MAHALLİ
İDARELER BÜTÇE VE MUHASEBE YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve
birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması,
hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin
sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin
gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde
muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel
kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde,
uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi
ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak;
karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak
şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve
standartların belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1)
Bu Yönetmelik hükümleri; il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli
idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik
kapsamında sayılan idarelerin, kurumlar vergisine tabi faaliyetleri, hesap
planı bakımından bu Yönetmeliğin sadece bütçe işlemlerinin
muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasına ilişkin hükümlerine tabidir. Bu
faaliyetler için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve
mükerrer 257 nci maddeleri hükümleri uyarınca belirlenen muhasebe
standartları, tek düzen hesap planı ve mali tabloların çıkarılmasına
ilişkin usul ve esaslar uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 49 uncu, 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi
Kanununun 48 inci, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 65
inci, 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun
18 ve 22 nci maddeleri ile 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağlı idare:
Belediyelere bağlı, kanunla kurulan, ayrı bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine
haiz su ve kanalizasyon, otobüs, ulaştırma ve benzeri hizmetleri yürüten
idareleri,
b) Bakanlık: (Değişik
ibare:RG-23/5/2019-30782) il özel idareleri ve bunların
kurdukları birlikler için İçişleri Bakanlığını; belediyeler, bağlı idareleri
ile belediyelerin kurdukları birlikler için (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)[1] Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği (Değişik ibare:RG-23/5/2019-30782) Bakanlığını
c) Basit ortalama
yöntem: Faaliyet sonuçları tablosu kalemleri ile stoklar hesap grubunda yer
alan kalemlerin düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın dönem
ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılmasını,
ç) Belediye: 5393
sayılı Belediye Kanunu ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu kapsamındaki bütün belediyeleri,
d) Birlik: 5355
sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu kapsamındaki birlikleri,
e) Bütçe: Belirli
bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin
hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgeyi,
f) Bütçe geliri:
Kurumun bütçesinde ve diğer mevzuatla gelir olarak tanımlanan her türlü
işlemi,
g) Bütçe gideri:
Kurumun bütçesinde ve diğer mevzuatla gider olarak tanımlanan her türlü
işlemi,
ğ) Dönem ortalama
düzeltme katsayısı: Mali tablonun ait olduğu aya ait fiyat endeksinin, bu
endeks ile bir önceki hesap döneminin sonundaki fiyat endeksi toplamının
ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
h) Düzeltme
katsayısı: Mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin,
düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle
elde edilen katsayıyı,
ı) Encümen: İl özel
idaresi il encümenini, belediye ve birlik encümenini, bağlı idarelerde
yönetim kurulunu,
i) Enflasyon
düzeltmesi: Parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate
alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali tablonun
ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını,
j) Faaliyet
dönemi: (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)[2]
Hazine ve Maliye Bakanlığınca aksi kararlaştırılmadıkça mali yılı,
k) Fiyat endeksi:
Türkiye İstatistik Kurumunca Türkiye geneli için hesaplanan Yurt İçi
Üretici Fiyat Endeksini,
l) Gelir: İlk defa
hesaplara alınacak varlıklar dışında, öz kaynakta artışa neden olan her
türlü işlemi,
m) Gider: İlk defa
hesaplara alınacak yükümlülükler (Ek ibare:RG-31/3/2026-33210)2 ile indirim, iade ve iskontolar dışında,
öz kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi,
n) Hesap dönemi: (Değişik
ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine
ve Maliye Bakanlığınca aksi kararlaştırılmadıkça mali yılı,
o) İlçe özel idaresi:
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 35 inci maddesine göre oluşturulan il
özel idaresi ilçe teşkilatını,
ö) İl özel
idaresi: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa tabi idareleri,
p) (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1
Belde Belediyesi: Büyükşehir, il ve ilçe
belediyeleri dışında kalan belediyeleri,
r) Kurum: İl özel
idaresi, belediye, bağlı idare ve birliği,
s) Malî yıl:
Takvim yılını,
ş) Meclis: İl özel
idaresi il genel meclisini, belediye ve birlik meclisini, bağlı idare genel
kurulunu,
t) Muhasebe
Birimi: Gelir ve alacakların tahsili, gider ve borçların hak sahiplerine
ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin
alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali
işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanmasına ilişkin muhasebe
hizmetlerinin yapıldığı birimi,
u) Muhasebe
yetkilisi: Muhasebe biriminin yönetiminden ve yetkili mercilere hesap
vermekten sorumlu yöneticisini,
ü) Nakit esası:
Gelirlerin nakden veya mahsuben tahsil edildiğinde, giderlerin ise nakden
veya mahsuben ödendiğinde muhasebeleştirilmesini,
v) Ön ödeme:
İlgili mevzuatında öngörülen hallerde avans veya kredi şeklinde yapılan
ödemeyi,
y) Öz kaynak:
Kurumun varlıkları ile yabancı kaynakları arasındaki farkı,
z) Parasal
kalemler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri
aynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde
değişen yabancı paraların da dahil olduğu kalemleri,
aa) Parasal
olmayan kalemler: Parasal kalemler harici kalemleri,
bb) Tahakkuk
esası: Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle
dönüştürüldüğünde mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok
olduğunda muhasebeleştirilmesini,
cc) Taşıma
katsayısı: Mali tabloların ait olduğu tarihe ilişkin fiyat endeksinin, bir
önceki dönemin sonundaki fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen
katsayıyı,
çç) Üst yönetici:
İl özel idarelerinde vali, belediyelerde belediye başkanı, bağlı idarelerde
genel müdür, birliklerde birlik başkanını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bütçe
Bütçe
MADDE 5 – (1)
İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçesi, mali yıl
içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve
harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır.
(2) Mali yıl
bütçesi, stratejik plan ve performans programları dikkate alınarak izleyen
iki yılın gelir ve gider tahminleri ile birlikte görüşülür ve
değerlendirilir.
(3) Bütçe,
kurumların plan ve programlarının gerekleri ile fayda ve maliyet unsurları
göz önünde tutularak verimlilik, tutumluluk ilkeleri ile uluslararası
standartlara uygun olarak hazırlanır ve uygulanır.
(4) Bütçe, gider,
gelir ve finansmanın ekonomik sınıflandırması bölümlerinden oluşur.
(5) Gider bütçesi,
kurumsal, (Değişik
ibare:RG-24/9/2024-32672)1
program, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma olmak üzere dört
bölüme ayrılır. (Mülga
ikinci cümle:RG-24/9/2024-32672)1
Gelir bütçesi ve finansmanın ekonomik sınıflandırması
cetvelleri (Mülga
ibare:RG-24/9/2024-32672)1
dört düzeyden oluşur. Kurumlar ihtiyaç duymaları halinde, bu düzeyler
dışında ilave düzeyler açabilirler.
Program sınıflandırması
MADDE 6- (Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-24/9/2024-32672)1
(1) Program sınıflandırması
politika öncelikleri ile kamu hizmetlerinin çıktı ve sonuçları arasında
bağlantı kurmak, bütçe karar süreçlerini desteklemek ve bütçe kaynak
tahsisinin harcama önceliklerine göre yapılmasını sağlamak üzere
geliştirilen sınıflandırmadır.
(2) Program sınıflandırması
bütçe kaynaklarının yönetimi açısından “Program - Alt Program - Faaliyet”
şeklinde üç düzeyden oluşur. Buna göre;
a) Program; kurumların temel
görev ve sorumlulukları esas alınarak kaynak tahsis edilen, birbiriyle
uyumlu ve anlamlı şekilde bir araya getirilmiş faaliyetler grubu olan birinci
düzeyi,
b) Alt program; programın alt
unsurlarını içerecek şekilde düzenlenen ve program kapsamındaki ürün ve
hizmetlerin, nitelikleri itibarıyla alt gruplara ayrılmasını sağlayan ikinci
düzeyi,
c) Faaliyet; kamu kaynağı
kullanmak suretiyle belirli bir ürünün üretilmesi ya da hizmetin sunulması
amacıyla, planlama aşamasından üretim ve hedef kitleye sunum aşamasına
kadar gerçekleştirilen iş, işlem ve süreçler bütünü olan üçüncü düzeyi,
gösterir.
(3) Faaliyetler kapsamında
yürütülen iş, işlem ve süreçlerin gruplandırılması suretiyle faaliyetlerin
altında idarelerin ihtiyaçları doğrultusunda alt faaliyetler
oluşturulabilir. Faaliyetlerin detaylandırılması için oluşturulan alt
faaliyetler sınıflandırmanın bir unsuru değildir.
(4) Kurumlar tarafından
kullanılacak program, alt program ve faaliyetler mahalli idareler bütçe
hazırlama rehberinde gösterilir.
Kurumsal
sınıflandırma
MADDE 7 –
(1) Kurumsal sınıflandırma, sorumluluğun belirlenmesine ve program
sorumlularının tespitine imkân veren bir sınıflandırmadır.
(2) (Değişik:RG-24/9/2024-32672)1 Kurumsal sınıflandırma aşağıdaki iki
düzeyden oluşur:
a) Birinci düzey,
kurumu gösterir.
b) İkinci düzey,
kurumun harcama birimlerini gösterir.
(3) Sorumluluğu
bulunmayan ve kuruluşu mevzuattan kaynaklanmayan birimler kurumsal
sınıflandırmada kodlanmaz. Ancak, özel kalem müdürlüğü kadrosu bulunup
bulunmamasına bakılmaksızın üst yönetimin gördüğü hizmetler özel kalem adı
altında kodlanır.
(4) (Değişik:RG-24/9/2024-32672)1 Kurumsal kodlama, Belediye, Bağlı İdare
ve Birlikler ile İl Özel İdaresi
Kurumsal
Sınıflandırma Anahtarı (Örnek-1)’na göre yapılır. Kurumsal sınıflandırmada
yer alacak kurumlar, Mahalli İdareler Bütçe Hazırlama Rehberinde
gösterilir.
(5) (Mülga:RG-24/9/2024-32672)1
Program bütçe sisteminde
fonksiyonel sınıflandırmanın faaliyetlerle ilişkisi
MADDE 8- (Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-24/9/2024-32672)1
(1) Program bütçe sisteminde,
istatistiki veri üretme kabiliyetinin korunması ve geçmişe yönelik veri
kaybının önlenmesi için fonksiyonel sınıflandırmanın ilk üç düzeyi korunur.
Ancak bütçe tasarısında gösterilmez, söz konusu sınıflandırma tertip
yapısından çıkarılarak bilgi sistemleri üzerinden izlenir.
(2) Program bütçe yapısında
yer alan her bir faaliyetin fonksiyonel sınıflandırmanın üçüncü düzeyi ile
yapılacak eşleştirmesi ve fonksiyonel sınıflandırmaya ilişkin verilerin
istatistiki veri üretme kabiliyetinin korunması ile geçmişe yönelik veri
kaybının önlenmesi hususları Mahalli İdareler Bütçe Hazırlama Rehberinde
gösterilir.
Finansman tipi
sınıflandırma
MADDE 9 – (1)
Finansman tipi sınıflandırma, harcamanın hangi kaynaktan karşılandığını
gösterir. Finansman tipi kodlama tek düzeyden oluşur ve (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 iki haneli rakamla kodlanır.
(2) (Değişik:RG-24/9/2024-32672)1
Kurumlar gördüğü hizmetlerin finansmanının sağlandığı kaynaklara
göre Strateji ve Bütçe Başkanlığınca belirlenen finansman tipi kodları
kullanır.
(3) (Mülga:RG-24/9/2024-32672)1
Ekonomik
sınıflandırma
MADDE 10 –
(1) Ekonomik sınıflandırma, kurumların faaliyetlerinin ekonomik ve mali
anlamda çeşitlerini gösteren bir sınıflandırmadır.
(2) (Değişik:RG-24/9/2024-32672)1 Ekonomik sınıflandırma dört
düzeyden oluşur, her düzey iki haneli rakamla kodlanır.
(3) (Değişik:RG-24/9/2024-32672)1 Birinci düzey ekonomik kodlar
şunlardır:
a) 01 Personel Giderleri.
b) 02 Sosyal Güvenlik
Kurumlarına Devlet Primi Giderleri.
c) 03 Mal ve Hizmet Alım
Giderleri.
ç) 04 Faiz Giderleri.
d) 05 Cari Transferler.
e) 06 Sermaye Giderleri.
f) 07 Sermaye Transferleri.
g) 08 Borç Verme.
ğ) 09 Yedek Ödenekler.
(4) Kurumlar, (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Strateji ve Bütçe Başkanlığınca
belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları
kullanırlar.
Gelir bütçesi
MADDE 11 –
(1) Gelir bütçesi kurumların gelirlerinin çeşitlerini gösterir. Dört
düzeyden oluşur. Birinci düzey iki haneli, ikinci ve üçüncü düzey tek
haneli, dördüncü düzey iki haneli rakamla kodlanır. (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Gelir kodları, Bakanlığın görüşü
alınarak (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
Strateji ve Bütçe Başkanlığınca belirlenir.
(2) Birinci düzey
ekonomik kodlar şunlardır:
1 Vergi Gelirleri
3 Teşebbüs ve
Mülkiyet Gelirleri
4 Alınan Bağış ve
Yardımlar
5 Diğer Gelirler
6 Sermaye
Gelirleri
8 Alacaklardan
Tahsilat
9 Ret ve İadeler
(-)
(3) İl özel
idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin gelirleri, “Gelirlerin
Ekonomik Sınıflandırması Cetveli”nde (Örnek:15) gösterilir.
Ret ve iadeler
MADDE 12 –
(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki idarelerin bütçe gelirlerinden fazla veya
yersiz tahsilat nedeniyle ya da yargı kararları ile iade edilmesi gereken
tutarlar için gider bütçesinde tertip açılmaz. Bu tutarlar gelir bütçesinde
“ret ve iadeler” bölümünde gösterilir.
(2) Gelir bütçesi
toplamından ret ve iadeler tutarı düşüldükten sonra kalan tutar esas
alınarak gider bütçesi hazırlanır.
Gelir tahmini
MADDE 13 –
(1) Bütçe yılı ve izleyen iki yılın gelir tahmininde, kesin sonucu alınmış
son üç yılın gelir artış oranları esas alınır. Ayrıca kanunlarla vergi,
resim ve harç oranlarında değişiklik yapılması, yapılan yatırımların
faaliyete başlaması, herhangi bir nedenle gelirlerde artış öngörülmesi gibi
hususlar ile merkezi idarenin ekonomik verileri ve ileriye yönelik
öngörüleri gelir tahminlerinde dikkate alınır.
Gelirin ait
olduğu yıl
MADDE 14 –
(1) Bir mali yıl içinde tahakkuk eden gelirler ve tahsilat o yıl bütçesinin
gelirlerini oluşturur. Ancak tahakkuk ettiği halde yılı içinde tahsil
olunmayan miktarlar tahsil edildiği yıl bütçesine gelir yazılır.
Gelirlerin
dayanakları
MADDE 15 – (1)
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir
ve kaldırılır. İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birlik gelirlerinin
yasal dayanakları, “Gelirlerin Yasal Dayanakları Cetveli”nde (Örnek: 17)
gösterilir.
Gelirlerin
toplanması sorumluluğu
MADDE 16 – (1)
Gelirlerin tarh, tahakkuk, tahsil iş ve işlemlerinden sorumlu olan görevliler
bu işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.
Bağış ve
yardımlar
MADDE 17 – (1)
Herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından kamu hizmetinin karşılığı
olarak veya kamu hizmetleri ile ilişkilendirilerek bağış ve yardım toplanamaz,
benzeri adlar altında tahsilat yapılamaz.
(2) Yapılan her
türlü bağış ve yardımlar gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar
ilgili mevzuatına göre değerlendirmeye tabi tutulur ve kayıt altına alınır.
(3) Yapılan şartlı
bağış ve yardımlar, üst yöneticinin onayı ile gelir bütçesinde bağış ve
yardımlar bölümüne gelir yazılır ve gider bütçesinde bu hizmetin ödeneği
varsa bu ödeneğe eklenir; yoksa bütçede öngörülen tertibe ödenek yazılarak
tahsis amacına harcanır. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma
yapılamaz.
(4) Bu
ödeneklerden malî yılsonuna kadar harcanmamış olan tutarlar, bağış ve
yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak
ödenek kaydedilir. Ancak, bu ödeneklerden tahsis amacı gerçekleştirilmiş
olanlardan kalan tutarlara ilişkin ödenekleri iptal etmeye üst yönetici
yetkilidir.
(5) Bağış ve
yardımlar, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenildiği
takdirde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine geri verilir. Şartlı bağış ve
yardımın zamanında kullanılmaması nedeniyle doğacak zararlar ile amaç dışı
kullanım nedeniyle yapılan harcamalar sorumluluğu tespit edilenlere
ödettirilir.
Belli bir amaca
tahsisli gelirler ve alınan paylar
MADDE 18 – (1)
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8 inci maddesi uyarınca; ortak
programa alınan alt yapı hizmetleri için büyükşehir belediye bütçesinde alt
yapı koordinasyon biriminin ödeneğine, program bedelinden az olmamak üzere
ödenek konur. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının
bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde
oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir
bütçesinin ilgili bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacı dışında harcanamaz.
(2) 20/7/1966
tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun 12 nci maddesi gereği kurulan
fonda toplanacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir.
Diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda
kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı
Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.
(3) 1/7/1993
tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinin 4
üncü maddesi gereğince, parselinde otopark ihtiyacı karşılanmayan
yapılardan alınan ve bankada açılacak otopark hesabına yatırılacak paralar
gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir. Diğer taraftan tahsis amacı
doğrultusunda kullanılmak üzere gider bütçesinin ilgili tertibine ödenek
konulur.
Bütçe denkliğinin
sağlanması
MADDE 19 – (1)
Bütçe denkliğinin sağlanmasında bütçe gelirleri esas alınır. Gelirlerin
giderleri karşılamaması halinde aradaki fark, ilk olarak gider bütçesinde
öngörülen tertiplerden indirim yapılması ya da yeni gelir kaynakları
bulunması suretiyle giderilmeye çalışılır. Buna rağmen denklik sağlanamamış
ise, borçlanma yoluna gidilerek veya varsa önceki yıldan nakit devri
yoluyla bütçe denkliği sağlanır.
Finansmanın
ekonomik sınıflandırması
MADDE 20 –
(1) Bütçenin hazırlanmasında;
a) Bütçe açığı
ortaya çıkar ise ve bu açık borçlanma yoluyla kapatılacaksa yapılacak
borçlanma tutarı,
b) Bütçe açığı
ortaya çıkar ise ve bu açık önceki yıldan nakit devri yoluyla kapatılacaksa
devreden nakit tutarı,
c) Bütçe fazlası
ortaya çıkar ise, bu fazlanın nasıl değerlendirileceği,
ç) Alınan borçların
anapara ödemeleri, “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetvelinde”
(Örnek-16) gösterilir.
(2) Alınan borçlar
ile bu borçların anapara ödemeleri gelir ve gider bütçelerinde gösterilmez.
Alınan borçların faiz tutarları gider bütçesinin faiz giderleri tertibinden
ödenir.
İşletmeler
MADDE 21 –
(1) (Değişik cümle:RG-23/5/2019-30782) İl özel idareleri, belediyeler
ve birlikler, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini meclis kararıyla ve
il özel idareleri ile bunların kurdukları birlikler için İçişleri
Bakanlığından, belediyeler ile bunların kurdukları birlikler için (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığından, bu idarelerin müştereken kurdukları birlikler için İçişleri Bakanlığı
ve (Değişik
ibare:RG-24/9/2024-32672)1
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından
ayrı ayrı izin alınmak suretiyle kurum bütçesi içerisinde işletme
kurarak yapabilirler. İşletmeler için ayrı bütçe düzenlenmeyip, kurum
bütçesi içerisinde ana hizmet birimi gibi kodlanır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bütçe
Çağrısı ve Bütçe Tasarısı
Bütçe çağrısı
MADDE 22 –
(1) Kurumlarda üst yönetici, her yıl Haziran ayının sonuna kadar stratejik
plân ve performans programına uygun olarak gider bütçelerini hazırlamak
üzere birimlere çağrı yapar.
(2) (Ek:RG-24/9/2024-32672)1 Bütçe çağrısında harcama birimleri için
gösterge niteliğinde giderin ekonomik sınıflandırmasının birinci düzeyi
itibarıyla ödenek tavanlarına yer verilir.
Birimlerin
gider teklifleri
MADDE 23 –
(1) Birimler bütçe fişini (Örnek-3/A) kullanarak gerekçeli bütçe yılı gider
teklifleri ve izleyen iki yılın gider tahminleri ile ödenek cetveli
(Örnek-9) ve ayrıntılı harcama programını (Örnek-27) mali hizmetler
biriminin koordinasyonunda hazırlayarak hizmet gerekçesi (Örnek-2) ile
birlikte Temmuz ayının sonuna kadar mali hizmetler birimine verir.
(2) Bütçe
çağrısında belirtilmek suretiyle yukarıda belirtilen cetvellerin dışındaki
bütçe hazırlığına ilişkin diğer cetvellerin de birimler tarafından
doldurulması istenebilir.
(3) Gider
tahminlerinde, stratejik plan, performans programı ve yatırım
programlarındaki hedef ve ilkeler göz önünde bulundurulur. Ayrıca merkezi
idarenin ekonomik verileri ve gelecek yıllara ilişkin öngörülerinden
faydalanılır.
(4) Birlikler ve (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 belde belediyelerinde, bütçe
tekliflerinin tamamı mali hizmetler birimi tarafından hazırlanır.
(5) Bütçe
teklifleri, ekonomik sınıflandırmanın dördüncü düzeyini de kapsayacak
şekilde hazırlanır.
Bütçe tasarısı
MADDE 24 –
(1) Mali hizmetler birimi, diğer birimlerden gelen gider tekliflerini
birleştirip, gelir bütçesini ve izleyen iki yılın gelir tahminlerini
hazırlayarak, bütçe ilke ve hedefleri doğrultusunda kurumun bütçe
tasarısını oluşturur. Birimlerden gelen ayrıntılı harcama programları da
dikkate alınmak suretiyle kurumun ayrıntılı harcama programı ve finansman
programı hazırlanarak bütçe tasarısına eklenir. Üst yönetici tarafından
gerekli inceleme ve düzeltme yapıldıktan sonra bütçe tasarısı, belediye ve
bağlı idarelerde Ağustos ayının sonuna kadar, il özel idarelerinde ise
Eylül ayının ilk iş günü encümene havale edilir.
(2) Birliklerde
birlik tüzüğü hükümleri uygulanır.
