İNSAN TİCARETİYLE
MÜCADELE VE MAĞDURLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve
Temel İlke
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; insan ticareti suçunun önlenmesi, insan
ticaretiyle mücadele, insan hakları kapsamında Türk vatandaşı ve yabancı
ayrımı gözetilmeksizin insan ticareti mağdurlarının korunması, yabancı
mağdura ikamet izni verilmesi ve mağdurlara sunulacak destek hizmetlerine ilişkin
usul ve esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, Türk
vatandaşı veya yabancı ayrımı gözetmeksizin insan ticaretine konu olmuş
gerçek kişileri kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma
Kanununun 121 inci maddesine ve 30/1/2016 tarihli ve 6667 sayılı Kanunla
uygun bulunan Avrupa Konseyi İnsan Ticaretine Karşı Eylem Sözleşmesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: İçişleri Bakanını,
b) Bakanlık: İçişleri
Bakanlığını,
c) Çocuk: 18 yaşını doldurmamış
ve ergin olmamış kişiyi,
ç) Daire Başkanlığı: İnsan
Ticareti Mağdurlarını Koruma Dairesi Başkanlığını,
d) Değerlendirme raporu: İnsan
ticareti mağduru ikamet izninin uzatılmasına veya iptaline, destek
programının sonlandırılmasına ilişkin değerlendirmeleri içeren raporu,
e) Düşünme süresi: Mağdurun,
suçun sebep olduğu olumsuz etkilerden kurtulması ve yetkililerle işbirliği
yapıp yapmayacağına serbest iradesiyle karar verebilmesi için tanınan otuz
günlük süreyi,
f) Genel Müdür: Göç İdaresi
Genel Müdürünü,
g) Genel Müdürlük: Göç İdaresi
Genel Müdürlüğünü,
ğ) Gönüllü ve güvenli geri
dönüş programı: Yabancı mağdurun tanımlama işlemi sonrasında, destek
programının uygulandığı sırada veya program bitiminde destek programından
yararlanmak istemediğini beyan veya talep etmesi hâlinde Genel Müdürlüğün
koordinasyonu dâhilinde Müdürlük tarafından kendi ülkesine veya güvenli
üçüncü ülkeye gönderilmesini,
h) İkamet izni: İnsan ticareti
mağduru ikamet iznini,
ı) İl Komisyonu: İl İnsan
Ticaretiyle Mücadele Koordinasyon Komisyonunu,
i) İnsan ticareti: 26/9/2004
tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 80 inci maddesinde yaptırıma
bağlanan fiilleri,
j) İnsan ticareti mağduru
tanımlama belgesi: Uzman personel tarafından hazırlanan uzman raporuna
istinaden Müdürlük tarafından düzenlenen ve onaylanan formu,
k) Kanun: 6458 sayılı
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununu,
l) Kolluk: Jandarma, polis,
sahil güvenlik ve gümrük muhafaza görevlilerini,
m) Komisyon: İnsan Ticaretiyle
Mücadele Koordinasyon Komisyonunu,
n) Mağdur: İnsan ticareti
suçuna maruz kalan veya kaldığı yönünde kuvvetli şüphe duyulan gerçek kişiyi,
o) Mağdur destek hizmetleri:
Düşünme süresinde ve sonrasında mağdurun güvenliği, sağlığı ve özel durumu
gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına dayalı olarak verilen mağdur
destek programı ile gönüllü ve güvenli geri dönüş programını,
ö) Mağdur destek programı:
İnsan ticareti mağduruna düşünme süresi boyunca, mağdurun güvenliği, sağlığı
ve özel durumu gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına dayalı olarak
verilen barınma, sağlık hizmetlerinden yararlanma, eğitim-öğretim,
psiko-sosyal, hukuki ve sosyal hizmetler ile iş gücü piyasasına erişim,
maddi-manevi destek ve tercümanlık hizmeti sağlanması ve buna benzer
hizmetleri içeren program ile yargılama sürecinde Adalet Bakanlığı ile
koordineli olarak verilecek destek programını,
p) Müdür: İl veya ilçe Göç
İdaresi Müdürlerini,
r) Müdürlük: İl veya ilçe Göç
İdaresi Müdürlüklerini,
s) Sığınmaevi: Mağdurun güvenli
şekilde barındırıldığı yeri,
ş) Tanımlama: İnsan ticareti
suçuna maruz kalan veya kaldığı yönünde kuvvetli şüphe duyulan gerçek kişinin
insan ticareti mağduru olarak belirlenmesini,
t) Ulusal eylem planı: İnsan
ticaretinin önlenmesi, bu suçla mücadele ve insan ticaretinin süreçlerine
ilişkin oluşturulan ve stratejileri belirleyen belgeyi,
u) Uzman personel: İl göç
uzmanı, il göç uzman yardımcısı, psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog gibi
alanında çalışan uzman personeli,
ü) Uzman raporu: Uzman
personelin, insan ticareti suçunun göstergelerine yönelik detaylı inceleme ve
yapılan mülakat sonrasında, kişi ile ilgili olarak insan ticareti mağduru
olduğu veya olmadığı yönünde verilen kararı içeren raporu,
v) Vaka yöneticisi: Uzman
raporunu ve risk analizini yapan vakanın tüm süreçlerini takip eden
müdürlükte görevli uzman personeli,
y) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti
Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
ifade eder.
