BİLİMSEL AMAÇLAR
İÇİN KULLANILAN SUCUL OMURGALI CANLILARIN
REFAH VE
KORUNMASINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı; deneysel, bilimsel ve eğitsel amaçlar için kullanılacak
sucul omurgalı canlıların barındıkları yerlerin genel standartları, bakım ve
barınması için genel bölümlerin özellikleri, (Ek
ibare:RG-23/12/2022-32052) merkezi etik
kurulu ve yerel etik kurullarının kuruluş ve çalışmaları, hayvan refahı biriminin oluşturulması ve
görevleri, üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların
yetkilendirilmesi, sucul omurgalı canlıların prosedürlerde kullanılması,
çalışan personelin nitelik, yetki ve sorumlulukları ile tutulacak kayıtlar,
kuruluşların uyacağı koşullar ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik;
a) Gerçek ve tüzel kişiler ile
kamu kurum ve kuruluşlarında, deneysel, bilimsel ve eğitsel uygulamalarda
kullanılan sucul omurgalı canlıların üretim, kullanım, satış ve bir yerden
bir yere nakli sırasında uyulması gereken kuralları, teknik ve hijyenik
şartları, denemeleri yapacak kuruluş veya kişilerin nitelikleri ile görev ve
sorumluluklarını, deneme yetkisinin verilmesini ve iptalini, (Ek
ibare:RG-23/12/2022-32052) etik kurullarının
kuruluş ve çalışmalarını,
b) Bilimsel Amaçlarla
Kullanılan Hayvanların Korunmasına Dair 22/10/2010 tarihli ve 2010/63/AB
sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifine uygun olarak bilimsel
amaçlar için kullanılacak Cyclostomata (yuvarlak ağızlılar) ve Cephalopoda
(kafadan bacaklılar) sınıfından türleri,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, deneysel
olmayan yetiştiricilik uygulamaları ile kayıtlı veya onaylı yetiştiricilik
işletmelerinin yapmakta olduğu uygulamaları kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 ‒ (1) Bu Yönetmelik,
11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve
Yem Kanununun 7, 8, 9, 11, 25, 31, 36 ve 43 üncü maddelerine, 24/6/2004
tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 9 ve 10 uncu maddelerine
ve 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanununa dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Araştırmaya yetkili kuruluş:
Her türlü deneysel, bilimsel ve eğitsel amaçlı çalışmalar yapan araştırma
enstitülerini, bakanlıkların araştırma yapmakla görevlendirilmiş
kuruluşlarını, üniversitelere ve TÜBİTAK’a bağlı araştırma yapan kuruluşlar
ile Bakanlıkça yetkilendirilmiş özel sektör araştırma kuruluşlarını,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman
Bakanlığını,
c) Barındırma alanı: Akvaryum,
tank, havuz gibi içine su konabilen yapılar ile su içine kurulabilen ağ kafes
gibi yapıların bulunduğu alanı,
ç) Çalışma izni: Kuruluş izni
ile yer, proje ve belgeleri uygun bulunmuş, yapılan incelemelerde hiçbir
eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiş üretici, tedarikçi, kullanıcı ve
araştırmaya yetkili kuruluşların faaliyet gösterebilmeleri için Bakanlıkça
verilen izin belgesini,
d) Enstitü müdürlüğü: Bakanlığa
bağlı sucul omurgalı canlılar konusunda çalışmalar yapan araştırma enstitüsü
müdürlüklerini,
e) Genel Müdürlük: Balıkçılık
ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünü,
f) İl müdürlüğü: Tarım ve Orman
Bakanlığı il müdürlüğünü,
g) Kullanıcı: Kâr amaçlı olsun
ya da olmasın, sucul omurgalı canlıları prosedürlerde kullanan herhangi bir
gerçek veya tüzel kişiyi,
ğ) Kuruluş: Donanımı ile
birlikte açık, kapalı, yarı açık her türlü sabit veya portatif tesis, bina,
binalar topluluğunu barındıran; deneysel ve bilimsel amaçlar için deney
canlılarını kullanan birimleri,
h) Proje: Bir ya da daha fazla
prosedürü içeren ve belirli bir bilimsel amacı olan iş programını,
ı) Prosedür: Sucul omurgalı
canlıların yalnızca organları veya dokularını kullanmak için öldürülmesi
hariç; sucul omurgalı bir canlının doğumu, kuluçkadan çıkması, herhangi bir
biçimde genetiği değiştirilmiş sucul omurgalı canlı soyunun oluşturulması ve
devam ettirilmesi süreçlerini de kapsayan, invaziv veya invaziv olmayan,
bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan deneysel, bilimsel veya eğitici
amaçlar için sucul omurgalı canlıda iyi veterinerlik uygulamalarına uygun
olarak bir iğnenin batırılmasıyla oluşan ağrıya eşit veya daha fazla ağrı,
eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasara yol açabilen kullanımını,
i) Risk analizi: Bakanlıktan
çalışma izni almış üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili
kuruluşların faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek risklerin belirlenmesi
ve bu riskleri en aza indirecek veya ortadan kaldıracak önlemlerin
alınmasını,
j) Sorumlu yönetici: Kuruluşun
yönetim ve işletmesinden kuruluş sahibi ile birlikte sorumlu olan veteriner
hekimi, su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği,
biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim
almış olanları,
k) Sucul omurgalı canlı: Yunus
ve balinalar (Cetacea) hariç olmak üzere, yaşamının tüm evrelerini veya bir
bölümünü suda geçirmek zorunda olan balıklar (Pisces), kurbağalar (Amphibia),
sucul sürüngenler (aquatic/semi-aquaticreptilian) gibi omurgalı canlıları,
l) Tedarikçi: Üretici dışında,
prosedürlerde kullanılmak veya bilimsel amaçlarla doku veya organlarından
yararlanılmak üzere, kâr amaçlı olsun ya da olmasın, canlıları tedarik eden
herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
m) Üretici: Prosedürlerde
kullanılmak veya bilimsel amaçlarla doku veya organlarından yararlanılmak
üzere bu Yönetmelik kapsamındaki sucul omurgalı canlıları kâr amaçlı olsun ya
da olmasın, üreten herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
n) (Mülga:RG-23/12/2022-32052)
o) (Ek:RG-23/12/2022-32052) Kuruluş sahibi: Deneysel ve
bilimsel amaçlar için sucul omurgalı canlıları kullanan, üreten kurum,
kuruluşlar ile araştırma geliştirme şirketlerinin sahiplerini, idarecilerini
veya müdürlerini,
ö) (Ek:RG-23/12/2022-32052) SOCMEK: Sucul Omurgalı Canlı
Deneyleri Merkezi Etik Kurulunu,
p) (Ek:RG-23/12/2022-32052) SOCYEK: Sucul Omurgalı Canlı
Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
r) (Ek:RG-23/12/2022-32052) Sucul omurgalı canlı kullanım
sertifikası: Sucul omurgalı canlıların bilimsel amaçlı kullanımına
ilişkin olarak SOCMEK tarafından eğitim konuları belirlenmiş programa kayıt
yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere verilen
belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Standartlar
Teçhizat veya ekipmanla ilgili gerekler
MADDE 5 ‒ (1) Bütün
araştırmaya yetkili kuruluşlar ile üretici, tedarikçi ve kullanıcı
kuruluşların; prosedürlerin uygulanması için barındırma alanlarıyla ilgili
çevresel parametreler ile barındırdıkları sucul omurgalı canlıların ölçümü
için gerekli cihaz, teçhizat ve ekipmanı bulundurması zorunludur.
(2) Birinci fıkrada sözü edilen
teçhizat ve ekipmanın tasarım, inşa ve kullanımı ile prosedürlerin mümkün
olduğu kadar etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi esastır.
(3) Birinci ve ikinci
fıkraların uygulanması için gerekli asgari standartlar Ek-1’de
belirtilmiştir.
Genel bakım ve barınma
MADDE 6 – (1) Deneysel
veya diğer bilimsel amaçlarla kullanılan veya kullanılması planlanan sucul
omurgalı canlılar için fizyolojik gereksinimlerini karşılayabilecek, sağlık
ve iyilik hallerini devam ettirebilecek çevresel şartlara uygun yaşam alanı
ile beslenme ve bakımları sağlanır.
(2) Sucul omurgalı canlıların
üretildiği, yetiştirildiği veya prosedürde kullanıldığı ortamlar günlük
olarak kontrol edilir. Sucul omurgalı canlıların iyilik halleri ve sağlık
durumları yakından ve yeterli sıklıkta kontrol edilerek stres ve diğer
önlenebilen zararlı durumlar ortadan kaldırılır, zararlı olabileceği saptanan
tüm şartlar en kısa zamanda düzeltilir.
Nakil
MADDE 7 – (1) Sucul
omurgalı canlıların nakillerine ilişkin mevzuatta belirtilen esaslara ilave
olarak, bu canlıların nakliyle ilgili diğer şartlar aşağıda belirtilmiştir:
a) İl dışı nakilleri, sucul
omurgalı canlıların sağlık, üretim, yetiştirme ve benzeri bilgilerini içeren,
sorumlu yönetici tarafından düzenlenmiş, il müdürlüğüne başvurularak alınmış
belge ile; il içi nakilleri ise Bakanlıkça verilen çalışma izninin bir sureti
ile yapılır.
b) Sucul omurgalı canlıların
nakilleri sırasında türe özgü hareketlerini kısıtlamadan, uygun havalandırma
ve ısı aralıkları temin edilir, gerekirse nakil öncesi sakinleştirilmeleri
sağlanır.
c) Taşınacak sucul omurgalı
canlıların sağlık durumları, taşınma için yeterli derecede uygun olmalıdır.
