DEMİRYOLU İLE SEYAHAT EDEN
YOLCULARIN
HAKLARINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
demiryolu ile seyahat eden yolcuların seyahat öncesinde, esnasında,
sonrasında ve kendilerini etkileyen kaza ve olaylarda sahip olacakları hak
ve yükümlülükleri, bu hakların geçerli olduğu durumları ve yolculara hizmet
sunan kuruluşların yerine getirmesi gereken yükümlülüklerin belirlenmesi ve
denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri,
ulusal demiryolu altyapı ağı üzerinde bir seyahat belgesi ile hizmet alan
yolcuları ve onlara hizmet veren demiryolu tren işletmecilerini,
acenteleri, gar ve istasyon işletmecilerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri;
a) Ulusal demiryolu altyapı ağından bağımsız olan
şehir içi raylı toplu taşıma hizmetleri ile belli bir işletmenin veya
kurumun dâhili yolcu taşıma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş
demiryolu altyapıları üzerinde hizmet alan ve hizmet verenleri,
b) Ulusal demiryolu altyapı ağından bağımsız olan
altyapılar üzerinde, turistik, tarihi, eğlence, müze sergilemesi, gösteri
ve benzeri amaçlarla hizmet alanları ve hizmet verenleri,
c) Ulusal demiryolu altyapı ağında yapılan
banliyö taşımacılık hizmetlerini
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (Değişik:RG-10/10/2026-33396)
(1) Bu Yönetmelik; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 477 nci ve 497 nci
maddeleri ile 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına
İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında;
a) Acente: Demiryolu taşımacılığı alanında;
ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bağımlı bir
sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge
içinde daimi surette bir veya birden fazla demiryolu tren işletmecisini
ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi
yapmayı meslek edinen ve Bakanlıkça yetki belgesi verilen gerçek kişileri,
kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
b) Aktarmalı bilet: Bir veya birden fazla
demiryolu tren işletmecisi tarafından sunulan ardışık demiryolu taşımacılık
hizmetinde bir taşıma sözleşmesi karşılığı verilen bilet veya biletleri,
c) Alıcı: Bagaj taşıma belgesinde belirtilen
bagajın teslim edileceği kişiyi,
ç) Araç: Yolcunun seyahat ettiği trende taşınan
bebek arabası, (Ek ibare:RG-10/10/2026-33396)
skuter, elektrikli skuter, bisiklet ve/veya motorlu bisikletleri,
d) Bagaj: Yolcunun yanında taşıyamayacağı hacim,
boyut ve ağırlıkta olan ancak yolculuk sonunda varılacak yerde
kullanılmasına ihtiyaç duyulan seyahat belgesi düzenlenmiş nesne ve diğer
şahsi malları,
e) Bagaj taşıma belgesi: Bagajın yolcudan
alındığını gösteren, demiryolu tren işletmecisi tarafından bagaj taşımasına
ilişkin düzenlenen belgeyi,
f) Bagaj teşhis kuponu: Bagajın hangi yolcuya ait
olduğunun tespitini sağlayan belgeyi,
g) Bakan: Ulaştırma ve Altyapı Bakanını,
ğ) Bakanlık: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını,
h) Banliyö taşımacılığı: Ulusal demiryolu altyapı
ağına bağlı olan bir şehir merkezi veya şehirleşmiş bölge, il ve civar
bölgeleri arasında metro, hafif raylı ve benzeri sistemlerle yapılan yolcu
taşımacılığını,
ı) Bilet: Seyahat belgesini,
i) Demiryolu altyapı işletmecisi: Tasarrufundaki
demiryolu altyapısını güvenli bir şekilde işletmek ve demiryolu tren
işletmecilerinin hizmetine sunmak hususunda Bakanlıkça yetkilendirilmiş
kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
j) (Değişik ibare:RG-10/10/2026-33396)
Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü: Bu Yönetmelik
kapsamında Bakanlıkça yerine getirilmesi gereken iş ve işlemleri yürütmekle
görevli Bakanlık hizmet birimini,
k) Demiryolu sistemi: Bir bütün olarak demiryolu
süreçlerine ait yapısal ve operasyonel alt sistemler ile bunların
işletilmesi ve yönetilmesini,
l) Demiryolu tren işletmecisi: Ulusal demiryolu
altyapı ağı üzerinde yük ve/veya yolcu taşımacılığı yapmak üzere Bakanlıkça
yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
m) El bagajı: Yolcunun kendi denetim ve
sorumlulukları altında olan, seyahat ettiği vagonda muhafaza ettiği,
demiryolu tren işletmecisi tarafından belirlenmiş ölçü ve ağırlıktaki
bagajları,
n) Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişi: Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinin herhangi birinde
veya birkaçında daimi veya geçici olarak çeşitli düzeyde kayıplarından
dolayı taşımacılık hizmetini kullanırken kısıtlılığı olan ve durumu tüm
yolculara sunulan hizmetlerin, kişinin ihtiyaçlarına göre özel itina ve
uyarlama gerektiren kişiyi,
o) Eşya: Trende yolcusu olmadan, demiryolu tren
işletmecisi tarafından belirlenen hacim, boyut, ağırlık ve çeşitlilikte
taşınabilir, ticari olmayan nesneleri,
ö) Gar: Demiryolu ile yolculuk edenlerin
ihtiyaçlarının geniş ölçüde karşılandığı büyük tren istasyonunu,
p) Gar ve istasyon işletmecisi: Bir gar veya
istasyonu işletmek üzere Bakanlıkça yetki belgesi verilen kamu tüzel
kişilerini ve şirketleri,
r) Gecikme: Yayınlanan sefer tarifesine göre
beklenen varış zamanı ile gerçekleşen/gerçekleşecek varış zamanı arasındaki
farkı,
s) Gönderici: Eşyayı teslim eden, alıcıyı
belirleyen ve bagaj taşıma belgesini imzalayan kişiyi,
ş) İstasyon: Trafikle ilgili hizmetlerin TCDD
tarafından yürütüldüğü, yolcu ve/veya yük taşımasını yapmaya yarayan
demiryolu ve tesislerin bulunduğu yerleri,
t) Kaza: Maddi hasar, ölüm, yaralanma gibi
zararlı sonuçları olan, istenmeyen, beklenmedik, ani ve kasıtsız bir olay
veya olaylar zincirini,
u) Olay: İstenmeyen, beklenmedik, demiryolu
sisteminin işleyişini ve/veya emniyetini etkileyen, kaza tanımı dışında
kalan durumları,
ü) Rezervasyon: Seyahat öncesinde, yolcunun
trende yer ayırtmak suretiyle seyahat hakkı elde etmesi ve bunun yazılı
veya elektronik olarak belgelenmesini,
v) RID: Tehlikeli Eşyanın Demiryolu ile
Uluslararası Taşınmasına İlişkin Yönetmeliği,
y) Seyahat belgesi: Talep edilen yolculuk için
belirlenen şartlarda geçerli olan, kâğıt ve/veya elektronik olarak ilgili
mevzuat uyarınca düzenlenen ve kaydedilen; ücreti, geçerlilik şartları ve
özel koşulları olan bir veya birden çok yolculuk sağlayan bileti,
z) Şehir içi raylı toplu taşıma hizmetleri:
Ulusal demiryolu altyapı ağına bağlı olmayan bir şehir merkezi veya
şehirleşmiş bölge, il ve civar bölgeleri arasındaki ulaşım ihtiyaçlarının
karşılanması için sunulan metro, tramvay, banliyö ve benzeri raylı
sistemleri ile verilen demiryolu taşıma hizmetlerini,
aa) Taşımacı: Demiryolu tren işletmecileri
dışında taşımacılık hizmeti veren kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,
bb) Taşıma sözleşmesi: Taşımacılık hizmeti için
demiryolu tren işletmecisi veya acente ile yolcu veya gönderici arasında,
ücretli ya da ücretsiz olarak yapılan taşımacılığa ilişkin sözleşmeyi,
cc) TCDD: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
İşletmesi Genel Müdürlüğünü,
çç) Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması
Hakkında Yönetmelik: 16/7/2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan demiryoluyla tehlikeli madde taşımacılığıyla ilgili Yönetmeliği,
dd) Tren: Bir veya birkaç çeken araç ile bir veya
birkaç çekilen araçtan ya da bir veya birkaç çeken araçtan oluşturulmuş
personeli tarafından teslim alınmış diziyi,
ee) Ulusal demiryolu altyapı ağı: Türkiye
sınırları içerisinde bulunan il ve ilçe merkezleri ve diğer yerleşim
yerleri ile limanlar, hava meydanları, organize sanayi bölgeleri, lojistik
ve yük merkezlerini birbirine bağlayan, kamuya veya şirketlere ait
bütünleşik demiryolu altyapısı ağını,
ff) Yolcu: Bu Yönetmelik kapsamında demiryolu ile
seyahat eden ve kendileriyle bir taşıma sözleşmesi yapılan görevliler
haricinde trende bulunan kişileri
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Seyahat Öncesi ile İlgili Hükümler
Taşıma sözleşmesi ve seyahat belgesi
MADDE 5 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
veya acente, seyahatten önce yolcu veya gönderici ile bir taşıma sözleşmesi
yapar ve bir seyahat belgesi veya bagaj taşıma belgesi düzenler.
(2) Demiryolu tren işletmecisi taşıma
sözleşmesiyle, yolcuyu, el bagajını, bagaj, araç ve eşyayı varış yerine
götürmeyi, bagaj ve eşyayı varış yerinde yolcuya teslim etmeyi taahhüt
eder.
(3) Seyahat belgesi, aksi kanıtlanıncaya kadar
taşıma sözleşmesinin imzalandığının ispatı niteliğindedir.
(4) Seyahat belgesinde veya bagaj taşıma
belgesinde asgari olarak aşağıdaki bilgiler yer alır:
a) Demiryolu tren işletmecisi veya yetkili
acentelerin ticaret unvanı, adresi, vergi numarası.
b) Yolcunun bu sözleşmeden doğan haklarının
bilinmesine imkân veren açıklama.
(5) İsme düzenlenmiş seyahat belgesinde yolcunun;
adı, soyadı, engelli ise engelli olduğuna dair belge numarası, iletişim
bilgisi, kalkış ve varış yeri, koltuk numarası, hareket tarihi ve saati,
taşıma ücreti, biletin seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihi
bulunur. Koltuk numarası ise koltuğun isme yönelik düzenlendiği seyahat
belgelerinde bulunur. Seyahat belgesi üzerindeki yolcuya ait kişisel
bilgilerin doğru olup olmadığının kontrolünün sorumluluğu yolcuya aittir.
Seyahat belgesinin isme düzenlenmiş olması halinde yolcunun seyahat edeceği
trene binebilmesi için kimlik ibraz etmesi gerekir.