Temel ilke
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasında; insan haklarına dayalı, toplumsal cinsiyet
eşitliği temelinde, sosyal devlet ilkesine uygun, adil, etkili ve süratli bir
usul izlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Önleme, Mücadele,
Koordinasyon ve İşbirliği
Komisyon
MADDE 5 – (1) İnsan
ticareti suçunu önleme ve bu suçla mücadeleye ilişkin politika ve
stratejilerin oluşturulması konusunda çalışmalar yürütmek, eylem planı
hazırlamak, kamu kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ile sivil
toplum kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla Kanunun 117 nci
maddesine istinaden Komisyon oluşturulur.
(2) Komisyon; Bakanlık
Müsteşarı veya görevlendireceği Müsteşar yardımcısının başkanlığında Yargıtay
Başkanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı temsilcisi, Adalet, Aile ve
Sosyal Politikalar, Avrupa Birliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Milli Eğitim,
Kültür ve Turizm, Dışişleri, Sağlık, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları ile
Türkiye İnsan Hakları Kurumu, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Milli
İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel
Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü,
Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Türkiye Barolar
Birliğinin üst düzey temsilcileri ve Genel Müdürlük temsilcilerinden oluşur.
(3) Komisyon toplantılarına,
ilgili diğer bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra
birimlerinin temsilcileri ile konuyla ilgili akademisyenler, uzmanlar ve
sivil toplum kuruluşları çağrılabilir. Uluslararası veya hükümetler arası
kuruluş temsilcileri de gözlemci olarak davet edilebilir.
(4) Komisyon, insan ticaretiyle
mücadele ulusal koordinatörlük görevini de yerine getirir ve başkanı ulusal
koordinatördür.
(5) Komisyon alt çalışma
grupları oluşturmaya yetkilidir.
(6) Komisyon, insan ticareti
konusunda yıllık olarak durum analizi yapmak amacıyla uzman görevlendirebilir
veya akademisyen görevlendirilmesini yetkili kurum ve kuruluşlardan talep
edebilir.
Toplantı ve gündem
MADDE 6 – (1) Komisyon,
şubat ayında olağan olarak toplanır. Komisyon, gerekli görüldüğü hallerde
Başkanın çağrısı üzerine olağanüstü toplanabilir. Üyeler, Komisyonun
olağanüstü toplanmasına ilişkin Başkana öneride bulunabilir.
(2) Komisyon toplantıları,
Genel Müdürlükte veya Komisyon Başkanının uygun göreceği yerde yapılır ve
toplantı gündemi, yeri ve zamanı üyelere yazılı olarak bildirilir.
(3) Komisyon üyeleri gündeme
alınmasını önerdikleri konuları Genel Müdürlüğe bildirirler.
(4) Komisyon, üyelerinin salt
çoğunluğuyla toplanır. Toplantıya katılanların oy çokluğuyla karar alır.
Komisyon kararları toplantı esnasında yazılır ve katılanlar tarafından
imzalanır.
Komisyonun görevleri
MADDE 7 – (1) Komisyonun
görevleri şunlardır:
a) İnsan ticaretiyle mücadele
alanında politika ve stratejilerin oluşturulması konusunda çalışmalar
yürütmek,
b) Ulusal eylem planlarına
ilişkin konularda görüş ve önerilerde bulunmak,
c) İnsan ticaretiyle mücadelede
ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ile sivil
toplum kuruluşları arasında koordinasyona ilişkin konuları görüşmek,
ç) İnsan ticareti suçunun
önlenmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlarca alınması gereken tedbirleri
tespit etmek ve tespit edilen tedbirleri ilgili kurum ve kuruluşlara
bildirmek,
d) Mağdurların korunması,
barındırılması ve desteklenmesi ile ilgili önerilerde bulunmak,
e) İnsan
ticaretine ilişkin ulusal ve uluslararası düzeyde verilerin toplanması,
karşılaştırılması, uyumlaştırılması ve analizinin yapılması konusunda
koordinasyonu sağlamak,
f) Genel Müdürlük tarafından
hazırlanan yıllık raporu görüşmek,
g) İnsan ticaretiyle ilgili
mevzuatın geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunmak,
ğ) İnsan ticaretiyle mücadele
ve mağdurların korunması alanında iş ve işlemlerin yürütülmesine katkı
sağlamak.