Bu durumdan sucul omurgalı canlıları gönderen ve tedarikçi sorumludur.
ç) Sucul omurgalı canlıların
nakilleri mümkün olan en kısa zamanda, alanında uzman kişi ve görevlilerinin
kontrolü ve gözetimi altında, çevresel kirletme riski en aza indirilerek
yapılır.
d) Sucul omurgalı canlıların
nakilleri sırasında kullanılan tank ve kaplar, bunların ortamının sucul
omurgalı canlılara, sucul omurgalı canlıların da ortama zarar vermesini
engelleyecek özellikte olmalıdır.
e) Sucul omurgalı canlıların
kurum içi veya üretim tesisinden uygulama laboratuvarına sevkinde de sağlık
ve refahları ile halk sağlığının korunmasına dönük tedbirlerin alınması
esastır.
f) Sucul omurgalı canlıların
nakillerinden bir veya iki gün öncesinde yemden kesilmesi, nakil aracında su
kalite parametrelerini korumaya yönelik tedbirlerin alınması zorunludur.
(2) Kullanıcı, araştırmaya
yetkili ve tedarikçi kuruluşlar genetiği değiştirilmiş sucul omurgalı
canlıların bakımları, barındırılmaları ve nakilleri sırasında kazara başka su
ortamlarına salınımlarını önlemek zorundadır. Kaza durumunda ise olayı vakit
geçirmeden Bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kuruluşlar ve
Sucul Omurgalı Canlıların Bakım ve Barınması İçin Genel Bölümlerin
Özellikleri,
Hayvan Refahı Biriminin Oluşturulması ve Görevleri
Fiziki yapıların
standartları
MADDE 8 ‒ (1) Kuruluşlar
ve sucul omurgalı canlıların bakım ve barınması için kullanılacak genel
bölümlerin fiziki yapılarında aşağıda belirtilen standartların sağlanması
zorunludur:
a) Fonksiyonlar ve genel
tasarım bakımından;
1) Kuruluşlar tesislerini,
bulundurulan türlerin çevresel ve biyolojik gereksinimlerini dikkate alan
uygun bir ortam sağlayacak şekilde ve yetkisi olmayan kişilerin veya
çalışmalarında kullanacakları sucul omurgalı canlılara zarar verebilecek
başka türlerin girişini engelleyecek şekilde planlar, inşa eder ve yönetir.
2) Kuruluşlar bina ve ekipmanda
oluşabilecek her türlü sorunu giderecek etkin bir program uygularlar.
b) Barındırma alanları bakımından;
1) Kuruluşlar, barındırma
alanlarıyla ilgili düzenli ve araştırmanın ihtiyaç duyduğu program kapsamında
etkin temizlik ve hijyen standartlarını sağlarlar.
2) Barındırma alanları gerek
içinde bulunan sucul omurgalı canlılar tarafından oluşturulabilecek ve
gerekse de temizlik sırasında oluşabilecek ağır yıpranma ve aşınmaya
dayanıklı olmalıdır. Barındırma alanları, sucul omurgalı canlıların sağlığı
için zararlı olmayacak ve kendilerine zarar vermesine yol açmayacak yapıda
olur.
3) Genetiği değiştirilmiş
olanlar aynı tür dahi olsa, diğer türlerle birlikte aynı barındırma ortamında
markalandırmadan bulundurulamaz.
c) Genel ve özel amaçlı
prosedür odaları bakımından;
1) Kuruluşlar, basit tanısal
testlerin ve ölüm sonrası (post mortem) incelemelerin yapılacağı ve/veya
başka bir yerde daha yoğun laboratuvar incelemesine tabi olacak örneklerin
alınacağı basit ortam, bakım odası veya barındırma alanına sahip olmalıdır.
2) Kuruluşlar yeni gelen
türlerin sağlık durumları belirlenene ve potansiyel sağlık riski
değerlendirilip asgariye indirilene kadar izole edilmelerini sağlayacak
karantina alanlarına sahip olmalıdır. Karantina süresi sucul omurgalı
canlılar için en az 21 gündür.
3) Kuruluşa yeni gelen sucul
omurgalı canlılar, sorumlu yönetici tarafından gerekli kontrolleri
yapıldıktan sonra karantina bölümüne alınır. Gelen türlerin yem ihtiyaçları
öncelikle giderilir. Taşıma araçları ile tank ve kaplarının uygun bir şekilde
dezenfeksiyonu ve gerekli temizlikleri yapılır.
4) Hasta ve yaralı olan
türlerin ayrı olarak tutulacağı barındırma alanları bulundurulmalıdır.
ç) Kuruluş bakımından;
1) Yem odaları veya depoları,
yem kalitesinin korunmasını sağlayacak şekilde tasarlanır, kullanılır ve
bakımı yapılır. Bu alanlara zararlı olabilecek her türlü haşerat ve
böceklerin girmesini ve barınmasını engelleyecek gerekli tedbirler alınır.
Kontamine olabilecek veya sucul omurgalı canlılar ve personel için zararlı
olabilecek malzemeler ayrı yerde depolanır.
2) Kuruluşlar, tıbbi atıkların
güvenli bir şekilde elden çıkarılması için gerekli tedbirleri alır. Tıbbi
atıklar, evsel nitelikli atıklardan ayrı olarak sınıflandırılır, toplanır ve
taşınır. Genetiği değiştirilmiş türlerin ölüleri, atıkları ve artıkları
yakıldıktan, çevre ve halk sağlığını koruyacak gerekli önlemler alındıktan
sonra kuruluştan uzaklaştırılır. Kuruluşlarda oluşan tıbbi atıkların,
25/1/2017 tarihli ve 29959 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Atıkların
Kontrolü Yönetmeliğine göre izole, bertaraf ve tahliyesi yapılır.
Uygun çevre ve kontrolünün sağlanması için
standartlar
MADDE 9 ‒ (1) Kuruluşlar ve sucul omurgalı
canlıların bakım ve barınması için kullanılacak genel bölümlerde uygun çevre ve
kontrolünün sağlanması için standartlar aşağıda yer almaktadır:
a) Havalandırma ve sıcaklık bakımından;
1) Barındırma alanlarının, türe
özgü çevresel istekleri karşılayacak ölçütler dâhilinde olması sağlanır.
2) Barındırma alanlarında
sıcaklık, pH ve çözünmüş oksijen değerleri, türün ihtiyaç duyduğu değerlere
uygun olarak sağlanır. Sıcaklık, pH, tuzluluk ve çözünmüş oksijen
değerlerinin her gün ölçülerek kontrol edilmesi sağlanır.
b) Aydınlatma bakımından;
1) Aydınlatma, çalışma
prosedürüne ve türün biyolojik ihtiyaçlarına göre doğal ya da yapay ışık
kullanılarak uygun aydınlık/karanlık döngüsü içerisinde kontrollü olarak
yapılır. Kuruluş bu amaca uygun donanımı sağlar.
2) Aydınlatma, yetiştirme
prosedürlerinin yerine getirilmesi ve incelenmesi için gereken ihtiyaçları
karşılayacak düzeyde olur.
3) Türlere ve yetiştirme
prosedürlerine uygun olarak düzenli ışık döngüsü ve ışık şiddeti sağlanır.
4) Albino canlılar
bulundurulduğunda, aydınlatmada ışığa olan duyarlılık dikkate alınmalıdır.
c) Gürültü düzeyi hayvan
refahını olumsuz yönde etkilemeyecek şekilde düzenlenir.
Bakım ve beslenme için
gerekli şartlar
MADDE 10 ‒ (1)
Kuruluşlar ve sucul omurgalı canlıların bakım ve barınması için kullanılacak
genel bölümlere ilişkin gerekli şartlar aşağıda yer almaktadır:
a) Sağlık bakımından;
1) Kuruluşların, hayvan
refahını koruyacak ve bilimsel gereklilikleri karşılayacak, türlerin sağlıklı
olmasını sağlayacak belirlenmiş bir stratejisi bulunur. Bu strateji sağlığın
düzenli olarak gözlenmesini ve sağlık (Değişik ibare:RG-23/12/2022-32052)
sorunlarıyla mücadele planlarını
içerir ve yeni türlerin alınması için sağlık parametrelerini ve
prosedürlerini tanımlar.
2) Barındırma alanları en az
günde bir kez sorumlu yönetici tarafından kontrol edilir. Kontrollerde hasta
veya yaralı olanlar belirlenir ve gerekli tedbirler alınır.
3) Doğadan alınan sucul
omurgalı canlıların yeni ortama alıştırılması, karantinaya alınması,
barındırılması, yetiştirilmesi ve bakımı için özel dikkat gösterilir ve uygun
önlemler alınır. Prosedürlerin sonunda serbest bırakılacaksa buna uygun
hazırlık yapılır. Serbest bırakma, söz konusu türlerin yaban hayatında; halk
sağlığına, sucul omurgalı canlı sağlığına veya çevreye zarar
oluşturmayacaklarının kesinliği şartıyla yapılır.
4) Türlere çevresel ve biyolojik
ihtiyaçlarına uygun yeterli büyüklükte ortam sağlanır. Stresin azaltılması
amacıyla uygun şartlar oluşturulur.