(6) Seyahat belgesi isme düzenlenmemiş ve seyahat
başlamamış ise başkasına devredilebilir.
(7) Seyahat belgesi elektronik ortamda
düzenlenebilir. Elektronik ortamda düzenlenen seyahat belgeleri, bu
Yönetmelikte ifade edilen gereklilikleri karşıladığını ispat edebilecek
şekilde yapılır.
(8) Demiryolu tren işletmecisi, trenin iptal
edilmesi veya bağlantının kaçırılması halinde yapılacak işlemler hakkında
yolcuları bilgilendirir.
(9) Taşıma sözleşmesiyle veya başka bir yolla,
yolcuların bu Yönetmelikte belirtilen hakları kısıtlanamaz veya ortadan
kaldırılamaz.
Taşıma ücretinin belirlenmesi, ödenmesi ve
iade edilmesi
MADDE 6 – (1) Bakanlık taşıma ücretlerine
ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücret belirler.
(2) Demiryolu tren işletmecisi her türlü taşıma
ücret tarifelerini kendisine ait internet sitesinde yayınlar.
(3) Yolcu ile demiryolu tren işletmecisi arasında
aksi bir anlaşma olmadıkça taşıma ücreti önceden ödenir.
(4) İade, bir biletin tamamen iptalidir. Bilet
iade edildiği andan itibaren sözleşme geçersiz sayılır. Bilet iade işlemi,
yetki verilmiş yerlerden yapılabilir.
(5) İade edilecek biletin satışında, iadesi ile
ilgili kısıtlayıcı hüküm varsa iade yapılmaz.
(6) Yolcu, biletini satın alırken iade haklarını
sorgulamış ve iade ile ilgili şartları kabul etmiş sayılır.
(7) İade işlemleri ile ilgili sınırlayıcı bir
hüküm yoksa belirlenen koşullarda, seferin türü ve gününe bağlı olarak
bilet ücretinde demiryolu tren işletmecisi tarafından bir kesinti
yapılabilir ve geri kalan bedel, bilet bedelinin tahsil edildiği ödeme
kanalından yolcuya iade edilir.
(8) İadeler ve uygulanacak kesintiler ile ilgili
uygulama kuralları ve geçerlilik şartları demiryolu tren işletmecisi
tarafından belirlenerek demiryolu tren işletmecisinin internet sitesinde
ilan edilir.
Seyahat hakkında bilgilendirme
MADDE 7 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
yolculara seyahat öncesinde ve esnasında asgari olarak Ek-1’de ifade edilen
bilgileri sunar. Bu bilgileri görsel ve/veya işitsel kısıtları olan
yolcuların da anlayabileceği şekilde verir.
Bilet satışı
MADDE 8 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
yolculara bilet satışını aşağıdaki yöntemleri kullanarak yapar:
a) Bilet satış gişesi, yetkili acenteler.
b) İlgili web sayfası, çağrı merkezi ve mobil
uygulama, bilet satış makinesi (biletmatik).
c) Trende bilet satışı.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, bilet satış
gişesi veya makinesinin bulunmadığı bir istasyondan trene binecek
yolcuları, nereden ve ne şekilde bilet alabilecekleri konusunda
bilgilendirir.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, bilet satış
gişesi veya makinesinin bulunmadığı bir istasyondan trene binecek yolculara
normal tarifeden bilet satış ücreti uygular, bunun haricinde trene biletsiz
binenlere cezalı bilet uygulaması yapar.
(4) Bir veya birden fazla demiryolu tren
işletmecisi tarafından verilen yolcu taşımacılığı hizmetinde, aktarmalı
bilet bir taşıma sözleşmesini içerir.
(5) Taşıma hizmeti yapan işletmeci internet
üzerinde bilet alınması aşamasında web erişilebilirliği ve bilet satış
yerlerinde erişilebilir banko hizmetini sağlar.
Biletlerin geçerliliği
MADDE 9 – (1) Yolcunun, yolculuk yaptığı
sefer için geçerli bir bileti olmalıdır. Biletlerin geçerliliği seferlerin
türüne göre değişiklik gösterebilir. Demiryolu tren işletmecisi bu
konularda düzenleme yapar.
(2) Demiryolu tren işletmecisi biletin ispat
şeklini belirler.
(3) Demiryolu tren işletmecisi biletlerin
geçerlilik süresi içerisinde kullanılması veya kullanılmaması, kısmen
kullanılması gibi konularda düzenleme yapar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bagajların, El Bagajlarının, Evcil
Hayvanların, Araçların ve Eşyaların Taşınması
Genel taşıma koşulları
MADDE 10 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
teşkilatında bagaj vagonu bulunan trenlerde bagajı, diğer trenlerde ise el
bagajı, evcil hayvan ve araçların taşımasını hiçbir şekilde reddedemez
ancak taşıma koşullarını belirler ve ilan eder.
(2) Yolcu, taşınması kolay, hacim ve boyut olarak
demiryolu tren işletmecisi tarafından belirlenen ölçülerdeki el bagajlarını
ve kafes içindeki evcil hayvanlarını yanına alabilir.
(3) Yolcu, demiryolu tren işletmecisinin
belirlediği koşullarda el bagajlarını bagaj olarak da teslim edebilir.
(4) Yolcuları rahatsız edecek, yolcuların
huzurunu bozacak veya herhangi bir hasara yol açacak türden evcil hayvanlar
ve el bagajları taşımaya kabul edilemez. Trenle taşınacak evcil hayvanlar
için sağlıklı olduğuna dair belgelerin (aşı belgesi, veteriner sağlık
belgesi) yolculuk öncesinde ibraz edilmesi zorunludur.
(5) Demiryolu tren işletmecisi tehlikeli madde
içeren el bagajı, bagaj, eşya ve araçların trende taşınması konusunda RID’a
göre hazırlanan Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Hakkında
Yönetmeliğe uygun düzenleme yapar.
(6) Demiryolu tren işletmecisi; bagajları ve
eşyaları teslim aldıkları andan teslim edinceye kadar, bagajın veya eşyanın
tamamen veya kısmen kaybından, hasara uğramasından, güvenliğini
sağlamaktan, teslim alınan şeklini muhafaza etmekten ve taşınmasından
sorumludur.
Kontrol
MADDE 11 – (1) Taşıma koşullarına
uyulmadığı konusunda akıntı, koku ve benzeri belirtilerin ortaya çıkması
halinde, demiryolu tren işletmecisi araçların içerisindekiler de dâhil
olmak üzere taşınan tüm bagaj, el bagajları, eşya ve evcil hayvanların
taşıma koşullarına uygun olup olmadığını ilgili mevzuata göre kişisel
verilerin güvenliğinin sağlanarak yolcu ile birlikte rızası alınarak
kontrol etme hakkına sahiptir. Yolcu rıza göstermediğinde, gelmediğinde
veya ona ulaşılamadığında, en yakın kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunur.
(2) Taşıma koşullarına uyulmadığının saptanması
halinde demiryolu tren işletmecisi, yolcudan kontrol için yapılan giderleri
ödemesini isteyebilir ve bazı maddelerin bagaj ve eşya olarak taşınmasını
reddedebilir.
Bagajların ve eşyaların taşınması
MADDE 12 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
taşımaya kabul edilebilecek olan bagajların ve eşyaların türü, hacmi,
boyutu, ağırlığı ve sayısına ilişkin koşulları ve bu çerçevede uygulanacak
taşıma ücreti esaslarını belirler ve ilan eder.
(2) Demiryolu tren işletmecisi tarafından bagaj
harici bir eşyanın taşımaya kabul edilebileceği öngörüldüğü takdirde, bu
Yönetmeliğin yolcunun bagajlarıyla ilgili hak ve yükümlülüklerini
belirleyen hükümleri, eşyayı gönderene kıyaslama yoluyla uygulanır. Bu
şekilde taşınan eşya, alıcısı tarafından teslim alınmadığı takdirde
göndericisi ile irtibat kurularak eşyanın akıbeti demiryolu tren
işletmecisi tarafından belirlenir. Demiryolu tren işletmecisi bu amaçla her
trene en fazla bir vagon tahsis edebilir.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, bagajları,
yolcunun seyahat ettiği trenden başka bir trenle veya başka herhangi bir
taşıma aracıyla ve gerektiğinde gittiği güzergâhtan farklı bir güzergâh
üzerinden gönderme hakkına sahiptir.
(4) Bagajların ve eşyaların sevkiyle ilgili akdi
yükümlülükler, yolcuya verilen bir bagaj taşıma belgesiyle tespit edilir.
(5) 18 inci maddeye aykırı olmamak şartıyla,
bagaj taşıma belgesinin olmaması veya usulüne uygun olmaması veya
kaybolması, bu Yönetmeliğe tabi olan bagajların ve eşyaların taşınması ile
ilgili sözleşmelerin mevcudiyetini ve geçerliliğini etkilemez.
(6) Bagaj taşıma belgesi, aksi kanıtlanıncaya
kadar, bagaj kaydının ve bunların taşınma koşullarının ispatı
niteliğindedir.
(7) Aksine kanıt olmadıkça, bagajların ve
eşyaların demiryolu tren işletmecisi tarafından teslim alınmasıyla, bu
bagajların ve eşyaların gözle görünür bir biçimde iyi durumda oldukları ve
bagaj/eşya sayısının ve ağırlığının bagaj taşıma belgesinde yazılı olan
kayıtlara uygun olduğu kabul edilir.
El bagajlarının ve evcil hayvanların taşınması
MADDE 13 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
taşımaya kabul edilebilecek olan el bagajlarının türü, hacmi, boyutu,
ağırlığı ve sayısına ilişkin koşulları ve bu çerçevede uygulanacak taşıma
ücreti esaslarını belirler ve ilan eder.
(2) Yolcunun beraberinde bulunan el bagajlarının
ve evcil hayvanların gözetimi kendisine aittir.
(3) Tüm trenlerde el bagajlarının ve evcil
hayvanların trende bu iş için ayrılmış yerlere uygun bir şekilde, diğer
yolcuların geçişini engellemeyecek, diğer yolculara rahatsızlık vermeyecek
ve görüntü kirliliği oluşturmayacak şekilde yerleştirilmeleri yolcuya
aittir. Yolcular, işletmecinin bu konudaki uyarılarına uymak zorundadır.
(4) Trenlerde taşınması suç teşkil eden
maddelerin taşınması yasaktır. Böyle durumlarda yolcular demiryolu tren
işletmecisi olan personelin ve kolluk kuvvetlerinin her türlü ikaz ve
direktiflerine uymakla yükümlüdür.
Araçların taşınması
MADDE 14 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
trenin araç taşımaya elverişli olduğu ve araç taşımanın asıl hizmeti
olumsuz etkilemediği durumlarda, kendisinin belirlediği trenler ve koşullar
altında yolcuların beraberinde getirdiği araçlarıyla trene binebilmelerine
imkân sağlar.