(2) Komisyonun sekretarya ve
destek hizmetleri, Daire Başkanlığı tarafından yerine getirilir.
Yıllık rapor
MADDE 8 – (1) Genel
Müdürlük; kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ile yerel ya da
ulusal düzeyde mağdurlara hizmet sunan diğer kuruluşlar tarafından temin
edilen bilgileri ve verileri analiz ederek ülke genelinde insan ticaretinin
durumu hakkında yıllık rapor düzenler.
İl Komisyonu
MADDE 9 – (1) Genel
Müdürlük tarafından uygun görülen illerde, insan ticaretiyle mücadele ve
mağdurların korunmasına ilişkin iş ve işlemleri takip etmek ve koordinasyonu
sağlamak üzere İl Komisyonu kurulur.
(2) İl Komisyonu, ilde Valinin
veya Vali Yardımcısının başkanlığında, Belediye Başkanı, Cumhuriyet
Başsavcısı, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürü, Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Müdürü, İl Milli Eğitim Müdürü, İl Kültür ve Turizm Müdürü, Çalışma ve İş
Kurumu İl Müdürü, İl Sağlık Müdürü, İl Emniyet Müdürü, İl Jandarma Komutanı,
İl Göç İdaresi Müdürü veya temsilcileri ile varsa Sahil Güvenlik Komutanlığı,
Gümrük Muhafaza Teşkilatı ve İldeki Baro temsilcisinden oluşur.
(3) İl Komisyonu toplantılarına
ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları ve sivil toplum
kuruluş temsilcileri davet edilebilir.
(4) İl Komisyonlarının görev ve
çalışmasına ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(5) İl Komisyonunun sekretarya
ve destek hizmetleri, Müdürlük tarafından yerine getirilir.
Acil yardım ve ihbar hattı
MADDE 10 – (1) Genel
Müdürlük tarafından Acil Yardım ve İhbar Hattı kurulur, işletilir veya
işlettirilir. Bu amaçla Genel Müdürlük tarafından kurulan çağrı merkezleri,
Acil Yardım ve İhbar Hattı olarak da kullanılabilir.
(2) Acil Yardım ve İhbar
Hattına yapılan bildirimlerle ilgili olarak, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanununun 158 inci maddesi çerçevesinde işlem yapılır.
(3) Acil Yardım ve İhbar Hattı
görevlileri, kendilerine intikal eden kişisel bilgileri yasalarla
yetkilendirilen merciler ile görevleri gereği bilgi sahibi olması gerekenler
dışında hiçbir kişi ya da kurumla paylaşamazlar.
(4) Acil Yardım ve İhbar
Hattına yapılan bildirimler, kayıt altına alınır ve beş yıl süreyle saklanır.
(5) Acil Yardım ve İhbar Hattı
görevlileri, yapılan ihbar, şikâyet ve bildirimleri olayın olduğu yer kolluk
birimine ve Müdürlüğe bildirir.
(6) Kolluk, Acil Yardım ve
İhbar Hattından kendisine yönlendirilen ihbar, şikâyet ve bildirimlerle
ilgili Müdürlüğe bilgi vermek ve yapılan işlem sonucu hakkında geri bildirim
yapmakla yükümlüdür.
Talebin azaltılmasına
yönelik faaliyetler
MADDE 11 – (1) Genel
Müdürlük, insan ticaretine yol açan, kadın ve çocuklar başta olmak üzere,
kişilerin her türlü istismarına sebep olan talebi engellemek için eğitici,
sosyal ve kültürel alanlarda bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri
yürütür.
(2) Bu faaliyetler, ilgili
Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile Genel
Müdürlük arasında işbirliği halinde yürütülür.
Eğitim ve farkındalık
faaliyetleri
MADDE 12 – (1) Genel
Müdürlük; kolluk personeline, mağdurlar ile karşılaşma ihtimali yüksek olan
kamu kurum ve kuruluşlarının görevlilerine ve sivil toplum kuruluşlarının
çalışanlarına yönelik eğitim çalışmaları düzenler.
(2) Genel Müdürlük,
yükseköğretim kurumları da dâhil olmak üzere insan ticaretinin önlenmesine
yönelik araştırmaları teşvik eder.
(3) Genel Müdürlük, kamu kurum
ve kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, mahalli idareler, yükseköğretim
kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içerisinde, bireylerin
insan ticareti suçuna maruz kalmalarını engellemek amacıyla uygun olan
yazılı, görsel iletişim araçları ve materyalleri aracılığıyla farkındalık
faaliyetleri ve eğitim programları düzenler.
(4) Genel Müdürlüğün talebiyle
Milli Eğitim Bakanlığı, Adalet Bakanlığı Türkiye Adalet Akademisi Başkanlığı,
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı
gibi kurum ve kuruluşların merkez ve taşra teşkilatı eğitim müfredatında
insan ticareti suçu konusuna yer verebilir.