5) Barındırma alanlarının
tasarımları ve inşaları, sağlığa zararlı olmayan malzemelerden ve yaralanmaya
yol açmayacak, doğadaki yaşam şartlarına uygun şekilde olur.
b) Beslenme bakımından;
1) Yem içeriği ve sunumu, türün
beslenme ve davranış ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte olur.
2) Yem hammaddelerinin seçimi,
üretimi ve kullanımı esnasında; kimyasal, fiziksel ve mikrobiyolojik
kirlenmeyi engelleyecek gerekli önlemler alınır.
3) Ambalaj, nakliye ve
depolama; kontaminasyonu, bozunmayı ve tahribi önleyecek şekilde olur.
Yemleme için kullanılan tüm alet ve ekipmanların düzenli olarak temizlikleri
yapılır.
4) Bilimsel çalışmalar hariç
olmak üzere türlerin rekabet yaratmayacak şekilde beslenmeleri ve yeme
erişebilmeleri sağlanmalıdır.
Hayvan refahı birimi
MADDE 11 – (1) Her
üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşta bir hayvan
refahı birimi kurulması zorunludur.
(2) Üretici, tedarikçi ve
araştırmaya yetkili kuruluşlar ile kullanıcı kuruluşlarda hayvan refahı
birimi, biri sucul omurgalı canlıların refahı ve bakımından sorumlu yönetici
olmak üzere en az üç kişiden oluşur.
(3) Birden fazla alanda
faaliyet gösteren kuruluşlarda yalnız bir hayvan refahı birimi kurulması
yeterlidir. Bu birim kuruluşun izinli tüm faaliyet alanlarıyla ilgili
konularda görev yapar.
Hayvan refahı biriminin
görevleri
MADDE 12 – (1) Hayvan
refahı birimi aşağıdaki görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Birimde çalışan personele,
sucul omurgalı canlıların elde edilmeleri, bakım, barınma ve kullanımları
konularında, hayvanların refahıyla ilgili bilgi vermek.
b) İkame, azaltma ve
iyileştirme ilkesinin uygulanması ve bu ilkeyle ilgili teknik ve bilimsel
gelişmeler hakkında personele bilgi vermek.
c) Kuruluşta barındırılan veya
kullanılan sucul omurgalı canlıların refahıyla ilgili olarak izleme,
raporlama ve takip konularında iş akış şemaları oluşturmak ve bunları gözden
geçirmek.
ç) Prosedürde kullanılan sucul
omurgalı canlılar üzerindeki etkilerini dikkate alarak projelerin gelişimini
ve neticelerini takip etmek ve ikame, azaltma ve iyileştirmeye katkıda
bulunabilecek unsurları belirlemek ve tavsiyelerde bulunmak.
(2) Hayvan refahı birimi
tarafından verilen herhangi bir tavsiyenin ve o tavsiyeyle ilgili olarak
alınan kararların kayıtlarının en az 3 yıl saklanması ve talep edilmesi
halinde denetimle yetkili Bakanlık temsilcilerine bu kayıtların gösterilmesi
zorunludur.
(3) Bakanlık gerektiğinde
hayvan refahı birimine ek görevler verebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Üretici,
Tedarikçi, Kullanıcı ve Araştırmaya Yetkili Kuruluşlarla İlgili
Yetkilendirme ve
Diğer Gerekler
Kuruluş izni
MADDE 13 ‒ (1) Deneysel, bilimsel ve eğitsel
amaçlar için sucul omurgalı canlı türlerini kullanacak olan gerçek ve tüzel
kişilerin izin alması zorunludur. Bu faaliyeti yapacak olan kuruluşlar,
faaliyetlerini sürdürecekleri yerdeki il müdürlüğüne bir dilekçeyle ön izin
başvurusunda bulunurlar.
(2) Başvuru dilekçelerinde aşağıdaki bilgilerin yer
alması zorunludur:
a) Yapılacak faaliyetin üretim, tedarik, kullanım
ve araştırma konularının hangilerini kapsadığı.
b) Faaliyete konu sucul omurgalı canlı grubunun
neler olduğu.
c) Faaliyet alanı ile ilgili açıklama raporu.
ç) Planlanan faaliyete başlama tarihi.
d) Kuruluşun yerini belirleyen, yerleşim yeri ve
çevresine ait bilgileri içeren vaziyet planı veya hali hazır durumunu
gösteren plan.
e) Kuruluşun sucul omurgalı canlı üretim ve
araştırma bölümlerini gösteren plan.
(3) İl müdürlükleri tarafından, faaliyetin
yapılacağı yerin görülmesi ve başvuruda yer alan bilgilerin kontrolü amacıyla
en az iki kişiden oluşan bir ekip görevlendirilir. Görevlendirilen ekip
yaptığı inceleme sonrası tespitlerini ve faaliyetin yapılacağı yere ait
fotoğrafları içeren raporu Genel Müdürlüğe ön izin için gönderir.
(4) Genel Müdürlüğe ulaşan raporların incelenmesi
sonrası, talebin uygun görülmesi halinde 1 yıl süreli ön izin verilir. Bu
süre talep edilmesi ve talep gerekçesinin uygun bulunması halinde Genel
Müdürlükçe uzatılabilir.
(5) Bakanlığa bağlı araştırma enstitüsü
müdürlükleri bünyelerinde kurulacak ya da açılacak üretici, tedarikçi ve
kullanıcı kuruluşlar çalışma izin müracaatlarını Genel Müdürlüğe yaparlar. Bu
enstitülerdeki kuruluşların kuruluş ve çalışma izinleri için oluşturulacak
komisyonlarda ve kontrollerinde görev alacak olanlar Genel Müdürlükçe
belirlenir.
Çalışma izni
MADDE 14 ‒ (1) Ön izin alan kuruluşlar,
çalışma izni almak için aşağıdaki belgeleri içeren bir dilekçe ile il müdürlüğüne
müracaat ederler:
a) Kuruluş sorumlu yöneticisi ile kuruluşta
çalışacak olan diğer kişilerin bulundukları meslek odalarından almış
oldukları belgeye istinaden noterden yapılan sözleşmeleri, kamu kurum ve
kuruluşlarında çalışacak kamu görevlisi ve işçi statüsündeki personel için
ise görevlendirme yazısı ve bu personelin diplomalarının kurum amiri
tarafından onaylı suretleri.
b) Sucul omurgalı canlıların sağlığı ve refahı
amacıyla kuruluşta kullanılacak aletlerin teknik özellik ve kapasiteleri ile
kullanılacak olan kimyasal ve biyolojik madde gibi materyallerin kuruluş
yetkilisince onaylı listeleri.
c) Kuruluşta çalışacak uzmanların uzmanlık
alanlarına ilişkin belgeler ile sayısını gösterir kuruluşça onaylı liste.
ç) (Değişik:RG-23/12/2022-32052) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına
dair kuruluşun ilgili birimlerince hazırlanmış acil durum eylem planı.
d) Açılması istenen işyeri bir
şirket ise şirketin kayıtlı olduğu ticaret sicil memurluğu adı ve ticaret
sicil numarası beyanı.
e) Sucul omurgalı canlıların
genleri veya genetiği değiştirilmiş sucul omurgalı canlılar üzerinde
araştırma çalışması yapan kuruluşlar için araştırmaya yetkili kuruluş
olduğuna dair belge.
(2) İl müdürlüğüne ulaşan bu
belgeler kontrol edilmeleri sonrası Genel Müdürlüğe gönderilir.
(3) İl müdürlüklerinden gelen
belgelerin ulaşması sonrası Genel Müdürlük, araştırma enstitüsü ve il
müdürlüğünden en az birer kişinin yer alacağı komisyon oluşturur. Komisyonda
görev alacaklar, sorumlu yönetici olabilecek meslek disiplinlerinden olan
kişilerden oluşur.
(4) Genel Müdürlükçe
oluşturulan komisyon, bu Yönetmelikte yer alan esaslar ve kuruluşun beyanları
doğrultusunda yerinde yaptığı inceleme sonucu değerlendirme raporu düzenler.
(5) Değerlendirme raporunda
eksiklikler tespit edilmesi halinde kuruluşa bu eksikliklerin giderilmesi
için süre tanınır. Bu süre sonunda eksikliğin giderilmesi ve bu durumun il
müdürlüğünce teyit edilmesi gerekir.
(6) Komisyonun inceleme
raporunun olumlu olması ya da tespit edilen eksikliklerin giderildiğinin il
müdürlüğünce teyit edilmesi sonrası Genel Müdürlükçe çalışma izni verilerek
Ek-2’deki örneğe uygun (Ek ibare:RG-23/12/2022-32052) olarak fiziki veya elektronik ortamda izin belgesi düzenlenir.
(7) Çalışma izni, gerçek ve
tüzel kişiler adına kuruluşun bulunduğu adrese verilir.
(8) Hangi türlerin üretileceği,
kullanılacağı ve tedarik edileceği belirtilerek çalışma izni almış
kuruluşların, farklı sucul omurgalı canlı grubuyla ilgili faaliyette
bulunabilmeleri için faaliyet değişikliğiyle ilgili işlem yaptırmaları
zorunludur.
(9) Çalışma izinleri veriliş
tarihinden itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir. İzin alma niteliklerinin
kaybedilmesi durumunda çalışma izni belgesi iptal edilir.