(2) Demiryolu tren işletmecisi araç taşımalarında
taşınabilecek aracın türü, taşıma ücreti ve rezervasyon konularında
düzenleme yapar ve bu düzenlemeleri ilan eder.
(3) Araçları trene yükleme, trende muhafaza etme
ve trenden indirme işlemleri araç sahibi tarafından yapılır.
(4) Tüm trenlerde, araç taşımalarının emniyeti
sağlanmış, yolculara rahatsızlık vermeyecek ve yolcu geçişlerini
engellemeyecek şekilde olması yolcu tarafından sağlanır.
(5) Kendilerine ve/veya diğer yolculara verilecek
her türlü zarardan araç sahibi sorumludur.
Bagaj taşıma belgesi
MADDE 15 – (1) Bagaj taşımasında iki nüsha
bagaj taşıma belgesi düzenlenir. Demiryolu tren işletmecisi kendisine
teslim edilen bagaj için yolcuya aşağıdaki kayıtları içeren bagaj taşıma
belgesinin bir suretini verir.
(2) Eşya taşımalarında yine bagaj taşıma belgesi
dört nüsha olarak düzenlenir. Birinci ve ikinci nüshası eşya ile birlikte
varış istasyonuna gider. Üçüncü nüshası çıkış istasyonunda göndericiye
verilir. Dördüncü nüshası, çıkış istasyonunda kalır. Çıkış istasyonunda
gönderici tarafından şartların kabul edildiğine dair bagaj taşıma belgesi
üzerine imzası alınır. Varış istasyonunda eşyanın teslim şekli, birinci
nüsha üzerine alıcının imzası alınarak teslim edilir.
(3) Bagaj taşıma belgesinde asgari olarak
aşağıdaki bilgiler yer alır:
a) Bagaj teşhis kuponunun tarih ve numarası,
b) Demiryolu tren işletmecisi veya acentenin
ticaret unvanları, adresleri ve iletişim bilgileri,
c) Yolcunun adı ve soyadı veya yolcu biletinin
tarih ve numarası,
ç) Göndericinin ve alıcının adı soyadı veya varsa
ticaret unvanı ve adresi,
d) Bagajın veya eşyanın türü, miktarı ve ağırlığı,
e) Tren kalkış, varış ve varsa aktarma yerleri,
f) Bagaj veya eşya taşıma ücreti,
g) Teslim yeri,
ğ) Bagaj veya eşyanın içeriği,
h) Yolcu tarafından özel olarak beyan edildiği
takdirde bagaj veya eşyanın değeri,
ı) Aksine bir hüküm olsa dahi, taşımanın bu
Yönetmeliğe tabi olduğuna ilişkin açıklama,
i) Bagaj veya eşyaların sevkiyle ilgili akdi
yükümlülükleri kanıtlamasına ve yolcunun veya göndericinin bu taşıma
sözleşmesinden doğan haklarını kullanmasına imkân veren başka herhangi bir
açıklama.
(4) Yolcu veya gönderici bagaj taşıma belgesini
aldığında, bu belgenin kendi açıklamalarına uygun bir biçimde
düzenlendiğini kontrol etmekle yükümlüdür.
(5) Demiryolu tren işletmecisi bagaj taşıma
belgesine yazılması gereken bilgilerden, yolcu biletinde zaten mevcut olan
bilgileri bagaj taşıma belgesine yazmayabilir veya biletle birleştirmek
kaydıyla sadece bir bagaj teşhis kuponu verebilir.
Bagajların ve eşyaların işaretlenmesi
MADDE 16 – (1) Yolcu, bagaj ve eşya olarak
taşınan her parça üzerinde görünür, sabit ve açık bir şekilde adını,
adresini ve varış yerini belirtir.
Bagajlar ve eşyalar üzerinde tasarruf hakkı
MADDE 17 – (1) Trende veya istasyonda bulunan
araç, el bagajı, bagaj ve eşyanın demiryolu tren işletmecisi veya altyapı
işletmecisi tarafından kayıt altına alınarak muhafazası sağlanır ve 4721
sayılı Türk Medeni Kanununun 769, 770 ve 771 sayılı maddelerine göre işlem
yapılır.
Teslim etme
MADDE 18 – (1) Bagajlar ve eşyalar, bagaj
taşıma belgesinin iadesi ve gerektiğinde göndericiye ait masrafların
ödenmesi suretiyle teslim edilir. Demiryolu tren işletmecisi, zorunlu
olmamakla birlikte, bagaj taşıma belgesini elinde bulunduran kişinin bagajı
veya eşyayı teslim almaya yetkili olup olmadığını denetleme hakkına
sahiptir.
(2) Bagaj taşıma belgesinin iade edilmemesi
halinde, demiryolu tren işletmecisi bagajları veya eşyaları sadece teslim
almaya hakkı olduğunu kanıtlayan kişiye teslim etmekle yükümlüdür.
(3) Bagajlar veya eşyalar, teslim yeri olarak
kaydedilen istasyonda teslim edilirler.
(4) Bagaj taşıma belgesini elinde bulunduran
kimse, öngörülen süre ve gerektiğinde diğer idari makamlar tarafından
yapılan işlemler için gereken süre geçer geçmez bagajların ve eşyaların
varış yerinde teslim edilmesini isteyebilir.
(5) Demiryolu tren işletmecisi, hak sahibinin,
ileri sürülen hasarı tespit etmek amacıyla bagajların ve eşyaların kontrol
edilmesi talebini yerini getirmezse, hak sahibi bagajları veya eşyaları
teslim almayı reddedebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Demiryolu Tren İşletmecilerinin
Hak, Sorumluluk ve Yükümlülükleri
Genel sorumluluklar
MADDE 19 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
kendisiyle taşıma sözleşmesi yapan her yolcuya veya göndericiye bu
sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ve taahhüdünü yerine getirmek
zorundadır.
(2) Demiryolu tren işletmecisi;
a) Yolcunun trene biniş veya trenden iniş
esnasında veya trende bulunduğu sırada ölümüne veya herhangi bir bedensel
zarara uğramasına neden olan kazalardan,
b) Bagajın veya eşyanın; taşıma esnasında,
trende, istasyonda veya istasyon dışında muhafaza ve nezareti altında
bulunduğu süre içerisinde kayıp veya zarara uğramasından sorumludur.
(3) Demiryolu tren işletmecisinin kusuru dışında
meydana gelen olaylar sonucunda oluşan ölüm ve yaralanmalarla ilgili olarak
demiryolu tren işletmecileri, mağdurların üçüncü şahıslara karşı tazminat
taleplerini sürdürebilmeleri için gerekli bilgi ve belgelerin paylaşımını
sağlar.
(4) Demiryolu tren işletmecisi, işletmeciliğe
başlamadan önce sürekli faal olacak bir internet sitesi kurmak, bu sitelere
erişim adresini Bakanlığa bildirmek, kurulacak sitede geçerli hat,
güzergâh, ücret ve zaman tarifeleri, acente ile kendilerine ait iletişim ve
benzeri bilgilere yer vermekle, bu bilgilerden herhangi birisinin değişmesi
halinde ise en geç 24 saat içinde değişen bilgileri güncellemekle
yükümlüdür.
(5) Demiryolu tren işletmecisi, genel sağlık
şartlarından, temiz gıda ve su sunumundan, trende bulunan tuvaletlerin,
koltukların bagaj bölümlerinin temizliğinden ve uygun hijyen sağlanmasından
sorumludur.
(6) Demiryolu tren işletmecisi yolcu trenlerinde
acil durumlarda ihtiyaç duyulabilecek ilk yardım müdahalesine yönelik
düzenleme yapar. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce
belirlenen gerekli tıbbi malzemeyi trende bulundurur. Bir rahatsızlık
anında 112 komuta kontrol merkezine haber verilir.
(7) Demiryolu tren işletmecisi, bir ihbar veya
şüphe halinde en yakın kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunur.
Seyahatten men hakkı
MADDE 20 – (1) Yolcu, seyahatinin
başlamasından itibaren geçerli bir seyahat belgesine sahip olmalı ve
kontrol sırasında bunu ibraz etmelidir. Demiryolu tren işletmecisi;
a) Geçerli bir seyahat belgesi ibraz etmeyen bir
yolcudan bilet alabileceği ilk uygun yere kadar taşıma ücreti dışında
taşıma ücretinin en fazla bir katı kadar ek bir ücret alabilir.
b) Taşıma ücretini veya ek ücreti ödemeyi
reddeden bir yolcuyu seyahatten men edebilir.
c) Ek ücret alınması halinde iade edilip
edilmeyeceği ve hangi koşullarda iade edileceğini belirler.
(2) Demiryolu tren işletmecisi;
a) İşletmenin iyi bir şekilde işleyişi, emniyeti
veya diğer yolcuların emniyeti açısından tehlike arz eden yolcuları,
b) Kamu düzenine aykırı davranan ve diğer
yolcuları katlanılamayacak şekilde rahatsız eden yolcuları,
c) Demiryolu işletmecisi tarafından belirlenmiş
el bagajı, evcil hayvan ve araç taşıma kurallarına uymayan ve kurallara
aykırı davranmada ısrarcı olan yolcuları
yolculuklarının başlangıcında veya yolculukları
sırasında seyahatten men edebilir ve bu kişilerin taşıma ücretini ve
bagajları için ödedikleri ücreti geri vermeyebilir.
Seyahat esnasında verilen hizmetlerle ilgili
sorumluluklar
MADDE 21 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
taşıma esnasında yolcuya ikram ettikleri yiyecek ve içeceklerin ilgili
mevzuata uygun olmasından sorumludur.
(2) Trende görevli demiryolu tren işletmecisi
personeli; trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek, yolcuları
rahatsız edecek, genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda
bulunamazlar.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, yolcularına
bilgilendirme amaçlı duyurular dışında ortama sesli yayın veremez,
araçlarda sesli ve/veya görüntülü yayın yapılmak istenilmesi halinde; bu yayınların
bireysel (kapalı devre) yapılmasını sağlamakla yükümlüdür.
Yolcuların hakları konusunda bilgilendirilmesi
MADDE 22 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmayacak şekilde kişisel verilerin
işlenmesine ilişkin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 10
uncu maddesinde yer verilen yükümlülük çerçevesinde kişisel verileri ve
Bakanlık iletişim bilgileri de dahil olmak üzere yolcuların hak, sorumluluk
ve yükümlülüklerini içeren “Yolcu Hakları Bildirimi” ni hazırlar, resmi
internet sitesinde yayınlar ve basılı olarak yolcuların rahatlıkla
erişebileceği şekilde kendilerine sunar. Ayrıca bu bildirimin internet
sitesinde yayınlandığını yolculara yazılı ve görsel olarak bildirir.