Tüzel kişilerin sorumluluğu
MADDE 13 – (1) Tüzel
kişilerin sorumluluğuna ilişkin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesi
hükmü uygulanır.
Veri tabanı oluşturulması,
kişisel verilerin gizliliği ve paylaşımı
MADDE 14 – (1) Genel
Müdürlük, mağdurlara, insan tacirlerine, insan ticareti sürecine ve adli
makamlar tarafından yapılan işlemlere ilişkin toplanan verileri ilgili kurum
ve kuruluşlardan talep eder. İlgili kurumlar talep edilen verileri ivedilikle
Genel Müdürlüğe iletir.
(2) Genel Müdürlük, bu
Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesi sırasında ilgili
Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi, belge ve istatistik talep
edebilir. Bu talepler geciktirilmeksizin yerine getirilir.
(3) Toplanan kişisel veriler
konusunda gizlilik esastır.
(4) İnsan ticaretine ilişkin
terimlerin, tanımların ve insan ticaretine maruz kalmış kişilerin tespitinde
kullanılan ölçütlerin ulusal düzeyde standartlaştırılması sağlanır.
(5) İnsan ticareti ile mücadele
ve mağdurların korunması süreci kapsamındaki yetkililer ve görevliler;
edindikleri gizlilik taşıyan her tür bilgi ve belge ile kişisel sırları
yetkililerden başkasına açıklayamaz, kendilerinin veya üçüncü kişilerin
yararına kullanamaz.
(6) Mağdurun kimliğine ve
güvenliğine ilişkin kişisel veriler, aile üyelerinin tespiti ve bulunmasına
yönelik işlemler dışında hiçbir surette kimseye açıklanamaz.
(7) İnsan ticareti mağdurlarının
korunmasına yönelik Genel Müdürlükçe yürütülen iş ve işlemler konusunda,
araştırma, alan taraması ve anket çalışması Genel Müdürlüğün iznine tabidir.
Özel kanunlarda yer verilen ilgili hükümler saklıdır.
İşbirliği
MADDE 15 – (1) Genel
Müdürlük, insan ticaretinin önlenmesi, mücadele edilmesi, mağdur tanımlama
süreci, mağdurların korunması, barındırılması ve geri dönüş işlemleri
alanında, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, mahalli idareler,
sivil toplum kuruluşları, yükseköğretim kurumları, akademisyenler, yerli ve
yabancı uzmanlar ile suçun sınır aşan özelliğini göz önünde bulundurarak
ilgili ülkeler, uluslararası ve hükümetler arası kuruluşlarla işbirliği
yapabilir.
(2) Genel Müdürlük, kaynak
ülkelerle, insan ticaretinin önlenmesi, mağdurların korunması ve
desteklenmesi alanında işbirliği yapabilir.
(3) İnsan ticaretiyle mücadele
ve mağdurların korunması alanında bu Yönetmelikte düzenlenmeyen hâllerde
Genel Müdürlük, ilgili kurum ve kuruluşlardan her türlü destek talebinde
bulunabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mağdur Tanımlaması
ve İkamet İzni
İhbar, şikâyet ve bildirim
MADDE 16 – (1) Mağdur
olduğunu beyan eden veya insan ticareti suçundan haberdar olan herkes durumu
yazılı, sözlü veya elektronik olarak, acil yardım ve ihbar hattına,
Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa ihbar eder.
(2) Genel Müdürlüğe,
Müdürlüklere, acil yardım ve ihbar hattına yapılan ihbar ve şikâyetler derhal
Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa bildirilir.
(3) Valilik veya Kaymakamlığa
yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
(4) Sivil toplum kuruluşları
kendilerine yapılan insan ticareti suçu ile ilgili ihbarları, Müdürlüğe,
kolluğa veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
(5) Sözlü yapılan şikâyet ve
ihbarlar hakkında tutanak düzenlenir ve tutanak Cumhuriyet Başsavcılığına en
seri vasıtalarla iletilir.
(6) Kolluk, insan ticareti suçu
kapsamında soruşturma başlatılan kamu görevlileri hakkında Cumhuriyet
Savcılığının izniyle Genel Müdürlüğe derhal bilgi verir.
(7) İnsan ticareti mağduru ile
karşılaşma ihtimali yüksek olan Aile ve Sosyal Politikalar, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik ve Sağlık Bakanlığı gibi kurum ve kuruluşlar mağdur olduklarından
şüphelendikleri kişiyi Acil Yardım ve İhbar Hattına ve ayrıca ivedilikle
Müdürlüğe, kolluğa veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
Mağdur tanımlaması
MADDE 17 – (1) Kolluk,
yapılan operasyonlarda kişilerin zorla çalıştırılması, fuhşa konu olmaları,
zorla hizmet ettirme, zorla evlendirme, organ ve dokularından yararlanma,
çocuk işçiliği, çocukların suçta kullanılmaları ve çocukların dilendirilmesi,
evlatlık verilmesi gibi insan ticareti suçu kapsamında değerlendirilebilecek
vakalarda Müdürlükle irtibata geçer.
