bu planlar işin karmaşıklığı ile doğru orantılı
ayrıntıya sahip olur. Kalite planlarında;
a) Yapılacak işin ne olduğu, amacı ve kapsamı ve
hangi faaliyete ilişkin olduğuna,
b) İşin kimler tarafından yapılacağı, gözden
geçirileceği ve denetleneceğine,
c) Mal veya hizmet için uyulması gereken
standartlar ve varsa diğer şartlara,
ç) İşin nasıl yapılacağına ve varsa olası
bölümlenme veya aşamalandırılmasına,
d) Yeterli kaynak ve yetkinliğin sağlanmasına,
e) İşin yapılabilmesi için gerekli çizim ve
benzeri destekleyici dokümanlar, iş yapılmadan önceki hazırlıklar, iş
sırasında hazır bulunması gereken ekipman ve benzeri unsurlara,
f) Varsa mal veya hizmete katkıda bulunan
tedarikçiler veya kuruluşlarla olan arayüzler ve bunların denetlenmesine,
g) İş kapsamında oluşturulacak kayıt ve belgelere,
ğ) Mal veya hizmetin yeterliliğinin doğrulanması
ve kabulüne ilişkin değerlendirme ve denetimlere,
ilişkin bilgiler bulunur.
(4) Kuruluşun yönetim sistemi bu maddede
açıklanan kalite dokümanlarının oluşturulması, onaylanması, değiştirilmesi
ve uygulanmasına ilişkin süreçleri tanımlayan dokümanları içerir.
(5) Kuruluş, ikinci fıkrada sayılan ana
faaliyetlerinden herhangi birini tedarikçi eliyle yürütmesi durumunda, bu
tedarikçinin yönetim sisteminin bu Yönetmelikte yer alan, Kuruluşa yönelik
hükümleri karşıladığını garanti altına alır.
Değişiklik yönetimi
MADDE
18-
(Değişik:RG-2/10/2026-33388)
(1)
Kuruluş; kalıcı ve geçici değişikliklerin uygun şekilde tanımlanmasını,
tasarlanmasını, değerlendirilmesini ve gözden geçirilmesini, onaylanmasını,
uygulanmasını, test edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlamak üzere
değişiklik yönetimi uygular.
(2)
Kuruluş herhangi bir değişikliğin; tesisin güvenlik, emniyet ve nükleer
güvence uygulamaları açısından uygun bir şekilde işletilebilme yeteneğini
ve güvenlik, emniyet ve nükleer güvence işlevlerini doğrudan veya dolaylı
olarak olumsuz etkilememesini sağlar.
(3)
Kuruluş tarafından;
a)
Öngörülen tüm değişiklikler için değişiklik yapılmadan önce, değişikliğin
güvenlik ve emniyet açısından sonuçlarını ve kategorisini belirlemek
amacıyla, değişikliğin yapılması sırasında ve sonrasında tesisin
işletilmesine olan muhtemel etkileri dikkate alınarak yetkin personel
marifetiyle ön değerlendirme yapılması,
b) Ön
değerlendirme sonucuna göre güvenlik ve emniyet üzerinde etkisi olduğu
değerlendirilen değişiklikler için; değişikliğin güvenlik ve emniyet
gereklerine ve teknik şartlara uygunluğunun ve değişiklik yapıldıktan sonra
tesisin güvenli ve emniyetli bir şekilde işletilebileceğinin gösterilmesi
amacıyla yetkin personel marifetiyle güvenlik ve emniyet değerlendirmesi
yapılması,
c)
Öngörülen tüm değişiklikler için;
1)
Değişikliğin kapsamının, güvenlik etkilerinin, emniyet etkilerinin, olası
sonuçlarının ve ön değerlendirme ile güvenlik ve emniyet değerlendirmesi
sonuçlarının, bu değişikliklerin tasarımında veya uygulanmasında görevli
olmayan yetkin personel marifetiyle gözden geçirilmesi,
2)
Değerlendirme ve gözden geçirme sonuçlarının, Kuruluşun değişikliklerin
güvenlik ve emniyet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinden sorumlu
ilgili komitesi veya birimi marifetiyle gözden geçirilmesi,
sağlanır.
(4)
Kuruluş, bağımsız gözetim şirketlerinin uygunluk değerlendirmesine tabi
faaliyetlerdeki değişiklikler için bağımsız gözetim şirketlerine
değişikliğin uygunluk değerlendirmesini yaptırır.
(5)
Değişikliklerin değerlendirilmesi sürecinde Kuruluşun; yapı, sistem ve
ekipmanların değişiklik öncesi hâlinin tasarım, imalat veya inşaat
faaliyetlerini gerçekleştirenlerin, değişikliğin bu yapı, sistem ve
ekipmanların tasarım temellerine ve fonksiyonlarına etkilerine ilişkin
görüşlerini alması esastır. Değişiklikler Kuruluş tarafından onaylanır.