(10) Bir üretici, tedarikçi,
kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşun yapısında veya fonksiyonunda sucul
omurgalı canlıların refahını olumsuz yönde etkileyecek önemli bir değişiklik
meydana gelmesi durumunda, Bakanlık süreye bakılmaksızın çalışma izninin
yenilenmesini isteyebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Prosedürlerin
Amacı ve Prosedürlere İlişkin Genel Hususlar
Prosedürler
MADDE 15 ‒ (1) Prosedürler, minimum sayıda
sucul omurgalı canlı kullanılarak ve minimum derecede ağrı, eziyet, sıkıntı
ve kalıcı hasara yol açmayacak güvenilir sonuçlar elde edilmesini hedefler.
(2) Prosedürler, Bakanlıktan
izinli kullanıcı kuruluşlarda gerçekleştirilebilir. Kullanıcı kuruluş dışında
gerçekleştirilecek prosedürler için Bakanlıktan önceden izin alınması
zorunludur. Proje yöneticisi tarafından proje özeti, prosedürde kullanılacak türler
ve sayısı ile prosedürün uygulanacağı yer hakkında açıklama içeren bilgilerle
Bakanlığa izin için müracaat edilir. Bakanlık gerektiğinde ek bilgi ve belge
isteyebilir. Gerektiğinde Bakanlık projenin uygulanacağı yerde sucul omurgalı
canlıların sağlığı, halk sağlığı ve hayvan refahına uygunluğu için inceleme
yapar. İzin proje çerçevesinde gerçekleştirilecek prosedürler için verilir ve
proje süresince geçerlidir.
(3) Bakanlık, prosedürlerde
kullanılan türlerin korunmasına veya prosedürlerde kullanımının kontrolü ve
sınırlandırılmasına ilişkin önlemler alabilir.
(4) Prosedürün amacına göre
yetiştirilen bir sucul omurgalı canlının, prosedürlerde kullanılamaması
durumunda doğadan alınan sucul omurgalı canlılar kullanılabilir.
(5) Sucul omurgalı canlıların
doğadan yakalanma işi, bu canlılarda engellenmesi mümkün acı, eziyet, ıstırap
ve kalıcı hasara yol açmayan yöntemler kullanan yetkin kişiler tarafından
gerçekleştirilir. Yakalanma sırasında veya sonrasında, yaralanmış hâlde veya
sağlığı bozulmuş durumda bulunan herhangi bir sucul omurgalı canlı, bir
veteriner hekim veya başka bir yetkin kişi tarafından muayene edilir ve
hayvanın acısının asgari düzeye indirilmesi için önlem alınır. Bilimsel
gerekçe varsa, hayvanın acısının asgari düzeye indirilmesi için önlem alma
gereğine istisna getirilebilir.
(6) Yurt dışından getirilecek
canlı sucul omurgalı canlılar için 9/6/2015 tarihli ve 29381 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Genetik Kaynaklarının Araştırma Amaçlı
Kullanılması ve Yurt İçine Girişi ile Yurt Dışına Çıkarılması Hakkında
Yönetmelik kapsamında gerekli izinler alınır.
Prosedürlerin amacı
MADDE 16 ‒ (1)
Prosedürler, sadece aşağıdaki izin verilen amaçlar doğrultusunda
gerçekleştirilir:
a) Temel araştırmalarda.
b) Sucul omurgalı canlılardaki
hastalık, rahatsızlık ve diğer anormalliklerden veya bunların etkilerinden
kaçınma, bunları önleme, tanı veya tedavide.
c) Sucul omurgalı canlılardaki
fizyolojik şartların değerlendirilmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya
modifikasyonunda.
ç) Sucul omurgalı canlıların
refahı ile yetiştiriciliği yapılan sucul omurgalı canlıların üretim
şartlarının iyileştirilmesinde.
d) İlaç, aşı, gıda, yem ile
diğer maddeler ya da bunların ürünlerinin kalitesinin, etkinliğinin ve
güvenilirliğinin geliştirilmesi, imalatı veya test edilmesi için (b), (c) ve
(ç) bentlerindeki amaçlardan herhangi birinde.
e) İnsan ya da hayvanların
sağlık veya refahı için doğal çevrenin korunmasında.
f) Türlerin korunmasını
amaçlayan araştırmalarda.
g) Mesleki becerilerin elde
edilmesi, sürdürülmesi veya geliştirilmesi için yükseköğretimde veya
eğitimde.
ğ) Adli tıp araştırmalarında.
Nesli tehlikede olan türler
MADDE 17 ‒ (1) Konuyla
ilgili mevzuat ve taraf olunan uluslararası sözleşmeler çerçevesinde; nesli
tehlike altında olan türlerin, aşağıdaki istisnalar dışında prosedürlerde
kullanılmasına izin verilmez:
a) Prosedürlerin, 16 ncı
maddenin birinci fıkrasının (b), (d) ve (f) bentlerinde belirtilen kapsamda
olması.
b) Bilimsel gerekçeye
istinaden, nesli tehlike altında olan ve korunan canlılardan birinin
kullanılmasının zorunlu olması.
Yöntem seçimi
MADDE 18 ‒ (1)
Prosedürler, istenilen sonucu elde etmek için taraf olunan uluslararası
sözleşmeler çerçevesinde canlı sucul omurgalı kullanımını gerektirmeyen başka
bir yöntem veya test stratejisi mevcut olmaması halinde uygulanır.
(2) Prosedürler arasında seçim
yaparken, büyük ölçüde aşağıdaki gerekleri yerine getiren ve tatminkâr sonuç
verme olasılığı en yüksek olan prosedür tercih edilir:
a) Minimum sayıda canlı
kullanımı.
b) Ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı
hasar oluşma ihtimali en düşük olan türlerin kullanımı.
c) En az ağrı, eziyet, sıkıntı
ve kalıcı hasar veren prosedürün uygulanması.
(3) Bir prosedürün sonunda
ölümün gerçekleşmesi mümkün olduğu ölçüde engellenecek ve daha erken sonuç
veren ve insani bir son ile yer değiştirilecektir. Son nokta olarak ölümün
kaçınılmaz olduğu durumlarda prosedür aşağıdaki şekilde tasarlanır:
a) Mümkün olduğu kadar az
sayıda canlının ölümünün sağlanması.
b) Canlının çektiği acının
süresini ve yoğunluğunu asgari düzeye indirecek ve mümkün olduğunca acısız
ölüm sağlayacak bir yöntemin kullanılması.
(4) Yöntem seçimiyle ilgili bir
uygunsuzluğun Bakanlık denetçileri tarafından tespiti durumunda bu prosedürün
durdurulması için yazılı olarak bildirimde bulunulur.
Anestezi
MADDE 19 ‒ (1) Anestezi kullanımına uygunsuz
bir durum olmadıkça, prosedürler genel veya sınırlı uyuşturma altında
yapılır. Gerektiğinde türe özgü ağrı, eziyet ve sıkıntının asgariye
indirilmesine imkân veren analjezi veya başka metotlar kullanılabilir. Şiddetli
ağrılara yol açabilecek ciddi yaralanmaları içeren prosedürler anestezi
olmadan uygulanmaz.
(2) Anestezi kullanımının uygun olup olmadığına
karar verirken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Anestezinin canlı için prosedürden daha
travmatik olup olmadığı.
b) Anestezinin prosedürün amacına uygun olup
olmadığı.
(3) Canlıların ağrı hissetmesini engellemek
amacıyla anestezik veya analjezik dışında başka bir ilaç verilemez. Aksini
gerektirecek bir durumun oluşması halinde, anestetik veya analjezik rejimin
ayrıntıları hakkında bilimsel bir gerekçe sağlanır.
(4) Anestezinin etkisi geçmeye başladığında sıkıntı
çeken bir canlı, prosedürün amacına uygun olması şartıyla, operasyon sırası
ve sonrasında analjeziklerle veya başka ağrı kesici yöntemlerle tedavi edilir.
(5) Prosedür amacına ulaşır ulaşmaz, canlının
sıkıntısını en alt düzeye indirmek için uygun önlem alınır.
Prosedürlerin şiddet sınıflandırması
MADDE 20 ‒ (1) Tüm prosedürler Ek-3’te
belirtilen tanımlama kriterleri kullanılarak vaka bazında düzelmez, hafif,
orta veya şiddetli olarak sınıflandırılır.
(2) Yerel etik kurullar istisnai durumlarda ve
bilimsel olarak gerekçesi olması kaydıyla, uzun süreli ve iyileştirilmesi
mümkün olmayan şiddetli ağrı, eziyet ve sıkıntı içeren bir prosedürün
kullanımına izin verebilir.
(3) Yerel etik kurul veya sorumlu yönetici ikinci
fıkraya bağlı kalarak, uzun süreli ve iyileştirilemeyen şiddetli ağrı, eziyet
ve sıkıntının söz konusu olduğu prosedürün uygulanmasını engelleyebilir.
Tekrar kullanım
MADDE 21 ‒ (1) Prosedür şartlarının,
üzerinde herhangi bir prosedür uygulanmamış olan farklı bir canlının
kullanılmasına izin verdiği durumlarda daha önce bir ya da birkaç prosedürde
kullanılan bir canlının tür özelliklerine bağlı olarak tekrar kullanılması
aşağıdaki şartlara bağlıdır:
a) Daha önceki prosedürlerin gerçek şiddeti hafif
veya orta ise.
b) Sucul omurgalı canlının genel sağlık durumu ve
afiyeti tamamen eski haline dönmüşse.
c) Yeni prosedür hafif, orta veya şiddetli olarak
sınıflandırılmışsa.