(2) Fuhuşla mücadele kapsamında
yapılan operasyonlar sırasında tespit edilen veya fuhşa sürüklenen kişilerin
insan ticareti mağduru olabileceği değerlendirilerek, ön tespitin titizlikle
yapılması sağlanır ve kamu sağlığı açısından tehdit oluşturabilecek hastalık
taşıma riski olduğundan, öncelikle işlemleri tamamlanır.
(3) Kollukta, görüşme sırasında
muhtemel mağdurlardan 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri
Kanununun 234 üncü maddesi kapsamında olanlara baro tarafından avukat
görevlendirilir.
(4) Mağdur olduğu veya
olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan kişilerle ilgili olarak, genel
adli muayene raporu ve ilgili belgelerle birlikte mağdurun Müdürlüğe sevki
kolluk tarafından sağlanır.
(5) Kolluk birimlerinin talebi
hâlinde Müdürlükte görevli uzman personelden en az biri, insan ticareti
suçunun göstergelerine yönelik detaylı inceleme yapmak ve görüşme sırasında
hazır bulunmak üzere görevlendirilir.
(6) Müdürlük tarafından
görevlendirilen uzman personel, mağdurun içinde bulunduğu psikolojik durumu
göz önünde bulundurarak uygun bir ortamda veya mağdurun bulunduğu yerde Ek-1’de
yer alan tutanağa göre mülakat yapar.
(7) Müdürlük personeli
tarafından muhtemel insan ticareti mağdurları ile gerçekleştirilen mülakatlar
esnasında, kolluk birimleri tarafından alınan ifadede yer almayan ve suç
soruşturmasına ışık tutacak bilgiler elde edilmesi hâlinde bu bilgiler kolluk
veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir.
(8) Müdürlük uzman personeli
tarafından, soruşturmanın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde insan ticareti
suçunun göstergelerine yönelik detaylı inceleme ve kişi ile yapılan mülakat
sonrasında, kişinin mağdur olup olmadığı yönünde rapor tanzim edilir.
(9) Uzman personel tarafından
hazırlanan rapora istinaden düzenlenen ve Ek-2’de yer alan insan ticareti
mağduru tanımlama belgesi Müdürlük tarafından onaylanır.
(10) İnsan ticareti mağduru
tanımlama belgesi onaylanan kişiyle ilgili olarak Müdürlük tarafından kayıt
işlemi yapılır.
(11) Mağdurlara yönelik iş ve
işlemler sırasında mağdurun güvenliği için gerek görülmesi hâlinde Müdürlük
tarafından kolluk refakati talep edilebilir.
(12) Mağdur olarak tanımlanan
yabancıya, kendi dilinde veya anlayacağı bir dilde, sunulacak destek
hizmetleri anlatılır, sığınmaevine sevk işleminin ardından mağdur yabancı ise
ikamet izni işlemlerine başlanır.
(13) Mağdurun ruhen veya
bedenen engelli olduğu yönünde kanaat oluşması halinde, durumu tutanakla
tespit edilerek gerekli destek ve yardım hizmetlerine yönlendirilir.
Mağdur tanımlamasındaki
esaslar
MADDE 18 – (1) İnsan
ticareti suçunun mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan
kişiler şikâyetçi olup olmadığına bakılmaksızın, soruşturma veya
kovuşturmanın sonucu beklenmeden yapılacak idari işlem ile mağdur olarak
tanımlanır.
(2) İhtiyaç durumunda
tanımlama sürecindeki mağdura, Müdürlükçe psiko-sosyal destek sağlanır.
(3) Mağdurun, ruhsal yönden
tedaviye veya gözetime ihtiyacı olduğu doktor raporuyla anlaşıldığı takdirde;
mağdur, psikiyatrik tedavisi için ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı bulunan
hastanelere genel hükümlere göre sevk edilir.
(4) Mağdur olarak tanımlanan
yabancı, ülkesine gönüllü ve güvenli geri dönüşü sağlandıktan sonra ülkemizde
tekrar insan ticareti suçundan mağdur olduğu takdirde, mağdur tanımlaması
Genel Müdürlüğün görüşleri doğrultusunda gerçekleştirilir.
(5) Mağdur olduğu veya
olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan, ancak tanımlama sürecinde
psikolojik ve/veya fiziksel sorunları nedeniyle mülakat yapılamayan kişilerin
iyileşme sürecinde veya sonrasında mülakatı tamamlanır.
(6) Soruşturma veya kovuşturma
aşamasında mağdurların dinlenmesi, görüntü ve ses kaydı alınması 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanununun 52 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre
yerine getirilir.
(7) Mağdur olduğu veya
olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan kişiler, tanımlama sürecinde sınır
dışı işlemine konu edilmez.