(3) Bütçe tasarısı
aşağıda sayılan cetvellerden oluşur:[3]
a) Hizmet
Gerekçesi ve Hedefleri (Örnek-2)
b) Bütçe Fişi (Örnek-3/A,
3/B)
c) (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Program Sınıflandırmaya Göre
Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (Örnek-4)
ç) Ekonomik Sınıflandırmaya
Göre Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (Birinci Düzey) (Örnek-5)
d) Ekonomik
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (İkinci Düzey)
(Örnek-6)
e) (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Program ve Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde … Yılı Bütçe Teklifi Cetveli (Örnek-7)
f) (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Program ve Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde İzleyen İki Yıl Bütçe Teklifi Cetveli (Örnek-8)
g) (Ek:RG-24/9/2024-32672)1 Program, Alt Program ve Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde ….. Yılı Bütçe Teklif Cetveli (Örnek-8/A)
ğ) (Ek:RG-24/9/2024-32672)1
Program, Alt Program ve Faaliyetler İtibarıyla ….. Yılı
Bütçe Teklif Cetveli (Örnek-8/B)
h) Ödenek Cetveli
(Teklif) (Örnek-9)
ı) Bütçe Gelirleri
Cetveli (Örnek-10)
i) Birleşik Gider
Bütçesi Tasarısı (Örnek-11)
j) Birleşik Gelir
Bütçesi Tasarısı (Örnek-12)
k) Birleşik
Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Örnek-13)
l) Ayrıntılı
Harcama Programı (Örnek-27)
m) Finansman
Programı (Örnek-28)
n) Bakanlık ya da
üst yönetici tarafından gerekli görülecek diğer cetveller
Bütçe
tasarısının bakanlığa gönderilmesi
MADDE 25 – (1)
Encümene sunulan bütçe tasarısı ve izleyen iki yıla ait gelir ve gider
tahminleri ile bir önceki yıla ve içinde bulunulan yıla ait (bütçe
hazırlığının yapıldığı ay itibariyle) bütçe gerçekleşmeleri, Bakanlıkça
belirlenecek şekil ve içerikte Eylül ayının ilk haftası içinde, 5018 sayılı
Kanun uyarınca merkezi yönetim bütçe tasarısına eklenmek üzere (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Bakanlığa gönderilir. Bakanlık,
bütçe rakamlarının elektronik ortamda gönderilmesini isteyebilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bütçenin
Görüşülmesi ve Kabulü
Bütçe
tasarısının encümende görüşülmesi
MADDE 26 – (1)
Encümene havale edilen bütçe tasarısı incelenip encümen görüşü ile birlikte
en geç Eylül ayının son haftası içinde üst yöneticiye verilir.
Bütçe
tasarısının meclise sunulması
MADDE 27 –
(1) Encümen tarafından görüşülerek üst yöneticiye sunulan bütçe tasarısı,
büyükşehir ilçe belediyelerinde Ekim ayı toplantısında görüşülmek üzere
Ekim ayının birinci gününden önce; il özel idareleri, büyükşehir
belediyeleri ve diğer belediyelerde ise Kasım ayı toplantısında görüşülmek
üzere Kasım ayının birinci gününden önce meclise sunulur.
(2) Bağlı idare
bütçeleri de Büyükşehir belediyesinin Kasım ayı toplantısında görüşülür.
(3) Birliklerde
birlik tüzüğü hükümleri uygulanır.
(4) Büyükşehir
ilçe belediye meclisleri Ekim ayı toplantısının ilk oturumunda, il genel
meclisleri, büyükşehir ve diğer belediye meclisleri ise Kasım ayı
toplantısının ilk oturumunda bütçe tasarısını, incelenmek üzere plan ve
bütçe komisyonuna havale ederler.
Plan ve bütçe
komisyonu oluşturulması ve çalışma usulü
MADDE 28 – (1)
Meclis, üyeleri arasından;
a) İl özel
idarelerinde en az üç, en çok yedi,
b) Büyükşehir
belediyelerinde en az beş, en fazla dokuz,
c) Diğer
belediyelerde ve birliklerde en az üç, en fazla beş kişiden,
oluşmak üzere her
siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis
üye tam sayısına oranlanması suretiyle plan ve bütçe komisyonu oluşturulur.
Birlik meclislerinde siyasi parti grubu ve bağımsız üye bulunmadığından bütçe
ve plan komisyonu oluşturulması halinde, siyasi partiler adına aday gösterilmez.
Plan ve bütçe komisyonu üye sayısını meclis tespit eder.
(2) Plan ve bütçe
komisyonu ilk toplantısında üyeleri arasından bir başkan ve bir başkan
vekili seçer. Başkanın bulunmadığı zamanlarda komisyona başkan vekili
başkanlık eder.
(3) Komisyon üye
tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararları mevcudun çoğunluğu ile
alır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.
(4) Komisyon
çalışmalarına izinsiz ve mazeretsiz olarak üç birleşime katılmayan üyenin
durumu bir tutanakla meclis başkanlığına bildirilir. Bu üye hakkında
meclisce komisyon üyeliğinden düşürülme kararı verilebilir.
(5) Bu şekilde
düşürülen üye sayısı toplantı yeter sayısını sağlayamayacak sayıya
ulaşınca, meclisce komisyonun boş üyeleri için yeniden seçim yapılır.
(6) Komisyon
kendisine havale edilen bütçe tasarısını beş iş gününden fazla olmamak
üzere meclisin belirleyeceği süre içinde inceleyerek görüşünü içeren bir
rapor düzenler ve meclise sunar.
(7) Bu sürenin
sonunda hazırlanacak rapor meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis
başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
(8) Komisyon,
bütçe çalışmalarında birim yetkililerinin görüşüne başvurabilir.
(9) Komisyon
üyeleri yatırımlarla ilgili meclisce daha önce kabul edilen program dışında
bütçeye yatırım ödeneği konulmasını ve programlı işlere ait ödeneğin başka
işlere aktarılmasını, projelerin gerçekleşmesini engelleyecek ödenek
indirimlerini, ödeneği temin edilmemiş projelerin bütçeye dâhil edilmesini
teklif edemezler.
(10) Komisyon
çalışmalarına meclisin diğer üyeleri de katılabilir, söz alıp konuşabilir
ancak oylamaya katılamazlar.
(11) Birlikler ile
nüfusu 10.000’in altındaki belediyelerde plân ve bütçe komisyonunun
oluşturulması zorunlu değildir.
(12) Bağlı
idarelerde, büyükşehir belediye meclisi genel kurul sıfatı ile toplantı
yaptığından, büyükşehir plan bütçe komisyonu aynı zamanda bağlı idare plan
ve bütçe komisyonu olarak görev yapar.
(13) Plan ve bütçe
komisyonu aynı zamanda kesin hesap komisyonu olarak da görev yapar.
Bütçe
tasarısının mecliste görüşülmesi
MADDE 29 –
(1) Meclisin bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi plan ve bütçe
komisyonu toplantı süresi de dâhil olmak üzere en çok yirmi gündür. Meclis
bu süre içinde bütçeyi görüşüp karara bağlar.
(2) Meclis;
a) Bütçe
kararnamesini madde madde,
b) Yılı gider
bütçesini, kurumsal kodlaması yapılan her birimin (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 program sınıflandırmalarının birinci
düzeyi, birim bazında kurumsal kodlama yapılmayan kurumlarda ise (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 program sınıflandırmaların birinci
düzeyi,
c) Yılı gelir
bütçesini, ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyi,
ç) Yılı
finansmanın ekonomik sınıflandırmasının birinci düzeyi,
itibariyle
toplamları üzerinden oylar ve kabul eder.
(3) Ayrıntılı
harcama programları ile finansman programları üç aylık dönemler itibariyle
toplamları üzerinden birinci düzeyde meclisce onaylanır.
(4) Bütçenin tümü
üzerinde ayrıca oylama yapılmaz.
(5) Birim
yetkilileri kendi bütçeleri görüşülürken, meclisin talep etmesi halinde
toplantıda hazır bulunarak gerekli açıklamayı yaparlar.
(6) Meclis
üyeleri, program dışı ödenek konulmasını ve programlı işlere ait ödeneğin başka
işlere aktarılmasını, projelerin gerçekleşmesini engelleyecek ödenek
indirimlerini, ödeneği temin edilmemiş projelerin bütçeye dâhil edilmesini
teklif edemezler.
(7) Bütçe
görüşmelerinde ad okumak suretiyle oy kullanılır. Meclis, bütçeyi bütünüyle
reddedemez, aynen veya değiştirerek kabul eder. Meclis bütçeyi bütünüyle
reddeder ve yasal süresi içerisinde bütçe çıkarılamazsa, durum üst yönetici
tarafından 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 22 nci, 5393 sayılı
Belediye Kanunun 30 uncu maddelerine göre değerlendirmek üzere Bakanlığa
bildirilir.
(8) Kabul edilen
bütçe, mali yılbaşından itibaren yürürlüğe girer.
Bütçe
kararnamesi ve bütçeyi oluşturan cetveller
MADDE 30 –
(1) Bütçe kararnamesi metninde;
a) Gider
tahminleri toplamı,
b) Gelir
tahminleri toplamı,
c) Bütçe açığı
varsa açığın ne şekilde kapatılacağı,
ç) Kanunlara göre
toplanacak vergi, resim ve harçların taksit süreleri,
d) Bütçe yılına
ait ve o yılın gelir ve giderlerini ilgilendiren diğer hükümler,
yer alır.
(2) Bütçe
kararnamesine mevzuata aykırı hükümler konulamaz.
(3) Bütçeyi
oluşturan cetveller;
a) Bütçe
Kararnamesi
b) Ödenek Cetveli
(A) (Örnek-14)
c) Gelirlerin
Ekonomik Sınıflandırması (B) Cetveli (Örnek-15)
ç) Finansmanın
Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Örnek-16)
d) Gelirlerin
Yasal Dayanağını Gösterir (C) Cetveli (Örnek-17)
e) Çok Yıllı Gider
Bütçesi Cetveli (Örnek-18)
f) (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 Program ve Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde İzleyen İki Yıl Bütçe Tahmini Cetveli (Örnek-8)
g) Çok Yıllı Gelir
Bütçesi Cetveli (Örnek-19)
ğ) Çok Yıllı
Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Örnek-20)
h) Gelecek Yıllara
Yaygın Yüklenmeleri Kapsayan Taahhütler (G) Cetveli (Örnek-21)
ı) Memur Olmayanlara
Verilecek Yollukları Gösterir (H) Cetveli (Örnek-22)
i) İhdas Edilen
Memur Kadrolarını Gösterir (K-1) Cetveli (Örnek-23)
j) İhdas Edilen
Sürekli İşçi Kadrolarını Gösterir (K-2) Cetveli (Örnek-24)
k) 237 sayılı Taşıt
Kanununa Göre Satın Alınacak Taşıtları Gösterir (T-1) Cetveli (Örnek-25)
l) Mevcut
Taşıtları Gösterir (T-2) Cetveli (Örnek-26)
m) Ayrıntılı
Harcama Programı (Örnek-27)
n) Finansman Programı
(Örnek-28)
Bütçenin yazımı
MADDE 31 – (1)
Mecliste görüşülüp kabul edilen bütçenin; (A) işaretli cetveli, bu
Yönetmelikte belirtilen, (Değişik
ibare:RG-24/9/2024-32672)1
program sınıflandırmasının birinci düzeyi, kurumsal ve finansman tipi
sınıflandırmanın bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki
düzeyinin yazılmasından, (B) işaretli cetveli ise gelirlerin ekonomik
sınıflandırmasının dört düzeyinin yazılmasından oluşur.
(2) Finansmanın
Ekonomik Sınıflandırması cetvelinin düzenlenmesi halinde, dört düzey olarak
yazılır.
(3) Bütçe, en az
(2) nüsha olarak düzenlendikten sonra bütçe kararnamesi ve eki
cetvellerinin meclis tutanaklarına uygun olduğunu belirten bir kayıtla
meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imza edilerek üst yöneticiye
sunulur.
Bütçenin
kesinleşmesi ve yürürlüğe girmesi
MADDE 32 –
(1) Bütçe, kurumun diğer meclis kararları gibi kesinleşir ve yürürlüğe
girer.
(2) Herhangi bir
nedenle yılı bütçesi kesinleşmemiş ise, bütçe kesinleşinceye kadar geçen
yıl bütçesinin uygulanmasına devam olunur. Bütçenin kabulüne kadar yapılan
işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış sayılır ve kullanılan ödenekler
yılı bütçesi ödeneklerinden düşülür. Tahsil edilen gelirler de yeni yıl
bütçesine mal edilir.
(3) İl özel
idarelerinde bütçe tasarısının süresi içerisinde kesinleşmemesi hâlinde
vali, görüşüyle birlikte durumu İçişleri Bakanlığına bildirir. İçişleri
Bakanının otuz gün içinde vereceği karar kesindir.
Büyükşehir ve
büyükşehir ilçe belediye bütçeleri
MADDE 33 – (1)
Büyükşehir belediye bütçe tasarısı ile ilçe belediyelerinden gelen bütçe
tasarıları büyükşehir belediye meclisine sunulur; büyükşehir belediye
meclisince yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen
veya değiştirilerek kabul edilir.
(2) Büyükşehir ve
ilçe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinde Kasım ayı
toplantısında, birlikte görüşülerek karara bağlanır ve büyükşehir
belediyesince tek bütçe ve gerekirse ciltler hâlinde bastırılır. İlçe
belediyelerine onaylı birer örnekleri gönderilir.
(3) Büyükşehir
belediye meclisi, ilçe belediyelerinin bütçelerini kabul ederken;
a) Bütçe
metnindeki kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı madde ve ibareleri
çıkarmaya veya değiştirmeye,
b) Belediyenin tahsile
yetkili olmadığı gelirleri çıkarmaya, kanunî sınırlar üzerinde veya altında
belirlenmiş olan vergi ve harçların oran ve miktarlarını kanunda öngörülen
sınırlarına çekmeye,
c) Kesinleşmiş
belediye borçları için bütçeye konulması gerekip de konulmamış ödeneği
eklemeye,
ç) Ortak yatırım
programına alınan yatırımlar için gerekli ödeneği eklemeye,
yetkilidir.
(4) Büyükşehir
belediye meclisince ilçe belediye bütçelerinde yapılan değişikliklere karşı
on gün içinde Danıştay’a itiraz edilebilir.
Bağlı idare ve
birlik bütçeleri
MADDE 34 – (1)
Bağlı idare ve birlik bütçelerine ilişkin olarak bu Yönetmelikte düzenlenmeyen
hususlarda kendi özel mevzuat hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Ödenek
Kullanımı ve Bütçede Yapılacak Değişiklikler
Ödenek
kullanımı
MADDE 35 – (1)
Hizmetlerin önceliği ve mevcut nakit durumu gibi gerekçelerle ayrıntılı
harcama ve finansman programları gözetilerek, mali hizmetler biriminin
görüşleri alınarak üst yönetici tarafından ödenek kullanımına ilişkin
ilkeler belirlenebilir.
Aktarma
MADDE 36 –
(1) Aktarma; bütçenin herhangi bir tertibinde bulunan ve o hesap döneminde
kullanılmayacağı anlaşılan ödeneklerden alınarak, ödenek ihtiyacı olan
diğer gider tertiplerine veya yeni tertip açılarak yapılan eklemedir.
(2) Bütçede (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 program sınıflandırmanın birinci
düzeyleri arasındaki aktarmalar meclis kararı, (Değişik ibare:RG-24/9/2024-32672)1 program sınıflandırmanın ikinci
düzeyleri arasındaki aktarmalar encümen kararıyla, bunların dışında kalan
ve ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyine kadar aktarmalar ise üst
yöneticinin onayı ile yapılır. Ekonomik sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü
düzeyleri bütçeleşme düzeyi olmadığından, bunlar arasında aktarma onayına
gerek yoktur.
(3) Büyükşehir
ilçe belediyelerinde; aktarmalarla ilgili meclis kararları bütçe ile ilgili
meclis kararları gibi kesinleşir ve yürürlüğe girer.
(4) Bağlı
idarelerde kendi özel mevzuat hükümleri saklı olmakla birlikte;
a) Personel
giderleri tertiplerinden,
b) Aktarma
yapılmış tertiplerden,
c) Yedek ödenekten
aktarma yapılmış tertiplerden,
ç) Projeye bağlı
yatırım tertiplerinden,
d) İlgili
mevzuatında aktarma yapılmaması öngörülen tertiplerden,
aktarma yapılamaz.
(5) Projeye dayalı
iş, fiziksel olarak yüzde yüz gerçekleşmişse, bu projeyle ilgili artan
ödenek diğer tertiplere aktarılabilir. Personel ödeneklerine ilişkin
tertipler arasında aktarma yapılabilir.
Ek ödenek
MADDE 37 – (1)
Ek ödenek; bütçede tertibi bulunduğu halde ihtiyaca yetmeyeceği anlaşılan
veya bütçenin düzenlenmesi ve görüşülmesi sırasında düşünülmeyen ve bütçede
tertibi açılmayan, ancak yapılmasında zorunluluk bulunan bir hizmet için
tertip açılarak, bütçenin diğer tertiplerindeki ödeneklere dokunulmadan
alınan ödenektir.
(2) Ek ödenek
ancak bütçe yılı içerisinde verilebilir. Ek ödenek verilmesi meclis kararı
ile yapılır. Büyükşehir ilçe belediyelerinde ise belediye meclislerince
kabul edildikten sonra büyükşehir belediye meclisince karara bağlanır.
(3) Ek ödenek
verilmesi için yeni bir gelir veya finansman kaynağının bulunması zorunludur.
Yedek ödenek
MADDE 38 –
(1) Bütçede öngörülen hizmet ve amaçları gerçekleştirmek, ödenek
yetersizliğini gidermek veya bütçenin düzenlenmesi ve görüşülmesi sırasında
düşünülmeyen veya öngörülmeyen ve bütçede tertibi bulunmayan ancak yerine
getirilmesi zorunlu hizmetlere ilişkin giderleri karşılamak üzere,
gerektiğinde diğer tertiplere aktarma yapmak amacıyla “09-Yedek Ödenek”
tertibine bütçe gelirleri toplamının %10’undan fazla olmamak kaydıyla en az
% 5 ödenek konulur. 09-Yedek Ödenek tertibi altındaki yedek ödenek
dışındaki diğer tertiplere konulacak yedek ödenekler konulduğu amaç dışında
kullanılamaz. Bu tertipten diğer tertiplere aktarma encümen kararıyla
yapılır.
(2) Bu amaçla
bütçede gerekli tertipler açmaya, bu tertiplere aktarma yapmaya ve tertiplerden
yapılacak ödemelerin yer ve esaslarını tespite encümen yetkilidir.
Ödeneklerin
iptali ve devri
MADDE 39 –
(1) Yılsonunda kullanılmayan ödenekler bütün düzeyleri belirtilerek iptal
edilir. Ancak, şartlı, tahsisi mahiyette ve mevzuatı gereği ertesi yıla
devri gereken ödenekler devir gerekçesi belirtilerek devredilir. Devredilen
ödenek yeni yıl bütçesinde açılacak tertiplere ödenek kaydedilir.
ALTINCI
BÖLÜM
Bütçe
Kesin Hesabı
Bütçe kesin
hesabının düzenlenmesi ve görüşülmesi
MADDE 40 –
(1) Kesin hesap; mali hizmetler birimi tarafından mali yılın bitiminden
itibaren hazırlanarak, üst yönetici tarafından il özel idarelerinde Mart,
belediyelerde Nisan ayı içinde encümene sunulur. Encümen kesin hesabı en
geç Nisan ayının sonuna kadar inceleyip, görüşü ile birlikte meclisin Mayıs
ayı toplantısında görüşülmek üzere üst yöneticiye sunar.
(2) Kesin hesabın
görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır.
(3) Kesin hesap
meclisce görüşülerek kabul edilir. Ancak kabul edilmeyen hususlar
gerekçeleri belirtilmek suretiyle karara bağlanır. Konusu suç teşkil eden hususlar
var ise meclis başkanlığınca yetkili mercilere iletilir.
(4) Bağlı idarelerde
ve birliklerde kendi özel mevzuat hükümleri uygulanır.
(5) Büyükşehir
ilçe belediyelerinin kesin hesapları ayrıca Büyükşehir belediye meclisinde
görüşülmez.
(6) Kesin hesap
Haziran ayının sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilir.
Kesin hesabı
oluşturan cetveller
MADDE 41 –
(1) Kesin hesabı oluşturan cetveller şunlardır:
a) Bütçe Gider
Kesin Hesap Cetveli (Örnek-29),
b) Bütçe Gelir
Kesin Hesap Cetveli (Örnek-30),
c) Finansmanın
Ekonomik Sınıflandırması Kesin Hesap Cetveli (Örnek-31),
ç) Genel Mizan,
d) Bilanço,
e) Görev Yapan
Muhasebe Yetkililerine Ait Liste,
f) Gerek duyulan
diğer belgeler.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Temel
Muhasebe Kavramları ve İlkeleri ile Genel Yönetim Muhasebe Standartları,
Kuralları
ve Uygulanması, Yevmiye Sistemi ve Defter Kayıtları
Temel muhasebe
kavramları ve ilkeleri ile genel yönetim muhasebe standartları, kuralları
ve uygulanması
MADDE 42 – (1)
Kurumların muhasebesi, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin
ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını
oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama
sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar
ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde
belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler
çerçevesinde yürütülür.
Yevmiye
sistemi, muhasebeleştirme (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 belgesi ve açılış kayıtları
MADDE 43 –
(1) İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde
yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük
defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.
(2) Gerçekleşen
işlemler muhasebeleştirme (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 belgesi ile kaydedilir. Belge olmadan kayıt
yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, hesaplara ait “hesabın işleyişi”
bölümlerinde belirtilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, bu Yönetmelikte
belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilir. Bir hesabın
borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap ya da hesapların alacağına
kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç alacak eşitliği bulunur.
(3) (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2 Tüm işlemler “Muhasebe İşlem Fişi” (Örnek:
33) ile muhasebeleştirilir. Kurumların bütçe veya diğer ödemelerinde, bu
süreçte görevli ve sorumlu olanların imzalarının bulunduğu, ekinde
gerçekleştirme belgelerinin yer aldığı ve muhasebe işlem fişine eklenmesi
zorunlu “Ödeme Emri Belgesi” (Örnek:32) düzenlenir. Bu belgelerin
elektronik ortamda farklı şekil ve içerikte düzenlenmesine ilişkin
hususları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(4)
Muhasebeleştirme (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 belgesinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına,
gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında
(1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara
verilir. Gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında
bu yevmiye numaraları esastır.
