PERAKENDE TİCARETTE UYGULANACAK
İLKE VE
KURALLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, perakende
ticarette uyulacak ilke ve kurallar ile (Ek
ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) üretici,
tedarikçi ve perakende işletmelerin denetimine ve denetim sonucunda
uygulanacak yaptırımlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, perakende (Değişik ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) ticarette uyulması gereken ilke
ve kurallar ile Bakanlık, yetkili idare, diğer kamu kurum ve kuruluşları ve
meslek kuruluşlarının bu Yönetmeliğin uygulanmasındaki görev, yetki ve
sorumluluklarını kapsar.
(3) Hizmet sektöründe faaliyet gösteren
işletmelerden açılış ve/veya faaliyete geçiş süreci ile faaliyetleri özel
kanunlarla düzenlenenler bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/2015
tarihli ve 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun (Ek ibare:RG-21/12/2024-32759) 6 ncı,
8 inci, 9 uncu, 10 uncu, 12 nci, 16 ncı ve 17 nci maddelerine (Ek
ibare:RG-15/8/2018-30510)(1) ve 10/07/2018 tarihli ve
30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
446 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında;
a) Alışveriş merkezi: 26/2/2016 tarihli ve 29636
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Alışveriş Merkezleri Hakkında
Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen
perakende işletmeyi,
b) Bakanlık: (Mülga
ibare:RG-14/12/2023-32399)(2)
Ticaret Bakanlığını,
c) Bayi işletme: Sözleşmeye dayalı olarak
bir işletmenin mal ve hizmetlerinin satışına aracılık eden ve kendi adına
bağımsız çalışan işletmeyi,
ç) Büyük mağaza: Hangi ad altında olursa olsun,
tüketim mallarının kısmen veya tamamen perakende satışının yapıldığı, en az
dört yüz metrekare satış alanına sahip işletmeyi,
d) (Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2) Büyük ölçekli işletme: 25/5/2023 tarihli
ve 32201 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki
İşletmeler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde
belirtilen orta ölçekli işletme sınırını aşan perakende işletmeyi,
e) Coğrafi işaret: 24/6/1995 tarihli ve 555
sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3
üncü maddesinde tanımlanan işareti,
f) Esnaf ve sanatkâr işletmesi: 7/6/2005 tarihli
ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan esnaf ve sanatkârlarca işletilen
işletmeyi,
g) Faaliyet kolu: NACE Rev.2 Altılı Ekonomik
Faaliyet Sınıflamasında belirtilen perakende ticaret faaliyet sınıfını
ve/veya alt sınıfını,
ğ) Genel müdürlük: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,
h) Hızlı tüketim malı: Gıda, içecek, temizlik ve
kişisel bakım ürünlerini,
ı) İl müdürlüğü: Ticaret il müdürlüğünü,
i) Kanun: Perakende Ticaretin Düzenlenmesi
Hakkında Kanunu,
j) (Mülga:RG-14/12/2023-32399)(2)
k) Mal grubu: Renk, biçim, büyüklük, içerik,
kullanım amacı, fiyat ve benzeri özellikler bakımından birbiriyle yakın
ilişki içinde olan malları,
l) (Ek:RG-15/8/2018-30510)(1)
Mal ve hizmet: Perakende ticarete konu olan ve perakende işletmelerce
tüketicilere satışı yapılan her türlü mal ve hizmeti,
m) Meslek kuruluşu: Esnaf ve sanatkârlar odaları
birliği ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve sanayi odalarının ayrı
kurulduğu yerlerde ticaret odasını,
n) Özel yetkili işletme: Sözleşmeye dayalı olarak
bir işletmenin, yönetim ve organizasyon ile dağıtım veya
pazarlama teknolojileri gibi konularda bilgi ve desteğini almak
suretiyle bu işletmenin mal veya hizmetinin satışı üzerindeki imtiyaz
hakkını bedel, bölge ve süre gibi belirli şartlar ve sınırlamalar dâhilinde
kullanan bağımsız ticari işletmeyi,
o) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük
mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, perakende
ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr
işletmelerini,
ö) Perakende ticaret: Mal ve hizmetlerin
perakende işletmelerce satışı ve pazarlanmasıyla ilgili faaliyetler
bütününü,
p) Satış alanı: Münhasıran büro amaçlı
kullanılan işyerleri ile konaklama, depolama, üretim tesis ve alanları ile
ortak kullanım alanları hariç olmak üzere; alışveriş merkezlerinde
işyerlerinin toplam alanlarını, büyük mağaza ve zincir mağazalarda ise
doğrudan satış yapılan ve aracı satıcılara kiralanan alanları,
r) Tedarikçi: Satışa sunulması amacıyla
perakende işletmelere mal ve hizmet sağlayan üretici dışındaki gerçek veya
tüzel kişiyi,
s) Tüketici örgütü: Tüketicinin korunması
amacıyla kurulan dernek ve vakıfları,