(8) Mülakat öncesinde kişiler,
insan ticareti suçu ve bu suça maruz kalanların faydalanabileceği haklar
konusunda bilgilendirilir.
(9) Kişilerle yapılan
mülakatlarda yaş, cinsiyet, uyruk, ikamet gibi demografik özellikler ile
sömürü belirtileri, beden dili, kişinin yaşam koşulları, çevresi ile olan
ilişkileri birlikte değerlendirilir.
(10) Tanımlama sürecinde
gerçekleştirilecek iş ve işlemler esnasında, mağdur yabancı ise talebi
üzerine veya re’sen, Müdürlük tarafından tercüman sağlanır. Mağdurun kadın olması
durumunda, varsa, tercümanın da kadın olması tercih edilir.
(11) Kanunun 54 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (ç) ve (ğ) bentleri uyarınca hakkında sınır dışı etme
kararı alınan yabancılarla Müdürlük tarafından insan ticareti göstergelerine
yönelik olarak mülakat gerçekleştirilir.
(12) Mülakat sırasında ikamet
ve çalışma izni elde etme amaçlı yanıltıcı beyanlarda bulunan ve belge sunan
kişiler insan ticareti mağduru olarak tanımlanamaz.
Vaka yönetimi
MADDE 19 – (1) Genel
Müdürlük, uygun görülen illerde insan ticareti vakalarında tüm süreci takip
etmek üzere, vaka yöneticisi belirleyebilir.
(2) Vaka yönetimine ilişkin
usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir.
İkamet izni
MADDE 20 – (1) Mağdur
olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara,
yaşadıklarının etkisinden kurtulabilmesi ve yetkililerle işbirliği yapıp
yapmayacağına karar verebilmesi amacıyla Valiliklerce otuz gün süreli ikamet
izni verilir.
(2) Otuz günlük ikamet izni
süresinde mağdurun güvenliği ve özel durumu göz önünde bulundurularak,
mağdurun ülkede kalmak istemesi hâlinde sığınmaevinde barındırılması esastır.
(3) Bu ikamet izninde, Kanunda
sayılan diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmaz.
(4) Genel Müdürlük veri
tabanına, tanımlanan mağdurun kişisel verilerinin gizliliği esas alınarak,
Müdürlüklerde yetkilendirilen personel tarafından gerekli veri giriş
işlemleri yapılır.
(5) Yabancı uyruklu mağdur ve
çocuğuna, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 88 inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendine göre ikamet izni verilir. Mağdurun daha önceki
dönemlerde vize ve ikamet süresi ihlalinden kaynaklanan cezalarının
bulunması, ikamet izni düzenlemesine engel teşkil etmez.
(6) Mağdur olan veya olduğu
yönünde kuvvetli şüphe duyulan kişilere verilen düşünme süresi esnasında veya
bitiminde destek programından faydalanmak istemediğini ve yetkililerle
işbirliği yapmayacağını yazılı olarak açıkça beyan eden kişi de mağdur olarak
tanımlanır. Bu durumda, mağdurlara yabancılara ilişkin genel hükümler uygulanır.
İkamet izninin uzatılması ve
iptali
MADDE 21 – (1) Mağdurun
barındırıldığı ilde bulunan Müdürlükte görevli uzman personel tarafından,
iyileşme ve düşünme süresi tanımak amacıyla verilen ikamet izninin uzatılması
için Ek-3’te yer alan değerlendirme raporu hazırlanır.
(2) Değerlendirme raporuna
istinaden ikamet izni uzatılması uygun görülen mağdurların ikamet izni en
fazla altışar aylık sürelerle uzatılır. Ancak bu süreler hiçbir şekilde
toplam üç yılı geçemez.
(3) 29 uncu madde kapsamında
mağdur destek programının sonlandırıldığı durumlarda verilen ikamet izinleri
uzatılmaz veya iptal edilir.
(4) Destek hizmetlerinden
sadece gönüllü ve güvenli geri dönüş programı talep eden mağdurun ikamet
izni, gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemi gerçekleştikten sonra iptal
edilir.
(5) Destek programı sürecinde
mağdurun, gönüllü ve güvenli geri dönüş programından faydalanmak istemesi
hâlinde, ikamet izni, gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemi
gerçekleştirildikten sonra iptal edilir.
(6) İnsan ticareti mağduru
olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunan yabancıların, kendi
girişimleriyle suçun failleriyle yeniden bağ kurduklarının belirlendiği
durumlarda ikamet izinleri iptal edilir. Ancak; bu eylemi karşı koyamayacağı
veya kurtulamayacağı cebir, şiddet, korkutma, tehdit sonucu ya da psikolojik
sebeplerle yapıp yapmadıkları araştırılır. Müdürlük ve sığınmaevi
görevlilerinin görüşlerini içeren değerlendirme raporunda bu nedenlerden
birinin varlığı konusunda kanaat oluşursa, mağdurun ikamet izni iptal edilmez.