(5) Mali yılın
başında bir önceki hesap döneminden devreden hesaplar için açılış bilançosu
düzenlenir. Açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını
sağlamak üzere bilançodaki tutarlar düzenlenecek (1) yevmiye numaralı
“muhasebe işlem fişiyle” ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış
kaydına ilişkin muhasebe işlem fişine, açılış bilançosunun bir nüshası
eklenir. Açılış kaydına esas tutarlar, ilgili hesap için açılacak büyük
defter ve yardımcı defterlere aktarıldıktan sonra işlemlerin kaydına
başlanır.
(6) Muhasebe işlem
fişinin düzenlenmesi sırasında fişin muhasebe kayıtlarına esas olacak hesap
kodu sütunlarında gerekli bilgilere yer verilir ve işlemin türüne göre
izleyen tablolardan ilgili olanı da ayrıca doldurulur.
Kullanılacak
defterler ve kayıt düzeni
MADDE 44 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler kullanılır.
a) Yevmiye defteri
(Örnek-37)
1) Yevmiye
defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla
ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı
defterdir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük
işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilir.
b) Büyük defter
(Örnek-38)
1) Büyük defter,
yevmiye defterinde kayda geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre hesaplara
dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. İşlemler
yevmiye tarih ve numarasına göre yevmiye defterine kaydedildikten sonra,
aynı yevmiye tarih ve numarası ile her bir hesap için açılmış büyük
defterde ilgili sayfalara tasnifli olarak kaydedilir.
c) Kasa defteri
(Örnek-39)
1) Kasa
işlemlerine ait büyük defter, diğer büyük defterlerde yer alan bilgilere
ilaveten, günlük kasa sayımına ilişkin bilgileri ve muhasebe yetkilisi ve
veznedar tarafından durumun tespitine ilişkin açıklamaları ihtiva edecek
tarzda düzenlenir.
ç) Yardımcı hesap
defterleri
1) Yardımcı hesap
defterleri, hesap planını oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı
bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterlerdir.
(2) (Ek:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülen
muhasebe bilişim sistemini kullanan kurumlar tarafından bu Yönetmeliğe göre
tutulması zorunlu olan defterlerin elektronik ortamda tutulmasına ilişkin
düzenlemeler Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılır.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Hesap
Planı
Hesap planı
MADDE 45 –
(1) Mahalli İdarelerin hesap planı, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin
46 ncı maddesinde ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplar itibariyle
belirlenmiş çerçeve hesap planında yer alan aşağıdaki hesaplardan oluşur.
Aktif Hesaplar
1 - Dönen
Varlıklar
10 Hazır
Değerler
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler
Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler
ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel
Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme
Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır
Değerler Hesabı
109 Banka Kredi
Kartlarından Alacaklar Hesabı
11 Menkul
Kıymet ve Varlıklar
110 Hisse
Senetleri Hesabı
111 Özel Kesim
Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
112 Kamu Kesimi
Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
117 Menkul
Varlıklar Hesabı
12 Faaliyet
Alacakları
120 Gelirlerden
Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden
Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen
Depozito ve Teminatlar Hesabı
127 Diğer Faaliyet
Alacakları Hesabı
13 Kurum
Alacakları
132 Kurumca
Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210)2 135 Tek Hazine Kurumlar Hesabından
Alacaklar Hesabı
137 Takipteki
Kurum Alacakları Hesabı
138 Takipteki
Kurum Alacakları Karşılığı Hesabı (-)
139 Diğer Kurum
Alacakları Hesabı
14 Diğer
Alacaklar
140 Kişilerden
Alacaklar Hesabı
15 Stoklar
150 İlk Madde ve
Malzeme Hesabı
153 Ticari Mallar
Hesabı
157 Diğer Stoklar
Hesabı
158 Stok Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
16 Ön Ödemeler
160 İş Avans ve
Kredileri Hesabı
161 Personel
Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı
Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
(Mülga satır:RG-31/3/2026-33210)2
166 Proje Özel
Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı
167 Doğrudan Dış
Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabı
18 Gelecek
Aylara Ait Giderler
180 Gelecek Aylara
Ait Giderler Hesabı
181 Gelir
Tahakkukları Hesabı
19 Diğer Dönen
Varlıklar
190 Devreden Katma
Değer Vergisi Hesabı
191 İndirilecek
Katma Değer Vergisi Hesabı
197 Sayım
Noksanları Hesabı
198 Diğer Çeşitli
Dönen Varlıklar Hesabı
2 - Duran Varlıklar
21 Menkul
Kıymet ve Varlıklar
217 Menkul
Varlıklar Hesabı
22 Faaliyet
Alacakları
220 Gelirlerden
Alacaklar Hesabı
222 Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
226 Verilen
Depozito ve Teminatlar Hesabı
227 Diğer Faaliyet
Alacakları Hesabı
23 Kurum
Alacakları
232 Kurumca
Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
239 Diğer Kurum
Alacakları Hesabı
24 Mali Duran
Varlıklar
240 Mali
Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet
Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
247 Sermaye Taahhütleri
Hesabı(-)
25 Maddi Duran
Varlıklar
250 Arazi ve
Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve
Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine
ve Cihazlar Hesabı
254 Taşıtlar
Hesabı
255 Demirbaşlar
Hesabı
256 Hizmet İmtiyaz
Varlıkları Hesabı
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer
Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan
Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım
Avansları Hesabı
26 Maddi
Olmayan Duran Varlıklar
260 Haklar Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210)2 263 Ürün ve Teknoloji Geliştirme Giderleri Hesabı
264 Özel
Maliyetler Hesabı
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı
(-)
28 Gelecek
Yıllara Ait Giderler
280 Gelecek
Yıllara Ait Giderler Hesabı
281 Gelir Tahakkukları
Hesabı
29 Diğer Duran
Varlıklar
294 Elden
Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı
297 Diğer Çeşitli
Duran Varlıklar Hesabı
299 Birikmiş
Amortismanlar Hesabı (-)
Pasif Hesaplar
3 - Kısa Vadeli
Yabancı Kaynaklar
30 Kısa Vadeli
İç Mali Borçlar
300 Banka
Kredileri Hesabı
303 Kamu
İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
304 Cari Yılda
Ödenecek Tahviller Hesabı
307 Finansal
Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesabı
308 Ertelenmiş
Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı (-)
309 Kısa Vadeli Diğer
İç Mali Borçlar Hesabı
31 Kısa Vadeli
Dış Mali Borçlar
310 Cari Yılda
Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabı
32 Faaliyet
Borçları
320 Bütçe
Emanetleri Hesabı
322
Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı
329 Diğer Çeşitli
Borçlar Hesabı
33 Emanet
Yabancı Kaynaklar
330 Alınan Depozito
ve Teminatlar Hesabı
333 Emanetler
Hesabı
34 Alınan
Avanslar
340 Alınan Sipariş
Avansları Hesabı
349 Alınan Diğer
Avanslar Hesabı
36 Ödenecek
Diğer Yükümlülükler
360 Ödenecek Vergi
ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek
Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya
Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabı
363 Kamu İdareleri
Payları Hesabı
368 Vadesi Geçmiş
Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
37 Borç ve
Gider Karşılıkları
372 Kıdem
Tazminatı Karşılığı Hesabı
379 Diğer Borç ve
Gider Karşılıkları Hesabı
38 Gelecek
Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
380 Gelecek Aylara
Ait Gelirler Hesabı
381 Gider
Tahakkukları Hesabı
39 Diğer Kısa
Vadeli Yabancı Kaynaklar
391 Hesaplanan
Katma Değer Vergisi Hesabı
397 Sayım Fazlaları
Hesabı
399 Diğer Çeşitli
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Hesabı
4 -Uzun Vadeli
Yabancı Kaynaklar
40 Uzun Vadeli
İç Mali Borçlar
400 Banka
Kredileri Hesabı
403 Kamu
İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
404 Tahviller
Hesabı
407 Finansal Kiralama
İşlemlerinden Borçlar Hesabı
408 Ertelenmiş
Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı (-)
409 Uzun Vadeli
Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
41 Uzun Vadeli
Dış Mali Borçlar
410 Dış Mali
Borçlar Hesabı
42 Faaliyet
Borçları
429 Diğer Faaliyet
Borçları Hesabı
43 Diğer Borçlar
430 Alınan
Depozito ve Teminatlar Hesabı
438 Kamuya Olan
Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı
44 Alınan
Avanslar
440 Alınan Sipariş
Avansları Hesabı
449 Alınan Diğer
Avanslar Hesabı
47 Borç ve
Gider Karşılıkları
472 Kıdem Tazminatı
Karşılığı Hesabı
479 Diğer Borç ve
Gider Karşılıkları Hesabı
48 Gelecek Yıllara
Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
480 Gelecek
Yıllara Ait Gelirler Hesabı
481 Gider
Tahakkukları Hesabı
49 Diğer Uzun
Vadeli Yabancı Kaynaklar
499 Diğer Uzun
Vadeli Yabancı Kaynaklar Hesabı
5 - Öz
Kaynaklar
50 Net Değer
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 500 Net Değer Hesabı
51 Değer
Hareketleri
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 511 Birimler Arası İşlemler Hesabı
519 Değer
Hareketleri Sonuç Hesabı
57 Geçmiş
Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları
570 Geçmiş Yıllar
Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
58 Geçmiş
Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları
580 Geçmiş Yıllar
Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
59 Dönem
Faaliyet Sonuçları
590 Dönem Olumlu
Faaliyet Sonucu Hesabı
591 Dönem Olumsuz
Faaliyet Sonucu Hesabı (-)
6 - Faaliyet
Hesapları
60 Gelir Hesapları
600 Gelirler
Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210)2 61- İndirim, İade ve İskonto Hesapları
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210)2 610 İndirim, İade ve İskontolar Hesabı
63 Gider Hesapları
630 Giderler
Hesabı
69 Faaliyet
Sonuçları
690 Faaliyet
Sonuçları Hesabı
698 Enflasyon
Düzeltmesi Hesabı
8 - Bütçe
Hesapları
80 Bütçe Gelir
Hesapları
800 Bütçe
Gelirleri Hesabı
805 Gelir Yansıtma
Hesabı
81 Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İade Hesapları
810 Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı
83 Bütçe Gider
Hesapları
830 Bütçe
Giderleri Hesabı
(Mülga satır:RG-31/3/2026-33210)2
835 Gider Yansıtma
Hesabı
89 Bütçe
Uygulama Sonuçları
895 Bütçe Uygulama
Sonuçları Hesabı
9 - Nazım
Hesaplar
90 Ödenek
Hesapları
900 Gönderilecek
Bütçe Ödenekleri Hesabı
901 Bütçe
Ödenekleri Hesabı
902 Bütçe Ödenek
Hareketleri Hesabı
903 Kullanılacak
Ödenekler Hesabı
904 Ödenekler
Hesabı
905 Ödenekli
Giderler Hesabı
(Mülga satır:RG-31/3/2026-33210)2
(Mülga satır:RG-31/3/2026-33210)2
91 Nakit Dışı
Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları
910 Alınan Teminat
Mektupları Hesabı
911 Alınan Teminat
Mektupları Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait
Menkul Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait
Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
914 Verilen
Teminat Mektupları Hesabı
915 Verilen
Teminat Mektupları Karşılığı Hesabı
92 Taahhüt
Hesapları
920 Gider Taahhütleri
Hesabı
921 Gider
Taahhütleri Karşılığı Hesabı
922 Kamu-Özel İş
Birliği Modeli Taahhütleri Hesabı
923 Kamu-Özel İş
Birliği Modeli Taahhütleri Karşılığı Hesabı
93 Verilen
Garantiler Hesapları
930 Verilen
Garantiler Hesabı
931 Verilen
Garantiler Karşılığı Hesabı
934 Borç Üstlenim
Taahhütleri Hesabı
935 Borç Üstlenim
Taahhütleri Karşılığı Hesabı
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 94 Değerli Kâğıt ve Özel Tahakkuk
Hesapları
948 Başka Birimler
Adına İzlenen Alacaklar Hesabı
949 Başka Birimler
Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabı
99 Diğer Nazım
Hesaplar
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210) 2 990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran
Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210) 2 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210) 2 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı
999 Diğer Nazım
Hesaplar Karşılığı Hesabı
(2) Bu Yönetmelik
kapsamına dâhil idareler, hesap planında yer alan hesaplardan sadece mali
işlemleriyle ilgili olan hesapları tutacaktır.
(3) Bu Yönetmelik
hesap planında yer almamakla birlikte, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
hesap planında yer alan herhangi bir hesabın kullanılması gerekliliği
ortaya çıkarsa Yönetmelikteki hesap planına ilave hesap eklemeye veya
çıkarmaya, (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Bakanlık yetkilidir.
(4) İl özel
idaresi ilçe birimlerince tutulacak hesaplar, muhasebe yetkilisinin teklifi
üzerine üst yöneticinin onayı ile belirlenebilir.
Detaylı hesap
planları
MADDE 46 –
(1) Kurumlara ait detaylı hesap planları, Bu Yönetmelikte belirlenen hesap
planı çerçevesinde (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle
Bakanlıkça hazırlanır.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Dönen
Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
1- Dönen
varlıklar
MADDE 47 –
(1) Bu ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler
ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya
çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak
unsurlarını kapsar.
(2) Dönen varlıklar;
hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum
alacakları, diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler, gelecek aylara ait
giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap grupları
şeklinde bölümlenir.
10 Hazır değerler
MADDE 48 –
(1) Bu hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile
istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkânı bulunan
varlıkları kapsar. Hazır değerler niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler
Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler
ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel
Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme
Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır
Değerler Hesabı
109 Banka Kredi
Kartlarından Alacaklar Hesabı
100 Kasa hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 49 – (1)
Bu hesap, muhasebe birimleri veznelerince kanuni dolaşım niteliğine sahip
ulusal paraların alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin
izlenmesi için kullanılır.
(2) Muhasebe
birimlerine döviz olarak her ne şekilde olursa olsun intikal eden tutarlar
bu hesapla ilişkilendirilmez.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 50 – (1)
Kasa hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a)Tahsilat-takipli
alacaklar tahsilat-tahakkuk bordrosu (Örnek-40)
1) Bu bordro,
gereğine göre “Tahsilat Bordrosu”, “Takipli Alacaklar Tahsilat Bordrosu”
veya “Tahakkuk Bordrosu” olarak kullanılır. Bu bordro, her tahsilat veya
tahakkuk işlemi için ayrı bir muhasebe işlem fişi düzenlendiği durumlarda
kullanılmaz. Bir gün içinde nakden tahsil olunan her türlü vergi, resim,
harç ve fon gibi gelirler ile diğer tahsilat yardımcı hesaplar itibarıyla
tahsilat bordrosuna kaydedilir. Birden fazla veznesi olan muhasebe
birimlerinde her vezne için bu bordrolar ayrı ayrı düzenlenir. Mahsuben
yapılan tahsilat için de ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir. Bankalarca
yapılan tahsilat için, vergi tahsil alındıları günlük icmal cetvelleri esas
alınarak ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir. Vezne sayısı birden fazla olan
muhasebe birimlerinde, tahsilat bordrolarının alındılarla uygunluğu
sağlandıktan sonra günlük tahsilat tutarı, diğer veznedarlarca, muhasebe yetkilisi
tarafından görevlendirilen sorumlu veznedara teslim edilir. İki nüsha
olarak düzenlenen tahsilat bordrolarının birinci nüshası veznede, ikinci
nüshası ise muhasebede saklanır. Tahakkuk servislerince günlük olarak
düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen
tahakkuk bordroları iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası muhasebe
servisinde, ikinci nüshası ilgili tahakkuk servisinde saklanır.
2) Tahsilat ve
tahakkuk işlemleri elektronik ortamda yapılan kamu idarelerinde tahsilat/
tahakkuk bordrolarına istinaden düzenlenen tahsilat/tahakkuk bordrosu
icmali muhasebe işlem fişine bağlanır.
b) Alındılar: Muhasebe
birimlerince yapılacak tahsilat ve veznelere teslim edilen değerler
karşılığında aşağıda belirtilen alındılar kullanılır. Alındının şekli,
basımı ve kullanılmasında (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen esas ve usuller uygulanır.
1) Alındı belgesi:
Vergi tahsilatları dışında, muhasebe birimlerince nakden veya çekle yapılan
her türlü tahsilat, veznelere teslim edilen tahvil, hisse senedi ve hazine
bonosu gibi menkul kıymet ve varlıklar ve kıymetli ayniyat, banka teminat
ve garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında iki
nüsha “Alındı Belgesi” (Örnek: 41) düzenlenir. Alındı belgesinin asıl
nüshası para, çek veya değerleri teslim edene verilir. İkinci nüshası ise
veznede muhafaza edilir. Menkul kıymetler ilgilisine geri verildiğinde,
teslim alınışında verilmiş olan alındı belgesi geri alınarak muhasebe işlem
fişine bağlanır.
2) Vergi dairesi
alındısı: Tahakkuk belgelerine dayanılarak yapılan vergi ve benzeri tahsilat
karşılığında “Vergi Dairesi Alındısı” (Örnek:42) düzenlenir. Vergi dairesi
alındıları iki nüshalıdır. Alındılar, düzenleyen ve yetkili memur
tarafından imzalandıktan sonra tahsil için tahakkuk belgesi ile birlikte
vezneye verilir. Alındının aslı, parayı teslim eden kişiye verilir. Vergi
dairesi alındısının düzenlenmesi sırasında;
-Borçlunun adı,
soyadı ve vergi kimlik numarası ile takibe alınan alacaklardan yapılan
tahsilatta, takip numarasının doğru olarak yazılmasına,
-Borcun türü,
vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve
taksiti ile tahakkuk belgesinin seri ve sıra numarasının belirtilmesine,
-Posta havalesi
veya çeki ile yapılan ödemeler üzerine düzenlenen vergi dairesi alındılarına
"PTT ile gönderilmiştir", banka çeki ile yapılan tahsilat için
düzenlenen alındılara ise "Çekle tahsil edilmiştir" kaşesinin
basılmasına,
-Başka muhasebe
birimleri adına yapılan tahsilatta, adına tahsilat yapılan muhasebe
biriminin yazılmasına,
-Haczedilen
malların satılması ve satış bedelinin alıcı tarafından yatırılması halinde,
hesap pusulasına dayanılarak takip masrafları, takip edilen amme alacağı
ile bu tutarlar düşüldükten sonra emanet olarak tahsil edilmesi gereken
tutarın ayrı ayrı gösterilmesine,
-Damga vergisi ile
harçların tahsilinde, yapılan tahsilatın tablo veya tarifelere göre hangi
işlemlerle ilgili olduğunun belirtilmesine,
dikkat edilir.
3) Mahsup
alındısı: Mükellefler adına emanete alınmış tutarlardan vergi veya diğer
borçlarına mahsubu gerekenler ve mahsuben yapılan diğer tahsilat için
“Mahsup Alındısı” (Örnek: 43) düzenlenir. Vergi daireleri dışındaki
muhasebe birimlerince bütçe emanetleri hesabına alınan paralar, yüklenici
istihkaklarından yapılan vergi, fon, icra, teminat ve diğer kesintiler karşılığında,
hak sahibinin istemesi halinde, mahsup alındısı yerine geçmek üzere
muhasebeleştirme belgesinin onaylı bir nüshası verilir.
c) Kasadan
yapılacak ödemeler ve düzenlenecek belgeler
1) Muhasebe birimi
veznelerince tahsil edilen teminat ve depozitolardan alındığı gün iade
edilmesi gerekenler,
2) Belirlenen
limit dâhilindeki mutemet avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri
hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeler,
3) Kasadan
yapılması bildirilen diğer ödemeler,
kasadan veya çek
düzenlenmek suretiyle bankadan yapılabilir. Bunlar dışındaki ödemeler ise
hesaba aktarma suretiyle bankadan yapılır.
ç) Kasa tahsilatının
bankaya yatırılması
1) Bir gün
içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler
için (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen limit alıkonularak fazlası,
düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır. Teslimat
müzekkeresi (Örnek-44) dört nüshalı olup, dördüncü nüsha dip koçandır.
Teslimat müzekkeresinin ilk üç nüshası para ile birlikte kurumun hesabının
bulunduğu bankaya gönderilir. Birinci nüsha alıkonulduktan sonra, iki ve
üçüncü nüshalar onaylanarak alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha veznedarla,
ikinci nüsha ise izleyen işgünü banka hesap özet cetveli ile birlikte geri
gönderilir. Bankaya yatırılan kasa fazlası paraların belgesi olan ikinci
nüsha, düzenlenecek muhasebe işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır.
Alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha ise veznedarca tarih ve sıra numarasına
göre bir dosya da saklanır.
d) Veznedarın kasa
ihtiyacı için bankadan alacağı paralar
1) Kasa mevcudunun
yapılacak ödemeleri karşılayamayacağı anlaşıldığı takdirde, o günkü ödemeye
yetecek miktarda para, veznedar adına düzenlenecek çekle bankadan alınarak
kasaya konulur. Veznedar adına çek düzenlendiği zaman çek tutarı diğer
hazır değerler hesabına borç, verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına
alacak kaydedilir. Veznedar tarafından bankadan alınan para kasaya konulduğunda
veznedar adına bir alındı düzenlenir ve kasa hesabına borç, diğer hazır
değerler hesabına alacak kaydedilir. Muhasebe yetkilileri de dâhil olmak
üzere, veznedarlardan başka hiçbir kimse bankadan para alamayacağı gibi
muhasebe yetkilileri kefalete tabi olmadıklarından fiilen tahsilat ve ödeme
yapamazlar ve veznedarlara vekâlet edemezler.
e) Kasaların
kapanması, sayımı ve mevcudunun müşterek muhafaza altına alınması
1) Kasa, günlük
resmi çalışma süresinin bitiminden bir saat önce kapatılır. Ancak, muhasebe
yetkilisinin gerekli görmesi halinde tahsilata mesai saati bitimine kadar
devam edilir. Kasa defteri günü gününe işlenerek o günkü kasa mevcudunun
tamam olup olmadığı veznedar tarafından sayılarak kontrol edilir. Defterin
“açıklama” bölümüne “borç” ve “alacak” genel toplamları ile kasa mevcudunu
gösteren aradaki fark yazılarak muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar
tarafından imzalanır. Çeşitli nedenlerle aynı gün paranın bankaya
yatırılmasının mümkün olmaması veya banka gişelerinin kapanmasından sonra
yapılan tahsilat dolayısıyla kasada biriken para, (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210) 2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen miktarı aştığı
takdirde, ertesi gün kasa fazlası bankaya yatırılmak üzere, muhasebe
yetkilisi ile veznedar tarafından müşterek muhafaza altına alınır. Müşterek
muhafaza işlemi 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen
yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
f) Belgelerin
muhasebeye verilmesi
1) Tahsilat ve
ödemelere ait belgeler günlük olarak, muhasebe yetkilisi tarafından tespit
olunan saatlerde veznedarca muhasebe servisine verilir.
g) Muhasebe
yetkilisi mutemetlerince tahsil olunacak paralar, düzenlenecek alındı,
defter ve belgeler: Muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil olunacak
paralar, düzenlenecek alındı, defter ve belgeler konusunda 5018 sayılı
Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine ve aşağıdaki
açıklamalara göre işlem yapılır.