ş) Üretici: Perakende işletmelerde satışa
sunulan malları üreten gerçek veya tüzel kişiyi,
t) Üst meslek kuruluşu: Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunu,
u) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma
ruhsatını vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri ile diğer
idareleri,
ü) Zincir mağaza: Benzer çeşitlilikteki tüketim
mallarının hangi ad altında olursa olsun kısmen veya tamamen perakende
satışının yapıldığı, aynı gerçek veya tüzel kişi sahipliğinde bir merkeze
bağlı olarak faaliyet gösteren; içlerinden en az biri büyük mağaza
niteliğini taşıyan en az beş şubeye sahip işletmeyi veya her biri dört yüz
metrekarenin altında satış alanına sahip en az on şubesi bulunan işletmeyi,
v) (Ek:RG-14/12/2023-32399)(2) Otuz gün içinde bozulabilen tarım ve
gıda ürünü: İşlenmemiş sebze ve meyveler ile uygun saklama koşullarına
rağmen üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen işlenmemiş
kırmızı etler, işlenmemiş kanatlı etleri, işlenmemiş su ürünleri, sakatat,
mantar, yumurta, süt ve süt ürünleri, unlu mamuller, tüketime hazır gıda
maddeleri ve kısmen pişmiş ürünler ile 5 inci maddenin yedinci fıkrasına
göre Bakanlık tarafından karar verilen diğer ürünleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlke ve Kurallar
Tedarik zincirinde
haksız ticari uygulamalar
MADDE 4- (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2)
(1) Haksız ticari
uygulamalarda bulunulamaz. Üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler
arasındaki ticari ilişkilerde taraflardan birinin diğer tarafın ticari
faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan
veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına
sebep olan faaliyetleri haksız ticari uygulamadır.
(2) Aşağıda belirtilen
faaliyetler her durumda haksız ticari uygulama kabul edilir:
a) Kalite
standartlarının sağlanması amacıyla sözleşmede yer verilen ürün içeriği,
kullanılacak teknoloji gibi koşullar hariç olmak üzere, herhangi bir gerçek
veya tüzel kişiden mal veya hizmet teminine zorlamak.
b) Kampanya maliyetini,
kampanyalı satış yapmak istemeyen tarafa yansıtmak.
c) Tarım ve gıda
ürünlerinin tedarikinde ticari ilişkinin koşullarını yazılı sözleşmeyle
veya taraflar arasındaki mutabakatı gösterebilecek e-posta, faks veya
elektronik ortamdaki diğer yazılı araçlarla belirlememek.
ç) Karşı tarafın aleyhine
tek taraflı değişiklik yapma yetkisi veren veya vade, iade ve kampanya
koşulları gibi esaslı hususlarda açık ve anlaşılır olmayan hükümlere
sözleşmede yer vermek.
d) Aktivite, reklam,
dergi, anons ve benzeri şekillerde tanıtım hizmeti veya teşhir ünitelerinde
özel konumlandırma hizmeti gibi ürün talebini doğrudan etkileyen herhangi
bir hizmet vermediği ve verdiği hizmetin türü, süresi ve/veya sayısını ve
hizmet bedelinin tutar ya da oranını sözleşmede belirtmediği halde prim ve
bedel almak veyahut mağaza açılışı ve tadilatı, ciro açığı, banka ve kredi
kartı katılım bedeli ve başka adlar altında prim ve bedel almak.
e) Karşı tarafın
kusurundan kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere, üretim tarihinden
itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine yönelik
siparişleri, ürünün teslim tarihinden önceki otuz gün içinde iptal etmek.
f) Karşı tarafın
kusurundan kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere, üretim tarihinden
itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerinin tesliminden
veya mülkiyetinin devrinden sonra bozulma ya da zayi olma gibi maliyetleri
yansıtmak.
(3) Birinci fıkra
kapsamında aşağıda belirtilen faaliyetler haksız ticari uygulama kabul
edilir:
a) Karşı tarafın kusurundan
kaynaklanan durumlar hariç olmak üzere idari ve cezai yaptırımlara veya
müşteri şikayetlerine ilişkin maliyetleri yansıtmak.
b) Kararlaştırılan
teslim tarihine uyulmaması, ürün niteliğinin ve saklama koşullarının
sağlanmaması gibi nesnel ölçütlere dayanan aykırılık hallerinde uygulanacak
hükümlere sözleşmede yer verilmediği hâlde ya da kamu kurumlarına veya adli
mercilere başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle, ürünlerin listeden
çıkarılması, sipariş edilen ürün miktarının azaltılması, bu ürünlere ilişkin
pazarlama ya da kampanya benzeri hizmetlerin durdurulması veya mali
yükümlülük getirilmesi gibi ticari misillemelerde bulunmak.
c) İşletme ölçeği ile
ürün ve faaliyetlerine ilişkin esaslı hususlarda gerçek dışı veya yanıltıcı
açıklama veya bildirimde bulunarak karşı tarafın zararına sebep olmak.