(6)
Değişiklikler için insan faktörü ve organizasyonel faktörler dikkate alınır
ve değişikliklerin personelin görevleri ve performansı üzerindeki sonuçları
sistematik olarak analiz edilir.
(7)
Yapı, sistem ve ekipmanlar için; personelin güvenliğinin sağlanması veya
güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve ekipmanların korunması gibi
amaçlarla yapılacak değişikliğin aciliyetinin gerekçelendirilmesi hâlinde,
değişiklik yönetiminin birinci fıkrada belirtilen tüm adımlarının
uygulanamadığı geçici değişiklikler yapılabilir. Değişiklik yönetiminin
tamamlanmayan adımları geçici değişiklik yapıldıktan sonra, mümkün olan en
kısa sürede tamamlanır.
(8)
Geçici değişiklikler, birikimli güvenlik etkilerini en aza indirmek
amacıyla süre ve sayı bakımından sınırlandırılır ve kalıcı değişikliklerin
yerine yapılamaz.
(9)
Değişiklik yapılmış tesis, yapı, sistem veya ekipmanlar işletmeye alınmadan
önce, tasarıma uygunluğun ve tesisin doğru konfigürasyonunun korunduğunu
doğrulamak amacıyla test edilir. Kuruluş, değişikliklere uygun şekilde,
ilgili personelin eğitilmesini ve güvenlik analizi raporu ile diğer belge
ve yazılımların güncellenmesini sağlar.
Konfigürasyon yönetimi
MADDE
19-
(Değişik:RG-2/10/2026-33388)
(1)
Nükleer tesisler ve radyoaktif atık tesisleri için Kuruluş; tesisin tasarım
aşamasından işletmeden çıkarılmasına kadar tüm aşamalarında tasarım
gerekleri, fiziksel konfigürasyon ve bunlara ilişkin dokümantasyon
arasındaki tutarlılığı temin etmek amacıyla konfigürasyon yönetimi uygular.
Nükleer santrallerde uygulanacak konfigürasyon yönetiminin bilgi işlem
tabanlı olması zorunludur.
(2)
Nükleer tesisler ve radyoaktif atık tesislerinde Kuruluş tarafından:
a)
Konfigürasyon yönetimi kapsamında, bilgisayar sistemleri ve yazılımlar
dâhil tesisin yapı, sistem ve ekipmanlarının özelliklerinin belirlenmesi ve
belgelenmesi ile bu özelliklerde yapılan değişikliklerin uygun şekilde
tesis belgelerine dâhil edilmesi sağlanır.
b)
Tesisin yapı, sistem ve ekipmanları; açık bir şekilde tanımlanabilmeleri ve
izlenip yönetilebilmeleri için konfigürasyon birimleri olarak alt parçalara
bölünür. Tanımlama için belirsizliğe sebep olmayacak bir kodlama sistemi
kullanılır.
c)
Tesisin işletme sürecine yönelik olarak tasarım aşamasından itibaren
gerekli görülen zamanlarda konfigürasyon temeli belirlenir.
Tesiste izleme, korunma ve kontrol
faaliyetleri
MADDE 20- (1) Kuruluşun faaliyetleri
sırasında süreç yaklaşımı ile yürütülecek izleme, korunma, kontrol ve
benzeri faaliyetler Kuruluş tarafından tesisin özelliklerine uygun olarak
belirlenir ve Kuruluşun yönetim sistemi kapsamında, ilgili mevzuat da
dikkate alınarak hazırlanan, kayıt altına alınan ve onaylanan plan veya
programlar çerçevesinde yürütülür.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim ve yaptırım
MADDE 21- (1) Kuruluşun bu Yönetmelik
kapsamında kurup uygulayacağı yönetim sistemi ile yönetim sistemi
dokümanları Kurumun denetimine tâbidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili
yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum
kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 22- (1) 8/4/2017 tarihli ve 30032
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesislerde Yönetim Sistemi
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan Nükleer Tesislerde Yönetim Sistemi Yönetmeliğine yapılan atıflar
bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Halen işletilmekte
veya kurulmakta olan tesisler, bu Yönetmelik hükümleri ile bir takvim
çerçevesinde uyum sağlayacak olan eylem planını bu Yönetmeliğin yayımından
itibaren üç ay içerisinde Kurumun uygun görüşüne sunar. Kuruluş tarafından
gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması hâlinde
bu süre altı aya kadar uzatılabilir.
İlave yükümlülükler için geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 2- (Ek:RG-2/10/2026-33388)
(1) Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelikle
değiştirilen 18 inci ve 19 uncu maddeler kapsamında getirilen
yükümlülüklere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay
içerisinde uyum sağlanır.
Yürürlük
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî
Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
27/4/2022
31822
Yönetmelikte Değişiklik Yapan
Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
2/10/2026
33388
2.
[1] 2/10/2026
tarihli ve 33388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile bu bölüm
başlığı “Yönetsel Süreçler” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.