1) Muhasebe
yetkilisi mutemedi alındıları: Muhasebe yetkilisi mutemetlerine, paranın
yatırılacağı muhasebe birimi tarafından kullanıldıkça yenisi verilmek
üzere, muhasebe yetkilisince tespit edilen miktarda muhasebe yetkilisi
mutemedi alındısı cildi verilir. Muhasebe yetkilisi adına tahsilat yapmaya
yetkili mutemetlerce tahsil edilen paralar için ilgisine göre aşağıda
belirtilen alındılar kullanılır.
-Tahsildar
alındısı (Örnek-45): Tahsildarlar tarafından yapılan tahsilat için bu
alındı kullanılır. Alındı, biri dipkoçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir
nüshası parayı yatırana, bir nüshası ilgili servise verilir. Tahsildar ve
icra memurlarınca başka muhasebe birimleri adına yapılan tahsilatta
alındının bir nüshası muhasebe işlem fişi ekinde adına tahsilat yapılan
muhasebe birimine gönderilir.
-Muhasebe
yetkilisi mutemedi alındısı (Örnek-46): Yukarıda belirtilen tahsildar
alındısı ile yapılan tahsilat dışındaki muhasebe yetkilisi mutemedi
tahsilatında bu alındı kullanılır. Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere üç
nüshalı olup bir nüshası parayı teslim edene, bir nüshası alındıyı
düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu birime verilir.
2) Muhasebe
yetkilisi mutemetleri kasa defteri (Örnek-47): Muhasebe yetkilisi mutemetlerince
yapılan tahsilat, tarih ve alındı seri ve sıra numarasıyla “Muhasebe
Yetkilisi Mutemetleri Kasa Defteri” ne işlenir. Bu defter iki nüshalı olup
aslı zımbalı, nüshası sabit sayfalıdır. Defterde; tahsilatın tarihini, sıra
numarasını, kimden tahsil edildiğini ve alındı seri ve sıra numaralarının
kaydına ilişkin sütunlardan başka “yapılan tahsilatın çeşidi”ni göstermek
üzere dört ayrıntı, bir “toplam” ve bir “genel toplam” sütunu bulunur. Muhasebe
yetkilisi mutemetleri tarafından tahsil olunan paralar, bütçenin birkaç
gelir türünü ilgilendirdiği takdirde, defterin “yapılan tahsilatın çeşidi”
başlığı altındaki sütunlarına ayrı ayrı işlenir ve bu sütunların toplamları
bir kalemde “toplam” sütununa yazılır. Toplam ve ayrıntı sütunlarına
yapılan kayıtlar, tahsil olunan paraların kuruma teslim edildiği tarihe
kadar devam eder. Para yatırıldığında tutarı “genel toplam” sütununa
alınır, diğer sütunların altları çift çizgi ile kapatılır. Genel toplam
sütununun toplamları mali yılsonuna kadar devam eder. Mutemetler tarafından
yapılan tahsilat, miktarı ne olursa olsun en geç 7 günde bir ve her halde
mali yılın son iş gününde kurum veznesine yatırılır. Ancak, yapılan
tahsilat, (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen miktara ulaştığında, 7
günlük süre beklenilmeksizin derhal teslim edilir. Muhasebe mutemetlerince
çekle tahsilat yapılması durumunda, çekin en geç ertesi işgünü içinde
vezneye verilmesine dikkat edilir. Para, alındı dipkoçanı ve muhasebe mutemetleri
kasa defteriyle birlikte getirilir. Dipkoçanlar ile defter kaydı
karşılaştırılıp “yapılan tahsilatın çeşidi” sütunları toplamı ile toplam
sütunu kontrol edildikten sonra teslim edilecek para miktarı bulunur ve bu
miktar defterin “genel toplam” sütununa yazılır. Defterin toplam sütunu
karşısına ve alındı dipkoçanının en son yaprağının arkasına “... numaraya
kadar olan ........ tahsilat teslim edilmiştir.” açıklaması yazılarak
yetkili kişi ve mutemet tarafından imza edildikten sonra muhasebe yetkilisi
mutemetleri kasa defterinin zımbalı yaprakları koparılır ve alındı karşılığında
kasaya teslim edilerek bu konuda düzenlenecek muhasebe işlem fişine eklenir.
Veznece verilen alındıların tarih ve numarası defterin ikinci nüshasına
işlenir. Kullanılmamış muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı yaprağı bulunan
cilt, mutemede geri verilir. Tahsildar alındısı ile tahsilat yapan
tahsildar ve icra memurlarınca, muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa defteri
yerine tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu kullanılır. Muhasebe
yetkilisi mutemetlerinin yaptığı tahsilatın kurum veznesine veya banka
hesabına yatırılması ile ilgili süre ve usuller hakkında (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210) 2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri için yapılan düzenlemeler esas alınır.
3) Tahsildar ve
icra memurları tahsilat bordrosu (Örnek-48): Tahsildar ve icra memurlarının,
tahsildar alındıları ile yaptıkları tahsilat, tahsildar ve icra memurları tahsilat
bordrosu ile vezneye yatırılır. Üç nüsha olarak düzenlenen bordronun
birinci nüshası tahsilata ait alındılarla birlikte vezneye, ikinci nüshası
tahsildar ve icra memurlarının bağlı bulundukları servis şefine verilerek,
tahsildar ve icra memurları adına açılacak dosyalarda tarih sırasına göre
saklanır; üçüncü nüsha ise tahsilatı yapan icra memuru veya tahsildarda
kalır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 51 – (1)
Kasa hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Kasaya
yatırılan tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2) Kasa sayımı
sonunda fazla çıkan tutarlar bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına
alacak kaydedilir.
3) Kasa ihtiyacı
için veznedarca bankadan çekilip kasaya konulan tutarlar bu hesaba borç,
108- Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Kasadan yapılan
ödemeler bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2) Kasa sayımı sonunda
noksan çıkan tutarlar bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç
kaydedilir.
3) Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak,
108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
101 Alınan
çekler hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 52 – (1)
Bu hesap, muhasebe birimlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında
muhasebe birimine hitaben düzenlenerek teslim edilen banka çekleri ve özel
finans kurumlarının çekleri ile muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından
muhasebe birimine teslim edilen aynı nitelikteki çeklerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 53 –
(1) Alınan çek, sol alt köşesinden sağ üst köşesine çizilen iki kalın
paralel çizgi arasına kurumun hesabının bulunduğu bankanın adı yazılarak,
çizgili çek haline getirilir. Çekin (bloke edilenler hariç) kuruma
verildiği ya da bundan en çok bir gün önceki tarihte düzenlenmiş olması
gerekir.
(2) Devlet
sermayesiyle kurulmuş veya sermayesinde Devletin iştiraki bulunan idare ve
kurumlar ile genel yönetim kapsamındaki idarelerin verecekleri çeklerde
bloke onayı aranmaz. Hesap sahiplerinin nam ve hesabına bizzat ilgili banka
ya da özel finans kurumu tarafından düzenlenerek kuruma verilmiş olan çekler
de bloke çekler gibi kabul edilir.
(3) Bankalarca
bastırılacak çeklerin arkasında; matbu olarak bloke şerhine yer verilmiş ve
bu şerhlerin şube yetkililerince imzalanmış olması durumunda söz konusu
çekler de kurumunca blokeli çek olarak kabul edilir. Bloke şerhinde
gösterilen tutarın üzerinde keşide edilen çekler ise kesinlikle kabul
edilmez.
(4) Bu şekilde
alınan çekler karşılığında alındı belgesi verilir ve alındı belgesinin
üzerine “çekle tahsil edilmiştir” ifadesi yazılır. Kuruma veya muhasebe
yetkilisi mutemedine verilen çekler düzenlenecek dört nüsha teslimat müzekkeresi
ile tahsil için bankaya gönderilir. Tahsil için bankaya gönderilen çekler
bu hesaba yardımcı hesapları itibariyle borç ve alacak kaydedilir.
(5) Karşılıksız
çıkan çeklerle ilgili olarak gerekli hesap düzeltmeleri yapılmakla birlikte,
mükellef hakkında ilgili kanun hükümlerine göre işlem yapılması sağlanır.
(6) Çekle
yapılacak tahsilatla ilgili olarak yukarıda belirtilenler dışında (Değişik
ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye
Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için yapılan
düzenlemeler uygulanır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 54 –
(1) Alınan çekler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Alınan çekler,
bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir.
2) Alınan çeklerden
tahsile gönderilenler yardımcı hesaplarda takibi amacıyla bu hesaba borç ve
alacak kaydedilir.
3) Sayım sonucu
fazla çıkan çek tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Tahsile
gönderilen çekler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
2) Tahsil edilmek
üzere bankaya gönderilen çeklerden, bankaca takas işleminin tamamlandığı
bildirilen çek tutarları bu hesaba alacak, 102 - Banka Hesabına borç kaydedilir.
3) Sayım sonucu
noksan çıkan çek tutarları bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına
borç kaydedilir.
4) Bütçe geliri
karşılığı alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade
edilenler bir taraftan bu hesaba alacak, ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı
(yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabı), 120-Gelirlerden Alacaklar
Hesabı, ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına) borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5) Bütçe geliri dışında
diğer tahsilat karşılığında alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle
bankaca iade edilen tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara
borç kaydedilir.
6) Herhangi bir nedenle
ilgilisine iadesi gereken çek tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya
hesaplara borç kaydedilir.
102 banka
hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 55 – (1)
Bu hesap, kurum adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için
verilen çeklerden, takas işlemi tamamlananlar ile düzenlenen çek ve
gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği bildirilen
çek ve gönderme emri tutarlarının kaydı için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 56 –
(1) Banka hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Bankaya yapılan
teslimat, bankaca yapılacak tahsilat ve bankadan yaptırılacak ödemeler
1) Kurumunca bir
gün içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak
ödemeler için (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri
için belirlenen tutarlar alıkonularak fazlası düzenlenecek teslimat
müzekkeresi ile bankaya yatırılır. Bankaca, kurum adına vergi tahsil
alındısı ile yapılan vergi ve benzeri tahsilat, gün sonlarında düzenlenecek
vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli ile kuruma bildirilir.
Bankalarca muhasebe birimleri adına yapılan diğer tahsilat için, teslimat
müzekkeresi düzenlenmez. Bu tür tutarlar bankadan alınacak hesap özet
cetveline göre kayıtlara alınır.
2) Vergi tahsil
alındısı (Örnek-49 ): Bankaca beş nüsha olarak düzenlenen bu alındılar,
yetkililer tarafından imzalanıp onaylandıktan sonra “mükellef” nüshası
parayı teslim edene verilir, “… kurum” yazılı iki ve üçüncü nüshaları vergi
tahsil alındıları, günlük icmal cetveli ekinde en geç tahsilatı takip eden
günün sonuna kadar ilgili kuruma gönderilir, “banka” yazılı dört ve beşinci
nüshaları ise bankada kalır. Bankalarca vergi tahsil alındısının
düzenlenmesi sırasında;
-Borçlunun
adı-soyadı, adresi ve vergi kimlik numarasının doğru olarak yazılmasına,
-Borcun türü,
vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve
taksiti ile tahakkuk belgesinin cilt ve sıra numarasının belirtilmesine,
-Parayı tahsil
eden banka ile şube adının doğru yazılmasına,
dikkat edilir.
3) Vergi tahsil
alındıları günlük icmal cetveli (Örnek-50): Bu cetvele, kurum adına tahsilat
yapmaya yetkili bankalarca bir gün içerisinde tahsil edilen vergi ve
benzeri tahsilat karşılığında düzenlenen vergi tahsil alındıları kaydedilir.
Tahsilat, kurum hesabının bulunduğu banka şubesi tarafından yapıldığı
takdirde cetvel üç nüsha olarak düzenlenir. İlk iki nüshası, tahsilata ait
alındı nüshaları ile birlikte ilgili kuruma gönderilir, üçüncü nüshası ise
bankada kalır. Tahsilat, kurum hesabının bulunduğu banka şubesi dışındaki aynı
bankanın diğer şubeleri tarafından yapıldığı takdirde ise cetvel dört nüsha
olarak düzenlenir ve ilk üç nüshası, tahsilata ait alındılarla birlikte
ertesi iş günü sonuna kadar kurum hesabının bulunduğu banka şubesine
gönderilir. Diğer nüsha bankada kalır. Kurum hesabının bulunduğu banka,
tahsilatı yapan bankadan aldığı cetvelin, ilk iki nüshası ile eki
alındıları ilgili kuruma gönderir, üçüncü nüshası ise kendisinde kalır.
Kurum tarafından bastırılan “vergi tahsil alındısı” ve “vergi tahsil
alındıları günlük icmal cetveli” bankalara yeterli miktarda verilir.
b) Kurumun banka hesabından
yapılacak ödemeler ve aktarmalar ile bankalar nezdinde açtırılacak krediler
1) Kurumun
hesaplarının bulunduğu bankalardan nakden yaptırılacak ödemeler için bu
bankaların kendi çekleri; ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına yapılacak
aktarmalar ile bankalar nezdinde açtırılan krediler için “gönderme emri”
(Örnek-51) düzenlenir. Kurumun döviz cinsinden ödemelerinde döviz gönderme
emri (Örnek-52 ) kullanılır.
c) Banka hesap özet
cetveli
1) Kurumun
hesabının bulunduğu bankalarca, bir gün içerisinde kurum adına tahsil
edilen paraların miktarları ile karşılığında onaylanan veya düzenlenen
alındıların tarih ve numaralarını; kurum adına ödenen veya gönderilen
paraların miktarları ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve
numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek
ertesi gün kuruma gönderilir. Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası
muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada
muhafaza edilir. Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin
bankaca, ertesi gün doldurularak onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi
ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte kuruma gönderilmesi ve
kurumun da bu cetveli araması gerekir.
2) Banka hesap
özet cetveli gecikme ile verildiği takdirde durumun üst yöneticiye
bildirilmesi zorunludur.
Hesabın işleyişi
MADDE 57 –
(1) Banka hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Banka hesap
özet cetvelinden kasa mevcudundan bankaya yatırıldığı görülen paralar bu hesaba
borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kurumca çek
olarak tahsil edilen tutarlardan bankaca takas işleminin (çekin bankaca
paraya çevrilmesi) gerçekleştirildiği bildirilenler bu hesaba borç,
101-Alınan Çekler Hesabına alacak kaydedilir.
3) Kurumun banka
hesabına yatırılan veya gelen paralar bu hesaba borç, ilgili hesaplara
alacak kaydedilir.
4) Muhasebe
birimlerine ait banka hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya
verilen talimatlardan yerine getirilenler bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler
Hesabına alacak kaydedilir.
5) Döviz hesabında
yer alan tutarlardan ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya
verilen talimatlardan yerine getirilenler döviz alış kuru üzerinden bu
hesaba, satış kuru ile alış kuru arasında ortaya çıkan olumsuz fark
630-Giderler Hesabına borç, aktarma talimatı verilen döviz tutarı Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden 108-Diğer Hazır
Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
6) Muhasebe
birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka
hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630-
Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600-
Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda
805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Bankaca kuruma
gönderilen banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği
bildirilen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.
2) Muhasebe
birimlerine ait banka hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya
verilen talimatlardan yerine getirilenler bu hesaba alacak, 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.
103 Verilen
çekler ve gönderme emirleri hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE 58 –
(1) Bu hesap, kurumun bankadan çekle veya gönderme emri ile yaptıracakları
ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 59 – (1)
Kurumun hesabının bulunduğu bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu
bankaların kendi çekleri düzenlenir. Çekin tamamı doldurulduktan sonra
dipkoçanı, çeki alana imza ettirilerek ikinci parçası ilgiliye verilir.
(2) Çeklerin rakam
ve yazı ile okunaklı bir şekilde ve mürekkepli kalemle yazılması gerekir.
Düzenlenen çekin numarası ilgili ödeme emri veya diğer ödeme belgelerinin
özel sütunlarına ayrı ayrı yazılır. Hatalı düzenlenen çekler iptal edilerek
yenisi düzenlenir. İptal edilen çek dipkoçanına iliştirilerek saklanır.
(3) Kurumca
tahakkuk ettirilerek banka hesabından ilgililerin banka hesaplarına
gönderilecek olan tutarlar, bankalarda açtırılan krediler ile aynı muhasebe
biriminin farklı hesaplarına yapılan aktarmalarda gönderme emri düzenlenir.
Gönderme emrinde, açtırılacak kredinin veya gönderilecek paranın ne şekilde
ve ne gibi belge karşılığında ödeneceği açıklanır.
(4) İki nüsha olan
gönderme emri muhasebe yetkilisince görevlendirilecek bir memur tarafından
günlük olarak banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya
yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, ilgili birimce iki nüsha olarak
düzenlenen “gönderme emri/döviz gönderme emri teslim tutanağı”nın (Örnek-53)
banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk
nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir
ve bu nüsha açılacak ayrı bir dosya da tarih sırasına göre saklanır.
Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın
gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka
hesap özet cetveli ile birlikte kuruma iade edilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 60 – (1)
Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç
kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1) Bankadan
yaptırılacak ödeme veya göndermeler için düzenlenen çek veya gönderme emri
tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
2) Kasa ihtiyacı
için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba alacak, 108-Diğer
Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1) Düzenlenen çek
ve gönderme emirlerinden, muhasebe birimlerine gönderilen banka hesap özet
cetvelleriyle, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya ilgili yerlere
gönderildiği bildirilen paralar bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak
kaydedilir.
104 Proje özel
hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 61 –
(1) Bu hesap, dış finansman kaynağından dış proje kredisi olarak, kurum
adına T.C. Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan
özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen
avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri
alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 62 – (1)
Dış finansman kaynağından, kurum adına T.C. Merkez Bankası veya uygun
görülen bankalar nezdindeki proje özel hesaplarına yapılan aktarım üzerine
bu hesaba ve dış mali borçlar hesabına kayıt yapılır.
(2) Dış finansman
kaynağıyla yapılan anlaşma gereği özel hesaplara yapılan aktarım tutarları,
aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
hesaplara kaydedilir.
(3) Dış proje
kredilerinin kullanımından önce 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Dış Proje Kredilerinin Dış Borç Kaydına İlişkin Esas
ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre bütçeleştirme işleminin
yapılması zorunludur.
(4) Bu hesaptan
yapılan ödemelerde “103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı” veya
“106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı” kullanılmaz.
Hesabın işleyişi
MADDE 63 –
(1) Proje özel hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Dış proje kredisi
olarak kurum adına, özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki
T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba borç, 410-Dış
Mali Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kurumun
kullanımlardan ödeneğine dayanılarak verilen avans ve çekilen akreditifler
dâhil proje özel hesabına yapılan iadeler, iade tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden kullanıcı idare
muhasebe birimince bu hesaba, avans veya akreditifin iade tarihinde esas
alınan döviz kuru ile verildiği veya açıldığı tarihteki döviz kuru arasında
oluşan olumsuz fark tutarı 630-Giderler Hesabına borç, avans veya
akreditifin, iade tarihinde esas alınan döviz kuru ile verildiği veya
açıldığı tarihteki döviz kuru arasında oluşan olumlu fark tutarı 600-Gelirler
Hesabına, avansın verildiği veya akreditifin açıldığı tarihteki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden 166-Proje Özel
Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler hesabı veya ilgili diğer hesaplara
alacak kaydedilir.
3) Özel
hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu
hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Proje özel
hesabından yapılan kullanım tutarları bu hesaba alacak, ilgisine göre 630-
Giderler Hesabı ya da varlığa dönüştürülecek bir unsur ise ilgili varlık
hesabına borç kaydedilir. Söz konusu tutar diğer taraftan 830- Bütçe
Giderleri Hesabına borç, 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kurumca proje
özel hesabından avans verilmesi veya akreditif açılması şeklinde yapılan
kullanımlar, muhasebeleştirme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 166-Proje Özel Hesabından Verilen
Avans ve Akreditifler Hesabına borç kaydedilir.
3) Özel hesaptan
dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar, iade tarihindeki T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba alacak, 410-Dış Mali Borçlar
Hesabına borç kaydedilir.
4) Özel hesaplardaki
dövizlerin ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınarak
yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
105 Döviz
hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 64 –
(1) Bu hesap, kurum veznelerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa
olsun banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile
bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 65 –
(1) Döviz hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Konvertibl
olmayan yabancı paralar döviz hesabı yerine dönen varlıklar ana hesap
grubundaki menkul varlıklar hesabına kaydedilir.
(2) Tahsil edilen
dövizlerin hesaplara alınmasında uyulacak esaslar;
a) Mevzuatı gereği
döviz cinsinden bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edilen konvertibl
yabancı paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir
kaydedilir.
b) Muhasebe birimince,
kişilere ait olarak teslim alınan konvertibl yabancı paralar işlem
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
ilgili hesaplara kaydedilir.
c) Mevzuatı
gereği, ihale teminatı olarak kabul edilen konvertibl dövizler, alındığı
tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba
kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim edilen kişi malı dövizlerden
her hangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 66 – (1)
Döviz hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Kişilere ait
olarak teslim alınan döviz tutarları teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve
Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak
kaydedilir.
2) Kurum hesabının
bulunduğu bankaya adına intikal eden döviz tutarları teslim tarihindeki
T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç; ilgili
hesaplara alacak kaydedilir.
3) Sayım sonucunda
fazla çıkan döviz tutarları sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak
kaydedilir.
4) Kurumca gün
sonlarında, bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere
göre, konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5) Bankadan gelen
hesap özetinden, vezneden bankaya gönderilen dövizlerin hesaba yattığı
anlaşıldığı takdirde, bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak
kaydedilir.
6) Muhasebe
birimlerine ait aynı döviz cinsinden hesaplar arasındaki para aktarımı için
bankaya verilen talimatlardan yerine getirilenler işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç,
108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Vezneden
bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak, 108-Diğer
Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
2) Düzenlenen
“döviz gönderme emirleri” nden, bankaca ödendiği ya da gönderildiği
bildirilen tutarlar bu hesaba alacak, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına
borç kaydedilir.