(2) Bu maddede belirtilen hükümler, görme engelli
kişiler için uygulanırken uygun alternatif yöntemler kullanılır.
Kişisel verilerin korunması
MADDE 23 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
kişisel verilerin korunmasına ilişkin ilgili mevzuat hükümlerine uyarak
güvenlik politikasının belirlenmesi, kişisel verilere sadece yetkili
kişiler tarafından erişilebilmesi ve kişisel verilerin tutulduğu
sistemlerin güvenliğinin sağlanması, buna yönelik uygun teknik ve idari
tedbirlerin alınmasından sorumludur. Bu fıkraya aykırılığın tespiti halinde
bu durum Bakanlığa iletilir, bu durum en kısa sürede ilgilisine ve Kişisel
Verileri Koruma Kuruluna bildirilir.
(2) Demiryolu tren işletmecisinin, yolcu, bagaj
ve eşyalara ait kişisel verilerin gizliliği ve güvenliğine ilişkin; yolcu,
bagaj ve eşyalarla ilgili kişisel verileri açığa vurmaları, işleme amacı
dışında kullanmaları, yolcunun bagajını açmaları, içlerinde ne olduğunu
araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin
bunları yapmasına imkân sağlamaları ile bagajları zapt veya yok etmeleri yasaktır.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, kişisel veri,
kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü
bilgiyi, kişisel verilerin işlenmesi ise kişisel verilerin tamamen veya
kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak
kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi,
depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi,
açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi,
sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde
gerçekleştirilen her türlü işlemi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması
Kanununa göre yapmakla mükelleftir.
Yolcuların ölmeleri veya yaralanmaları halinde
sorumluluk
MADDE 24 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
yolcunun trene binerken, trenden inerken veya trende bulunduğu sırada
demiryolu sistemi ile ilgili bir kaza nedeni ile ölmesinden veya
yaralanmasından ve bunlara bağlı fiziki ve ruhsal bütünlüğüne gelebilecek
her türlü zarardan sorumludur.
(2) Demiryolu tren işletmecisi aşağıdaki
durumlarda bu sorumluluklardan kurtulur:
a) Zararın mücbir sebep nedeniyle meydana
gelmesi.
b) Zararın, zarar görenin kusuru nedeniyle
meydana gelmesi.
c) Zararın üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle
meydana gelmesi.
(3) Kaza ve olay, altyapı veya üçüncü bir şahsın
davranışından dolayı meydana gelir ve eğer buna rağmen demiryolu tren
işletmecisi ikinci fıkranın (c) bendi gereği sorumluluktan tamamıyla
kurtulamazsa, bu Yönetmeliğin kapsamı dahilinde altyapı veya üçüncü şahsa
karşı olası rücu hakkı saklıdır.
Ölüm halinde tazminat
MADDE 25 – (1) Yolcunun kaza veya olay
nedeniyle ölümü halinde tazminatlar;
a) Yapılan cenaze giderleri,
b) Ölüm hemen gerçekleşmemişse, tedavi giderleri
ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları
içerir.
(2) Yolcunun ölmesi nedeniyle desteğinden yoksun
kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar da tazmin edilir. Yolcunun
geçimini temin ettiği kişilerin açacakları tazminat davaları genel
hükümlere tabidir.
Yaralanma halinde tazminat
MADDE 26 – (1) Yolcunun yaralanması,
fiziki ve ruhsal bütünlüğüne herhangi bir zarar gelmesi halinde
tazminatlar;
a) Tedavi ve yol masraflarının,
b) Kazanç kaybının,
c) Çalışma gücünün azalmasından ya da
yitirilmesinden doğan kayıpların,
ç) Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan
kayıpların
karşılanmasını kapsar.
Ölüm ve yaralanma halinde tazminatların şekli
ve tutarı
MADDE 27 – (1) 25 inci maddenin birinci
fıkrasında ve 26 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen
tazminatlar nakden ödenir.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasına göre tahsis
edilecek tazminatların miktarı genel hükümlere göre belirlenir.
Diğer taşıma araçları
MADDE 28 – (1) Tek bir seyahat belgesine
veya aktarmalı bilete konu olan bir taşımacılık hizmeti müteakip
taşımacılar tarafından yapıldığında, taşıma sözleşmesine göre kazanın
meydana geldiği esnada taşıma hizmetini vermekle yükümlü olan müteakip
taşımacılar, yolcuların ölümünden veya yaralanmalarından demiryolu tren
işletmecisi ile müteselsilen sorumludur.
(2) Bununla birlikte, demiryolu araçları
feribotla taşındığında, yolcuların bu araçlarda bulundukları, bu araçlara
bindikleri veya bu araçlardan indikleri sırada demiryolu sistemi ile
bağlantılı bir kazanın yol açtığı 24 üncü maddenin birinci fıkrasında ve 30
uncu maddenin birinci fıkrasında öngörülen hasarlar için yolcuların
ölmeleri ve yaralanmaları halinde sorumluluk ile ilgili hükümler uygulanır.
(3) İstisnai hallerden dolayı demiryolu tren
işletmeciliği geçici olarak kesintiye uğradığında ve yolcular başka bir
taşıma aracıyla taşındığında, demiryolu tren işletmecisi bu Yönetmelik
kapsamında sorumludur.
İptal, gecikme veya bağlantının kaçırılması
durumunda sorumluluk
MADDE 29 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
iptal, gecikme veya bağlantının kaçırılması nedeniyle doğan zararlardan
dolayı; bu Yönetmeliğin 51 inci maddesi kapsamında yolcuya karşı
sorumludur. Demiryolu tren işletmecisinin rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla
demiryolu altyapı işletmecisi, acente, gar ve istasyon işletmecisinin
kusurundan kaynaklanan olaylar da aynı kapsamda değerlendirilir.
(2) Demiryolu tren işletmecisi gerektiğinde
seyahat belgesinde, trenin iptalini, gecikmesini veya bağlantının
kaçırıldığını teyit etmelidir. İptal, gecikme veya bağlantının kaçırılması
aşağıdaki nedenlerden dolayı meydana gelmişse, demiryolu tren işletmecisi
iptal, gecikme ve bağlantının kaçırılması sorumluluğundan muaftır:
a) Demiryolu tren işletmeciliği ile ilgili
olmayan ve demiryolu tren işletmecisinin gerekli bütün önlemleri almasına
rağmen gerçekleşmesini önleyemediği olaylar.
b) Yolcu kusurundan kaynaklanan olaylar.
c) Demiryolu tren işletmecisinin gerekli bütün
önlemleri almasına rağmen gerçekleşmesini önleyemediği üçüncü şahıslardan
kaynaklanan olaylar.
(3) Demiryolu tren işletmecisinin bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen durumlar dışındaki zararları karşılamak
zorunda olup olmadığını ve söz konusu zararları hangi ölçüde karşılaması
gerektiğini genel hükümler belirler.
(4) Aynı demiryolu altyapısını kullanan başka bir
işletmeci üçüncü şahıs olarak değerlendirilmez; rücu hakkı yoktur.
El bagajları, evcil hayvanlar ve araçlara yönelik
sorumluluklar
MADDE 30 – (1) Kaza veya olay nedeniyle
yolcuların ölümü veya yaralanmaları halinde demiryolu tren işletmecisi,
yolcunun el bagajı olarak gerek yanında gerekse üzerinde bulundurduklarının
tamamen veya kısmen kaybolmasından veya hasara uğramasından sorumludur. Bu
aynı zamanda yolcunun beraberinde götürdüğü evcil hayvanlar ve araç için de
geçerlidir.
(2) Demiryolu tren işletmecisi gözetimi yolcuya
ait olan el bagajlarının, evcil hayvanların ve aracın kısmen veya tamamen
kaybolması veya hasarlanmasından doğan zarar, ancak kendi kusurundan
kaynaklanıyorsa sorumludur.
Bagaj ve eşyalara yönelik sorumluluklar
MADDE 31 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
bagajların ve eşyaların kendisi tarafından teslim alınıp yolcuya veya
alıcıya teslim edilene kadar geçen sürede bunların tamamen veya kısmen
kaybolmasından, hasara uğramasından ve geç teslim edilmesinden doğan
zarardan sorumludur.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, kaybın, hasarın
veya teslimdeki gecikmenin;
a) Mücbir sebep nedeniyle meydana gelmesi,
b) Zarar görenin kusuru nedeniyle meydana
gelmesi,
c) Üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana
gelmesi
halinde bu sorumluluktan muaftır.
(3) Demiryolu tren işletmecisi kaybın veya
hasarın aşağıdaki hallerden bir veya birden fazlası sebebiyle kaynaklanması
durumunu ispatlarsa sorumluluktan muaftır:
a) Ambalajın olmayışı, yetersiz veya bozuk
olması.
b) Taşımaya kabul edilmeyen bagajların bagaj adı
altında sevki.
c) Bagaj taşıma belgesinin olmaması.
ç) Bagaj teşhis kuponunun olmaması.
d) Gümrük ve idari makamların talimatlarına
uyulmaması.
(4) Hak sahibinin bu maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen durumların biri veya birkaçı nedeniyle hasarın meydana
gelmediğini ispatlama hakkı devam eder.
(5) Kaybın, hasarın veya teslimatta gecikmenin bu
maddenin ikinci fıkrasında öngörülen hallerden kaynaklandığını ispat etme
yükümlülüğü, demiryolu tren işletmecisine aittir.
(6) Tek bir taşıma sözleşmesiyle yapılan bir
taşımacılık hizmeti müteakip taşımacılar tarafından yapıldığında her
taşımacı, bagajları ve eşyaları bagaj taşıma belgesiyle teslim alarak,
bagaj taşıma belgesinin hükümlerine uygun olarak bagajların ve eşyaların
sevki konusunda taşıma sözleşmesine katılır ve bunlardan doğan
yükümlülükleri üstlenir. Bu durumda her taşımacı hem bagaj/eşya üzerinde
yer alan bilgilerin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında, hem de
çıkıştan varışa kadar tüm güzergâh üzerinde teslimata kadar demiryolu tren
işletmecisi ile müteselsilen sorumludur.
(7) Taşımanın birbiri ardınca müteakip
taşımacılar tarafından yapılması halinde; yolcu, bagaj, eşya veya el
bagajını kabul etmiş olan her taşımacı, bu Yönetmelik hükümlerine tabi olur
ve taşımanın kendi denetiminde yapılan bölümü ile ilgili olduğu ölçüde,
taşıma sözleşmesinin taraflarından biri sayılır.
(8) Bir demiryolu tren işletmecisi, taşıma
sözleşmesinde kendisine tanınan bir yetkinin kullanılması çerçevesinde
olsun ya da olmasın, taşımanın icrasını bir başka demiryolu tren
işletmecisine kısmen ya da tamamen devrettiğinde demiryolu tren
işletmecisinin, taşımanın tümüyle ilgili sorumluluğu devam eder.