(7) İkamet izninin uzatılması
veya iptali, mağdurun ikametinin bulunduğu yerdeki Valilik onayına tabidir.
(8) İnsan Ticareti Mağduru
Tanımlama Belgesi onaylanmayan, ikamet izninin uzatılması kararı verilmeyen,
ikamet izni iptal edilen veya destek hizmetlerinden faydalanmayı tercih
etmeyen ve destek programı sonlandırılan yabancı uyruklu kişiler hakkında
yabancılara ilişkin genel hükümler uygulanır.
(9) Kamu düzeni ve güvenliği
açısından tehdit oluşturması veya kişinin mağdur olmadığının anlaşılması
hâlinde ikamet izni düzenlenmez ve düzenlenen ikamet izni iptal edilir.
(10) Mağdurun ikamet izninin
uzatılmasını talep etmesi ve sığınmaevi dışında bir adreste kalmak istemesi
hâlinde, kolluk tarafından, belirtilen adres ve varsa o adreste ikamet eden
kişilerle ilgili olarak tahkikat yapılır ve bu tahkikat on gün içerisinde
sonuçlandırılır.
Kanun kapsamında olan
mağdurlar
MADDE 22 – (1) Kanun
kapsamındaki, uluslararası koruma başvuru veya statü sahipleri ile geçici
korumaya tâbi olanlar ve diğer yabancılardan, mağdur olduğu veya olabileceği
yönünde kuvvetli şüphe duyulanlar hakkında, insan ticareti mağdurlarına
ilişkin hükümler de uygulanır.
İnsan ticareti mağduru
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları
MADDE 23 – (1) Mağdur
olarak tanımlanan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı aile bireyleri, kadınlar ve
beraberindeki çocukların tanımlama sonrasındaki iş ve işlemleri 8/3/2012
tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine
Dair Kanun hükümlerine göre yürütülür. Yurtdışında insan ticareti suçuna
maruz kalan Türk vatandaşları ile ilgili işlemler de aynı Kanun kapsamında
yürütülür.
(2) Mağdur olarak tespit edilen
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ve çocuk mağdurlara sunulacak destek
hizmetleriyle ilgili usul ve esasların belirlenmesi için Aile ve Sosyal
Politikalar Bakanlığı ile protokol yapılır.
İnsan ticareti mağduru
çocuklar
MADDE 24 – (1) Yaşça
çocuk olma incelemesi devam eden mağdurlar, bu inceleme bitinceye kadar çocuk
olarak kabul edilir.
(2) Çocuk mağdurla ilgili
tanımlama sürecinde çocuğun yüksek yararı ilkesi gözetilir. Çocuklarla
yapılan görüşmelerde mutlaka psikolog ya da sosyal çalışmacı bulunur.
(3) Mağdur olarak tanımlanan
çocuk ile ilgili işlemler, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma
Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Mağdur olarak tanımlanan çocuk, Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığının ilgili birimlerine teslim edilir.
(4) Millî Eğitim Bakanlığı,
insan ticareti mağduru çocuklar ve insan ticareti mağdurlarının beraberindeki
çocukların eğitim hizmetine erişimi amacıyla gerekli tedbirleri alır.
(5) Mağdur çocukların gönüllü
ve güvenli geri dönüş programı sürecinde de risk ve güvenlik değerlendirmesi
yapılarak çocukların yüksek menfaati gözetilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mağdurun
Korunması, Barındırılması, Destek Hizmetleri
Sığınmaevleri
MADDE 25 – (1) Genel
Müdürlük, uzman personelin görev yaptığı, mağdurların fiziki, psikolojik
tedavilerine erişimi ile koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkin olarak
uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetlerinin verildiği, çalışmaları
yedi gün yirmi dört saat esasına göre yürütülen sığınmaevleri kurar, işletir
veya tamamını ya da bir kısım hizmetlerini protokol yaparak işlettirebilir.
(2) Muhtemel veya tanımlanan
mağdurlar, Müdürlüğe ait sığınmaevlerine, mümkün olmaması halinde kamu kurum
ve kuruluşlarına, mahalli idarelere, sivil toplum kuruluşlarına ait
sığınmaevleri veya benzeri hizmet kuruluşlarından birine yerleştirilir.
(3) Sığınmaevlerinin yeri
gizlidir. Müdürlük, kolluk, sığınmaevi görevlileri, diğer görevliler ve
destek programından yararlanan mağdurlar gizlilik kurallarına riayet etmek
zorundadır.
(4) Genel Müdürlüğe ait geri
gönderme ve kabul barınma merkezlerinde; mağdurların ön tanımlama, tanımlama,
sığınmaevine sevk, gönüllü ve güvenli geri dönüş işlemleri sırasında kısa
süreli kalabileceği ayrı mekânlar tahsis edilebilir. Bu yerler, ikinci
fıkrada belirtilen yerlerde kalma imkânı bulunmaması hâlinde yabancı mağdur
için hazır bulundurulur.