3) Veznelerde
bulunan emanet niteliğindeki dövizlerden ilgilisine iade edilen tutarlar,
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve
Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç
kaydedilir.
4) Sayım sonucunda
noksan çıkan döviz tutarları kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba ve varsa
kayıtlı değeri ile gerçeğe uygun değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler
Hesabına alacak, sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden 197-Sayım Noksanları Hesabına ve varsa kayıtlı değeri ile gerçeğe
uygun değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5) Kurumca gün
sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre
konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
106 Döviz
gönderme emirleri hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE 67 –
(1) Bu hesap, muhasebe birimlerinin, nezdinde döviz hesabı bulunan
bankadaki döviz hesaplarından, döviz cinsinden yapacağı ödeme ve
göndermeler için düzenledikleri “döviz gönderme emirleri” ile bunlardan
bankaca ödendiği veya gönderildiği bildirilenlerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 68 –
(1) Muhasebe biriminin nezdinde döviz hesabı bulunan bankadaki döviz
hesabından ilgililere ödenecek veya mahsuben gönderilecek olan dövizler
için “döviz gönderme emri” düzenlenir.
(2) Gönderme emri,
muhasebe yetkilisi tarafından görevlendirilecek bir memur tarafından banka
yetkililerine zimmetle teslim edilir. Bu konuda görevlendirilecek memurun
adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir.
Teslim işlemi, iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim
tutanağı”nın banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir.
Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura
geri verilir ve bu nüsha açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre
saklanır. Bankaca, “gönderme emri”nin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası
paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra
onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte muhasebe birimine iade
edilir.
(3) Kurumun
yurtdışı ödemelerinde “döviz gönderme emri” kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 69 – (1)
Döviz gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Alacak
1) Döviz
hesabından yapılacak ödeme ve göndermeler için düzenlenen gönderme emri
tutarları gönderme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2) Muhasebe
birimlerine ait aynı döviz cinsinden hesaplar arasındaki para aktarımı için
bankaya verilen talimatlar günlük değerlemesi yapılıp varsa oluşan kur
farkları muhasebeleştirildikten sonra aktarım tarihindeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır
Değerler Hesabına borç kaydedilir.
3) Döviz hesabında
yer alan tutarlardan ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya verilen
talimatlar dövizlerin günlük değerlemesi yapılıp varsa oluşan kur farkları
muhasebeleştirildikten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç
kaydedilir.
4) Döviz tevdiat
hesaplarında yer alan kişilere ait konvertibl yabancı paralardan yapılan
iadeler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına
borç kaydedilir.
b) Borç
1) Düzenlenen
gönderme emirlerinden, bankaca, ödendiği veya ilgili hesaba aktarıldığı
bildirilen tutarlar bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.
108 Diğer hazır
değerler hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 70 –
(1) Bu hesap, hazır değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde
tanımlanmayan ve niteliği itibariyle bu grupta izlenmesi gereken diğer
değerlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 71 –
(1) Kasa ihtiyacı için bankadan çekilecek paralar için veznedar adına
düzenlen çek tutarları ve bunlardan tahsil edilip kasa varlığına dâhil
edilen tutarlar bu hesaba kaydedilir.
(2) Kasa fazlası
paraların veznedarla bankaya gönderilmesi ve bu tutarların bankaca tahsil
edildiğini gösteren banka hesap özet cetvelinin alınması üzerine bu hesap
kullanılır.
(3) Tahsil edilen
dövizler ve miktarı (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri için belirlenen tutarı aşan kişilere ait dövizler, kurum
hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat
hesabına gün sonlarında yatırılır.
(4) Muhasebe birimlerince
bir gün içerisinde tahsil edilen dövizlerden bankaya yatırılması gerekenler
düzenlenecek üç nüsha teslimat müzekkeresi ile bankaya gönderilir. Dövizler
teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı ve söz konusu tutarın bankaya
yatırıldığı anlaşıldığı zaman ilgili kayıtlar yapılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 72 –
(1) Diğer hazır değerler hesabına ait borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç,
100-Kasa Hesabına alacak kaydedilir.
2) Bankaya
yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına
alacak kaydedilir.
3) Muhasebe
birimlerine ait aynı döviz cinsinden hesaplar arasındaki para aktarımı için
bankaya verilen talimatlar günlük değerlemesi yapılıp varsa oluşan kur
farkları muhasebeleştirildikten sonra aktarma tarihindeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 106-Döviz
Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
4) Muhasebe
birimlerine ait ulusal para birimi cinsinden banka hesapları arasındaki
para aktarımı için bankaya verilen talimatlar bu hesaba borç, 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
5) Döviz hesabında
yer alan tutarlardan ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya
verilen talimatlar günlük değerlemesi yapılıp varsa oluşan kur farkları
muhasebeleştirildikten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç, 106- Döviz gönderme
Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
6) Kasa ihtiyacı
için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba borç, 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
7) Muhasebe
birimince alınan diğer hazır değerler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Verilen veya
elden çıkarılan diğer hazır değerler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak,
ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2) Kasa ihtiyacı
için veznedar tarafından bankadan tahsil edilen çek tutarları kasa varlığına
dâhil edildiğinde bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç kaydedilir.
3) Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlardan, bankaya yatırıldığı
anlaşılanlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
4) Muhasebe
birimlerine ait banka hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya
verilen talimatlardan yerine getirilenler bu hesaba alacak, 102-Banka
Hesabına borç kaydedilir.
5) Döviz hesabında
yer alan tutarlardan ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya
verilen talimatlardan yerine getirilenler döviz alış kuru üzerinden
102-Banka Hesabına, satış kuru ile alış kuru arasında ortaya çıkan olumsuz
fark 630-Giderler Hesabına borç, aktarma talimatı verilen döviz tutarı Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak
kaydedilir.
6) Bankaya
yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarlarından, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar
bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.
7) Muhasebe
birimlerine ait döviz hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya verilen
talimatlardan yerine getirilenler işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 105-Döviz
Hesabına borç kaydedilir.
109 Banka kredi
kartlarından alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 73 – (1)
Bu hesap, banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin
olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır.
(2) Banka kredi
kartları ile yapılan tahsilatlara ilişkin olarak (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel
bütçe kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara uyulur.
Hesabın
işleyişi
MADDE 74 –
(1) Banka kredi kartlarından alacaklar hesabına ait borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Banka kredi
kartıyla yapılan tahsilatlar bir taraftan bu hesaba borç, 600- Gelirler
Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan gelir kaydedilen
tutarlar 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Banka kredi
kartıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle kurumun banka hesabına aktarılan tutarlar
bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
2) Banka kredi
kartıyla yapılan tahsilatlardan iptal edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba
alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir. Daha önce bütçeye gelir kaydedilenler
805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç
kaydedilir.
11 Menkul
kıymet ve varlıklar
MADDE 75 –
(1) Menkul kıymet ve varlıklar hesap grubu; yönetmelik kapsamındaki
idarelerce geçici olarak elde tutulan hisse senetleri, kamu ve özel kesim
tahvil, senet ve bonoları, yatırım fonları, altın, gümüş ve benzeri
kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer
çeşitli menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır.
(2) Menkul kıymet
ve varlıklar, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki
hesaplardan oluşur:
110 Hisse
Senetleri Hesabı
111 Özel Kesim
Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
112 Kamu Kesimi
Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
117 Menkul
Varlıklar Hesabı
Hesap grubuna
ait işlemler
MADDE 76 – (1)
Menkul kıymet ve varlıklar; kamu idarelerine ait olarak muhasebe
birimlerine, mahkeme ve diğer daire veya kişilerce teslim edilen ya da kamu
idaresi alacaklarına karşılık olarak alınan özel ve kamu kesimi tahvil,
hisse senedi ve bonosu, yabancı tahvil ve hisse senetleri ile konvertibl
olmayan yabancı paralar, kamu idarelerinin kasa veya veznelerinde
saklanması gereken her türlü kıymetli madenden yapılmış eşya ve antik
değeri olan eşyalar ile her türlü antika para ve pullardan oluşur.
(2) Kamu idarelerine
veya doğrudan muhasebe birimlerine teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen
menkul kıymet ve varlıklardan muhasebe birimlerince muhafaza edilmesi
gerekenler, ilgili mevzuatına göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra
kaydedilir.
(3) Menkul kıymet
ve varlıkların alınması, saklanması veya verilmesi işlemleri aşağıdaki
açıklamalara göre yapılır:
a) Menkul kıymet
ve varlıklar, muhasebe birimlerince teslim alındığında alındı belgesi
düzenlenerek birinci nüshası menkul kıymeti teslim edene verilir. Alındı
belgesinde, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon
adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.
b) Menkul kıymet
ve varlıklar, veznedarlarca üzerlerinde yardımcı hesap defteri sıra
numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde kasada veya vezne odasında
uygun bir bölümde saklanır.
c) Menkul kıymet
ve varlıklar teslim alındığında nominal değeri üzerinden, paraya
çevrildiğinde, başka bir muhasebe birimine gönderildiğinde veya kişi malı
haline geldiğinde kayıtlı değeri üzerinden muhasebe işlem fişi düzenlenerek
hesaplara kaydedilir. Menkul kıymetlerin edinilmesi sırasında ödenen
komisyon ve benzeri giderler ilgili menkul kıymet ve varlık hesaplarıyla
ilişkilendirilmeden giderler hesabına kaydedilmek suretiyle
muhasebeleştirilir.
ç) Kapsama dâhil
kamu idarelerince borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve bonolar ile
bunlardan geri ödenenler bu grupta yer alan hesaplarla ilişkilendirilmez.
d) Kamu
idarelerine ait olarak muhasebe birimlerine teslim edilen yabancı
paralardan konvertibl olmayanların hesaplara kaydı, işlem tarihinde
hesaplarda yer verilen en düşük tutar üzerinden ihtiva ettikleri kupür
değerleri ile yapılır. Konvertibl olmayan yabancı paraların başka muhasebe
birimlerine gönderilmesi ya da sahiplerine iadesine karar verilmesi hâlinde
gönderme ve iade işlemine ilişkin kayıtlar da kayda esas bedeli üzerinden
yapılır.
e) Muhasebe
birimlerince teslim alınan tahvil veya bonoların, teslim tarihinde üzerlerinde
bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının tamam olup olmadığı kontrol
edilir. Kuponlar noksan olduğu takdirde bu noksanlık verilen alındı belgesi
ve defter kayıtlarında belirtilir.
(4) Muhasebe
birimlerine teslim edilen menkul varlıkların, muhasebe birimlerinden
müzelere gönderilmesi durumunda, göndermeler menkul varlıklar hesabının
yardımcı hesaplarında izlenir. Menkul varlığın gönderildiği yerden alındı
bilgisinin gelmesi ile birlikte söz konusu menkul varlık, hesaplardan
çıkarılır.
110 Hisse senetleri
hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 77 –
(1) Hisse senetleri hesabı, geçici olarak elde tutulan hisse senetlerinin
izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 78 –
(1) Hisse senetleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1) Alacaklara
karşılık olarak intikal eden hisse senetleri bir taraftan nominal değerleri
ile bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bütçe ile
ilişkilendirilmesi gereken tutarlar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kişi, kurum ve
kuruluşlardan bedelsiz olarak intikal eden hisse senetleri nominal değerleri
ile bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3) Kişilere ait
olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen hisse senetlerinden kamu
idaresi adına kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden nazım
hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
4) Sayım sonucunda
fazla çıkan hisse senetleri nominal değerleri üzerinden bu hesaba borç,
397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Hisse senetlerinin
herhangi bir şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan kayıtlı değeri
bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark
600-Gelirler Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli 100-Kasa Hesabı veya
102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, elden çıkarma bedeli ile
kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark ve bu işlem dolayısıyla ödenen
komisyon ve benzeri giderler 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan
elden çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, komisyon ve benzeri giderler
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Kamu idareleri
adına kayıtlı hisse senetlerinden, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar
kayıtlı değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak
kaydedilir.
3) Sayım sonucunda
noksan çıkan hisse senetleri kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak,
197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
111 Özel kesim
tahvil, senet ve bonoları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 79 –
(1) Özel kesim tahvil, senet ve bonoları hesabı, özel sektör tarafından
çıkarılan ve muhasebe birimine intikal eden tahvil, senet ve bonoların
izlenmesi için kullanılır.
Hesabın işleyişi
MADDE 80 –
(1) Özel kesim tahvil, senet ve bonoları hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Alacaklara
karşılık olarak intikal eden özel kesim tahvil, senet ve bonoları bir
taraftan nominal değerleri ile bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer
taraftan bütçe ile ilişkilendirilmesi gereken tutarlar 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kişi, kurum ve
kuruluşlardan bedelsiz olarak intikal eden özel kesim tahvil, senet ve
bonoları nominal değerleri ile bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
3) Kişilere ait
olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen özel kesim tahvil, senet ve
bonolarından kamu idaresi adına kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir.
4) Sayım sonucunda
fazla çıkan özel kesim tahvil, senet ve bonoları nominal değerleri
üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Özel kesim
tahvil, senet ve bonolarının herhangi bir şekilde elden çıkarılması
hâlinde, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile
kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, elden
çıkarma bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark
ve bu işlem dolayısıyla ödenen komisyon ve benzeri giderler 630-Giderler
Hesabına borç; diğer taraftan elden çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca,
komisyon ve benzeri giderler 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider
Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kamu idareleri
adına kayıtlı özel kesim tahvil, senet ve bonolarından, daha sonra kişi
malı olduğu anlaşılanlar kayıtlı değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara
borç ve alacak kaydedilir.
3) Sayım sonucunda
noksan çıkan özel kesim tahvil, senet ve bonoları, kayıtlı değeri üzerinden
bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
112 Kamu kesimi
tahvil, senet ve bonoları hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 81 – (1)
Kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabı, diğer kamu idarelerince
çıkarılan ve muhasebe birimine intikal eden tahvil, senet ve bonoların
izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 82 –
(1) Kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Alacaklara
karşılık olarak intikal eden kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları bir
taraftan nominal değerleri ile bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer
taraftan bütçe ile ilişkilendirilmesi gereken tutarlar 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2) Kişi, kurum ve
kuruluşlardan bedelsiz olarak intikal eden kamu kesimi tahvil, senet ve
bonoları nominal değerleri ile bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
3) Kişilere ait
olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen kamu kesimi tahvil, senet ve
bonolarından kamu idaresi adına kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir.
4) Sayım sonucunda
fazla çıkan kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları nominal değerleri
üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Kamu kesimi
tahvil, senet ve bonolarının herhangi bir şekilde elden çıkarılması hâlinde,
bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı
değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, elden çıkarma
bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara,
elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark ve bu işlem
dolayısıyla ödenen komisyon ve benzeri giderler 630-Giderler Hesabına borç;
diğer taraftan elden çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, komisyon ve benzeri
giderler 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir.
2) Kamu idareleri
adına kayıtlı kamu kesimi tahvil, senet ve bonolarından, daha sonra kişi
malı olduğu anlaşılanlar kayıtlı değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara
borç ve alacak kaydedilir.
3) Sayım sonucunda
noksan çıkan kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları, kayıtlı değeri
üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
117 Menkul varlıklar
hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 83 –
(1) Menkul varlıklar hesabı; her ne şekilde olursa olsun kamu idarelerine
ait olarak muhasebe birimlerine intikal eden altın, gümüş, pırlanta ve
benzeri kıymetli madenler, antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul
varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paralar ile diğer çeşitli menkul
kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 84 – (1)
Menkul varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Kurum malı
olarak teslim edilen menkul varlıklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına
alacak kaydedilir.
2) Kişilere ait
olarak teslim alınan menkul varlıklardan, sonradan kurum malı olduğu
anlaşılanlar gerçeğe uygun değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir; diğer taraftan kayıtlı değerleri
üzerinden nazım hesaplardan çıkarılır.
3) Sayım sonucunda
fazla çıkan menkul varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları
Hesabına alacak kaydedilir.
4) Menkul varlıklardan
müzeye gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Kurum malı
olarak teslim alınan menkul varlıklardan daha sonra kişi malı olduğu
anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç;
diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.
2) Menkul
varlıklardan müzelere gönderilmesi bildirilenlerden gönderilenler, bu
hesaba alacak ve borç kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin
gelmesi üzerine, bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3) Menkul
varlıkların herhangi bir şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan
kayıtlı değeri bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri
arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli
100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, elden
çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler
Hesabına borç; diğer taraftan elden çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir
4) Sayım sonucunda
noksan çıkan menkul varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba
alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın sebebi
ortaya konduğunda ise gerçeğe uygun değeri üzerinden sorumluları adına
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile gerçeğe uygun değeri
arasında olumsuz fark varsa 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı
197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile gerçeğe uygun değeri
arasında olumlu fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
12 Faaliyet
alacakları
MADDE 85 –
(1) Bu hesap grubu, gelir olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıl içinde
tahsili öngörülen faaliyet alacakları ile verilen depozito ve teminatların
izlenmesi için kullanılır.
(2) Faaliyet
alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan
oluşur.
120 Gelirlerden
Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden
Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen
Depozito ve Teminatlar Hesabı
127 Diğer Faaliyet
Alacakları Hesabı
120 Gelirlerden
alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 86 –
(1) Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile
duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında
kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve
bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 87 –
(1) Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Gelirlerden
alacakların tahakkuk işlemleri
1) İlgili
servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe
birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek muhasebe
işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün
içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe
servisine bildirilir. İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden
alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden
alınacak hasılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar
hesabına kaydedilir. Bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken
tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili
gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden
alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir. Duran varlıklar ana hesap grubunda
yer alan gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem
sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. Nitelikleri
itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar,
bu hesapla ilişkilendirilmez.
b) Gelirlerden
alacakların terkin işlemleri
1) Gelirlerden
alacakların terkinine ilişkin düzeltme ve iade belgesi muhasebe servisine
gönderildiğinde, her bir düzeltme ve iade belgesi için düzenlenecek
muhasebe işlem fişiyle veya düzeltme ve iade belgelerinin ekli olduğu
günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle yılı içinde
gelirler hesabına (yılı geçmiş ise giderler hesabına) borç, gelirlerden
alacaklar hesabına alacak kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan
çıkarılır.
c) Gelirlerden
alacaklardan yapılan tahsilat
1) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç,
gelirlerden alacaklar hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilen
tutarlar gelir yansıtma hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak
kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 88 –
(1) Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Gelir tahakkuk
tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2) Tahakkuktan
fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir
taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 810- Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
3) Tecil ve tehiri
kaldırılan alacaklardan bu hesabı ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç,
vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
4) Bu hesapta
kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5) 220-Gelirlerden
Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inen
tutarlar bu hesaba borç, 220-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bir taraftan bu
hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara borç; diğer taraftan 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Tahakkuktan
yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, yılı içinde 600-Gelirler Hesabına
(yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
3) Tahakkuk eden
gelirlerden alacaklardan, tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak,
vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4) İlgili
servislerden yıl içerisinde takibat servisine devredilen gelirlerden
alacaklar bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç
kaydedilir.
5) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan mali yılsonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil
edilemeyen tutarlar, mali yılsonunda takibat servisine devredilerek bu hesaba
alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
121 Gelirlerden
takipli alacaklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 89 –
(1) Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından
takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 90 –
(1) Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda
gösterilmiştir.
a) Takibe alma
işlemleri
1) İlgili servislerce
muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacaklar, düzenlenecek
muhasebe işlem fişi ile gelirlerden takipli alacaklar hesabına borç,
ilgisine göre gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabına alacak kaydedilerek takip kayıtları yapılır.
İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna kadar muhasebeye
bildirilir.
b) Takipli
alacakların terkin işlemleri
1) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin düzeltme ve iade belgeleri
muhasebeye gönderildiğinde, her bir düzeltme ve iade belgesi için
düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle veya düzeltme ve iade belgelerinin ekli
olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle
yevmiye kayıtlarına kaydedilir ve terkin edilen tutarlar kayıtlardan
çıkarılır.
c) Takipli alacaklardan
yapılan tahsilat
1) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan, kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara
borç, takipli alacaklar hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilen
gelirler, gelir yansıtma hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 91 –
(1) Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları
aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Takibe alınan
alacaklar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı
veya 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı ya da
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2) Gelirlerden
Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan mali yılsonuna kadar tahsili
gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yılsonunda bu hesaba borç,
120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bir taraftan bu
hesaba alacak, ilgili hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan, yılı içinde takibe alınanlardan yılı içinde yapılan terkin
ve tenziller bu hesaba alacak, (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 terkinler 630-Giderler Hesabına,
tenziller 610-İndirim, İade ve İskontolar Hesabına borç kaydedilir.
3) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan, önceki yıllarda takibe alınanlardan yapılan terkin ve
tenziller bu hesaba alacak, (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 terkinler 630-Giderler Hesabına, tenziller 610-İndirim, İade ve
İskontolar Hesabına borç kaydedilir.