ç) 12/C maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen hızlı tüketim malları hariç olmak üzere
üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda
ürünlerini tesliminden veya mülkiyetinin devrinden sonra satılamadığı
gerekçesiyle iade etmek.
Ödeme süresi
MADDE 5 – (Değişik:RG-14/12/2023-32399)(2)
(1) Üretici,
tedarikçi ve perakende işletmeler arasındaki ticari ilişkilerden
kaynaklanan ödemelerin, sözleşmede öngörülen süre içinde yapılması esastır.
(2) Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde
bozulabilen tarım ve gıda ürünlerine ilişkin ödemelerin süresi; alacaklının
mikro veya küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta,
borçlunun büyük ölçekli olması durumunda otuz, diğer durumlarda kırk beş
günü geçemez.
(3) İkinci fıkrada belirtilen ürünlerin dışında
kalan tarım ve gıda ürünlerine ilişkin ödemelerin süresi, alacaklının mikro
veya küçük, borçlunun orta veya büyük ölçekli ya da alacaklının orta,
borçlunun büyük ölçekli olması durumunda altmış günü geçemez.
(4) Ödemenin çekle yapılması durumunda, geçerli
ibrazın başladığı tarih; vadeli araçlarla yapılması durumunda ise vade
tarihi bu maddede belirtilen süreler içinde olmalıdır.
(5) Bu maddede belirtilen süreler, teslim veya
mülkiyetin devri tarihlerinden hangisi önce ise o tarih esas alınarak
hesaplanır. Kısmi teslim veya devirlerde ödeme süresinin hesaplanmasında
her bir teslimat veya devir ayrı ayrı dikkate alınır. Ödemenin
süresi içinde yapıldığına ilişkin ispat yükü borçluya aittir.
(6) Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler,
Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği uyarınca sınıflandırılır.
İkinci ve üçüncü fıkralar kapsamında ölçek tespiti yapılabilmesi için
borçlu, e-Devlet kapısı üzerinden verilen ve işletme ölçeğini gösteren
İşletme Sınıfı ve KOBİ Vasfı Belgesini alacaklıdan talep etmek ve bu
belgeyi kendi işletmesi için alacaklıya vermekle yükümlüdür.
(7) Otuz gün içinde bozulup bozulmadığı hususunda
tereddüde düşülen tarım ve gıda ürünlerinde Bakanlık, Tarım ve Orman
Bakanlığının görüşünü alarak karar verir. Verilen karar, Bakanlığın
internet sitesinde ilan edilir ve üst meslek kuruluşlarına gönderilir.
Mağaza markalı ürün satışı
MADDE 6 – (1) Büyük mağaza veya zincir
mağazaların başkalarına ürettirerek işletmesinin adıyla veya markasıyla
işyerinde satışa sunduğu ve fiyat, ambalaj veya tanıtımı üzerinde kontrole
sahip olduğu ürünler, mağaza markalı ürün olarak kabul edilir.
(2) Yurt içinde üretilen ve hızlı tüketim malı
niteliği taşıyan mağaza markalı ürünlerin üzerinde ve/veya ambalajlarında,
perakende işletmenin ad, unvan veya markasının yanı sıra üreticinin
tercihine göre üreticinin ad, unvan ya da markasına da yer verilir. Ürünün
üzerinde ve/veya ambalajında, ayrıca ürünün hangi büyük mağaza veya zincir
mağaza adına üretildiği belirtilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen mağaza markalı
ürünlerin üzerinde ve/veya ambalajında üreticinin ad, unvan veya markasına,
mağaza markasıyla aynı yazı karakterinde, bu yazının en az yüzde yirmi beşi
punto büyüklüğünde ve parantez içinde, uygun ve kolay okunabilir bir
şekilde yer verilir. Üreticinin ad, unvan ya da markasına ilişkin rakam,
harf, kelime, işaret ve semboller eksiksiz, okunabilir, gerçeğe uygun ve
karışıklığa sebebiyet vermeyecek şekilde kullanılır.
Kampanyalı satış
MADDE 7 – (1) Perakende işletmeler,
7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve
ilgili diğer kanunlarda öngörülen usul ve esaslara uymak kaydıyla indirimli
veya promosyonlu satış kampanyaları düzenleyebilir.