ç) Canlının ömür boyu deneyimini de dikkate alan
uzmanın uygun görüşü mevcutsa.
(2) Şiddetli ağrı, eziyet veya eşdeğerini içeren
bir prosedürde birden fazla kullanılmaması koşuluyla birinci fıkranın (a)
bendindeki sucul omurgalı canlıların tekrar kullanılmasına, kullanım öncesi
muayene edilmesi koşuluyla yerel etik kurullarca izin verilebilir.
Prosedürlerin tekrarlanmasının önlenmesi
MADDE 22 ‒ (1) Bakanlık, taraf olunan
uluslararası mevzuat tarafından tanınan prosedürler kullanılarak oluşturulan
verileri halk sağlığı, güvenliği ve çevrenin korunması için o verilerle
ilgili başka prosedürler gerekmedikçe aynı şekilde kabul eder.
Alternatif yaklaşımlar
MADDE 23 ‒ (1) Bakanlık sucul omurgalı
canlıların kullanıldığı prosedürlerde elde edilenlerle aynı veya daha yüksek
düzeyde bilgi sağlayabilecek olan ancak sucul omurgalı canlı kullanımı
içermeyen veya daha az sucul omurgalı canlının kullanıldığı veya daha az ağrı
veren prosedürler içeren alternatif yaklaşımların gelişimine ve
doğrulanmasına katkıda bulunacak ve bu alanda araştırmayı teşvik etmek için
uygun gördüğü diğer adımları atabilir. Kuruluşlar aşağıdaki şartları yerine
getirmekle yükümlüdür:
a) Bakanlık, söz konusu doğrulama çalışmalarının
yapılması için, uygun uzmanlık sahibi ve kalifiye laboratuvar belirler ve bu
laboratuvarla taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde bilgi paylaşımında
bulunabilir.
b) Bakanlıkça belirlenmiş laboratuvar doğrulama
çalışmaları için öncelikleri belirleyerek taraf olunan uluslararası
kuruluşlarla ortak çalışma yürütebilir.
(2) Deneysel amaçlarla sucul omurgalı canlıları
kullanmak üzere faaliyet gösteren üretici, kullanıcı, tedarikçi ve
araştırmaya yetkili kuruluşlar;
a) Az sayıda sucul omurgalı canlının prosedürlerde
kullanıldığı ya da sucul omurgalı canlıların prosedürlerde kullanılmadığı bir
araştırmayı, başvuruda bulunulması halinde desteklemekle,
b) Sucul omurgalı canlıların prosedürlerde
kullanılmasına alternatif yaklaşımların konu edildiği en az bir çalışmayı,
başvuru yapılması halinde desteklemekle,
c) Deneysel amaçlarla sucul omurgalı canlıların
kullanımının nedenlerinin konu edildiği, kamuoyunu bilgilendirici en az bir
faaliyeti yürütmek ve bir önceki yıla ait bu konuda yürüttükleri faaliyetleri
Ocak ayında Bakanlığa bildirmekle,
yükümlüdür.
(3) Bakanlıkça, doğrulama için önerilen alternatif
yaklaşımların düzenleyici bilgisi ve uygunluğu konularında tavsiyelerde
bulunmak üzere tek bir temas noktası görevlendirilir.
Alternatif metot, azaltma ve iyileştirme ilkesi
MADDE 24 ‒ (1) Mümkün olan her durumda
prosedür yerine, canlı sucul omurgalı canlıların kullanılmasını içermeyen ve
bilimsel olarak tatminkâr bir yöntem veya test stratejisi geliştirmek
esastır.
(2) Projelerde kullanılan sucul omurgalı canlı
sayısını, projenin hedeflerini tehlikeye düşürmeden minimum düzeye indirmek
esastır.
(3) Üretim, bakım ve barınma ile prosedürlerde
kullanılan yöntemleri iyileştirmek, sucul omurgalı canlılarda olası ağrı,
eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarı minimum düzeye indirmek veya ortadan
kaldırmak esastır.
(4) Bu maddede belirtilen esaslar 18 inci maddede
belirtilen yöntem seçimleri hükümlerine göre uygulanır.
(5) Sucul omurgalı canlıların bakım, barınma ve
üretim konuları hariç olmak üzere, birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda
belirtilen hususların uygulanmasında etik kurullar yetkilidir.
Prosedürün sonu
MADDE 25 ‒ (1) Bir prosedür, o prosedürle
ilgili olarak yapılacak gözlemi sonlandırılıyorsa veya yeni genetiği
değiştirilmiş sucul omurgalı canlı soylarıyla ilgili olarak bu canlılardan
yeni nesil oluşturulamıyorsa ya da sucul omurgalı canlının tekrar yaşayacağı
tecrübe bir iğnenin batırılmasına eşdeğer veya daha fazla ağrı, eziyet,
sıkıntı ve kalıcı hasar oluşturuyorsa sonlandırılır.
(2) Prosedürün sonunda, sucul omurgalı canlının
yaşamasına ilişkin karar sorumlu yönetici tarafından verilir. Prosedür
sonunda canlı orta veya şiddetli ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarla
yaşamaya devam edecekse öldürülmesine karar verilir.
(3) Bir sucul omurgalı canlının yaşamaya devam
etmesi durumunda, sağlık durumuna uygun bakım ve barınma şartları sağlanır.
Öldürme yöntemleri
MADDE 26 ‒ (1) Kuruluşlar aşağıdaki
tedbirleri uygulamakla yükümlüdür:
a) Kuruluşlar sucul omurgalı canlıların en az ağrı,
eziyet ve sıkıntı çekerek öldürülmesini sağlarlar.
b) Kuruluşlarda bulunan sucul omurgalı canlılar
üretici, tedarikçi, araştırmaya yetkili veya kullanıcı kuruluşun içinde;
sorumlu yönetici tarafından veya sorumlu yöneticinin gözetiminde öldürülür.
Öldürme işlemi, yöneticinin veteriner hekim olmaması halinde 29 uncu maddenin
on üçüncü fıkrasındaki hizmetin alınması suretiyle gerçekleştirilebilir.
c) Sucul omurgalı canlıların öldürülmesinde aşağıda
belirtilen uygun öldürme metotlarından biri uygulanır:
1) Gerekli durumda, önceden sakinleştirici vererek
anestezi doz aşımıyla.
2) Sürüngenler dışındakiler özel ekipmanıyla elektroşok
tabancası kullanarak.
3) Sürüngenler şok tabancasıyla.
4) Sürüngenler yalnızca deneyimli keskin nişancılar
tarafından, saha şartlarında uygun tüfek, tabanca ve mühimmatlar
kullanılarak.
ç) Sorumlu yönetici aşağıdaki durumlarda (c)
bendindeki öldürme metoduna istisna getirebilir:
1) Kullanılacak metodun daha insani olduğunun
bilimsel olarak ispatlanması ve bunun belgelendirilmesi.
2) Bilimsel gerekçeye istinaden, prosedürün
amacının belirtilen öldürme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilememesi ve bu
durumun belgelendirilmesi.
d) Hayvan sağlığı, hayvan refahı, halk sağlığı,
halk güvenliği veya çevresel nedenlerle aciliyet gerektirmesi durumunda, bu
fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki yer ve öldürme metoduna uyulmayabilir.
Organ ve doku paylaşımı
MADDE 27 ‒ (1) Kullanıcı kuruluşlar
bünyelerinde daha önce öldürülen sucul omurgalı canlıların organ ve
dokularını diğer kullanıcı kuruluşlarla paylaşabilir. Genetiği değiştirilmiş
sucul omurgalı canlıların organ ve dokularını veren, nakleden ve alan kuruluşlar
bu Yönetmelik ile Bakanlıkça belirlenmiş usul ve esaslara uymakla yükümlüdür.
ALTINCI BÖLÜM
Personelin Yetki
ve Sorumlulukları
Personelin genel yetki ve sorumlulukları
MADDE 28 ‒ (1) Her üretici, tedarikçi,
kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşta yeterli sayıda personel
bulundurulur.
(2) Kuruluşlarda görev yapan personel hayvan
refahı, sucul omurgalı canlıların sağlığı ve halk sağlığının korunması
konularında yeterli eğitim almış olmalıdır.
(3) Sucul omurgalı canlılar üzerinde prosedür
uygulayanların aşağıdaki fonksiyonların herhangi birini yerine getirmeden
önce belirtilen bu konularda yeterli eğitim ve öğretim almış olması şarttır:
a) Sucul omurgalı canlılar üzerinde prosedür
uygulamak.
b) Prosedür ve projeleri tasarlamak.
c) Sucul omurgalı canlılara bakmak.
ç) Sucul omurgalı canlıları öldürmek.
(4) Prosedür ve proje tasarlayan kişilerin
üstlendikleri işle ilgili bilimsel bir disiplinde eğitim almış ve türlere
özgün bilgi birikimine sahip olması şarttır. Üçüncü fıkranın (a), (c) veya
(ç) bentlerinde sözü edilen fonksiyonları icra eden kişiler, görevlerini icra
etmeden önce gerekli yetkinliğe ulaşana kadar sorumlu yöneticiler gözetimi
altında çalışır.
Sahip, sorumlu yönetici ve diğer personelin özel
yetki ve sorumlulukları
MADDE 29 – (1) Her üretici, tedarikçi,
kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşun bir sorumlu yönetici istihdam
etmesi zorunludur.