4) Takipli
alacaklardan tecil ve tehir edilen tutarlar, bu hesaba alacak, vadesine
göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
122 Gelirlerden
tecilli ve tehirli alacaklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 92 –
(1) Bu hesap, mevzuatı gereğince gelirlerden alacaklar hesabı veya
gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde
bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen
tutarlar ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil ve tehir
süresi bir yılın altına inen tutarlar ile bunlardan tahsil edilen veya
takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 93 –
(1) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin işlemler
aşağıda gösterilmiştir.
a) Tecil ve
tecilin kaldırılması
1) Mevzuatı
gereğince yapılan tecil ve tecillerin kaldırma işlemlerini izlemek ve
bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmasını sağlamak amacıyla,
muhasebe bölümünde servisler itibarıyla ayrı ayrı “Tecil Defteri” (Örnek:
57) düzenlenir. Tecil defteri; önce genel bölüme, genel bölümden geriye
kalan kısım da vergi ve gelir türlerine göre alt bölümlere ayrılarak
tutulur. İlgili servislerden gönderilen tecil fişi ve tecili kaldırma yazıları,
tecil defterinin önce genel bölümüne, daha sonra da vergi ve gelir türleri
itibarıyla ilgili alt bölümlere, cilt ve sıra numaraları birbirini
izleyecek şekilde kaydedilir. Bu kayıt sırasında tecil fişi ve tecili
kaldırma yazılarından; takipsiz alacakları ilgilendirenler takipsiz bölüme;
takipli alacakları ilgilendirenler takipli bölüme kaydedilir. Tecil fişi ve
tecili kaldırma yazılarının işlenmesinden sonra defterin genel bölümünden
alınan sıra numarası ilgili alt bölümlere, alt bölümlerdeki sıra numarası
ise genel bölüme ilinti numarası olarak yazılır. Tecil defterinin genel
bölümü ile vergi ve gelir türlerine ilişkin bölümlerinin ayrı ayrı
toplamları alınır. Bu toplamlardan, tecil bölümü “takipsiz” ve “takipli”
sütun toplamlarının gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının borç
toplamına; tecili kaldırma bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının
ise aynı hesabın alacak toplamına eşit olması gerekir. Bir yıl veya
faaliyet dönemi ile sınırlı olarak tecil ve tehir edilen veya bunlardan tecil
ve tehiri kaldırılan tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan bir yılı aşan
süreyle tecil ve tehir edilen veya bunlardan tecil ve tehiri kaldırılan
tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden
tecilli ve tehirli alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir. Duran varlıklar
ana hesap grubunda yer alan gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonlarında tecil süresi bir yılın altına
inenler bu hesaba aktarılır.
b) Tecilli ve
tehirli alacakların terkin işlemleri
1) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin belgeler muhasebe servisine
gönderildiğinde, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına
kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 94 –
(1) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Gelirlerden
alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacak hesabında kayıtlı
tutarlardan içinde bulunulan mali yılsonunu geçmeyen bir süre ile tecil ve
tehir edilen tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden
Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Duran varlıklar
ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında
kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu
hesaba borç, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 222-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
3) Gelirlerden
tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk
ettirilen tecil faizi tutarı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bir taraftan bu
hesaba alacak, ilgili hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu hesaba alacak,
ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
126 Verilen
depozito ve teminatlar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 95 – (1)
Bu hesap, kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin
ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu
idareleri veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve
teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 96 –
(1) Verilen depozito ve teminatlar hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Bir yıldan daha
az bir süre için bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen depozito ve
teminatlar bir taraftan bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler
ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Bir yıldan daha
az bir süre için verilen diğer depozito ve teminatlar bu hesaba borç,
100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da
ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
3) Duran varlıklar
ana hesap grubu içerisindeki verilen depozito ve teminatlar hesabında
kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler
bu hesaba borç, 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Bütçeye gider
kaydı suretiyle verilen depozito ve teminatlardan geri alınanlar veya
mahsup edilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya
102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan geri
alınan tutarlar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir.
2) Verilen diğer
depozito ve teminatlardan geri alınanlar veya mahsup edilenler bu hesaba
alacak ilgili hesaplara borç kaydedilir.
127 Diğer
faaliyet alacakları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 97 –
(1) Diğer faaliyet alacakları hesabı, mahalli idarelere ait maddi duran
varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile
yukarıdaki hesapların kapsamına girmeyen ve bir yıl içerisinde tahsil edilmesi
gereken diğer çeşitli faaliyet alacaklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 98 – (1)
Maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar
ile diğer faaliyet alacaklarından bir yıl veya faaliyet dönemi içinde
tahsili gereken tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden
dönemlerde tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda
yer alan diğer faaliyet alacakları hesabına kaydedilerek izlenir.
(2) Duran
varlıklar ana hesap grubunda yer alan diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan, dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba
aktarılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 99 – (1)
Diğer faaliyet alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1) Maddi duran
varlıkların taksitli satılması durumunda; satış bedelinden tahsilinde
bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan bir yıl veya faaliyet dönemi
içinde tahsili gerekenler bu hesaba bir yıldan daha uzun bir süre
içerisinde tahsili gerekenler 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış
(Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
sonucunda ortaya çıkan olumsuz fark ve mevzuatı gereğince diğer kamu
idarelerine ayrılması gereken paylar 630-Giderler Hesabına, ayrılmış olan
birikmiş amortisman tutarları (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına
borç, maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık
hesabına, satış (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2
sonucunda ortaya çıkan olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Diğer faaliyet
alacakları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara
alacak kaydedilir.
3) Duran varlıklar
ana hesap grubu içerisindeki diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba
borç, 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına alacak kaydedilir.
4) Diğer faaliyet
alacakları hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarı
bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bir taraftan bu
hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2 Diğer faaliyet alacakları hesabında
kayıtlı tutarlardan yapılan terkin ve indirimler bu hesaba alacak,
terkinler 630-Giderler Hesabına, indirimler 610-İndirim, İade ve İskontolar
Hesabına borç kaydedilir.
3) Tahakkuk eden
diğer faaliyet alacaklarından, tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak,
vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4) İlgili servislerden
yıl içerisinde takibat servisine devredilen diğer faaliyet alacakları bu
hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
5) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan mali yılsonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil
edilmeyen tutarlar, mali yılsonunda takibat servisine devredilerek bu
hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
13 Kurum
alacakları
MADDE 100 –
(1) (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2
Bu hesap grubu, kurumca yasal yetkilere dayanılarak verilen borçlardan bir
yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen alacaklar ile kamu idarelerinin
tek hazine kurumlar hesabı kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığınca
değerlendirilen mali kaynaklarından dolayı Hazine ve Maliye Bakanlığından
olan alacaklarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Bu grup
aşağıdaki hesaplardan oluşur.
132 Kurumca Verilen
Borçlardan Alacaklar Hesabı
(Ek satır:RG-31/3/2026-33210)2 135 Tek Hazine Kurumlar Hesabından
Alacaklar Hesabı
137 Takipteki
Kurum Alacakları Hesabı
138 Takipteki
Kurum Alacakları Karşılığı Hesabı (-)
139 Diğer Kurum Alacakları
Hesabı
132 Kurumca
verilen borçlardan alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 101 – (1)
Bu hesap, ilgili mevzuatına dayanılarak vadesi bir yılın altına inmiş
olanlar ile sınırlı olmak üzere nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan
alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurumca verilen
borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan dönem sonunda vadesi
bir yılın altına inenler ve bunlardan tahsil edilen, terkin edilen veya
takibe alınanların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın işleyişi
MADDE 102 –
(1) Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Bütçedeki
ödeneğine dayanılarak yapılan ve vadesi bir yıl veya faaliyet dönemi ile
sınırlı olan borç verme işlemlerinden doğan alacaklar bir taraftan bu
hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili
diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç,
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) Dönem sonunda,
duran varlıklar ana hesap grubundaki kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç,
232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bütçedeki
ödeneğine dayanılarak verilen borçlardan yapılan tahsilat bir taraftan
102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, anapara tutarı bu
hesaba, geçmiş aylar ya da yıllar için hesaplanmış olan faiz tutarı
ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları hesabı veya 281 Gelir Tahakkukları
Hesabına, içinde bulunulan aya ilişkin olarak hesaplanan faiz tutarı ise
600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler ile işlemiş faiz
alacaklarından anaparaya eklenmiş olanlar bu hesaba alacak, 137-Takipteki
Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.
135 Tek Hazine
Kurumlar Hesabından Alacaklar Hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 102/A- (Ek:RG-31/3/2026-33210)2
(1) Tek hazine
kurumlar hesabından alacaklar hesabı, kamu idarelerinin tek hazine kurumlar
hesabı kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığınca değerlendirilen mali
kaynaklarından dolayı Hazine ve Maliye Bakanlığından olan alacaklarının izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 102/B- (Ek:RG-31/3/2026-33210)2
(1) Kaynakları tek
hazine kurumlar hesabı kapsamında değerlendirilen kamu idarelerinin
muhasebe birimlerince Hazine hesaplarına aktarılan tutarlar ve ödemelerden iadeler,
tek hazine kurumlar hesabından kurum tek idare hesaplarına yapılan aktarımlar
ile genel bütçeden transfer niteliğinde aktarım yapılan kamu idarelerine
yönelik olarak tahakkuka bağlanan ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilgili
idareye aktarımı onaylanan tutarların ilgili idarece takibi amacıyla bu
hesap kullanılır.
(2) Tek hazine kurumlar
hesabı kapsamında gerçekleştirilen işlemler için bu hesabın ilgili yardımcı
hesap kodları kullanılır. İlgili idarelerin gelir ve gider bütçelerine
yönelik nakit hareketleri ile ilgili mevzuatı uyarınca ilgili idareye
verilen yetki doğrultusunda açılan özel hesaplara ilişkin nakit hareketleri
farklı yardımcı hesap kodlarında takip edilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 102/C- (Ek:RG-31/3/2026-33210)2
(1) Tek hazine
kurumlar hesabından alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları
aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Muhasebe
birimlerinin ilgili kurum hesaplarından tek hazine kurumlar hesabına
yapacakları aktarım tutarları ile kurum hesaplarına yapılan aktarımlardan
Tek Hazine Kurumlar Hesabına iadeler bu hesaba borç, ilgili hesaplara
alacak kaydedilir.
2) Genel bütçeden
transfer niteliğinde aktarım yapılan kamu idarelerine yönelik olarak Hazine
ve Maliye Bakanlığınca onaylanan transfer niteliğindeki nakit aktarım tutarları
kurumların muhasebe birimlerince bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Tek hazine
kurumlar hesabından kurum tek idare hesabına aktarılan tutarlar bu hesaba
alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2) Tek Hazine
Kurumlar Hesabına aktarılan gelir fazlası niteliğindeki transferler genel
bütçeye gelir kaydedildiğinde bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
137 Takipteki
kurum alacakları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 103 –
(1) Bu hesap, kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenler ile bu tutarlara ilişkin olarak
hesaplanan faiz alacaklarından anaparaya eklenmemiş olanların takibe alınarak
izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 104 –
(1) Takipteki kurum alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları
aşağıdaki gibidir.
a) Borç
1) Dönen varlıklar
ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar
bu hesaba borç; 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Duran varlıklar
ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından çeşitli nedenlerle muaccel
hale gelmiş tutarlar bu hesaba borç; 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabına alacak kaydedilir.
3) Bu hesapta yer
alan tutarlarla ilgili olarak yılsonlarında veya tahsilat durumunda tahsil
tarihinde hesap edilen işlemiş faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir.
4) Bu hesapta
kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur artışından
doğan farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı olan ve tahsilinde anapara ve faiz toplamı bütçeye gelir kaydedilmesi
gereken tutarlardan tahsil edilenler bir taraftan 102-Banka Hesabı,
105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, anapara tutarı ile
geçmiş yıllar için hesaplanmış olan faiz tutarı bu hesaba, içinde bulunulan
yıla ilişkin olarak hesaplanan faiz tutarı ise 600-Gelirler Hesabına
alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye dayanılarak bütçe hesapları ile
ilişkilendirilmek suretiyle silinenler bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç, diğer taraftan; 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3) Bu hesapta
kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye dayanılarak bütçe hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin silinenler bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına
borç kaydedilir.
4) Bu hesapta
kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı
farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
138 Takipteki
kurum alacakları karşılığı hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE 105 ‒ (1)
Bu hesap, takipteki kurum alacakları için ayrılan karşılıkların izlenmesi
için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 106 –
(1) Takipteki kurum alacakları karşılığı hesabına ilişkin alacak ve borç
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1) Takipteki kurum
alacakları için ayrılan karşılık tutarları bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1) Karşılık
ayrılmış takipteki kurum alacaklardan tahsili imkânsız hale gelenler bir
taraftan bu hesaba borç, 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına alacak
kaydedilir.
2) Karşılık
ayrılmış takipteki kurum alacağına karşılık yapılan tahsilat tutarları bir
taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan
tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, 137-Takipteki Kurum Alacakları
Hesabına alacak kaydedilir.
139 Diğer kurum
alacakları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 107 –
(1) Diğer kurum alacakları hesabı, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen
diğer kurum alacaklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 108 – (1)
Diğer kurum alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1) Diğer kurum
alacaklarından vadesi bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı alacak
tutarları bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2) Duran varlıklar
ana hesap grubu içerisindeki diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu
hesaba borç, 239-Diğer Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir.
3) Diğer kurum alacakları
hesabında kayıtlı döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde, tahsile
esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları ile
ay sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Diğer kurum
alacakları hesabında kayıtlı alacaklardan tahsil edilen anapara tutarı bu
hesaba, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş aylara ya da yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara
borç kaydedilir. Tahsil edilen faiz gelirinin tamamı 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Diğer kurum
alacakları hesabında kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu
hesaba, işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya
181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum Alacakları
Hesabına borç kaydedilir.
3) Bütçedeki
ödeneğine dayalı olarak verilmiş olan borçlardan kaynaklanan ve bu hesapta
kayıtlı olan alacaklardan, herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken
tutarlar 630-Giderler Hesabına borç, anapara tutarı ve varsa anaparaya
eklenmiş faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faizlerin içinde
bulunulan aya ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ya da
yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
4) Diğer kurum
alacakları hesabında kayıtlı döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde,
tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları
ile ay sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir.
14 Diğer
alacaklar
MADDE 109 –
(1) Bu hesap grubu faaliyet alacakları ve kurum alacaklarının dışında kalan
alacakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Bu grup
aşağıdaki hesaptan oluşur.
140 Kişilerden
Alacaklar Hesabı
140 Kişilerden
alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 110 –
(1) Bu hesap, faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan
alacakların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 111 –
(1) Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Kişilerden
alacakların doğuşu: Kişilerden alacaklar hesabına alınarak takibi gereken
alacaklar;
1) Sayıştay ve
diğer mahkemelerce verilip ilgili dairelerden kuruma tebliğ olunan
ilamlarla,
2) Denetim
elemanlarının yaptıkları inceleme ve denetimler veya idare amirlerinin
yaptıkları kontroller sonucunda düzenleyecekleri raporlarla,
ortaya çıkar.
b) Kişilerden
alacaklar hesabına borç kaydedilecek tutarlar
1) Bütçe giderleri
hesabına borç kaydı suretiyle ödenerek gerek yılı içinde, gerek yılı
geçtikten sonra belgeler ve kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sonunda,
fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine Sayıştay ve mahkeme
ilamları ile borç hükmolunan,
2) Denetim
elemanlarının yaptıkları inceleme ve denetimler veya idare amirlerinin
yaptıkları kontroller sonucunda düzenledikleri raporlarca tespit olunan,
3) Ayniyatın
çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından dolayı
doğan zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla Sayıştay
ve diğer mahkemelerce bu doğrultuda hüküm altına alınan,
4) Bütçe giderleri
hesabı dışındaki diğer hesaplara borç veya alacak kaydı suretiyle
verildiği, alındığı veya gönderildiği halde çalınan, zayi olan, fazla veya
yersiz verilen veya noksan çıkan,
5) Bütçe içi veya
bütçe dışı olarak verildiği veya gönderildiği halde süresinde mahsup
edilmeyen veya zimmete geçirilen avans ve krediler,
6) Tahsildar,
veznedar veya bu işlerle görevlendirilmiş bulunan memur ve mutemetler
tarafından alındı veya diğer resmi belgeler karşılığında tahsil edildikten sonra
zimmete geçirilen veya kaybedilen, tutarlar kişilerden alacaklar hesabına
alınır.
7) Bu hesapta
kayıtlı tutarlar için tahakkuk ettirilecek faizler de bu hesapta izlenir.
8) Sayıştay ve mahkemelerce
verilen ilam ve kararlar incelenerek daha önce hesaplara alınan tutarların
haricindekiler aynen kayda geçirilir.
c) Alacak izleme dosyaları
ve alacak sıra numaraları
1) Kişilerden
alacaklar hesabına kaydedilen alacakların her biri için ayrı bir alacak
izleme dosyası açılır. Bu dosyalara, alacağın hesaplara alındığı mali yıl
ile bu rakamlardan sonra gelmek üzere mali yılbaşında birden başlayarak
verilen rakamlardan oluşan bir alacak sıra numarası verilir. Bu numaralar
aynı zamanda kişilerden alacaklar hesabı defterinin “alacak sıra numarası”nı
da oluşturur. Alacakların izlenmesi bu dosyalardan yapılır. Kişilerden
alacaklar hesabına alınan tutarlar için yukarıda belirtildiği şekilde
verilen alacak sıra numaraları, alacağın tamamı tahsil edilinceye kadar
kullanılır. Bu alacaklar için tahakkuk ettirilerek faiz bölümüne kaydedilen
faizlere de alacağın aslına ait alacak sıra numarası verilir ve faizlerin
tahsili de aynı dosyadan izlenir.
ç) Alacakların
tahsil şekilleri: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların rızaen
tahsili esastır. Rızaen tahsil edilemeyen alacaklar, özel kanunlarında
yazılı hükümlere göre veya takas suretiyle ya da icra yoluyla tahsil
edilir.
1) Özel
kanunlarında yazılı hükümlere göre yapılan tahsilat: Kanunlarında tahsil
şekli hakkında özel hükümler bulunan alacaklar bu hükümlere göre takip ve
tahsil edilir. Mutemet avanslarından doğan alacaklar ve gerçek dışı
bildirimde bulunarak fazla alınan harcırah tutarları ile kanunlarında 6183
sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği belirtilen diğer
alacaklar 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine; harcırah
avanslarından doğan alacaklar ise 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 59 uncu maddesi hükmüne göre tahsil edilir.
2) Takas suretiyle
tahsilat: 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 139-145
inci maddeleri hükümlerine göre bir alacağın takas suretiyle tahsil
edilebilmesi için; kurum ile borçlu olan gerçek veya tüzel kişinin
karşılıklı olarak alacaklı ve borçlu durumunda olmaları, takas edilecek
olan karşılıklı borç ve alacağın nakit olması, takas edilecek olan
karşılıklı borç ve alacağın her ikisinin de vadesi gelmiş olması ve takas
yapılmadan önce borçluya, alacağının borcuna takas suretiyle mahsup
edileceğinin bir yazı ile bildirilmesi veya alacağını talep ettiği zaman borcu
ile takas edileceğinin beyan edilmesi gerekir. Borç ve alacaktan birisi
şarta bağlı bulunuyorsa veya henüz vadesi gelmemişse takas yapılamaz.
Ancak, borçlunun istemi üzerine vadesi gelmemiş borçlarına mahsup
yapılabilir. Herhangi bir şahsın borcu, o şahsın ortak bulunduğu şirketin kurumdan
alacağı ile takas edilemez. Yukarıda belirtilen takas şartlarının varlığı
halinde, memurun borçlu olduğu paraların aylık bordroların kesintiler
sütununda gösterilmesi gerektiği, muhasebe birimince ilgili tahakkuk dairesine
bildirilerek borçları, memur aylıklarından takas suretiyle tahsil edilir.
6098 sayılı Kanunun 144 üncü maddesi hükmü gereğince; tevdi edilmiş eşyanın
geri verilmesine veya bedeline ilişkin alacaklar, haksız olarak alınmış
veya aldatma sonucunda alıkonulmuş eşyanın geri verilmesine veya bedeline
ilişkin alacaklar ile nafaka ve işçi ücreti gibi, borçlunun ve ailesinin
bakımı için zorunlu olup, özel niteliği gereği, doğrudan alacaklıya
verilmesi gereken alacaklar, alacaklının rızasıyla takas edilebilir. Devlet,
il ve köyler lehine olarak kamu hukukundan doğan alacaklar takas edilemez.
22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 35 inci maddesi gereğince,
işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası da (işçinin bakmak
zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek tutar
hariç) takas edilemez. Ancak; yukarıda belirtilen borçluların rızaen
ödemeyi yazılı olarak kabul etmeleri halinde, muhasebe birimlerince
istihkaklarından doğrudan takas suretiyle tahsilat yapılır.
3) İcra yoluyla
tahsilat: Özel kanunlarındaki hükümler veya takas suretiyle tahsili mümkün
olanlar dışında kalan alacaklardan, mahkemeler ve Sayıştay ilamları ile
hüküm altına alındığı halde borçlu tarafından rızaen ödenmeyenler icra yolu
ile tahsil edilir. Sayıştay ilamlarının icra yoluyla tahsili gerektiği
takdirde, ilamın onaylı bir örneği dosyasında bırakılarak aslı icra dairesine
verilir. Tahsil edildiği bildirilen paraların icra dairelerinden alınması
sağlanarak alacağa mahsup edilmesi gerekir.
d) Sayıştay ilamları
1) Sayıştay’ca tazmin
hükmedilen paralara ait ilamlar kuruma gönderildiğinde; ilamda yazılı
miktarlardan kısmen veya tamamen daha önceden kişilerden alacaklar hesabına
kaydedilmiş miktarlar bulunduğu takdirde, tahsil edilip edilmediğine
bakılmaksızın bu paraların hesaplara alınış kaydına ilişkin yevmiye tarih
ve numarası ile miktarlarını gösteren bir liste düzenlenir. Söz konusu
liste, ilam suretine bağlanarak ilam tutarından bu miktar düşüldükten sonra
arta kalan miktarlar yevmiye ve yardımcı defterlere kaydedilir. Daha önce
hesaplara alınan ve listede gösterilen alacakların yardımcı defter
kayıtlarında; ilamın tarihi, numarası, yılı ve adına tazmin hükmolunan
sorumluların kimlikleri belirtilir. İlamın kesinleştiği bildirilinceye
kadar, sorumlulardan icraya müracaat edilmeksizin tahsili izlenir. İlamın
kesinleştiği bildirilince icra takibine başlanır. Yargılamanın iadesi
isteminde bulunmak, icrayı alıkoymaz. Sayıştay’ca temyiz, yargılamanın
iadesi veya karar düzeltilmesi yoluyla alacaklardan bir kısmının veya
tamamının kaldırılmasına karar verildiği takdirde, buna ait kararlar da
gönderildiğinde kaldırılan miktar hesaplardan çıkartılır.
e) Alacak bilgi
fişi
1) Muhasebe
birimlerince, Sayıştay ilamına dayanılarak kişilerden alacaklar hesabına
kaydedilmiş bulunan alacaklarla ilgili olarak, bir ay içerisinde nakden
veya mahsuben yapılan tahsilat ile terkin, tenzil ve kaldırma işlemlerini
gösteren iki nüsha “Alacak Bilgi Fişi” (Örnek: 58) düzenlenir. Alacak bilgi
fişleri, her yılın ilamı için ayrı ayrı düzenlenir. Bir ay içerisinde,
herhangi bir yılın ilamı kapsamındaki alacakların durumunda tahsil, terkin,
tenzil ve kaldırma gibi nedenlerle bir değişiklik yoksa o yılın ilamı ile
ilgili o ay için fiş düzenlenmez. Tahsilat, sorumluların rücu edebileceği kişilerden
yapıldığı takdirde fişe, rücu edilebilecek kişinin ismi değil hangi sorumlu
veya sorumluların müşterek veya münferit borcuna mahsup edilmişse, o
sorumlunun ismi yazılır. Tebliğ olunan ilamların kayda geçirilmesi
sırasında, daha önce kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesinden dolayı
ilam toplamından düşülecek paralardan, tahsil edilmiş tutarlar varsa bunlar
için de ayrı bir alacak bilgi fişi düzenlenerek, ilamın kayda geçirildiğini
bildiren yazı ile birlikte gönderilir.
f) Faiz ve
başlangıç tarihi: Muhasebe birimlerince, 5018 sayılı Kanunun 71 inci
maddesinde sayılan kamu zararı halleri hariç olmak üzere, kişilerden
alacaklar hesabına kaydedilmesi gereken ve çeşitleri yukarıda sayılan
tutarlardan;
1) Fazla ve yersiz
ödemeler, geri isteme iradesinin borçluya ulaştığı tarihten,
2) Noksan tahsilat
veya kesintiler, tahsilat ve kesinti tutarının gelir kaydedilmesi gerektiği
tarihten,
3) Harcama
yetkilisi mutemetlerine verilen avanslardan kişilerden alacaklar hesabına
aktarılanlar, ön ödemenin mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten,
4) Sürekli görev
yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memur ve
ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse varışları tarihinden itibaren
bir ay sonundan, memur gitmemiş veya aile götürülmemişse avansın verildiği
tarihten, sürekli görev yolluğuna esas tayinin iptal edilmesi halinde ise
iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci gün sonundan,
5) Geçici görev
yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memurun
asıl görev yerine dönüşünden itibaren bir ay sonundan; geçici görevlendirmeden
vazgeçildiği takdirde iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen
15 inci gün sonundan; geçici göreve özel nedenlerle gidilmediği takdirde
avansın verildiği tarihten,
6) Sözleşmeye
dayanan alacaklar, kanun veya taahhütnamelerinde başka türlü bir esas
öngörülmemişse sözleşmenin ihlal edildiği tarihten,
7) Taksitli
alacaklar, ödenmeyen taksitin vadesinin geldiği tarihten,
8) Sayıştay ve
mahkeme ilamları ile tazmin hükmolunan alacaklar, ilamda faizin başlangıcı
hakkında hüküm varsa belirtilen tarihten, aksi takdirde karar tarihinden,
itibaren faize
tabidir.