(2) İndirimli veya promosyonlu satış
kampanyaları; ürün, marka ya da işletmeyi tanıtmak, ürün alımını özendirmek
ve satışını artırmak veya işletmenin ya da markanın imajını güçlendirmek
gibi amaçlarla ve belirli sürelerle, perakende işletmelerce satışa sunulan
daha düşük fiyata aynı mal veya hizmet, aynı fiyata daha fazla mal veya
hizmet, bedelsiz ya da indirimli fiyattan ilave mal veya hizmet gibi
uygulamaları kapsar.
(3) İndirimli veya promosyonlu satış
kampanyalarının süresi; işyeri açılışı, devri, kapanışı, adres veya
faaliyet konusu değişikliğinde üç ayı, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre tasfiye durumunda ise altı ayı
geçemez.
(4) İşyerinin devri ve kapanışı ile adres ve
faaliyet konusu değişikliği durumlarında, kampanyanın başlangıç
tarihi il müdürlüğüne bildirilir.
(5) Üçüncü fıkradaki sürelerin hesaplanmasında;
işyeri açılışı için işyeri açma ve çalışma ruhsatı tarihi, tasfiye
durumunda tasfiyeye giriş tarihi, işyerinin devri ve kapanışı ile adres ve
faaliyet konusu değişiklerinde ise kampanyanın başlangıç tarihi
dikkate alınır.
(6) Perakende işletmeler başlangıç ve bitiş
tarihi belli olmayan indirimler yapamaz. İndirimli veya promosyonlu satış
kampanyasının fiyat etiketi gibi araçlar dışında, afiş, pankart ve benzeri
araçlarla ilan edilmesi halinde bu araçlarda, kampanyanın başlangıç ve
bitiş tarihine kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yer verilir.
İnternet sitesinde yapılan ilanlarda da kampanyanın başlangıç ve bitiş
tarihi belirtilir.
Alışveriş festivali
MADDE 8 – (1) Mahallî idareler ve kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bunların ortağı olduğu
şirketler ve diğer tüzel kişiler birlikte veya bağımsız olarak, perakende
işletmelerin katılımıyla, yılın belli dönemlerinde, ilçe, il, bölge veya
ülke düzeyinde alışveriş festivali düzenleyebilir.
(2) Kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının bu festivaller için ayıracakları ödenek miktarı bütçelerinin
yüzde beşini geçemez.
(3) Alışveriş festivalinin başlangıç ve bitiş
tarihleri ile festival programı, festivalin ilçe veya il düzeyinde
düzenlenmesi durumunda il müdürlüğüne; bölge veya ülke düzeyinde
düzenlenmesi durumunda ise Bakanlığa en az bir ay önceden yazılı olarak
bildirilir. Alışveriş festivalinin süresi bir yıl içinde altmış günü geçemez.
(4) Festival programında; festivalin etkinlik
takvimi, ilçe, il, bölge ve/veya ülke düzeyindeki uygulama alanı, bütçesi,
katılımcıların işletme adı ve/veya ticaret unvanı, adresi, telefonu gibi
iletişim bilgileri, varsa tanıtıma ilişkin internet sitesi adresi ve
festivali düzenleyen tüzel kişilere ait iletişim bilgileri yer alır.
Sürekli indirimli satışlar
MADDE 9 – (1) Sürekli indirimli satış, 10
uncu maddede belirtilen niteliklere sahip malların perakende işletmelerce
indirimli fiyattan veya malların fabrika çıkış fiyatı üzerinden yıl boyunca
satılmasıdır.
(2) Satışa sunduğu her bir mal grubunun en az
yüzde yetmişi 10 uncu maddede belirtilen nitelikleri taşıyan perakende
işletmelerce, indirimin sürekli olduğunu gösteren ya da çağrıştıran
ibareler kullanılır. Bu ibarelere, perakende işletmelerin ön cephesinde ve
mağaza içinde sürekli indirimli satışa ayrılan kat veya reyon gibi
bölümlerin giriş veya ön kısmında kolaylıkla görülebilir ve okunabilir bir
şekilde yer verilir.
(3) Yıl içinde dönemsel olarak faaliyet gösteren
ve bu dönem boyunca satışa sunduğu malların en az yüzde yetmişi 10 uncu
maddede belirtilen niteliklere sahip olan perakende işletmelerin yıl
boyunca satış yaptığı kabul edilir.
(4) Satışa sunulan her bir mal grubunun en az
yüzde yetmişinin 10 uncu maddede belirtilen nitelikleri taşıdığına ve
sürekli indirimli satışa konu malların indirimli fiyattan veya malların
fabrika çıkış fiyatı üzerinden satışa sunulduğuna ilişkin ispat yükümlülüğü
sürekli indirimli satış yapan perakende işletmeye aittir.