(2) Sorumlu yönetici olarak görev yapacaklarda
aşağıdaki nitelikler aranır:
a) Sorumlu yönetici olarak görev yapacakların,
sucul omurgalı canlılar üzerinde prosedür uygulama, prosedür ve projeleri
tasarlama konularında gerekli eğitimi almış olması şarttır. Üniversitelerde
görev alan sorumlu yönetici ve araştırıcıların doktora derecesine sahip
olmaları durumunda, ayrıca eğitim almaları şartı aranmaz.
b) Sorumlu yönetici olarak görev yapabilmek için
sucul omurgalı deney canlıları konusunda en az iki yıl çalışılmış olunması
gereklidir. Ancak Ek-4’te belirtilen konularda eğitim alınması ve bu eğitimde
başarılı olunması durumunda bu gereklilik aranmaz.
(3) Sorumlu yöneticinin görevleri aşağıda
belirtilmiştir:
a) Kuruluştaki sucul omurgalı canlıların refah ve
bakımını gözetmek.
b) Birimde çalışan personelin kuruluşta barınan
türlere ait bilgilere erişimini sağlamak.
c) Personelin yeterli eğitime ve yetkinliğe sahip
olmalarını, sürekli eğitilmelerini ve gerekli yetkinliği gösterene kadar
gözetim altında çalışmalarını sağlamak.
ç) Deneysel amaçlarla sucul omurgalı canlıları
üretim, kullanım, tedarik ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda; gelen,
üretilen, satılan, deneyde kullanılan, ölen veya nakledilen sucul omurgalı
canlıların türü, ırkı, cinsi, geliş, doğum, ölüm, satış, nakil tarihleri,
uygulanan işlemler, satın almak veya kullanmak amacı ile başvuran şahsın isim
ve adresi ile sucul omurgalı canlıların akıbetlerinin kayıtlarını yapmak veya
yaptırmak.
d) Denetim defterini muhafaza etmek ve Bakanlık
tarafından belirlenen bilgi ve belgeleri istenildiği takdirde ilgililere
göstermek.
e) Kuruluşun genel temizlik ve bakımı ile çalışma,
plan ve programını, acil eylem planını hazırlamak.
(4) Sorumlu yönetici, kuruluşun bu Yönetmelik
hükümlerine uygun faaliyet göstermesi, çalışan personelin sağlığının
korunması, oluşan atık ve artıkların çevre ve toplum sağlığına zarar
vermesini önleyecek doğru tedbirlerin alınmasından işverenle birlikte
sorumludur.
(5) Kuruluşlardaki sorumlu yöneticiler başka bir
işte çalışamaz ve çalışmaya zorlanamaz. Fakat yükseköğretim kurumlarındaki
öğretim elemanları ile araştırma enstitülerinde idarece görevlendirilen
kişiler sorumlu yönetici olarak görevlendirilebilir.
(6) Kuruluşlar, sorumlu yöneticilerine işlerini
yürütebilmesi ve diğer personele eğitim vermesi veya toplantı yapabilmesi
için yeterli büyüklükte oda ya da odalar sağlamakla yükümlüdür.
(7) Görevinden ayrılan sorumlu yönetici, görevden
ayrılışından itibaren en geç on beş gün içerisinde bir dilekçe ile durumu il
müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
(8) Sorumlu yöneticinin görevden ayrılması
durumunda en geç bir ay içerisinde kuruluşların yeni bir sorumlu yönetici
ataması zorunludur.
(9) Projenin genel uygulanışından ve proje
yetkisine uyumundan sorumlu olan kişiler aşağıda belirtilen konularda sorumlu
yönetici ile birlikte sorumludur:
a) Bir prosedür sırasında sucul omurgalı bir
canlıya gereksiz şekilde verilen ağrı, eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasarın
durdurulması.
b) Projelerin izin verilmiş prosedüre uygun olarak
yapılmasından, prosedür uygulayanların prosedüre uymaması durumunda düzeltme
için gerekli önlemlerin alınması ve kayda geçirilmesi, durumun Bakanlıkça
onaylanmış kullanıcı kuruluş bünyesindeki yerel etik kurula ve gerektiğinde
Bakanlığa bildirilmesi.
(10) Kuruluşun sahibi, hayvan refahı, sucul
omurgalı canlıların sağlığı ve halk sağlığının korunması amacıyla sorumlu
yönetici ve diğer personelin görevlerini yerine getirmesinde kullanacağı her
türlü araç, gereç ve imkânları sağlamak ve işlerin yürütülmesi için yeterli
personel istihdam etmekle yükümlüdür.
(11) Bir şekilde genetik yapıları değiştirilmiş gen
aktarımlı, nakavt gibi sucul omurgalı canlıların bulunduğu araştırmaya
yetkili, üretici ve kullanıcı kuruluşlarda genetik konusunda eğitim görmüş ve
ayrıca bu konuda uzmanlık, yüksek lisans veya doktora yapmış sorumlu
yöneticilik için aranan lisans eğitimlerinden mezun olmuşların görevlendirilmesi
zorunludur.
(12) Mikrobiyolojik özelliklerinden dolayı özel
bakım gerektiren germfree, patojen ari, spesifik patojen free ve benzeri
sucul omurgalı canlıların bulunduğu üretici ve kullanıcı kuruluşlarda
mikrobiyoloji konusunda eğitim görmüş ve ayrıca bu konuda uzmanlık, yüksek
lisans veya doktora yapmış sorumlu yöneticilik için aranan lisans
eğitimlerinden mezun olmuş uzmanların görevlendirilmesi zorunludur.
(13) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya
yetkili kuruluşlar ihtiyaç olması durumunda veteriner hekim hizmeti alır. Bu
hizmet, sucul omurgalı canlıların sağlığı, tedavisi ve öldürülmesi ile halk
sağlığının korunması gibi işlemleri kapsar. Bu hizmet için yükseköğretim
kurumlarında, veteriner hekim lisanslı öğretim elemanları görevlendirilebilir.
(14) Kuruluşlar birinci, on birinci, on ikinci ve
on üçüncü fıkralarda belirtilen personel değişikliklerini bulundukları ildeki
il müdürlüğüne; il müdürlükleri de kendilerine ulaşan personel
değişikliklerini Genel Müdürlüğe bildirmekle yükümlüdür.
YEDİNCİ BÖLÜM
Bilgilendirme,
Kayıtlar, İşaretleme ve Kimliklendirme
Bilgilendirme ve kayıtlar
MADDE 30 ‒ (1) Kuruluşlar, Bakanlık
tarafından istenilen bilgileri istenilen sıklık ve süre içerisinde Bakanlığa
bildirmek zorundadırlar. Herhangi bir yerde gerçekleştirilen prosedürler
hakkında, o prosedürlerden sorumlu gerçek veya tüzel kişinin izni olmaksızın,
kamuoyuna herhangi bir şekilde açıklamada bulunulamaz, bilgi verilemez.
Gerekli görüldüğü takdirde Bakanlık veya Bakanlıkça tayin edilecek gerçek
veya tüzel kişiler tarafından kamuoyuna açıklamada bulunulabilir.
Kuruluşlardan elde edilen bilgiler Bakanlık tarafından yayınlanarak kullanıma
sunulabilir. Bu durum kişilerin mülkiyet haklarına halel getirmeden ve
gizlilik gerektiren bilgilerin saklı kalmasına özen gösterilerek
gerçekleştirilir.
(2) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya
yetkili kuruluşların sucul omurgalı canlılarla ilgili kayıtları tutmaları
zorunludur. Deneysel amaçlarla sucul omurgalı canlı üreten, kullanan veya
tedarik eden kuruluşlar bir önceki yıla ait bilgileri içeren formları her
yılın Ocak ayında il müdürlüğüne teslim ederler. Bu amaçla üretici ve
araştırmaya yetkili kuruluşlar Ek-5’te, tedarikçi kuruluşlar Ek-6’da ve
kullanıcı kuruluşlar Ek-7’de yer alan formları kullanır. İl müdürlükleri bu
belgeleri Ocak ayı sonunda Bakanlığa gönderir. Bakanlık bu belgelere
yenilerini ekleyebilir, istenme sıklığını ve istenilen belgelerin içeriğini
değiştirebilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen kayıtlar üretici,
tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda en az 5 yıl süreyle
saklanır.
(4) Bakanlıkça uygun veri tabanının oluşturulması
durumunda kuruluşlara ait bilgiler bu veri tabanına kaydedilir. Veri tabanına
kayıtla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İşaretleme ve kimliklendirme
MADDE 31 – (1) Sucul omurgalı canlıların
tanınmalarını ve ayırt edilmelerini sağlamak amacıyla işaretleme ve
kimliklendirme yapılması esastır. Sucul omurgalı canlıların bulunduğu
barındırma alanları üzerinde sucul omurgalı canlıların türünü, sayısını,
mümkün olduğu durumlarda cinsiyetlerini, yaşlarını, prosedürde kullanılmaları
halinde bunun başlama ve bitiş tarihlerini gösterir bilgileri içerir tanıtım
kartları yer alır.
(2) İşaretlemenin mümkün olmadığı durumlarda
üretici, tedarikçi ve kullanıcı araştırmaya yetkili kuruluşlar sucul omurgalı
canlıların işaretlenmemesinin nedenlerini denetime gelen Bakanlık
temsilcilerine bildirmekle yükümlüdür. Denetçiler işaretlenmeme nedenini
sucul omurgalı canlının sağlık ve refahını da dikkate alarak ikna edici
bulmamaları durumunda işaretlenmenin yapılması için süre vererek kuruluş
yetkililerini uyarır.