9) 5018 sayılı
Kanunun 71 inci maddesi gereğince sorumlulardan tahsil edilmesi gereken
kamu zararlarında faiz başlangıç tarihi zararın oluştuğu tarihtir.
10) Harcama
yetkilisi mutemetlerine verilen avansları süresinde mahsup etmeyenlerden
6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gecikme zammı alınır.
11) Sürekli ve
geçici görev yolluğu avanslarını süresinde mahsup veya iade etmeyenler ile
taahhütnamelerinde ayrıca bir faiz oranı belirtilmeyen borçlulardan genel
hükümlere göre faiz alınır.
g) Zamanaşımı
süresi, başlangıcı, kesilmesi ve durması: Kişilerden alacaklar hesabında
kayıtlı alacakların zamanaşımı süresi, başlangıcı, kesilmesi ve durması aşağıdaki
şekildedir.
1) 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna tabi alacaklar: Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı olup, 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilmesi
gereken alacaklar, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim
yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
6183 sayılı Kanunun 103 üncü maddesi hükmü gereğince ödeme, haciz
uygulaması, cebren tahsil ve takip işlemleri sonucunda yapılan her çeşit
tahsilat; ödeme emri tebliği, mal bildirimi ile mal edinme ve mal
artışlarının bildirilmesi; bu işlemlerden herhangi birinin kefile veya
yabancı şahıs ve kurum temsilcilerine uygulanması veya bunlar tarafından
yapılması; ihtilaflı amme alacaklarında adli makamlarca bozma kararı verilmesi,
kamu alacağının teminata bağlanması, adli makamlarca icranın ertelenmesine
karar verilmesi; iki kamu idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı
kamu idaresi tarafından borçlu kamu idaresine borcun ödenmesi için yazı ile
müracaat edilmesi ve amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere
müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması zamanaşımını keser.
Kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren
zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma kararı ile kesilmesi
halinde, zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün rastladığı; alacağın
teminata bağlanması veya icranın adli makamlarca durdurulması hallerinde
zamanaşımının başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği
tarihin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılının ilk günüdür. 6183
sayılı Aynı Kanunun 104 üncü maddesi hükmü gereğince, borçlunun yabancı
memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya mirasının tasfiyesi
dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkân yoksa bu hallerin devamı süresince
zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı, yukarıda sayılan işlememesi sebeplerinin
kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış
olan süresinin işlemesine devam eder.
2) Borçlar
Kanununa tabi olan alacaklar: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup,
Borçlar Kanununa göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal
ediniminden dolayı açılacak dava zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı
olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde bu hakkın
doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Söz
konusu Kanuna göre zamanaşımı, alacağın vadesinin geldiği tarihten itibaren
başlar; alacağın vadesinin dolması bir bildirime bağlı ise zamanaşımı, bu
bildirimin yapılabileceği günden itibaren işlemeye başlar. Aynı Kanunun154
üncü maddesi hükmü gereğince; borçlu, borcunu kabul ettiği, borcuna ve
faizine mahsuben bir miktar para ödediği, rehin verdiği veya kefil
gösterdiği, alacaklı dava veya def’i dava dolayısıyla mahkemeye veya hakeme
başvurmakla veya icra takibatına ya da iflas masasına müdahale ile hakkını
istediği, takdirde zamanaşımı kesilir. Zamanaşımı kesilince, kesilme
tarihinden itibaren yeni zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Zamanaşımının
kesilmesi, borçlunun borcunu bir senetle kabullenmesi veya mahkeme kararı
ile olması halinde yeni süre 10 yıldır. Borçlar Kanununun 153 üncü
maddesinde belirtilen hallerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan
kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.
3) Özel kanunlarındaki
hükümlere tabi olan alacaklar: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar,
kanunlarında belirtilen özel hükümlere göre takip ve tahsil edilir.
Zamanaşımından sonra borçlular tarafından rızaen yapılan ödemeler kabul
edilir. Bu esaslara göre; vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıklarında
açığın öğrenildiği, yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine yetkili
birimin öğrendiği, sözleşmeye bağlı alacaklarda taahhüdün bozulduğu, ilama
bağlı alacaklarda ilamın borçluya tebliğ edildiği, mutemet avanslarından
doğan alacaklarda ilgili kanununda belirtilen mahsup süresinin bittiği,
yolluk avanslarından doğan alacaklarda 6245 sayılı Kanunda belirtilen
mahsup sürelerinin dolduğu tarih, zamanaşımının başlangıcıdır. Ayniyat
hesaplarının denetimi sonucunda görülen açıklarda, fiil cezai nitelikte
değilse zamanaşımının başlangıcı, raporun düzenlendiği tarihtir.
ğ) Alacakların
terkin ve af işlemleri
1) Kurum
hesaplarında kayıtlı alacaklardan af kanunları kapsamına girenlerin terkin
işlemleri, ilgili af kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilir. Muhasebe
yetkilileri, ilgili kanunlarındaki hükümlere göre alacakların af veya
terkinini, düzenleyecekleri “Kişilerden Alacaklar Terkin Talepnamesi”
(Örnek: 59) ile üst yöneticiden isteyebilirler. İdare hesaplarında kayıtlı
olup, zaruri veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkânı kalmayan kamu alacaklarından
merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilen tutara kadar olanların
kayıtlardan çıkarılmasına üst yönetici yetkilidir.
h) 5018 sayılı
Kanunun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının tahsiline ilişkin usul
ve esaslar
1) Kamu
görevlilerinin mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucu kamu
idaresine verdikleri zararların tahsilinde, 5018 sayılı Kanunun 71 inci
maddesinde belirtilen yönetmelik hükümleri uygulanır.
ı) Yabancı para cinsinden
kişilerden alacakların tahsili
1) Yabancı para
cinsinden alacaklar, sözleşmelerinde “aynen” tahsil edileceğine dair
hükümlerin yer alması halinde aynen veya vade ya da fiili ödeme tarihindeki
T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak;
sözleşmelerinde böyle bir hüküm yok ise alacağın vade veya fiili ödeme
tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası
olarak tahsil edilir.
Hesabının işleyişi
MADDE 112 –
(1) Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Bütçe giderleri
hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği, gerek yılı
içerisinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay ve
mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan alacaklardan
dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen tutarlar bu hesaba
borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına
alacak kaydedilir.
2) Aylık ve
ücretlerden fazla ve yersiz kesilerek Emekli Sandığına veya Sosyal
Sigortalar Kurumuna gönderilen paraların tamamı bu hesaba borç, kurum
hissesini teşkil eden miktar tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere
600-Gelirler Hesabına, noksan kesilen gelir vergisi 360-Ödenecek Vergi ve
Fonlar Hesabına, kişiye ödenmesi gereken miktar ise 333-Emanetler Hesabına
alacak kaydedilir.
3) Sözleşmelerinde
yabancı para cinsinden tahsiline ilişkin hükümler bulunan alacaklardan bu
hesaba kaydedilmesi gerekenler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif
satış kuru üzerinden bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek
üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4) Taşınırın
çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından doğan
zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla, Sayıştay ve
mahkemelerce hüküm altına alınan tutarlar, bu hesaba borç 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir.
5) Sayım sonucu,
noksanlığı tespit edilip sayım noksanları hesabına alınan tutarlardan bu
hesaba kaydedilmesi gerekenler sorumluları adına gerçeğe uygun değeri ile
bu hesaba, kayıtlı tutarı ile gerçeğe uygun değeri arasındaki olumsuz fark
tutarı 630-Giderler Hesabına borç; kayıtlı değeri 197-Sayım Noksanları
Hesabına, kayıtlı değeri ile gerçeğe uygun değeri arasındaki olumlu fark
tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına
alacak kaydedilir.
6) Avans ve kredi
hesaplarında kayıtlı tutarlardan süresi içerisinde mahsup edilmeyen
miktarlarla, avans alan şahsın herhangi bir sebeple kısmen veya tamamen
zimmetine geçirdiği tutarlar bu hesaba borç, ilgili avans ve kredi hesaplarına
alacak kaydedilir.
7) Kurum
gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurların zimmetlerine
geçirdikleri tahsilat tutarları, bir taraftan sorumluları adına bu hesaba
borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden
Takipli Alacaklar Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
8) Emanet niteliğindeki
hesaplarda herhangi bir şahıs veya daire adına kayıtlı bulunan tutarlardan,
fazla verilenler ile söz konusu hesaplardan karşılığı olmaksızın yapılan
ödemeler bu hesaba borç, ilgili emanet hesabına alacak kaydedilir.
9) Bu hesapta
kayıtlı alacaklardan takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratıldığı
Sayıştay ilamı veya idari makamlarca karar altına alınan tutarlar,
zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını
kapatmak üzere bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
10) Geçici kabulü
yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından ilgili maddi duran varlık
hesabına aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında yükleniciden
alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir
kaydedilmek üzere bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak
kaydedilir.
11) Bu hesapta
kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
12) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı diğer yabancı para cinsinden alacaklara ait
bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
13) Sözleşmelerinde
yabancı para cinsinden tahsiline ilişkin hükümler bulunan bu hesapta kayıtlı
alacakların ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış
kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta kayıtlı
alacaklardan nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan; tahsilinde
bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı,
102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak; diğer
taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyenler ise 100-Kasa
Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak
kaydedilir.
2) Sayıştay
tarafından tebliğ edilen ilam içerisinde daha önce kişilerden alacaklar
hesabına alınarak takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratılmış paraların
bulunduğu anlaşıldığı takdirde bu tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları
borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba alacak ve
borç kaydedilir.
3) Fazla veya
yersiz ödenmesinden dolayı muhasebe yetkilisince doğrudan kişilerden
alacaklar hesabına alınan paraların, kısmen veya tamamen yersiz veya
yanlışlıkla alındığı anlaşıldığı takdirde kayıtlardan çıkarılması gereken
tutarlar bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra
630-Giderler Hesabına) veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
4) Fazla veya
yersiz olarak tahakkuk ettirildiği anlaşılan faiz tutarları bu hesaba alacak,
600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.
5) Herhangi bir
kanun veya kararla bu hesapta kayıtlı alacaklardan kısmen veya tamamen
kaydı silinmesi gerekenler bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir.
6) Sözleşmelerinde
yabancı para cinsinden tahsiline ilişkin hükümler bulunan bu hesapta kayıtlı
alacaklardan nakden tahsil edilenler kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba,
kayıtlı değeri ile tahsil edildiği günkü değer arasında olumlu kur farkı
oluşmuş ise 600-Gelirler Hesabına alacak, yapılan tahsilatın cinsine göre
“aynen” tahsil edilenler işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası efektif satış kuru üzerinden 105-Döviz Hesabına, ulusal para
cinsinden tahsil edilenler işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası efektif satış kuru üzerinden 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı
ya da ilgili diğer hesaplara, kayıtlı değeri ile tahsil edildiği günkü
değer arasında olumsuz kur farkı oluşmuş ise 630-Giderler Hesabına borç;
diğer taraftan tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlar
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir.
7) Sözleşmelerinde
yabancı para cinsinden tahsiline ilişkin hükümler bulunan bu hesapta
kayıtlı alacakların ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif
satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu
hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
8) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı diğer yabancı para cinsinden alacaklara ait
bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
15 Stoklar
MADDE 113 –
(1) Bu hesap grubu, kurum ambar ve atölyelerinde; satılmak veya diğer
faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen mallar ile artık
ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde kullanılacak veya paraya
çevrilebilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır. Stoklar niteliklerine
göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
(2) Stoklar,
niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
150 İlk Madde ve
Malzeme Hesabı
153 Ticari Mallar
Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
158 Stok Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
Hesap grubuna
ait işlemler
MADDE 114 – (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2
(1) Stoklar
hakkında, 9/10/2024 tarihli ve 9014 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği
hükümlerine ve bu madde göre işlem yapılır.
(2) Stoklar,
maliyet bedeliyle hesaplara alınır. Maliyet bedeline, stokların elde
edilmesi ve depolanacağı yere kadar getirilmesi için faiz hariç yapılan her
türlü giderler ilave edilir. Bağış veya hibe olarak edinilen stoklar varsa
bilinen değeri, yoksa ilgili mevzuatına göre değerlemesi yapıldıktan sonra
tespit edilen değeri üzerinden hesaplara alınır. Stoklar, kullanıldıklarında
veya tüketildiklerinde giderler hesabına kaydedilerek ilgili hesaplardan
çıkarılır. Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farklar maliyet bedeline
eklenir.
(3) Dönem sonlarında, kurumlara ait ticari malların
net gerçekleşebilir değerleri tespit edilir. Net gerçekleşebilir değer;
olağan iş akışı içerisinde tahmini satış fiyatından, tahmini tamamlanma
maliyetleri ve satışı gerçekleştirmek için gerekli tahmini satış giderleri
toplamının düşülmesiyle elde edilen tutardır. Tespit edilen tutarlar maliyet
bedeliyle dönem sonlarında karşılaştırılır ve düşük olanı üzerinden kayıtlar
güncellenir. Net gerçekleşebilir değer üzerinden kayıtların güncellenmesi
karşılık ayırmak suretiyle gerçekleştirilir
(4) Satın alma
suretiyle edinilen stokların giriş işlemleri için düzenlenen varlık işlem
fişlerinin bir nüshası ödeme emri belgesi ekinde muhasebe birimine gönderilir.
Diğer şekillerde edinilen stokların girişleri için düzenlenen varlık işlem
fişlerinin birer nüshasının, düzenleme tarihini takip eden on gün içinde ve
her durumda malî yıl sona ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesi ve
muhasebeleştirilmesi zorunludur.
(5) Stokların çıkışı ve muhtelif harcama birimlerinin
ambarları arasındaki devir işlemleri, ilgili harcama birimince düzenlenen
varlık işlem fişleri ile muhasebe birimine bildirilir ve hesaplara
kaydedilir. Ancak, “150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı”nda izlenen tüketim
malzemelerinden kullanılmış olanların, bir aylık dönemler itibarıyla varlık
işlem fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili
dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesi zorunludur.
(6) Stoklara
ilişkin enflasyon düzeltmesi işlemleri;
a) Kapsamdaki
idarelerin stokları, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri
çerçevesinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere
göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Stoklar hesap
grubunda yer alan değerler, basit ortalama yöntem kullanılmak suretiyle
hesaplanan dönem ortalama düzeltme katsayısı kullanılarak düzeltme işlemine
tabi tutulur.
c) Enflasyon
düzeltmesi neticesinde doğacak değer artışları ilgili stok hesabına,
karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
ç) Stokların
enflasyon düzeltmesi işlemleri ilgili birimce yapılarak kayıtlara alınmak
üzere muhasebe birimine gönderilir.
(7) Zorunlu ve işin niteliğinden kaynaklanan hâller
dışında stokların çıkış kayıtları, ambarlara girişlerindeki öncelik sırası
dikkate alınarak “ilk giren-ilk çıkar” esasına göre ve maliyet bedelleri
üzerinden yapılır.
(8) İdarelerce
üretilen mamullerin kendi tüketimlerinde kullanılması hâlinde, gerçeğe
uygun değerleri üzerinden bütçelerine gelir ve gider kaydedilir.
(9) Kırılma,
bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek
hale gelen stoklar, diğer stoklar hesabına aktarılır. Stokların miktar ve değerlerinde,
kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan
eksilmeler ilgili harcama biriminin taşınır kayıt ve kontrol yetkilisi ve
harcama yetkilisince muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine muhasebe
birimince kayıtlar güncellenir.
(10) Stoklar hesap
grubunda yer alan hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile
birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan program,
kurumsal ve finansman kodları da kullanılır.
(11) Aynı bütçeli kurumun harcama birimleri arasındaki
stok aktarmaları, muhasebe işlem fişi düzenlenmek suretiyle muhasebe kaydı
ile yapılır. Farklı kurumlar arasındaki stok aktarmaları gelir ve gider
hesaplarına, aynı kuruma bağlı harcama birimleri arasındaki stok
aktarmaları birimler arası işlemler hesabına kaydedilmek suretiyle yapılır.
(12) Stoklar hesap
grubunun işleyişine ilişkin bu Yönetmelikte yer verilmeyen hususlarda
Hazine ve Maliye Bakanlığınca genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için
yapılan düzenlemeler esas alınır.
150 İlk madde
ve malzeme hesabı
Hesabın
niteliği (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2
MADDE 115 – (1)
İlk madde ve malzeme hesabı; kamu idarelerince üretimde veya diğer
faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim
malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin
izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 116 –
(1) İlk madde ve malzeme hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Satın alınan
veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu
hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili
diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç,
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2 Bağış ve yardım şeklinde bedelsiz olarak
edinilen stoklar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, şartlı
bağış ve yardım olarak edinilenler 380 – Gelecek Aylara Ait Gelirler
Hesabına, diğerleri 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3) İlk madde ve malzemelerin
sayımı sonucunda ortaya çıkan fazlalıklar bu hesaba borç, fazlalığın
nedeninin araştırılıp sonuçlandırılmasına kadar 397- Sayım Fazlaları
Hesabına alacak kaydedilir.
4) İlk madde ve
malzeme hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi
tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon
Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
5) (Ek:RG-31/3/2026-33210)2 İlk madde ve malzeme hesabında kayıtlı
stoklardan kurumların birbirleri arasında bedelsiz olarak devredilenler,
devir alan muhasebe birimlerince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç
ve 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
6) (Ek:RG-31/3/2026-33210)2 Kurumlarca satılan mallardan iade edilen
tutarlar, bir taraftan satış bedeli üzerinden 610-İndirim, İade ve İskontolar
Hesabına borç, ödenmesi gereken tutar 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak;
diğer taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç,
805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Aynı zamanda maliyet bedeli
üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Tüketilmek
amacıyla (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 kurumun ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk
madde ve malzemeler bu hesaba alacak, 630- Giderler hesabına borç
kaydedilir.
2) Kişisel
kusurlardan dolayı yok olma, kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle
kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen stoklardan, kayıtlardan
çıkarılması gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç; gerçeğe uygun değeri üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar
Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak, hurdaya ayrılması gerekenler,
bir taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, hurda halindeki
değeri üzerinden 157-Diğer Stoklar Hesabına, kayıtlı değeri ile hurda
halindeki değeri arasındaki fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan
kayıtlı değeri ile hurda halindeki değeri arasındaki fark 140-Kişilerden
Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3) Kişisel kusur
olmaksızın yok olma, kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle
kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen stoklardan, kayıtlardan
çıkarılması gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç, hurdaya ayrılması gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, hurda halindeki değeri üzerinden 157-Diğer
Stoklar Hesabına, kayıtlı değeri ile hurda halindeki değeri arasındaki fark
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4) İlk madde ve malzemelerin
sayımı sonucunda ortaya çıkan noksanlıklar bu hesaba alacak, noksanlığın
nedeninin araştırılıp sonuçlandırılmasına kadar 197- Sayım Noksanları
Hesabına borç kaydedilir.
5) Kurumlara
bedelsiz olarak devredilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
6) (Ek:RG-31/3/2026-33210)2 Bağış ve yardım şeklinde edinilen ilk
madde ve malzeme tutarlarından kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı
için geri istenilenler, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, şartlı
bağış ve yardım olarak edinilenler 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına,
diğerleri 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
7) (Ek:RG-31/3/2026-33210) 2 Satın alınan ilk madde ve malzemelerden yapılan iade tutarları bir
taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili
diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
153 Ticari
mallar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 117 –
(1) Bu hesap, kurumlarca herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak
amacı ile alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 118 –
(1) Ticari mallar hesabının borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Ticari mal
niteliğinde bir mal alındığında bir taraftan bu hesaba ve ilgili hesaplara
borç, kesintiler 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, ödenecek tutar ise
103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan
Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) Ticari mallar
hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi
tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon
Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Kullanılmak
üzere ambardan çıkışı yapılan ticari mallar bu hesaba alacak,
aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili duran varlık hesabına ya da 630-
Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2) Sayım sonucunda
eksik çıkan ticari mal tutarları bu hesaba alacak, 197- Sayım Noksanları Hesabına
borç kaydedilir.