Sürekli indirimli satışa konu mallar
MADDE 10 – (1) Bir malın sürekli
indirimli satışa konu olabilmesi için;
a) Üretiminin sonlanması ve sınırlı sayıda
üretim gibi nedenlerle serideki stok adedinin az olması,
b) Belli bir mevsimde veya dönemde satılmak
üzere üretilmekle birlikte, mevsim ya da dönem sonuna yakın yahut mevsim
veya dönemin bitiminden sonra satışa konu olması,
c) İhraç edilmek amacıyla üretilmekle birlikte
çeşitli nedenlerle ihraç edilememiş olması,
ç) Biçim, renk, büyüklük ve benzeri nitelikler
bakımından maddi, ekonomik veya hukuki eksiklikler içermesi,
d) Teşhirde kullanılmış olması,
e) İade edilmiş olması,
f) Fabrika çıkış fiyatı üzerinden satışa
sunulması
ve benzeri nitelikleri taşıması gerekir.
Raf tahsisi
MADDE 11 – (1) Esas işletme konusu hızlı
tüketim mallarının satışı olan büyük mağaza ve zincir mağazalar ile bayi
işletme ve özel yetkili işletmeler, satış alanlarının en az yüzde biri
oranındaki raf alanını 12 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
yöresel ürünlerin satışı amacıyla ayırır.
(2) Perakende işletmenin esas işletme konusu
çerçevesinde satışa sunabileceği ürün çeşitliliğine uygun olmayan yöresel
ürünler için raf tahsisi zorunluluğu aranmaz.
(3) Yöresel ürünlerin, satış alanındaki stant ve
benzeri ünitelerde konumlandırılması halinde rafta satışa sunma
zorunluluğunun karşılandığı kabul edilir.
(4) Raf tahsisi, yöresel ürün üretici ve
tedarikçilerinin perakende işletmeye yaptığı yazılı başvurusu üzerine
yapılır. Üretici ve tedarikçilerin başvurusunun makul sebeplerle uygun
bulunmaması veya yöresel ürün olmaması nedeniyle doldurulamayan raf
alanları, diğer ürünlerin satışı amacıyla kullanılabilir. Başvuruya ilişkin
ispat yükümlülüğü üretici ve tedarikçiye aittir.
(5) Bayi işletme ve özel yetkili işletmelerin
satış alanı, büyük mağaza ve zincir mağazaların satış alanı gibi
hesaplanır.
(6) (Ek:RG-14/12/2023-32399)(2) Bakanlık, birinci fıkrada belirtilen
ve şube sayısı iki yüzden fazla olan zincir mağazalara, iki yüz elli
metrekareden fazla satış alanına sahip şubelerinde uygulanmak üzere, tıbbi
beslenme tedavisi gerektiren hastalıklara yönelik gıda ürünü satış
yükümlülüğü getirmeye yetkilidir.
Yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçileri
MADDE 12 – (1) Yöresel ürünler, 11 inci
maddenin birinci fıkrasında belirtilen perakende işletmelerin bulunduğu
ilde üretilmesi kaydıyla, coğrafi işaretli olarak tescil edilen veya
coğrafi işaretli olarak tescil edilmemiş olsa bile o yerin il müdürlüğünce
belirlenen hızlı tüketim malı niteliğindeki ürünlerdir.
(2) İl müdürlüğü, yöresel ürünler ile üretici ve
tedarikçilerini o ildeki ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odaları,
esnaf ve sanatkârlar odaları birliği, ziraat odaları ve varsa ilin en fazla
üyeye sahip tüketici örgütünün önerilerini alarak il düzeyinde belirler.
(3) İkinci fıkrada belirtilen kuruluşlar,
yöresel ürünler ile bu ürünlerin üretici ve tedarikçilerine ilişkin
önerilerini, talep yazısının kendilerine ulaştığı tarihten itibaren on beş
gün içinde yazılı olarak il müdürlüğüne gönderir.
(4) İl müdürlüğü, önerilerin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on gün içinde yöresel ürünler ile bu ürünlerin üretici ve
tedarikçilerini liste halinde tespit ve internet sitesinde ilan eder. Bu
listeye yedi gün içinde il müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir.
(5) İtiraz başvurusunda il müdürlüğüne, listede
yer alan yöresel ürünlerin üreticisi veya tedarikçisi olduğunu gösterir
belge ibraz edilir. İtirazlar, itiraz süresinin bitiminden itibaren beş gün
içinde karara bağlanır. Kesinleşen liste, il müdürlüğünce internet
sitesinde ilan edilerek Bakanlığa ve ikinci fıkrada belirtilen kuruluşlara
gönderilir.
(6) Yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçileri
listesi, iki yılda bir aralık ayında güncellenir. Güncellemeler bu maddede
belirtilen usulle yapılır.