Bagaj, el bagajı, evcil hayvan ve araçların
kaybolması veya hasarlanması halinde tazminat sınırı
MADDE 32 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
30 uncu maddeye göre sorumlu olduğunda, yolcu başına el bagajı için
kilogramı başına otuz Türk Lirası ve en fazla üçyüzaltmış Türk Lirasına,
evcil hayvanlar için en fazla binsekizyüz Türk Lirasına, araçlar için ise
yolcu başına en fazla yedibin Türk Lirasına kadar olan zararı tazmin etmek
zorundadır.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, 31 inci maddenin birinci
fıkrası gereği sorumlu olduğunda, yolcu başına bagaj veya eşya için
kilogramı başına otuz Türk Lirasına ve en fazla ikibinyüz Türk Lirasına
kadar olan zararı tazmin etmek zorundadır.
(3) İlgili kişilerin genel hükümlere göre
tazminat hakkı saklıdır.
Sorumluluktan muafiyet
MADDE 33 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
yolcunun gümrük veya diğer idari makamların talimatlarına uymamasından
doğan zarar nedeniyle yolcuya karşı sorumlu değildir.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, kendisinin ve
çalışanlarının zararı önlemek için gerekli olan bütün tedbirleri
aldıklarını veya bu tedbirleri alma olanağı bulunmadığını ispatlarsa,
zarardan sorumlu değildir.
Bagajların ve eşyaların kayıp karinesi
MADDE 34 – (1) Hak sahibi bu Yönetmeliğin
18 inci maddesinin dördüncü fıkrasına uygun olarak yapılan bagaj/eşya
teslim talebini izleyen ondört gün içinde demiryolu tren işletmecisi
tarafından teslim edilmemesi veya emrine verilmemesi halinde, başka
deliller göstermek zorunda kalmaksızın bir bagajı veya eşyayı kaybolmuş
sayabilir.
(2) Kaybolmuş sayılan bir bagaj veya eşya, teslim
talebini izleyen yıl içerisinde bulunursa demiryolu tren işletmecisi,
adresi biliniyor veya bulunabilecek ise hak sahibini durumdan haberdar
eder.
(3) Hak sahibi ikinci fıkrada öngörülen
bildirimin alınmasını izleyen otuz gün içerisinde bagajın veya eşyanın
kendisine teslim edilmesini isteyebilir. Bu durumda, sevk yerinden teslim
yerine kadar olan taşıma masraflarını öder ve olası masrafları düşerek aldığı
tazminatı iade eder. Bununla birlikte 37 nci maddede öngörülen teslimde
gecikme nedeniyle tazminat hakkını saklı tutar.
(4) Demiryolu tren işletmecisi, teslim talebinden
bir yıl geçtikten sonra bulunan veya üçüncü fıkrada ifade edilen süre
içerisinde teslimatı istenmeyen bagajları ve eşyayı elden çıkarma hakkına
sahiptir. Söz konusu bagaj ve eşyaların serbest dolaşımda olmaması halinde,
ilgili eşya gümrük mevzuatı hükümlerine göre tasfiye edilir.
Bagaj ve eşyaların kaybı halinde tazminat
MADDE 35 – (1) Bagaj veya eşyaların
tamamen ya da kısmen kaybolması halinde, demiryolu tren işletmecisi diğer
tüm tazminatlar hariç olmak üzere, bagaj veya eşya brüt ağırlığının eksik
kilogramı başına otuz Türk Lirasına ve en fazla ikibinyüz Türk Lirasına
kadar olan zararı tazmin etmek zorundadır.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, kaybolan bagaj ve
eşyaların taşınmasıyla ilgili olarak yapılan diğer masraflar ile daha önce
ödenmiş olan bütün vergileri ispat edilmesi kaydıyla iade eder.
Bagaj veya eşyanın hasarı durumunda tazminat
MADDE 36 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
bagaj veya eşyaların hasarlanması halinde, diğer tüm tazminatlar hariç
olmak üzere, bagaj veya eşyaların değer kaybına eşit bir tazminat öder.
(2) Bu tazminat;
a) Bagaj veya eşyanın tümü hasardan dolayı değer
kaybetmişse, tamamen kaybolması halinde ulaşabileceği tutarı,
b) Bagaj veya eşyanın yalnızca bir kısmı hasardan
dolayı değer kaybetmişse değer kaybına uğramış kısmın kaybolması halinde
ulaşabileceği tutarı
aşamaz.
Bagaj veya eşya tesliminde gecikme halinde
tazminat
MADDE 37 – (1) Bagaj veya eşyaların
tesliminde gecikme olması halinde, demiryolu tren işletmecisi, teslim
talebinden itibaren yirmidört saatlik bölünmez her bir süre ve azami ondört
gün için aşağıdaki şartlar çerçevesinde tazminat öder:
a) Hak sahibi zararının olduğunu kanıtlarsa, geç
teslim edilen bagaj veya eşyaların brüt ağırlığının her bir kilogramı için
azami birbuçuk Türk Lirası veya bagaj veya eşya başına yirmibir Türk Lirası
hasar tutarına eşit bir tazminat.
b) Hak sahibi bir zararın olduğunu kanıtlamazsa,
geç teslim edilen bagaj veya eşyaların brüt ağırlığının her bir kilogramı
için bir Türk Lirası veya bagaj veya eşya başına dört Türk Lirası götürü
bir tazminat.
(2) Bagaj veya eşyaların tamamen kaybolması
halinde birinci fıkrada öngörülen tazminat 35 inci maddede öngörülenle
birleştirilmez.
(3) Bagaj veya eşyaların kısmen kaybolması
halinde, birinci fıkrada öngörülen tazminat kaybolmayan kısım için
ödenir.
(4) Bagaj veya eşyalarda teslimdeki gecikmeden
kaynaklanmayan hasar durumunda birinci fıkrada öngörülen tazminat,
gerektiğinde 36 ncı maddede öngörülenle birleştirilir.
(5) Bu maddenin birinci fıkrasında öngörülen
tazminatın 35 inci ve 36 ncı maddelerde öngörülenlerle birleştirilmesi
halinde hesaplanan tazminat bagaj veya eşyaların tamamen kaybı halinde
ödenecek olan tazminattan fazla olamaz.
(6) Eşya taşımalarında da bu madde hükümleri
uygulanır.
Sorumluluk sınırı hakkının düşmesi
MADDE 38 – (1) Bu Yönetmelikte öngörülen
sorumluluk sınırları, demiryolu tren işletmecisinin böyle bir zarara
sebebiyet verme niyetiyle veya böyle bir zararın meydana gelebileceğini
farkındayken yaptığı bir fiilden veya ihmalden kaynaklandığı kanıtlanırsa
uygulanmaz.
Demiryolu tren işletmecisinin sorumlu olduğu
kişiler
MADDE 39 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
görevlerinin icrası çerçevesinde hareket ettikleri sürece çalışanlarından
ve hizmetine başvurduğu diğer kişilerden sorumludur. Üzerinde taşımanın
yapıldığı demiryolu altyapı işletmecisi, taşımanın icrası için demiryolu
tren işletmecisi tarafından hizmetine başvurulan diğer kişiler olarak kabul
edilirler.
Sigorta
MADDE 40 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
yolcusunun kalkış noktasından trene binişi ve varış noktasında trenden
inişine kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza ve/veya olay
nedeniyle ölümünü, yaralanmasını ya da yanlarında ve üzerinde
bulundurdukları el bagajı, araç, evcil hayvan, bagajına ve eşyaya
gelebilecek zararını 19/08/2016 tarihli ve 29806 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Demiryolu İşletmeciliği Yetkilendirme Yönetmeliği kapsamında
yapılan üçüncü şahıslara karşı mali sorumluluk sigortası ile karşılar.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, işlettiği
trenlerde seyahat edecek yolcusunun bagaj veya göndericinin eşyasına trenin
kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde kaza dışında
gelebilecek her türlü zararını mali sorumluluk sigortası ile güvence altına
alır. Demiryolu tren işletmecisi yolcusunu korumak ve teminat altına almak
adına sigorta kapsamını genişletebilir.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, sigorta
yükümlülüğüne uyulduğunu ispat etmek amacıyla mali sorumluluk sigorta
poliçesinin bir örneğini yolcu treni işletmesine başlamadan evvel Bakanlığa
ibraz etmek zorundadır. Bakanlık, gerekli gördüğü takdirde, demiryolu tren
işletmecisinden ya da ilgili sigorta şirketinden, sigorta poliçesinin
geçerliliğine dair ilave belge isteyebilir.
Asgari teminat tutarları
MADDE 41 – (1) 40 ıncı maddenin ikinci
fıkrasına göre yaptırılan mali sorumluluk sigortasının asgari teminat
tutarları aşağıda belirtilmiştir:
a) Bagaj taşımalarıyla ilgili olarak sigorta
yükümlülüğü, yolcu başına bagaj için kg başına 30 Türk Lirasından azami
ikibinyüz Türk Lirasıdır.
b) Taşınan eşyayla ilgili olarak sigorta
yükümlülüğü, kilogram başına otuz Türk Lirasıdır.
Yaptırımlar
MADDE 42 – (1) Bakanlık, ulusal
demiryolu altyapı ağında yolcu tren işletmeciliği yapan demiryolu tren
işletmecilerinin bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklere uymalarını
sağlar.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında demiryolu tren
işletmecisi tarafından sigorta şartlarının sağlanamaması durumunda tren
işletilmesine müsaade edilmez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yolcuların Hak, Sorumluluk ve
Yükümlülükleri
Genel haklar
MADDE 43 – (1) Yolcuların diğer kanun ve
düzenlemelerden doğan tazminat talep etme hakları saklıdır. Bu Yönetmelik
kapsamında ödenen tazminat söz konusu tazminattan mahsup edilebilir.
Genel sorumluluklar
MADDE 44 – (1) Yolcu, seyahate esas
kişisel bilgileri ile bagaj veya eşya taşımasına esas bilgilerin
doğruluğundan sorumludur.
(2) Yolcu, gümrük idaresi ve diğer kurumların
mevzuatlarında tanımlanan gereklilikleri yerine getirmekle yükümlüdür.
(3) Yolcular seyahat süresince yolcu biletlerini
yanlarında bulundurmak zorundadırlar.
(4) Yolcular demiryolu tren işletmecisinin
güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere uymak zorundadırlar.