(3) Deneysel amaçlarla kullanılan sucul omurgalı
canlıların işaretlenmesi için kuyruk, solungaç veya herhangi bir organının
kesilmesi işaretleme veya bir yöntem olarak kabul edilemez.
(4) Tüm genetiği değiştirilmiş sucul omurgalı
canlılara daimi bir bireysel kimlik işareti yapılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM(1)
Sucul Omurgalı Canlı Deneyleri Etik Kurullarının Kuruluşu,
Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları
SOCMEK’in kuruluşu
MADDE 31/A- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) (Değişik:RG-27/4/2024-32529)
SOCMEK;
a)
Bakanlıktan; ilgili genel müdür veya görevlendireceği genel müdür yardımcısı
başkanlığında, genel müdürlükten bir daire başkanı, bir teknik personel,
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünden bir temsilci ve
Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden bir hukukçu,
b)
Üniversitelerin su ürünleri mühendisliği bölümünden iki, balıkçılık
teknolojisi mühendisliği, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji bölümleri
ile veteriner fakültelerinin konuyla ilgili çalışma yapan öğretim üyelerinden
birer temsilci olmak üzere altı öğretim üyesi,
c)
Ziraat Mühendisleri Odasından bir temsilci,
ç)
TÜBİTAK’ta görev yapan sorumlu bir temsilci,
d)
Sucul omurgalı canlılar ile ilgili sivil toplum örgütlerinden bir üye,
e)
Türk Veteriner Hekimler Birliğinden bir üye,
olmak üzere
on beş üyeden oluşur.
(2) SOCMEK, üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır.
Kararlar oy çokluğu ile alınır, oyların eşit olması halinde başkanın oyu
yönünde karar verilir. Üyelerin birer oy hakkı vardır.
(3) Üyelerin görev süresi dört yıldır. Görev süresi
biten üye yeniden görevlendirilebilir. İzinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste
iki kez toplantıya katılmayan üyenin üyeliği kendiliğinden düşer. Üyelik
sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir sebeple sona ermesi veya
üyeliğin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere
ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye görevlendirilir.
(4) SOCMEK ve SOCYEK arasındaki koordinasyon Genel Müdürlük
tarafından sağlanır. SOCMEK sekretaryası hizmetleri, ilgili daire
başkanlığınca yürütülür.
(5) SOCMEK, başkanın belirleyeceği gündemle altı ayda bir
toplanır. Toplantı gündemini de içeren davet yazısı, toplantı tarihinden en
geç on gün öncesinden SOCMEK üyelerine gönderilir. Kurul, başkanın gerek
görmesi halinde üyelere en geç on gün öncesinden haber verilmek suretiyle de
toplanabilir.
SOCMEK’in görevleri
MADDE 31/B- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) SOCMEK’in görevleri şunlardır:
a) Sucul omurgalı canlıların deneylerde kullanılmasına dair etik
ilkeleri belirlemek.
b) SOCYEK yönergelerini onaylamak ve 34 üncü maddeye göre
feshetmek.
c) SOCYEK’lerin bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışıp
çalışmadığını denetlemek, yıllık raporlarını değerlendirmek.
ç) SOCMEK tarafından onaylanan yönergeye ve ilgili diğer
mevzuata aykırı hareket eden SOCYEK’lerin çalışmalarını 34 üncü maddeye göre
durdurmak.
d) SOCYEK’lerin hizmet verdiği üretici ve kullanıcı kurum ve
kuruluşlardaki deney şartlarını ve laboratuvarları bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde denetlemek.
e) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak sucul omurgalı
canlıların kullanılmasını engellemek amacıyla gerekli girişimleri yapmak.
f) SOCYEK’lerin verdiği kararlara yapılan itirazları
değerlendirmek, gerekli görülmesi halinde dosyaları yeniden incelemek üzere
gerekçeleri ile birlikte ilgili SOCYEK’e geri göndermek.
g) SOCYEK’lerin sucul omurgalı canlıların kullanımı ve bakımı
ile ilgili araştırmacı ve diğer yardımcı personele yönelik verilen eğitim
programlarının usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek.
ğ) Sucul omurgalı canlıların kullanım sertifikalarının
denkliklerini değerlendirmek.
h) Ülke çapında sucul omurgalı canlıların deneylerde
kullanılmasına dair yıllık istatistik bilgileri toplamak ve yayınlamak.
ı) Gerektiğinde eğitim programları düzenlemek.
(2) SOCMEK’in çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
SOCYEK’in kuruluşu
MADDE 31/C- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) SOCYEK aşağıdaki şekilde kurulur:
a) Bakanlıktan çalışma izinli deney ünitesi bulunan
resmi, özel kurum ve kuruluşlar SOCYEK kurar. SOCYEK ve sucul omurgalı canlı
refahı birimi bulunmayan kurum ve kuruluşlarda sucul omurgalı canlılarla
deney yapılamaz.
b) SOCYEK’in kurulabilmesi için, Bakanlıktan çalışma izinli bir
araştırma veya deney ünitesi bulundurulması zorunludur.
(2) SOCYEK’te asgari olarak aşağıda nitelikleri belirtilen
üyelerin bulunması gereklidir:
a) Kurum veya kuruluş içinde sucul omurgalı canlı
yetiştirilmesi, üretilmesi, bakımından sorumlu, sucul omurgalı canlı kullanım
sertifikasına sahip, ünitede çalışan, en az iki yıl tecrübeli; veteriner
hekimi, su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği,
biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarından birisinde lisans veya
lisansüstü eğitim almış bir kişi.
b) Kurum veya kuruluş içinden sucul omurgalı canlılar ile
çalışma yapan birimlerden birer temsilci.
c) Kurum veya kuruluş ile çıkar ilişkisi olmayan ve sucul
omurgalı canlılar ile ilgili sivil toplum kuruluşuna üye bir kişi.
(3) SOCYEK, en az beş en fazla on bir üyeden oluşur.
(4) SOCYEK’te görev alacak en az bir üyenin sucul omurgalı
canlılarla ilgili bilim dallarında doktora derecesine sahip olması
gereklidir. Kurum ve kuruluşlar ihtiyaçlarına ve idari yapılarına göre
SOCYEK’in üye yapısını belirleyebilirler. SOCYEK gerektiğinde başka alanların
uzmanlarından görüş alabilir, bu kişileri toplantılara davet edebilir.
(5) SOCYEK, salt çoğunlukla toplanır. Kararlar oy çokluğu ile
alınır; oyların eşit olması halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
Üyelerin birer oy hakkı vardır.
(6) SOCYEK üyelerinin görevlendirilmesi aşağıdaki şekilde
gerçekleştirilir:
a) SOCYEK başkanı, başkan vekili ve üyeleri; üniversitelerde
rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici onayı ile
görevlendirilir.
b) SOCYEK başkanı ve sorumlu yönetici kuruluş çalışanı olmak
zorundadır. Bunun dışındaki SOCYEK üyeleri, kurum veya kuruluş dışından da
görevlendirilebilir.
c) Atamalar veya onay ile görevlendirilmelere dair değişiklikler
bir ay içinde SOCMEK’e bildirilir.
ç) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit edilen
kişiler SOCYEK üyesi olarak görevlendirilemez.
(7) Kurum ve kuruluşlarda SOCYEK sekretaryası, üniversitelerde
rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici onayı ile
görevlendirilir. SOCYEK’in düzenli çalışması, başvuruların alınması,
değerlendirilmesi ve arşivlenmesi amacıyla ayrı bir çalışma birimi
oluşturulur.
(8) SOCYEK üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi
biten üye yeniden görevlendirilebilir. İzinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste
iki kez toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşer. Üyelik sıfatının ölüm,
emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, yerine aynı
usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan
yeni bir üye görevlendirilir.
SOCYEK’in görevleri
MADDE 31/Ç- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) SOCYEK’in görevleri şunlardır:
a) Bu Yönetmelik hükümlerine göre, SOCMEK’in belirlediği etik
ilkeler ve iyi laboratuvar uygulamaları çerçevesinde kendi çalışma usul ve
esasları hakkında yönerge hazırlamak.
b) Sucul omurgalı canlılar üzerinde yapılacak tüm işlemlerin
etik yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek yapılacak işlemlere
ilişkin protokolleri onaylamak veya gerekçeli olarak reddetmek.
c) Kurum içinde sucul omurgalı canlıların kullanılması sürecinin
etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek, bu amaçla gerekli
düzenlemeleri yapmak.
ç) Sucul omurgalı canlılar kullanılarak elde edilenlerle aynı
veya daha yüksek düzeyde bilgi sağlayabilecek ancak sucul omurgalı canlıların
kullanılmadığı veya en az sayıda sucul omurgalı canlının kullanıldığı ya da
daha az acı verilen prosedürler içeren alternatif yöntemlerin
geliştirilmesine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak ve bu alanda araştırmayı
teşvik edecek uygulamalar yapmak.
d) Sucul omurgalı canlıların üzerinde yapılacak işlemlerin
onaylanmış protokole uygun olarak yapılmasını sağlamak, gerektiğinde
sonlandırılmasına karar vermek.
e) Sucul omurgalı canlılar ile çalışacak personelin gerekli
eğitimi almasını sağlamak ve sucul omurgalı canlı kullanım sertifikası bulunması
şartıyla sucul omurgalı canlı deneyleri yapılmasına izin vermek. Bu amaçla
gerektiğinde sertifika programları düzenlemek.
f) Sucul omurgalı canlıların üretim, yetiştirme, barındırma ve
nakil şartları ile deneylerin yapıldığı laboratuvar şartları ve ekipmanın
etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek.
g) Sucul omurgalı canlıların kullanımı ile ilgili olarak
istatistiki veri tabloları ile yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak SOCMEK’e
sunmak.