Yemek kartları
MADDE 12/A – (Ek:RG-22/5/2018-30428)
(1) İşverenlerce, personeline işyeri dışında
yemek hizmeti temin etmek suretiyle sağlanan menfaatin, yemek kartı hizmeti
veren kuruluşlarca çıkartılan ve nakit olarak kullanılamayan yemek kartı ve
benzeri sistemler üzerinden ve bu kuruluşların anlaşmalı olduğu perakende
işletmelerde karşılanması halinde;
a) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar,
sözleşme yaptıkları özel ve kamu sektöründeki işverenlere, kendileri veya
başka bir teşekkül üzerinden, doğrudan ya da dolaylı olarak herhangi bir
iskonto uygulayamaz ve farklı adlar altında menfaat sağlayamaz. İşverenler
de bu kuruluşlardan iskonto ya da başka bir menfaat talep edemez.
b) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların
anlaşmalı olduğu perakende işletmelere uygulayacağı komisyon oranı yüzde
altıyı geçemez. Bu kuruluşlar, perakende işletmelerden; sözleşmeyle
belirlenen komisyon dışında, uygulama barındırma, kira, sarf malzemesi,
işletim, teknik destek, bakım bedeli ve depozito gibi adlar altında
herhangi bir bedel talep edemez.
c) İşverenlerce yemek kartı hizmeti veren
kuruluşlara ve bu kuruluşlarca anlaşmalı perakende işletmelere yapılan
ödemelerin (Değişik ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) süresi otuz günü aşamaz. Bu
süre, ilgililerce düzenlenen fatura tarihinden itibaren başlar.
ç) Ay sonu veya yıl sonu itibarıyla yemek
kartında kalan bakiye, herhangi bir şart aranmaksızın bir sonraki aya veya
yıla devredilir.
(2) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların,
akaryakıt, hediye, ödül, teşvik, yardım, konaklama, temsil ve ağırlama gibi
hizmetler için çıkarttığı kartlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
Ancak, 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat
Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun
hükümleri saklı olmak üzere, işlem ve ödemelerin her bir hizmete özgü
olması ve buna ilişkin teknik altyapının oluşturulması kaydıyla birden
fazla hizmet için tek bir kart kullanılabilir.
(3) Yemek kartı hizmeti sunmak isteyen kuruluşlar,
faaliyete başlamadan önce Bakanlığa bildirimde bulunur.
(4) Yemek kartlarıyla aynı amaçla kullanılan
yemek çekleri, çevrimiçi sistemler ve benzeri uygulamalar hakkında da bu
madde hükümleri uygulanır.
Perakende
işletmelerin tüketicilere yönelik taksitli satışları
MADDE
12/B – (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-2/7/2021-31529)
(1) (Değişik:RG-15/10/2026-33401)
Bakanlık, mal veya hizmet satışı sonrası belli bir ücret karşılığı borcun
taksitlendirilmesi veya ödemenin ertelendiği dönemler dahil olmak üzere,
kıymetli evrak düzenlenerek veya düzenlenmeksizin gerçekleştirilen, konut
satışı haricindeki taksitli mal ve hizmet satışlarında taksitlendirme
sürelerini belirlemeye veya bu konuda ilave sınırlamalar getirmeye yönelik
karar almaya yetkilidir.
(2) (Değişik:RG-15/10/2026-33401)
Birinci fıkra kapsamında alınan kararlar, Bakanlığın internet sitesinde
ilan edilir ve üst meslek kuruluşlarına gönderilir.
(3) (Değişik:RG-21/12/2024-32759)
(Mülga:RG-15/10/2026-33401)
(4) (Mülga:RG-15/10/2026-33401)
(5) (Ek:RG-23/2/2023-32113) (Mülga:RG-15/10/2026-33401)
Üretici ve tedarikçiye yapılacak ödeme ve iadeler
(Değişik başlık:RG-18/8/2022-31927)
MADDE 12/C – (Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-7/11/2018-30588)
(1) 5362 sayılı Kanunun 62 nci maddesi ile
18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile
Odalar ve Borsalar Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde azami fiyatları
tarifeyle belirlenen hızlı tüketim mallarının temini karşılığında (Ek ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) her bir fatura veya fatura yerine
geçen belge için üreticiye birim miktar başına yapılacak ödeme;
tedarikçiler ile büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme ve özel yetkili
işletmeler için tarifedeki azami fiyatın yüzde (Mülga
ibare:RG-18/8/2022-31927) sekseninden az olamaz. (Ek
cümle:RG-18/8/2022-31927) Büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme ve
özel yetkili işletmeler tarafından ödemenin tedarikçiye yapılması halinde,
üreticiye yapılacak ödeme tutarına ilave olarak, tarife fiyatı ile
üreticiye yapılacak ödeme tutarı arasındaki farkın en az yarısı, (Ek ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) her bir fatura veya fatura yerine
geçen belge için bu perakende işletmeler tarafından tedarikçiye ödenir.