(5) Yolcu, dikkatli bir yolcudan beklenen özeni
göstermesine rağmen kayıp veya zararın, önleyemediği ve sonuçlarını
değiştiremeyeceği hallerden kaynaklandığını ispatlayamadığı sürece
aşağıdaki zararlar nedeniyle demiryolu tren işletmecisine karşı sorumludur:
a) Yolcunun kolluk kuvvetlerince seyahatten
alıkonulması nedeniyle meydana gelen zararlar.
b) Yolcunun, trafiğin seyir ve güvenliğini
tehlikeye düşürecek, diğer yolcuları rahatsız edecek, genel ahlaka aykırı
davranışlarda bulunması ve seyahatinin engellenmesi nedeniyle meydana gelen
zararlar.
c) Yolcunun bu Yönetmelik ve RID kapsamında bagaj
ve eşya taşıması ile ilgili sorumlulukları yerine getirmemesi nedeniyle
meydana gelen zararlar.
ç) Yolcunun yanındaki el bagajlarından,
araçlarından veya evcil hayvanlarından kaynaklanan zararlar.
(6) Bu maddenin beşinci fıkrasında belirtilen
hükümlerin yerine getirilmesi, 24 ve 30 uncu maddeler uyarınca demiryolu
tren işletmecisine düşen sorumlulukları ortadan kaldırmaz.
(7) Yolcu, içerisindekiler de dâhil olmak üzere
aracı, taşıdığı tüm bagaj, el bagajı ve evcil hayvanların taşınmasıyla
ilgili mevzuata uymakla ve bunlara yönelik kontrollere katılmakla
yükümlüdür. Taşıma sözleşmesiyle hiçbir şekilde bu yükümlülük ortadan
kaldırılamaz.
Bagaj ve taşınan eşya için hasar ihbarı
MADDE 45 – (1) Yolcu bagajının veya
eşyasının, teslim almaya yetkili kişi tarafından itiraz edilmeden kabulü,
taşıma belgesine uygun ve iyi durumda teslim edildiği anlamına gelir.
(2) Hasar halinde, teslim almaya yetkili kişi
tarafından hasarın öğrenilmesinde derhal veya teslimlerinden itibaren yolcu
bagajı ve taşınan eşya için en geç üç gün içinde demiryolu tren
işletmecisine ihbarda bulunulması gerekir. Bu durumda ispat yükümlülüğü
yolcuya aittir.
Bagaj ve eşyalarda kısmi kaybın veya hasarın
tespiti
MADDE 46 – (1) Demiryolu tren
işletmecisinin koruması altında taşınan bir bagaj veya eşyada kısmi bir
kayıp veya hasar olduğu tespit edildiğinde hak sahibinin huzurunda hasarın
türünü, hasarlı eşyanın ve bagajın durumunu, kısmi kaybın veya hasarın
büyüklüğünü, nedenini ve ne zaman olduğunu belirten bir tespit tutanağı
demiryolu tren işletmecisi tarafından düzenlenir.
(2) Tespit tutanağının bir örneği ücretsiz olarak
hak sahibine verilir.
(3) Hak sahibi tutanaktaki tespitleri kabul
etmediğinde taşıma sözleşmesinin taraflarınca veya ulusal hukuk yoluyla
tayin edilen bir uzman tarafından tespit edilmesini isteyebilir.
Ölüm ve yaralanma halinde hak talepleri
MADDE 47 – (1) Yolcunun ölümü veya
yaralanması halinde hak talepleri, sorumlu olduğu belirlenen demiryolu tren
işletmecisine yazılı olarak yapılır. Tek bir sözleşmeye konu olan ve
müteakip demiryolu tren işletmecileri tarafından gerçekleştirilen bir
taşıma durumunda hak talepleri ilk veya son demiryolu tren işletmecisine
yapılabilir.
(2) Hak sahibinin kendi talebine eklemekte yarar
gördüğü belgelerin gerek asılları gerekse de eğer demiryolu tren
işletmecisi istiyorsa, aslına uygunluğu usulüne uygun olarak tasdik edilen
suretleri verilir. Demiryolu tren işletmecisi, hak talebinin çözüme
kavuşturulması sırasında seyahat belgesi ve bagaj taşıma belgesinin ibraz
edilmesini isteyebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Gecikmeler ve İptaller
Gecikmeler, gecikme durumunda bilet ücretinin
geri ödenmesi ve güzergâh değiştirme
MADDE 48 – (1) Seyahat başlamadan önce,
demiryolu tren işletmecisi tarafından nihai varış noktasına taahhüt edilen
varış saatinden 120 dakika veya daha fazla gecikmeli varılacağı
öngörüldüğünde, yolcuya aşağıdaki seçenekler sunulur:
a) Bilet ücretinin tamamının, ödeme nasıl
yapıldıysa aynı yolla iade edilmesi.
b) Eşdeğer ulaşım imkânlarıyla, yolculuğun
devamıyla veya güzergâhın değiştirilmesiyle yolcunun ilk fırsatta varış
noktasına ulaştırılması.
c) Eşdeğer ulaşım imkânlarıyla, yolculuğun
devamıyla veya güzergâhın değiştirilmesiyle yolcu için uygun olan daha
sonraki bir tarihte yolcunun varış noktasına ulaştırılması.
(2) Aktarmalı yolculuklarda, yolculuğun bir kısmı
tamamlanmış olup da aktarma yapılacak trenin gecikmesi durumunda, yolcu
bilet ücretinin iadesini talep ederse, bilet ücretinin yolun kalan
kısmına gelen karşılığı geri ödenir.
(3) Aktarmanın gecikmesi sebebiyle yolcunun yola
devam etmesi eşdeğer ulaşım imkanı da mümkün olmadığı durumlarda, ücretin
tamamı kesinti yapılmaksızın iade edilir. Bu gibi durumlarda gerektiğinde,
yolcunun ilk fırsatta başlangıç istasyonuna geri getirilmesi sağlanır.
(4) Yolculuk esnasında trenin 120 dakika veya
daha fazla gecikmeli varacağı anlaşılırsa yolcu seyahatini yarıda keserek
trenden inebilir. Bu durumda yolcunun gittiği mesafenin ücreti alınarak
kalan ücret iade edilir.
(5) Gecikmeye bağlı güzergâh değiştirilmesi söz
konusu olduğunda, yolcunun el bagajı ve bagajı ile ilgili bu Yönetmelikten
doğan bütün hakları saklı olup, demiryolu tren işletmecileri herhangi bir
ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.
(6) Eğer yolcu biletini satın almadan önce
muhtemel gecikmelerden haberdar edilmişse biletler satış koşullarına ve
bilet tiplerine uygun olarak kesinti yapılarak iade alınır.
(7) Yolculuk yapılan seferin başka bir seferle
irtibatı varsa ve gecikme irtibat trenindeki yolculuğun yapılmasına engel
teşkil ediyorsa bir sonraki irtibat treninde aynı koşulları haiz yer
ayrılarak yolcunun seyahati sağlanır ya da yolcunun talebi halinde irtibat
treni için alınan bilet kesintisiz iade alınır veya geçerlilik süresi (Değişik ibare:RG-10/10/2026-33396) 90
günden az olmamak kaydıyla açık bilete çevrilir.
(8) Eğer gecikme yolcunun dönüş biletini
kullanmasına engel teşkil ediyorsa dönüş bileti de yolcunun talebi halinde
kesintisiz iade alınır veya geçerlilik süresi (Değişik
ibare:RG-10/10/2026-33396) 90 günden az olmamak kaydıyla
açık bilete çevrilir.
(9) Eğer sefere ait biletler herhangi bir şekilde
demiryolu tren işletmecisi tarafından belirlenmiş hat ve sürelerde
kullanılmak üzere hazırlanan satış paketi kullanılarak alınmış ise yolcunun
satış paketine yolculuk hakları iade edilir.
(10) Demiryolu tren işletmecisi tarafından tüm bu
işlemlerin yapılması esnasında yolcular anons, kısa mesaj, elektronik posta
gibi iletişim vasıtaları kullanılarak bilgilendirilir.
(11) Yolcunun trenlere erişim için kullandığı
uçak, kent içi raylı sistem (banliyö, tramvay, metro vb.), otobüs gibi
ulaşım vasıtalarındaki gecikmeler sonucunda yolcunun treni kaçırması
halinde demiryolu tren işletmecisi tarafından kendisine herhangi bir ödeme
yapılmaz ve bu durumdaki yolcu herhangi bir hak iddia edemez.
Sefer iptalleri ve iptaller sonucu yolcu
hakları
MADDE 49 – (1) Sefer iptalleri durumunda
bilet bedelleri kesintisiz veya belirlenen bir oranda fazlasıyla iade
edilmesi hususunda demiryolu tren işletmecisi düzenleme yapar.
(2) Sefer, taşıma sözleşmesinin yapılmasından sonra
hareketten önce veya yolda ortaya çıkan bir sebep dolayısıyla iptal
edilirse, demiryolu tren işletmecisinden kaynaklı bir nedenle yolculuğun
başlamasından önce iptal edilen seferlerde; iptal edilen sefere ait tüm
biletler ve tahsil edilen bedeller kesintisiz geri ödenir veya yolcunun
isteğine göre demiryolu tren işletmecisi tarafından belirlenen trenlerde
kullanılmak üzere geçerlilik süresi (Değişik
ibare:RG-10/10/2026-33396) 90 günden az olmamak kaydıyla
açık bilete çevrilir.
(3) Demiryolu tren işletmecisinden kaynaklı bir
nedenle son bulan ve devamı sağlanamayan seferlerde;
a) Yolcunun kabul etmesi halinde demiryolu tren
işletmecisi tarafından tedarik edilen herhangi bir ulaşım vasıtası (tren,
otobüs vb.) kullanılarak yolcu varış yerine götürülür. Bu durumda yolcuya
verilemeyen hizmetlere ait ücretler (yatak, kuşet vb.) geri ödenir. Başka
bir bedel ödenmez.
b) Yolcunun yapılan teklifi kabul etmemesi
halinde tahsil edilen ücretler yolcuya kesintisiz geri ödenir veya yolcunun
isteğine göre demiryolu tren işletmecisi tarafından belirlenen tren
hatlarında kullanılmak üzere geçerlilik süresi (Değişik
ibare:RG-10/10/2026-33396) 90 günden az olmamak kaydıyla
açık bilete çevrilir.
c) Herhangi bir nedenle yolcu varış yerine
götürülemez ise yolcunun aldığı bilete ait tüm ücretler kesintisiz olarak
iade edilir veya yolcunun isteğine göre demiryolu tren işletmecisi
tarafından belirlenen tren hatlarında kullanılmak üzere geçerlilik süresi (Değişik ibare:RG-10/10/2026-33396) 90
günden az olmamak kaydıyla açık bilete çevrilir.