ğ) Düzenlenecek eğitim sertifika programlarını otuz gün önce
SOCMEK’e bildirmek.
h) Düzenledikleri sertifika eğitim programları ve eğitim sonunda
başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile ilgili bilgileri SOCMEK’e
bildirmek.
(2) Kuruluş dışında gerçekleştirilecek prosedürler için, 15 inci
maddenin ikinci fıkrası kapsamında Bakanlıktan izin alındıktan sonra,
prosedürün gerçekleştirileceği yere en yakın SOCYEK’ten izin alınması
zorunludur.
(3) SOCYEK’in çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir
DOKUZUNCU BÖLÜM(1)
Denetimler,
İzinlerin İptali, Kapatma, Değişiklik ve İlaveler
Denetimler ve kriterleri
MADDE 32 ‒ (1) Üretici, tedarikçi, kullanıcı
ve araştırmaya yetkili kuruluşlar, tesisin ve faaliyetlerin mevzuat
hükümlerine uygunluğunun tespiti için Bakanlık görevlilerince düzenli
aralıklarla denetlenir.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda
Bakanlıktan çalışma izni almış kuruluşların denetimleri risk analizine göre
yapılır. Risk analizinde aşağıdaki kriterler ve gerektiğinde Bakanlıkça
belirlenmiş ek kriterler dikkate alınır:
a) Barındırılan sucul omurgalı canlı sayısı ve
türleri.
b) Üretici, tedarikçi,
kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların mevzuat hükümlerine uyma
sicili.
c) Söz konusu kullanıcı kuruluş
tarafından gerçekleştirilen proje sayı ve türleri.
ç) Bu Yönetmeliğe uyulmadığına dair
herhangi bir bilgi ve belge.
(3) Denetimlerin en az %50’si
önceden haber verilmeksizin yapılır.
(4) Denetleme kayıtlarının en
az 5 yıl süreyle saklanması zorunludur.
(5) Bakanlık gerek gördüğünde
yaptığı denetimlerle ilgili bilgileri taraf olunan uluslararası kurum ve
kuruluşlarla paylaşabilir. Bu kurum ve kuruluşların önerilerini dikkate
alabilir.
(6) Risk analizi ve risk
değerlendirmesiyle ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Kapatma, değişiklik ve
ilaveler
MADDE 33 ‒ (1) Çalışma
izni almış kuruluşlarda; Bakanlığın izni olmadan herhangi bir değişiklik ile
kısmen veya tamamen yenileme yapılması, üretim kapasitesinin artırılması veya
azaltılması, yeni bazı sucul omurgalı canlı türlerini veya suşlarını üretme
maksadıyla yeni üniteler açılması yasaktır. Bakanlık bu gibi değişikliklere
izin vermek için bu Yönetmelikte geçen bilgi ve belgeleri tekrar isteyebilir.
(2) Verilen çalışma izni;
üzerinde yazılı gerçek ve tüzel kişi adı, adresi ve faaliyet alanı için
geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi halinde çalışma izni
geçerliliğini kaybeder.
(3) Kuruluşun sahibi tarafından
kapatılması, sahip veya unvan değiştirilmesi hallerinde, durum en az bir ay
önceden Genel Müdürlüğe gönderilmek üzere, il müdürlüğüne verilen müracaat
dilekçesiyle bildirilir. Dilekçe ekinde Bakanlığa gönderilmek üzere
değişiklikler ile ilgili bilgi ve belgeler bulunur. Genel Müdürlükçe uygun
görülmesi halinde, yeni sahip ve unvan üzerinden, eski çalışma izni iptal
edilerek yeni çalışma izni verilir. Gerekli görülmesi durumunda kuruluş
mahallinde incelenir.
İdari yaptırımlar
MADDE 34 ‒ (1) Çalışma
izni almamış veya çalışma izni alma niteliklerini kaybetmesinden dolayı
çalışma izni belgesi iptal edilen ve kuruluşlarında Bakanlıkça istenilen
kayıtları tutmayan üretici ve tedarikçi kuruluş yetkililerine 5996 sayılı
Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde belirtilen miktarda
idari para cezası verilir.
(2) Bu Yönetmelik çerçevesinde
hayvan refahının sağlanması amacıyla, sucul omurgalı canlıların barınma,
bakım, beslenme, sağlık ve diğer ihtiyaçlarını karşılamayan,
sorumluluklarındaki sucul omurgalı canlıların insan, hayvan ve çevre sağlığı
üzerinde oluşturabilecekleri olumsuz etkilere karşı gerekli önlemleri almayan
kuruluşların sahipleri veya bakımından sorumlu kişiler ile nakillerle ilgili
esaslara aykırı hareket edenlere 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası
verilir.
(3) Canlı sucul omurgalı
canlıların sevklerinde, nakil ile ilgili şartlara ve bunlara ilişkin
işlemlere aykırı hareket edenler hakkında 5996 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen miktarda idari para
cezası verilir.
(4) Kuruluşlarındaki sucul
omurgalı canlıların kayıtlarını yaptırmayan veya kuruluşlarındaki sucul
omurgalı canlıları kimliklendirmeyenler hakkında 5996 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen miktarda idari para
cezası verilir.
(5) İzin almadan faaliyet
gösteren kullanıcı kuruluşların tespiti veya çalışma izni almış kuruluşun
izin alma şartlarını kaybetmesi nedeniyle çalışma izin belgesinin iptal
edilmesi durumunda bu kuruluşlar gerekli yasal işlemin yapılması için Genel
Müdürlüğe bildirilir.
(6) Genetiği değiştirilmiş
sucul omurgalı canlıların bilimsel amaç dışında üretimi, onay alınmaksızın
piyasaya sürülmesi, kullanılması veya kullandırılması, amaç ve alan dışında
kullanımı, insan veya hayvanlar için gıda veya yem olarak piyasaya sürülmesi,
gerekli tedbirler alınmadan sevk edilmesi, canlı veya ölüleri ile atık ve
artıklarının çevreye bırakılması yasaktır. Belirlenen usul ve esaslara aykırı
hareket edenler hakkında 5977 sayılı Kanun çerçevesinde işlem yapılır.
(7) (Ek:RG-23/12/2022-32052)
SOCMEK tarafından yapılan denetimler sonucunda, bu Yönetmeliğe aykırı
hareket eden SOCYEK’lere eksikliklerini bir ay sürede tamamlamaları ile
ilgili yazılı uyarıda bulunulur ve SOCYEK çalışmaları düzenlemeler
yapılıncaya kadar bir ay askıya alınır, eğer gerekli düzenlemeler yapılmaz
ise SOCYEK çalışmaları altı ay durdurulur. Altı ay içerisinde belirtilen
eksiklikleri düzeltmeyen SOCYEK’in yönergesi feshedilir.
ONUNCU BÖLÜM(1)
Çeşitli ve Son
Hükümler
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 35 – (1) Bu Yönetmelik, Bilimsel
Amaçlarla Kullanılan Hayvanların Korunmasına Dair 22/10/2010 tarihli ve
2010/63/AB sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi dikkate alınarak
Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Çalışma izinli kuruluşlarda izinlerin
geçerliliği
GEÇİCİ MADDE 1 ‒ (1) 13/12/2011 tarihli ve
28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar
İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik kapsamında
çalışma izni almış sucul omurgalı canlılara yönelik faaliyet gösteren
kuruluşların izinleri, bu Yönetmelik kapsamında izin talep etmemeleri
halinde, süreleri sonuna kadar geçerlidir. Bu kuruluşların, çalışma izin
süreleri sonunda bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uygunluk sağlayarak
yeniden izin almaları zorunludur.
Faaliyet alanındaki değişiklik talepleri
GEÇİCİ MADDE 2- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların
Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik kapsamında, sucul omurgalı canlılara
yönelik faaliyet göstermek üzere çalışma izni almış kuruluşların, faaliyet
alanında herhangi bir değişiklik talep etmeleri durumunda, bu Yönetmelik
kapsamında çalışma izni almaları zorunludur.
Yerel Etik Kurulların geçerliliği
GEÇİCİ MADDE 3- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan
Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik kapsamında çalışma izni
almış, sucul omurgalı canlılara yönelik faaliyet gösteren kuruluşlarda mevcut
kurullar geçerlidir.
Sertifikaların geçerliliği
GEÇİCİ MADDE 4- (Ek:RG-23/12/2022-32052)
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan sucul
omurgalı canlıları da kapsar nitelikteki deney hayvanları kullanım
sertifikası geçerliliğini muhafaza eder.
Yürürlük
MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 37 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
______
(1) 23/12/2022 tarihli ve 32052
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile bu Yönetmeliğe yedinci bölümden sonra gelmek üzere sekizinci bölüm
eklenmiş, takip eden bölüm buna göre teselsül ettirilmiştir.
Ekleri için tıklayınız
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
20/4/2019
30751
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
23/12/2022
32052
2.
27/4/2024
32529
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.