(2) Büyük mağaza, zincir mağaza ve
tedarikçilerce bir gün içinde (Mülga ibare:RG-18/8/2022-31927)
teslim alınan birinci fıkra kapsamındaki malların en fazla yüzde beşi
satılamadığı gerekçesiyle iade edilebilir.
Veri paylaşımı
MADDE 12/Ç- (Ek:RG-7/12/2022-32036)
(1) Perakende ticaretin etkin ve sürdürülebilir
rekabet şartlarına göre yapılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi,
kamuoyunun aydınlatılması ve tüketicinin fiyat karşılaştırması
yapabilmesine imkân sağlanması amacıyla, gıda perakende sektöründe hızlı
tüketim mallarının satışıyla iştigal eden ve şube sayısı iki yüzden fazla
olan zincir mağazalar, satışa sundukları ürünler ile şubelerine ilişkin
verileri Bakanlıkça belirlenen sisteme aktarmakla yükümlüdür. Bu
veriler ilgili kurum, kuruluş ve kamuoyuyla paylaşılabilir. Veri
aktarımının usul ve esasları Bakanlıkça belirlenerek ilgili zincir
mağazalara bildirilir.
Çalışma saatleri
MADDE 13 – (1) 10/8/2005 tarihli ve 25902
sayılı Resmî Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğin 33 üncü maddesi uyarınca çalışma saatleri tespit edilen umuma
açık istirahat ve eğlence yerleri hariç olmak üzere perakende işletmelerin
bir kısmının veya tamamının çalışma gün ve saatleri ilçe, il, bölge veya
ülke düzeyinde belirlenebilir.
(2) Çalışma gün ve saatlerinin ilçe veya il
düzeyinde belirlenmesine, meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine
yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle vali; bölge veya ülke düzeyinde
belirlenmesine üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine Bakanlık
yetkilidir.
(3) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde
mesleğe, mevsime ve turizme özgü şartlar ile yöresel şartlar, özel gün ve
haftalar, milli ve dini bayramlar gibi hususlar gözetilir.
(4) Alışveriş merkezi içindeki umuma açık istirahat
ve eğlence yerlerinin çalışma gün ve saatleri ikinci ve üçüncü fıkra
çerçevesinde belirlenir.
Çalışma saatlerinin vali tarafından
belirlenmesi
MADDE 14 – (1) Çalışma gün ve saatlerine
ilişkin müşterek teklif yazısı meslek kuruluşlarınca imzalanarak valiliğe
gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet kolu veya
kolları ile teklifin gerekçesi belirtilir.
(2) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde
Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ile birlikte teklif vermeye; ilçe
düzeyinde, görev alanı o ilçeyi kapsayan ticaret ve sanayi odası veya
ticaret odası, il düzeyinde ise il ticaret ve sanayi odası veya ticaret
odası yetkilidir. İl düzeyinde belirleme yapılırken oda tarafından ilçe
ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odalarının görüşü alınır.
(3) Esnaf ve sanatkâr işletmelerinin çalışma gün
ve saatleri belirlenirken Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğince ilgili
esnaf ve sanatkârlar odasının da görüşü alınır.
(4) Valilik, teklif yazısının kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on beş gün içinde yetkili idarenin görüşünü talep eder.
Yetkili idare konuya ilişkin görüşünü, talep yazısının kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on beş gün içinde valiliğe gönderir. Vali, çalışma gün ve
saatlerinin belirlenmesine ilişkin kararını yetkili idarenin görüşünün
valiliğe ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde verir. Çalışma gün ve
saatlerinin belirlenmesi halinde karar valilikçe uygun araçlarla ilan
edilir ve meslek kuruluşları ile Bakanlığa gönderilir; çalışma gün ve
saatlerine ilişkin herhangi bir değişiklik yapılmaması halinde karar meslek
kuruluşlarına yazılı olarak bildirilir.
Çalışma saatlerinin Bakanlık tarafından
belirlenmesi
MADDE 15 – (1) Çalışma gün ve saatlerine
ilişkin müşterek teklif yazısı üst meslek kuruluşlarınca imzalanarak Bakanlığa
gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet kolu veya
kolları ile bölge veya ülke düzeyi olmak üzere kararın uygulanacağı alan ve
teklifin gerekçesi belirtilir. Bu fıkranın uygulanmasında, 13 üncü maddenin
üçüncü fıkrasındaki hususlar bakımından aynı veya benzer özelliklere sahip
birden fazla il ve/veya farklı illere bağlı ilçeler bölge olarak kabul
edilir.