ç) Yapılacak seferlere ait biletler herhangi bir
satış paketi kullanılarak alınmış ise ilgili yolcunun paketine o yolculukla
ilgili hakları iade edilir. Bununla beraber yolcu paketinin geçerli olduğu
mevkiden bir üst mevkide seyahat ediyorsa üst mevkide seyahat için ödediği
ücret de iade edilir.
d) Gidiş-dönüş bileti alan yolcuların gidişleri
esnasında yukarıda belirtilen olayların meydana gelmesi halinde ise dönüş
biletleri de yolcunun talebi doğrultusunda kesintisiz iade alınır veya
geçerlilik süresi (Değişik ibare:RG-10/10/2026-33396)
90 günden az olmamak kaydıyla açık bilete çevrilir.
(4) Yapılamayan seferlere ait biletler başka bir sefer
ile bağlantılı aktarma içeriyorsa iptal olan seferler ile bağlantılı olan
diğer seferlere ait biletler de yolcunun talebi halinde kesintisiz olarak
bilet bedeli iade edilir veya demiryolu tren işletmecisine ait tüm
trenlerde kullanılmak üzere geçerlilik süresi (Değişik
ibare:RG-10/10/2026-33396) 90 günden az olmamak kaydıyla
açık bilete çevrilir.
(5) Mücbir sebepler ve olağanüstü hallerde (doğal
afetler, meteorolojik olaylar, güvenlik riskleri, işletme zorunlulukları,
grev vb.) demiryolu tren işletmecisinin gerekli özeni göstermesine rağmen
seferin yapılamaması durumunda yolcuya bu seferlere ait yolculuk için
ödediği her türlü bedel iade edilir.
(6) Demiryolu tren işletmecisinin gerekli
tedbirleri almasına rağmen sakınamadığı ve sonuçlarını önleyemediği üçüncü
şahısların veya yetkili kurumların davranışına bağlı olarak seferin
yapılamaması veya yarıda kesilmesi durumunda; yolcuya yolculuk için ödediği
her türlü bedel iade edilir.
(7) Seferin yarıda kalması sebebi ile aktarma
durumunda demiryolu tren işletmecisi, engelli ve/veya hareket kabiliyeti
kısıtlı yolculara ihtiyaç duydukları özel hizmetleri verir.
(8) Tüm bu işlemlerin yapılması esnasında
yolcular anons, kısa mesaj, elektronik posta gibi iletişim vasıtaları
kullanılarak bilgilendirilir.
(9) Demiryolu tren işletmecisinden kaynaklanan
nedenlerle yolculuk edilen trendeki yolcuların, bir başka trene veya
vasıtaya aktarılması veya yolcunun benzer sebeple tren değiştirmesi
durumunda yeni tren veya vasıtanın bedelleri farklı olsa dahi ücret farkı
tahsil edilmez.
Gecikmelerden dolayı tazminat ödenmesi
MADDE 50 – (1) Son varış noktasına
demiryolu tren işletmecisinden kaynaklanan sebeplerden dolayı 0-500 km
arası mesafelerde 75 dakika ve 500 km’den fazla mesafelerde 125 dakika ve
daha fazla gecikmeyle varılması halinde, yolcular, demiryolu tren
işletmecisinden tazminat talep etme hakkına sahiptir. Bu durumda yolcuya,
ödenmiş olan bilet ücreti üzerinden,
a) 75-125 dakika arası gecikmelerde bilet
ücretinin % 25’i,
b) 125 dakika üzeri gecikmelerde bilet ücretinin
% 50’si
oranında, talebin iletilmesini takip eden 1 ay
içinde tazminat ödenir.
(2) Gidiş-dönüş olarak yapılan seyahatlerde
gecikme meydana geldiğinde, gidiş veya dönüşteki gecikmeler için ödenmesi
gereken tazminat tutarı, toplam bilet ücretinin yarısı üzerinden
hesaplanır.
(3) Bilet ücretlerinin tazminatı, tazminat
talebinin sunulmasından sonra bir ay içerisinde ödenir. Tazminat, yolcunun
ödeme biçimine göre ödenir.
(4) Bilet satın alınmadan önce, yolcuya seferdeki
gecikme hakkında bilgi verildiği takdirde yolcu tazminat talep edemez. Yolcuya
gecikmeye ilişkin bilgi verildiği bilete işlenir.
(5) Hesaplanan tazminat tutarları üzerinden işlem
ücreti, haberleşme giderleri, pul parası vb. adlar altında herhangi bir
kesinti yapılamaz. Ancak demiryolu tren işletmecisi, tazminatlar için bir
asgari geri ödeme limiti belirleyerek bu miktarın altında kalan tutarlar
için ödeme yapmayabilir. Bu limit on Türk Lirasının üzerinde olamaz.
(6) Aktarmalı yolculuklarda bu madde hükümleri
uygulanmaz.
Gecikme ve iptallerde yolculara sunulacak
hizmetler
MADDE 51 – (1) Kalkışta veya varışta
gecikme olması durumunda demiryolu tren işletmecisi, tahmini kalkış veya
varış saatlerine ilişkin yolcuları bilgilendirir. Söz konusu gecikmenin
0-500 km arası mesafelerde 75 dakikayı ve 500 km’den fazla mesafelerde 125
dakikayı aşması durumunda yolculara, aşağıdaki hizmetler ücretsiz olarak
sağlanır:
a) Trende veya istasyonda, bekleme süresi ile
orantılı olarak ikram.
b) Tren yolda kalırsa trenden istasyona,
alternatif bir kalkış noktasına veya son varış noktasına taşıma.
(2) Demiryolu hizmetinin devamının mümkün
olmadığı durumlarda, demiryolu tren işletmecisi en kısa zamanda eşdeğer
ulaşım vasıtalarını temin ederek yolcuyu varış noktasına ulaştırır.
(3) Meydana gelen gecikme, iptal veya aktarmanın
kaçırılması durumu, yolcunun talebi üzerine bilete işlenir.
(4) Bu madde hükümleri uygulanırken engelli
ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin ve yakınlarının ihtiyaçları
imkanlar ölçüsünde dikkate alınır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Engelli, Hareket Kabiliyeti
Kısıtlı ve/veya Özel Durumu Olan Yolcular
Seyahat hakkı
MADDE 52 – (1) Demiryolu tren
işletmecileri verdikleri hizmetlerden engellilerin, hareket kabiliyeti
kısıtlı ve/veya özel durumu olan yolcuların (yaşlı, bebek, çocuk ve hamile
kadınlar vs.) kolaylıkla ve yeterli derecede yararlanması için aşağıdaki
düzenlemeleri uygulamakla yükümlüdürler:
a) Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilerden, diğer yolculardan alınan ücretlere ilave bir ücret talep
edilemez.
b) Demiryolu tren işletmecisi ve/veya acente,
engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilere rezervasyon yapmayı
veya bilet satmayı reddedemez, refakatçi zorunluluğu getiremez.
c) Demiryolu tren işletmecileri, engelli ve/veya
hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler ve refakatçileri ile refakat etmek için
sertifikalandırılmış rehber köpekler ve tek başına seyahat eden 13-18 yaş
arası çocukların taşınmasına öncelik tanır.
ç) Görme engelli yolcuların rehber köpeği,
köpeğin ağızlığı ve gerekli sağlık belgeleri olmak koşulu ile yolcu yanında
ücretsiz taşınır.
d) Gecikmeler konusunda duyu ile ilgili bozukluğu
olan yolculara bilgiyi en iyi şekilde sunmak amacıyla standartlara uygun
görsel ve işitsel sistemler kullanılmalıdır.
e) 0-2 yaş arası, üç yaşından (25 aydan) gün
almamış yolcular “bebek yolcu” sayılır. Bebekler ebeveyni ile birlikte
ebeveyninin koruma ve gözetiminde seyahat eder, ayrı bir bilet düzenlenmez,
herhangi bir ücret alınmaz ve tüm mevkilere kabul edilirler.
f) 2-6 yaş arası, 7 yaşından (73 aydan) gün
almamış yolcular “çocuk” olarak nitelendirilir. Trenlerde ayrı bir yer
istememek kaydıyla çocuklar trenlerde ücretsiz taşınır.
g) 2-12 yaş arası çocuklar sadece ebeveynlerinden
biri veya en az 18 yaşında olan bir refakatçi ile yolculuk yapabilir.
ğ) Demiryolu tren işletmecileri ilgili kanun ve
mevzuat kapsamında şehit yakınları, gaziler ve koruyucu aileler gibi
yolcular için yapılan düzenlemeleri uygular.
Bilgilendirme
MADDE 53 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
ve/veya acente, engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilere, trene
binişi ve trendeki hizmetlere erişim ve trenden inişi gibi konular hakkında
bilgilendirme yapar. Bu bilgilendirme, talep eden yolcunun engeli ve/veya
kısıtı dikkate alınarak yapılır.
(2) Yolcular, seyahat talebini yapmadan önce
seyahate başlayacağı ve seyahati bitireceği istasyonlarla, seyahat edeceği
trenlerde kendi durumu ile ilgili hizmet verilip verilmediğini kontrol
etmelidir. Bu bilgilere, danışma kanallarından ulaşılması sağlanır.
Erişilebilirlik
MADDE 54 – (1) Demiryolu altyapı
işletmecisi ve demiryolu tren işletmecisi, engelli ve/veya hareket
kabiliyeti kısıtlı kişilerin istasyonlara, peronlara, trenlere, diğer
tesislere erişebilmesini sağlamakla ve bu hususta ilgili mevzuat kapsamında
teknik çözümleri bulmakla ve sağlamakla yükümlüdür.
İstasyonlarda sağlanacak yardım hizmetleri
MADDE 55 – (1) Engelli ve/veya hareket
kabiliyeti kısıtlı kişilerin, demiryolu tren işletmecisinin teknik
çözümleri uygulayacak personelinin bulunmadığı bir istasyonda trene
binmeleri veya trenden inmeleri halinde, demiryolu altyapı işletmecisi ilan
ettiği yerlerde ücretsiz olarak bu kişilere trene binme ve trenden inme hizmeti
sunar.
(2) Bilet satın alınma aşamasında engelli ve/veya
hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular nasıl bir yardıma ve ekipmana
ihtiyacının olduğunu bildirmelidir. Yardım ihtiyacı talebi bilet satış
sisteminden ve çağrı merkezinden yapılabilir.