3) Ticari mallardan
satılan tutarlar, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, satış bedeli
100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına borç, aradaki olumlu fark 600-
Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç, diğer
taraftan satış bedeli 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805- Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
157 Diğer
Stoklar Hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 119 –
(1) Stok hesaplarından hiçbirinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurda
gibi kalemler bu hesapta izlenir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 120 –
(1) Diğer stoklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Bütçeye gider
kaydıyla edinilen diğer stok tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler
360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, ödenecek tutar ise 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak;
diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak kaydedilir.
2) (Değişik:RG-31/3/2026-33210)2 Bağış ve yardım şeklinde bedelsiz olarak
edinilen diğer stoklar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç,
şartlı bağış ve yardım olarak edinilenler 380 – Gelecek Aylara Ait Gelirler
Hesabına, diğerleri 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3) Kişisel kusurlardan
dolayı yok olma, kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak
veya tüketilemeyecek hale gelen stoklardan hurdaya ayrılması gerekenler,
bir taraftan hurda halindeki değeri üzerinden bu hesaba, kayıtlı değeri ile
hurda halindeki değeri arasındaki fark 630-Giderler Hesabına borç, kayıtlı
değeri üzerinden ilgili stok hesabına alacak; diğer taraftan kayıtlı değeri
ile hurda halindeki değeri arasındaki fark 140-Kişilerden Alacaklar
Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4) Kişisel kusur
olmaksızın yok olma, kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak
veya tüketilemeyecek hale gelen stoklardan hurdaya ayrılması gerekenler,
hurda halindeki değeri üzerinden bu hesaba, kayıtlı değeri ile hurda
halindeki değeri arasındaki fark 630-Giderler Hesabına borç, kayıtlı değeri
üzerinden ilgili stok hesabına alacak kaydedilir.
5) Sayım sonucunda
ortaya çıkan fazlalıklar bu hesaba borç, fazlalığın nedeninin araştırılıp
sonuçlandırılmasına kadar 397 Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
6) Diğer stoklar
hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi
tutulması sonucu ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon
Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Bu hesapta
kayıtlı diğer stoklardan elden çıkarılanlar kayıtlı değeri üzerinden bu
hesaba alacak, satış bedeli 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına borç,
aradaki olumlu fark 600- Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630-
Giderler Hesabına borç, diğer taraftan satış bedeli 800- Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Sayım sonucunda
ortaya çıkan noksanlıklar bu hesaba alacak, noksanlığın nedeninin
araştırılıp sonuçlandırılmasına kadar 197- Sayım Noksanları Hesabına borç
kaydedilir.
3) Diğer stoklar
hesabında kayıtlı stoklardan (Değişik ibare:RG-31/3/2026-33210)2 kurumlara bedelsiz olarak devredilenler,
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir.
158 Stok değer
düşüklüğü karşılığı hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE 121 –
(1) Stok değer düşüklüğü karşılığı hesabı; yangın, deprem, su basması gibi
doğal afetler ile bozulma, çürüme, kırılma, çatlama, paslanma, teknolojik
gelişmeler ve benzeri değişiklikler nedeniyle stokların fiziki ve ekonomik
değerlerinde önemli azalışların ortaya çıkması veya bunların dışında diğer
nedenlerle stokların piyasa fiyatlarında meydana gelen kayıpları karşılamak
üzere ayrılan karşılıkların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 122 –
(1) Stok değer düşüklüğü karşılığı hesabına ilişkin alacak ve borç
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1) Stok değer
düşüklüğü için ayrılan karşılık tutarları bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1) Karşılık
ayrılan stokların satılması hâlinde bir taraftan ayrılan karşılık tutarı bu
hesaba, satış tutarı 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara, bu işlemden doğan olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç,
kayıtlı değeri ilgili stok hesabına, bu işlemden doğan olumlu fark
600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan satış bedeli 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2) Karşılık ayrılan
stokların değer düşüklüğünün gerçekleşmemesi hâlinde ayrılan karşılık
tutarı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3) Değersiz hale
gelen stoklar için ayrılan karşılık tutarı bu hesaba, ayrılan karşılık
tutarı stokun kayıtlı değerinden az ise aradaki fark 630-Giderler Hesabına
borç, kayıtlı değerleri ile ilgili stok hesabına alacak kaydedilir.
16 Ön ödemeler
MADDE 123 –
(1) Bu hesap grubu, bütçe içi veya bütçe dışı olarak veyahut emanet niteliğindeki
hesaplardan verilen ön ödeme niteliğindeki her türlü avans, kredi ve
akreditifler ile (Mülga ibare:RG-31/3/2026-33210)2 kredilerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Harcama
yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla;
ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin
tamamlanması beklenilemeyecek ivedi giderler ve her yıl merkezi yönetim
bütçe kanununda belirlenecek tutarların altında kalan giderler için avans
vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir.
(3) Ön ödemeler
ile ilgili olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı
Kanunun 35 inci maddesinde belirtilen yönetmelik hükümleri uygulanır.
(4) (Ek:RG-31/3/2026-33210)2[4]
Ön ödemeler hesap grubunda yer alan bütçe dışı avans ve krediler hesabı
hariç diğer hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte
bütçe sınıflandırmasında yer alan program, kurumsal ve finansman kodları da
kullanılır.
(5) Ön ödemeler
niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
160 İş Avans ve
Kredileri Hesabı
161 Personel
Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı
Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler
Hesabı
(Mülga ibare:RG-31/3/2026-33210)2
166 Proje Özel
Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı
167 Doğrudan Dış
Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabı
160 İş avans ve
kredileri hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 124 –
(1) Bu hesap, kurumca mevzuatı gereğince bütçedeki ödeneğine dayanılarak
verilen iş avans ve kredilerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 125 –
(1) İş avans ve kredileri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) İş avans ve
kredi çeşitleri: Bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilecek iş avansı ve
açılacak kredilerin çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.
1) Mutemetlere
verilen avanslar,
2) Yabancı konuk
ve heyetlerin ağırlanması için görevlendirilecek mihmandarlara verilen
avanslar,
3) Avans
sınırlarını aşan giderler için mutemetler adına açılan krediler,
4) Yabancı
ülkelerde yapılacak satın almalar için görevlendirilen mutemetler adına
bankalar nezdinde açtırılan krediler,
oluşturur.
b) Mutemetlerin
görevlendirilmesi, avans ve kredi verilmesi ve mahsubu
1) Harcama yetkilisi
mutemedi görevlendirilmesinde uyulacak esaslar: Kurumun her bir harcama
birimi için ayrı ayrı mutemet görevlendirilir. Harcama yetkilisi, ilk
görevlendirmede ve değişiklik halinde mutemetlerin adını, soyadını ve
unvanlarını, bir yazı ile ilgili birime bildirirler. Bu yazılar bir dosyada
saklanır.
2) Avansın
verilmesi ve harcanması: Bütçe sınıflandırmasının herhangi bir ekonomik
kodunun 2 nci düzeyinden verilmiş olan avansın mahsubu yapılmadan,
belirlenen limiti aşmasa bile aynı ekonomik kodun 2 nci düzeyinden yeniden
avans verilemez. Ancak, başka bir ekonomik kodun 2 nci düzeyinden istenilen
avans, mutemede tanınan limiti aşmadığı takdirde verilebilir. Bir iş için
verilen avans yalnız o işe harcanır. Avans alınmadan harcama yapılamaz. Avansın
verildiği tarihten önce yapılan harcamalara ait belgeler kabul edilmez.
3) Avansların
mahsubu: Her mutemet aldığı avanstan harcadığı tutarlara ilişkin
kanıtlayıcı belgeleri avansın verildiği tarihten itibaren en çok bir ay
içinde vermek ve artan parayı iade etmekle yükümlüdür. Mutemet işin
tamamlanmasından sonra bir aylık sürenin bitimini beklemeksizin avans
artığını iade etmek ve hesabını kapatmak zorundadır. Mutemet mali yılın
sonunda bir aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, henüz mahsubunu yaptırmadığı
harcamalara ait belgeleri vermek ve artan parayı yatırmakla yükümlüdür. Mali
yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yılsonuna
kadar bitirilemediği takdirde, avans artığı mahsup döneminde kapatılmak
üzere ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin
gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali
yılın sonuna kadar muhasebe yetkilisine bildirilen mutemet avansları için
de aynı şekilde işlem yapılır. Yukarıda açıklandığı şekilde mahsup
edilmeyen mutemet avansları veya iade edilmeyen avans artığı mutemet adına
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alınarak durum mutemedin bağlı olduğu
daireye bildirilir ve bu mutemede varsa gecikme zammı dâhil avansın mahsubu
yapılıncaya kadar bir daha avans verilmez veya adına kredi açılmaz. Mutemet
hakkında 6183 sayılı Kanun Hükümleri uyarınca işlem yapılır. Bu şekilde
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alınan tutarlara ait olarak, avansın
mahsup süresi içinde düzenlenmiş olan mahsup evrakının sonradan teslim
edilmesi durumunda, avans mahsup edilmekle birlikte, avansın mahsup veya
iade edilmesi gerektiği tarihten itibaren hesaplanacak gecikme zammı mutemetten
tahsil edilir.
c) Kredi işlemleri
1) Mutemetler için
tespit olunan avans sınırlarını aşan giderler için, yeterli ödeneği
bulunmak koşulu ile dairesinin göstereceği lüzum üzerine mutemetler adına
herhangi bir banka veya muhasebe birimi nezdinde kredi açtırılabilir.
Açılacak krediler için dairesince düzenlenecek “muhasebe işlem fişi” ne;
yapılacak hizmetin niteliği, açılması istenilen kredinin tutarı, bütçe tertibi,
hangi banka nezdinde ve kimin adına açılacağına ilişkin açıklamalar ile mutemedin
tatbik imzasını gösterir dairesince onaylı iki adet (Değişik
ibare:RG-1/8/2021-31555) imza beyanı bağlanarak muhasebe yetkilisine
verilir. İşin niteliğine, toplu veya ayrıntılı oluşuna göre mutemede imza
karşılığında yeteri kadar kredi ödeme emri (Örnek-54) verilir. Verilen
kredi ödeme emrinin yaprak sayısı ile numaraları, nezdinde kredi açılan
bankaya bildirilir ve mutemedin (Değişik ibare:RG-1/8/2021-31555) imza
beyanlarından biri gönderilir. Kredi ödeme emirleri, mal alındıkça veya
hizmet gördürüldükçe mutemetlerce düzenlenir. Birinci parçası parasını
almak üzere alacaklıya verilir; ikinci parçası tahakkuk belgelerine bağlanır.
Dipkoçanı olan üçüncü parça ise sonradan mahsup belgeleriyle birlikte
muhasebe yetkilisine verilir. Adına kredi açılan mutemet, krediden kendi
adına kredi ödeme emri düzenleyip para alamaz. Bu husus muhasebe
yetkilisince, nezdinde kredi açılan bankaya bir yazı ile bildirilir. Devlet
Malzeme Ofisinden veya diğer kamu kuruluşlarından yapılacak satın almalar
için açılacak kredilerde para, gönderme emri ile doğrudan ilgili kuruluşun
hesabına aktarılacağından kredi ödeme emri kullanılmaz. Açılan kredi tutarının
harcanmayan kısmının, kurum hesabına aktarılması mal veya hizmet satın
alınan ilgili kuruluşa bildirilir.
ç) Kredilerin
mahsubu
1) Adına kredi
açılan mutemet, harcanan paralara ait mahsup belgelerini bağlı bulunduğu
tahakkuk birimine teslim eder. Dairesince tahakkuk işlemleri tamamlanarak
mahsup belgeleri ödeme emri belgesi ekinde muhasebe birimine verilir ve
kredinin mahsubu sağlanır. Her mutemet, adına açılan krediden harcadığı
tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri kredinin açıldığı tarihten itibaren
en çok üç ay içinde, ancak her halde yılsonunda muhasebe yetkilisine
vermekle yükümlüdür. Mutemet, işin tamamlanmasından sonra üç aylık sürenin
bitimini beklemeksizin kredi artığını, düzenleyeceği kredi ödeme emri ile
bankaya yatırmak zorundadır. Kamu kuruluşlarından yapılacak alımlar için
açılan kredilerin harcanmayan kısmının hesaba aktarılması, dairesince mal
veya hizmetin alındığı ilgili kuruluşa bildirilir. Açılan krediler üç ay
içerisinde mahsup edilmediği takdirde, durum ilgili daireye bildirilerek
harcanan paralara ait belgeler ve artan para geri istenir. Mali yılın son
günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yılsonuna kadar
bitirilemediği takdirde, kredi artığı mahsup döneminde kapatılmak üzere
ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü,
ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna
kadar muhasebe yetkiline bildirilen krediler için de aynı şekilde işlem
yapılır.
d) Bir mutemet
üzerinde bulunan avans ve kredinin başka bir mutemede devri
1) Bir mutemede
verilen avansın veya adına açılan kredinin, herhangi bir nedenle başka bir
mutemede devrine harcama yetkilisince gerek görüldüğü takdirde, dairesince
yeniden bir muhasebe işlem fişi düzenlenerek muhasebe yetkilisine gönderilir.
Kredinin devri halinde, yeni mutemedin iki nüsha imza sirküleri de muhasebe
işlem fişine eklenir. Muhasebe işlem fişinde kredinin devrinin yapılacağı
açıkça belirtilir. Devir tarihine kadar yapılmış olan harcamalar, eski
mutemetçe mahsup edildikten sonra kalan avans veya kredi artığı, muhasebe
yetkilisince iş avans ve kredileri hesabına borç ve alacak kaydedilerek
eski mutemedin hesabı kapatılır, yeni mutemet borçlandırılır. Devredilen
avans veya kredinin mahsup süresinin başlangıcı, avans veya kredinin eski
mutemede verildiği veya açıldığı tarihtir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 126 –
(1) İş avans ve kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) Mutemetlere
verilen avanslar bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar 100-Kasa Hesabı veya
103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2) Mutemetler
adına muhasebe birimi veya banka nezdinde açılan krediler bu hesaba borç,
ilgisine göre 333-Emanetler Hesabına, 103-Verilen Çekler ve Gönderme
Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
3) Mutemetlere
verilen avans veya açılan kredilerin tamamı ya da bir kısmı harcama
yetkilisinin izniyle başka bir mutemede devredildiği takdirde, devredilen avans
ya da kredi tutarı, yeni mutemet adına bu hesaba borç ve eski mutemet adına
bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Verilen iş
avans ve kredilerinden yapılan giderlere ilişkin kanıtlayıcı belgeler geldiğinde
harcama tutarı, bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına ya da
varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç;
diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak kaydedilir.
2) Verilen avans
veya banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba
alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3) Bu hesapta
kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içerisinde mahsup veya
iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4) (Mülga:RG-31/3/2026-33210)2
161 Personel
avansları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 127 –
(1) Bu hesap, mevzuatı uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu
avansları ile ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve ücret
ödemeleri karşılığı verilen avansların izlemesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 128 –
(1) Personel avansları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Yolluk
avansları: 6245 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi hükmü uyarınca verilecek
sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarının ödenmesi ve mahsubuyla ilgili
hususlar aşağıda açıklanmıştır.
1) Sürekli görev
yolluğu avansları: Bu avanslar, 6245 sayılı Kanunda sürekli görev yolluğu
alabileceği belirtilenlere harcırah miktarının önceden tayin ve tespiti
mümkün olmayan hallerde verilir. Kendisine sürekli görev yolluğu avansı
verilen kişi, gideceği yere varış tarihinden itibaren bir ay içinde usulüne
göre hazırlayacağı bildirimi dairesine verir. Bildirimde gösterilen
miktarın, verilen avanstan fazla veya noksan olması halinde 6245 sayılı
Kanunun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır. Süresinde mahsup belgeleri
gelmediği takdirde, bildirimin alınarak gönderilmesini sağlamak için durum
dairesine bildirilir. Bildirim vermeyen memur hakkında aynı Kanunun 59 uncu
maddesi fıkrası uyarınca işlem yapılır. Sürekli görev yolluğu avanslarında
memur ve ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse, varışları tarihinden
itibaren bir ay sonunda; memur gitmemiş, aile götürülmemiş veya
getirilmemişse avansın verildiği tarihten başlamak üzere genel hükümlere
göre faiz aranır. Varış tarihi olarak memur veya hizmetlinin yeni görevine
fiilen başladığı tarih esas alınır. Sonradan verilen emirle sürekli görev
yolluğuna esas olan tayinden vazgeçildiği için paranın geri alınması
gerektiği takdirde, faizin başlangıcı, iptal emrinin ilgiliye tebliğ
edildiği tarihi izleyen 15 inci günün sonunda, eğer bu gün tatile rastlarsa
tatili izleyen günden başlar.
2) Geçici görev
yolluğu avansları: Harcırah Kanunu hükümlerine göre, memuriyet mahalleri
dışında bir yere geçici görev, kurs, tedavi, sınav gibi amaçlarla
gönderilenlere verilen avansların; asıl memuriyet mahalline dönüşten
itibaren bir ay içerisinde bildirimin dairesince muhasebe birimine
verilerek mahsup işleminin yaptırılması ve varsa artan paranın iade edilmesi
gerekir. Süresi içerisinde mahsup belgelerini vermeyen, artan parayı iade
etmeyen veya mahsup belgelerini verdiği halde artan parayı iade etmeyenler
hakkında 6245 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır. Geçici
görev yolluğu avansı alanların, süresi içerisinde mahsup belgelerini
vermemesi veya artan parayı iade etmemesi halinde, asıl memuriyet mahalline
dönüşlerinden itibaren bir ay sonundan başlamak üzere faiz alınır. Bir
kişiye, almış olduğu avansı mahsup etmeden başka bir görevlendirme
nedeniyle yeniden avans verildiği takdirde, bir aylık mahsup süresi, her görev
için asıl memuriyet mahalline dönüş tarihi esas alınarak ayrı ayrı
hesaplanır. Avans ödendikten sonra geçici görevlendirmeden vazgeçildiği
için paranın geri alınması gerektiği takdirde, hesaplanacak faizin başlangıcı,
vazgeçme emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci günün sonunda,
eğer bu gün tatile rastlarsa tatili izleyen günden başlar.
b) Maaş ve ücret
avansları
1) Çeşitli
nedenlerle ödeme gününden önce ödenmesi kararlaştırılan maaş ve ücret ödemeleri
personel avansları hesabına borç kaydedilerek izlenir. Ödeme günü geldiğinde
ise bu hesaptan çıkarılarak bütçe giderleri hesabına aktarılır.
Hesabın
işleyişi
MADDE 129 –
(1) Personel avansları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir.
a) Borç
1) 6245 sayılı
Kanun uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları bu hesaba
borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına
alacak kaydedilir.
2) Yılı bütçesinden
karşılanmak üzere ödeme gününden önce yapılan maaş ve ücret ödemeleri bu
hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak
kaydedilir.
3) Yılı
bütçesinden karşılanmak üzere, daha önceki yılda, bütçe dışı avans ve
krediler hesabına borç kaydedilerek verilen personel avansları, mali
yılbaşında bu hesaba borç, 162-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1) Verilen
avanslardan harcanan tutarlar 630-Giderler Hesabına borç, bu hesaba alacak;
diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak kaydedilir.
2) Verilen
avanslardan nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya
102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3) Verilen
avanslardan süresi içerisinde kapatılmayanlar bu hesaba alacak,
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4) (Mülga:RG-31/3/2026-33210)2
162 Bütçe dışı
avans ve krediler hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 130 –
(1) Bu hesap, kurumlarca mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi
duran varlık hesaplarını ilgilendirmeksizin yüklenicilere verilen avanslar;
ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları ile
emanetler hesabına alınan tutarlardan ilgililerine avans olarak ödenen
tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
MADDE 131 –
(1) Özel kanunlarında belirtilen hükümlere göre, bütçe ile ilgilendirilmeksizin
verilen avanslar ile ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen
personel avansları bütçe dışı avanslardır. Bütçe dışı avans ve krediler
hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Emanetler
hesabında kayıtlı paralardan verilecek avanslar
1) İlgililerce,
muhasebe birimlerine yatırılarak emanetler hesabına alınan tutarlardan,
diğer mevzuat hükümleri gereğince görevlendirilecek memurların yolluk ve
diğer giderleri için bütçe dışı avans ve kredi verilebilir. İlgili dairelerce
görevlendirilen memurların kimliği, emanete alınan paraya ait alındının
tarihi, numarası ile bütçe dışı avans ve kredi olarak ödenmesi istenilen
paranın tutarı, bir yazı ile muhasebe birimine bildirilir. Bu yazı muhasebe
işlem fişine bağlanarak bütçe dışı avans, görevlendirilen memur veya
mutemedine ödenir. Görev yapıldıktan sonra, avansın mahsubunu sağlamak
üzere görevli memurlarca düzenlenip, yetkililer tarafından onanmış bulunan
geçici görev yolluğu bildirimi ve paranın tahsilinde verilen alındı
muhasebe birimine gönderilir. Hizmet yapıldıktan sonra bir ay içinde mahsup
belgelerini vermeyenler hakkında Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmü uygulanır.
b) Ertesi yıl
bütçesinden karşılanmak üzere yapılan maaş ve ücret ödemeleri
1) Aralık ayının
15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine
karşılık gelen tutarları bu hesapta izlenir. Yeni mali yılda bu tutarlar,
düzenlenecek ödeme emri ile bütçe giderleri hesabına aktarılır. Bu tutarlar
yeni yıl bütçesi ödeneklerinden karşılanacağından, avans olarak verildiği
yıldan herhangi bir ödenek devri yapılmaz.
c) Yüklenicilere
teminat karşılığı verilen avanslar
1) 5018 sayılı Kanunun
35 inci maddesi gereğince, sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının
yüzde otuzunu geçmemek üzere yüklenicilere teminat karşılığı bütçe dışı
avans ödenebilir.
Hesabın
işleyişi
MADDE 132 –
(1) Bütçe dışı avans ve krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları
aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1) Ertesi yıl
bütçesinden karşılanmak üzere verilen avans ve krediler bu hesaba borç,
100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına
alacak kaydedilir.
2) Aralık ayının
15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine
karşılık gelen tutarları bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak
kaydedilir.
3) İlgililer
tarafından memur yolluğu olarak kurum adına yatırılarak emanete alınan
paralardan, görevli memurlar veya mutemetlerine ödenen avanslar bu hesaba
borç, 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak
kaydedilir.
4) Yüklenicilere
teminat karşılığı verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya
103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan
910- Alınan Teminat Mektupları Hesabına borç, 911- Alınan Teminat Mektupları
Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Verilen avans
ve banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba
alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
2)
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.