(2) Bakanlık gerektiğinde, üst meslek
kuruluşlarından tekliflerine ilişkin gerekçelerin ve verilerin yer aldığı
bir rapor talep edebilir. Bu halde rapor, Bakanlıkça belirlenen süre içinde
üst meslek kuruluşlarınca müştereken hazırlanır ve Bakanlığa yazılı olarak
gönderilir. Bakanlık, raporun kendisine ulaştığı tarihten itibaren otuz gün
içinde perakende işletmelerin çalışma gün ve saatlerini, bölge veya ülke
düzeyinde belirleyerek internet sitesinde ilan eder. Ayrıca Bakanlık bu
kararı valilikler, üst meslek kuruluşları ve ilgili diğer kurum ve
kuruluşlara gönderir.
(3) Alışveriş merkezi ve zincir
mağazaların çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif, bu maddede
belirtilen usul çerçevesinde üç yılda bir oluşturulur ve üçüncü yılın kasım
ayının on beşine kadar Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, alışveriş merkezi ve
zincir mağazaların çalışma gün ve saatlerini üçüncü yılın aralık ayı sonuna
kadar belirler ve üst meslek kuruluşlarına gönderir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim ve ceza hükümleri
MADDE 16 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin
uygulanması, uygulamada çıkan sorunlar ve şikâyetlerle ilgili olarak
perakende işletmeler nezdinde denetim yapmaya yetkilidir. Bakanlık bu
yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da kullanabilir.
(2) Yetkili idareler, doğrudan veya Bakanlığın
talebi üzerine perakende işletmeler nezdinde ön inceleme mahiyetinde
denetim yapmakla görevlidir.
(3) Yetkili idareler tarafından yapılan
denetimin sonuçları, denetimin sonuçlandığı tarihten itibaren on beş gün
içinde Bakanlığa bildirilir.
(4) (Değişik:RG-21/12/2024-32759)
Bu Yönetmeliğe aykırı hareket edenler hakkında Kanunun 18 inci maddesinde
öngörülen idari para cezalarını uygulama yetkisi Bakanlığa aittir. Bakanlık
idari para cezası uygulama yetkisini taşrada il müdürlüğüne devredebilir.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Büyük mağaza veya
zincir mağazalar satışa sundukları mağaza markalı ürünleri, bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (Değişik ibare:RG-30/5/2017-30081)
iki yıl içinde 6 ncı maddeye uygun hale getirir.
(2) Sürekli indirimli satış yapan perakende
işletmeler, 29/1/2017 tarihine kadar durumlarını 9 uncu maddeye uygun hale
getirir.
(3) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde yöresel
ürünler için öngörülen raf tahsisi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır.
(4) Bu Yönetmelik hükümleri, bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ve hüküm ve sonuçları devam
eden sözleşmelere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl sonra
uygulanır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek:RG-22/5/2018-30428)
(1) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar ile
işverenler veya perakende işletmeler arasında düzenlenen sözleşmelerde, bu
Yönetmeliğin 12/A maddesine aykırı hükümlerin bulunması halinde söz konusu
hükümler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde
anılan maddeye uygun hale getirilir. Belirtilen süre için gerekli
değişikliklerin yapılmaması halinde ise sözleşmelerdeki hükümler yerine bu
Yönetmeliğin 12/A maddesi hükümleri uygulanır.
(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla yemek kartı hizmeti sunmakta olan kuruluşlar tarafından bu
Yönetmeliğin 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen bildirim, bu
maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde Bakanlığa yapılır.
GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek:RG-28/11/2018-30609)
(1) 12/B maddesinin ikinci fıkrasında fiyatı üç
bin beş yüz Türk Lirasının üzerinde olan cep telefonu satışlarında altı ay
olan taksitlendirme süresi 31/1/2019 tarihine kadar on iki ay olarak
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Mülga ibare:RG-14/12/2023-32399)(2) Ticaret Bakanı yürütür.
__________
(1) Bu değişiklik 1/9/2018
tarihinde yürürlüğe girer.
(2) Bu değişiklik 1/1/2024
tarihinde yürürlüğe girer.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
6/8/2016
29793
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
30/5/2017
30081
2.
22/5/2018
30428
3.
15/8/2018
30510
4.
28/9/2018
30549
5.
7/11/2018
30588
6.
28/11/2018
30609
7.
18/1/2019
30659
8.
22/6/2019
30809
9.
15/11/2019
30949
10.
21/1/2020
31015
11.
18/6/2020
31159
12.
26/12/2020
31346
13.
16/3/2021
31425
14.
2/7/2021
31529
15.
30/12/2021
31705
16.
18/8/2022
31927
17.
7/12/2022
32036
18.
11/1/2023
32070
19.
23/2/2023
32113
20.
14/12/2023
32399
21.
21/12/2024
32759
22.
15/10/2026
33401
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.