Yardımların sağlanma şartları
MADDE 56 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
gar ve istasyon işletmecisinin engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilere sağlayacağı yardımlar aşağıdaki hususlara göre olacaktır:
a) Bilet satın alan engelli ve/veya hareket
kabiliyeti kısıtlı kişi yardıma ihtiyacı olduğunu, demiryolu tren
işletmecisine ve/veya acenteye yardıma ihtiyacı olacağı andan en az 48 saat
öncesinden bildirmek zorundadır. Bilet satan birim, yardım ihtiyacını
ilgili istasyona ve demiryolu tren işletmecisine bildirir. Demiryolu tren
işletmecisi ve/veya acente engelli yolculara bildirimlerin yapılabilmesi
için yolcunun engeli ve/veya kısıtını dikkate alarak gerekli iletişim
sistemini kurar.
b) Eğer (a) bendinde yapılması gereken bildirim
yapılmamışsa, demiryolu tren işletmecisi veya gar ve istasyon işletmecisi,
bu kişinin seyahatini gerçekleştirebilmesi için gerekli yardımı yapar.
c) Gar ve istasyon işletmecisi, yardıma ihtiyacı
olan engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin istasyona
geldiklerini haber vermelerini sağlayacak istasyon içinde ve dışında
erişilebilirlik standartlarına uygun iletişim noktaları belirler.
ç) Yardımlar engelli ve/veya hareket kabiliyeti
kısıtlı kişilerin, ilan edilen kalkış saatinden belirli bir süre önce
belirli bir noktada bulunmaları kaydıyla sağlanır. Bu süre 60 dakikadan
fazla olamaz. Böyle bir sürenin belirlenmediği durumlarda bu kişilerin ilan
edilen kalkış saatinden en geç 30 dakika öncesinde belirlenen noktada
bulunmaları gerekir. Bu bilgilerin görsel ve işitsel kısıtları olan
yolcuların da anlayabileceği şekilde aktarılarak kendilerine bildirilmesi
gerekir. Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların anlık yardım
için ilgililerle irtibata geçmesi için istasyon ve garlarda erişilebilirlik
standartlarına uygun yerlerde ve özelliklerde çağrı butonu konulmalıdır.
d) Trene kabul edilmeme, iptal ve her türlü
gecikme söz konusu olduğunda, engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişiler ve refakatçileri ile veya tek başına seyahat eden çocuklar, 51 inci
madde hükümlerine uygun olarak en kısa zamanda hizmet alma hakkına
sahiptir.
Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilere ait özel ekipmanın tazmini
MADDE 57 – (1) Demiryolu tren
işletmecisinin veya altyapı işletmecisinin kusurundan dolayı, engelli
ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin özel ekipmanlarının kısmen
veya tamamen hasar görmesi veya kaybolması durumunda, zararın tamamı
kusurları oranında tazmin edilir.
(2) Eğer engelli ve/veya hareket kabiliyeti
kısıtlı kişinin engeli/kısıtı ile ilgili bir donanımla seyahati zorunlu ise
donanımın tren kapı ve koridor ölçülerine uygun olması koşuluyla demiryolu
tren işletmecisi tarafından yolcunun el bagajı olarak trene yüklenir.
Yükleme veya indirme sırasında donanım hasar görürse hasar miktarı
demiryolu tren işletmecisi tarafından kısmen veya tamamen karşılanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Güvenlik, Öneri, Şikâyetler ve
Hizmet Kalitesi
Yolcuların kişisel güvenliği
MADDE 58 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
demiryolu altyapı işletmecisi ve gar ve istasyon işletmecisi, kolluk kuvvetleriyle
irtibatlı olarak kendi sorumluluk sahalarında, istasyonlarda ve trenlerde
yolcuların güvenliğini sağlayacak önlemleri alır.
Öneri ve şikâyetler
MADDE 59 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında
yolcuların yolculuk öncesi, yolculuk esnasında ve sonrasında öneri ve
şikâyette bulunma hakkı vardır. Demiryolu tren işletmecisi, bu Yönetmelikte
belirtilen hak ve yükümlülükler kapsamında, yolcuların şikâyetlerinin
kendilerine iletilmesini sağlamak üzere bir öneri ve şikâyet alma sistemi
oluşturur. Bu sistem, görsel ve işitsel kısıtları olan yolcuların da
kullanabileceği şekilde düzenlenmelidir.
(2) Yolcuların öneri ve şikâyetlerini
iletebilmesi için yapması gerekenler demiryolu tren işletmecisi tarafından
açık ve anlaşılır biçimde yolcuların bilgisine sunulur.
(3) Demiryolu tren işletmecisi, gelen şikâyetlere
onbeş iş günü içerisinde cevap vermekle yükümlüdür. Şikâyetin türü
itibariyle cevap verilmesi daha uzun sürebilecek konular için şikâyet
sahibine, zamanında cevap verilememesinin gerekçesi ve ne zaman cevap
verilebileceği yine onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir. Bu
durumda cevap verme süresi şikâyet tarihinden itibaren en fazla otuz iş
günüdür.
Hizmet kalitesi standartları ve yıllık rapor
MADDE 60 – (1) Demiryolu tren işletmecisi,
Ek-2’de belirtilen maddeleri kapsayacak şekilde hizmet kalite
standartlarını belirler ve hizmet kalitesini iyileştirmek için bir kalite
yönetim sistemini uygulamaya koyar.
(2) Demiryolu tren işletmecisi, alınan
şikâyetler, verilen cevaplar, cevap süresi ve şikâyetle ilgili durumun
iyileştirilmesi için yaptığı veya yapacağı faaliyetler, hizmet kalitesi
performansı ile ilgili bilgileri içeren bir yıllık rapor hazırlar. Bu
yıllık rapor en geç ertesi yılın 31 Ocak tarihine kadar hazırlanır.
Demiryolu tren işletmecisi hazırladığı raporu resmi internet sitesinde
yayınlar.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Elektronik Seyahat Bilgi ve
Rezervasyon Sistemi
Sistemin sahip olması gereken özellikleri
MADDE 61 – (1) Demiryolu tren işletmecisi
ve/veya acente, verdiği hizmetlerle ilgili bilgileri sunmak ve bilet
düzenlemek için bu Yönetmelikte belirtilen hususlara göre elektronik
seyahat bilgi ve rezervasyon sistemini kurar.
(2) Bu sistem, asgari olarak aşağıdaki verileri
depolar ve sisteme erişim yetkisi olan kişilerin kullanımına sunar:
a) Sefer programları ve tarifeleri,
b) Koltukların boşluk - doluluk bilgisi,
c) Seyahat ücretleri ve özel koşullar,
ç) Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilere özel bilgiler,
d) Rezervasyon ve/veya bilet satışı.
(3) Demiryolu tren işletmecisi ve/veya acente,
yolculara ait kişisel verileri başka bir demiryolu tren işletmecisi ve/veya
acente ile paylaşamaz. Demiryolu tren işletmecisi ve/veya acente, bu
Yönetmeliğin 23 üncü maddesi uyarınca yolculara ait kişisel verilerin
güvenliğini ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür.
ONUNCU BÖLÜM
Denetim, İdari Para Cezaları ve
Kararlara İtiraz
Denetim
MADDE 62 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelik
kapsamına giren kuruluşları bu Yönetmelik kapsamında haberli veya habersiz
denetler ve denetim sonunda rapor tutar.
(2) Bu kuruluşlar, denetleme sürecinde istenilen
tüm bilgi ve belgeleri sağlamakla yükümlüdür.
İdari para cezaları ve kararlara itiraz
MADDE 63 – (1) (Değişik:RG-10/10/2026-33396)
Bu Yönetmeliğin uygulanması veya genel denetlemeler sonucunda bu
Yönetmeliğe aykırı hususların tespit edilmesi durumunda her bir kusur için
655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28/A maddesi çerçevesinde Ulaştırma
Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürü veya yetkilendirdiği personel tarafından
9.473 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve idari para cezası karar
tutanağı düzenlenir. 6698 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümleri
saklıdır.
(2) Verilen idari para cezaları, tebliğinden
itibaren bir ay içerisinde ödenir.
(3) Bakanlığın bu Yönetmelik çerçevesinde verdiği
her türlü karara karşı yargı nezdinde başvuru yolu açıktır.
Zamanaşımı
MADDE 64 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
sorumluluklardan kaynaklanan tazminat davaları ilgili mevzuatta belirlenen
süre ve şartlarda zaman aşımına uğrar.
ON BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 65 – (1) Bu Yönetmeliğin hazırlanmasında,
23/10/2017 tarihli ve 1371/2007/EC sayılı Demiryolu Yolcularının Hakları ve
Yükümlülükleri Hakkında Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü dikkate
alınmıştır.
Rücu hakkı
MADDE 66 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında
yolcuları tarafından demiryolu tren işletmecisinden talep edilen tazminat
ve haklar için demiryolu tren işletmecisinin, demiryolu altyapı
işletmecisine rücu hakkı saklıdır.
Parasal değerlerin ve idari ceza tutarlarının
güncellenmesi
MADDE 67 – (1) Bu Yönetmelikte geçen
parasal tutarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, her yıl bir
önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 68 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 69 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî
Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
8/3/2019
30708
Yönetmelikte Değişiklik Yapan
Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
10/10/2026
33396
2.
EK 1 - DEMİRYOLU TREN İŞLETMECİLERİ VE/VEYA
ACENTELER
TARAFINDAN SUNULMASI GEREKEN ASGARİ BİLGİLER
Bölüm I: Yolculuk öncesi sunulacak bilgiler
Taşıma sözleşmesinin genel şartları
Bilet satış, iptal ve iade ile ilgili prosedürler
Yolculuğun süresi ve güzergâhı
Trende engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilere yönelik araç-gereç ve imkânların bulunup bulunmadığı, bulunuyorsa
bunlara erişim şartları
Evcil hayvanların taşınmasına ait şartlar
Araç taşımacılığı olup olmadığı ve erişim
şartları
Trende birinci, ikinci sınıf, kuşet, yataklı
vagon gibi imkânların bulunup bulunmadığı
Hizmetleri aksatıcı veya gecikmeye meydan veren
herhangi bir faaliyetin olup olmadığı
Seyahat esnasındaki sunulacak hizmetler
Kayıp el bagajı, bagaj ve eşya taşımasıyla ilgili
prosedürler
Şikâyetlerin nasıl iletileceği ile ilgili
prosedürler
Bölüm II: Yolculuk sırasında sunulacak
bilgiler
Trendeki hizmetler
Sonraki istasyon
Gecikmeler
Ana aktarma hizmetleri
Emniyet ve güvenlikle ilgili hususlar
Bu bilgilerin görsel ve işitsel kısıtları olan
yolcuların da anlayabileceği şekilde aktarılarak kendilerine bildirilmesi
gerekir.
EK 2: ASGARİ HİZMET KALİTESİ STANDARTLARI
Bilgilendirme ve biletler
Hizmetlerin dakikliği ve aksaklıklarla baş
edebilme prensipleri
Hizmetlerin iptali
Trenlerin ve istasyonların temizliği ve hijyeni
Müşteri memnuniyeti anketi
Şikâyet yönetimi, hizmet kalite standartlarına
uyulmaması durumunda para iadesi ve tazminat
Engelli ve/veya hareket kabiliyeti kısıtlı
kişilere verilen hizmetler
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.