Sığınmaevine sevk
MADDE 26 – (1) Müdürlük,
tanımlanan veya muhtemel mağdurların sığınmaevine veya benzeri hizmet
kuruluşlarından birine, Genel Müdürlük bilgisi dâhilinde yerleştirilmesini
sağlar.
(2) Mağdurun sığınmaevine sevki
Valilik koordinesinde sağlanır ve bu durum tutanak altına alınır.
(3) Mağdurun tanımlandığı ilde
barındırılamaması durumunda sevk eden Valilik personeli tarafından,
sığınmaevinin bulunduğu İldeki Müdürlük görevlilerine mağdur tutanakla teslim
edilir.
(4) Ulaşım ve diğer giderler
Müdürlük veya protokol hükümlerine göre ilgili kurum veya kuruluş tarafından
karşılanır.
(5) Sığınmaevine sevk
sırasında ve sonrasında kişinin hayatı veya vücut bütünlüğü bakımından bir
tehlikenin mevcut olması hâlinde 6284 sayılı Kanun kapsamında gerekli
tedbirler alınır ve kolluk refakati sağlanır.
Mağdurun barındırılması
MADDE 27 – (1) Mağdurun
sığınmaevinde barındırılması esastır.
(2) Mağdur, destek programı
kapsamında, uygun sığınmaevine veya benzeri hizmet kuruluşlarından birine
yerleştirilir.
(3) Mağdurun sığınmaevindeki
toplu yaşam kuralları ile uyması gereken güvenlik önlemlerini içeren metin
kendisine anlayabileceği dilde okunur, izah edilir ve bu metni imzalaması
sağlanır.
(4) Mağdur, destek programı
kapsamında kaldığı sığınmaevinden yetkililere haber vermeden ayrıldığı
takdirde sığınmaevi yetkililerince tutanak düzenlenir ve derhal Müdürlüğe ve
kolluğa bilgi verilir.
(5) Müdürlük, mağdurla ilgili
tüm süreçler konusunda Genel Müdürlüğü bilgilendirir.
Destek programı
MADDE 28 – (1) Düşünme
süresinde, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında ve sonrasında mağdurun
güvenliği, sağlığı ve özel durumu gözetilerek, bilgilendirme ve rıza esasına
dayalı olarak mağdur destek programı verilir.
(2) Mağdura asgari düzeyde ve
imkânlar çerçevesinde sağlanacak mağdur destek programı;
a) Sığınmaevlerinde veya
güvenli yerde barınmasını,
b) Sağlık hizmetlerine
erişiminin sağlanması,
c) Psiko-sosyal destek
sağlanmasını,
ç) Sosyal hizmet ve yardımlara
erişimini,
d) Hukuki yardıma erişim ve
mağdurların yasal haklarına ilişkin danışmanlık hizmeti ve bilgi verilmesini,
e) Eğitim ve öğretim
hizmetlerine erişim konusunda rehberlik yapılmasını,
f) Mesleki eğitim alması ve iş
gücü piyasasına erişimi konusunda destek verilmesini,
g) Temel ihtiyaçlarını
karşılayacak düzeyde geçici maddi destek temini amacıyla 29/5/1986 tarihli ve
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümleri
uyarınca maddi destek konusunda gerekli rehberliğin sağlanmasını,
ğ) İlgili sivil toplum
kuruluşları ile uluslararası ve hükümetler arası kuruluşlar tarafından
sağlanabilecek danışmanlık hizmetlerine erişimini,
h) Tercümanlık hizmeti
verilmesini,
ı) Vatandaşı olduğu ülkenin
büyükelçiliği veya konsolosluğuna, rızası hâlinde bilgi verilmesini,
i) Vatandaşı olduğu ülke
büyükelçilik veya konsolosluk yetkilileriyle görüşebilme imkânı tanınmasını,
j) Kimlik tespiti ve seyahat
belgelerinin temini konusunda yardım sağlanmasını,
k) Genel Müdürlük tarafından
uygun görülen diğer hizmetleri,
kapsar.
Mağdur destek programının
sona ermesi
MADDE 29 – (1) Mağdurun;
a) Destek programından
faydalanmak istememesi,
b) İradeyi sakatlayan haller
dışında, özgür iradesiyle suçun failleriyle bağlantı kurduğunun tespit
edilmesi,
c) Sığınmaevinden haber
vermeden ayrılması,
ç) Destek programında alınan
tedbirlere uymaması,
d) Yetkililerle işbirliği
yapmaması,
e) Mağdur olmadığının
anlaşılması,
f) Gerçek dışı beyanda
bulunduğunun anlaşılması,
durumlarında Müdürlük uzman
personeli tarafından düzenlenen değerlendirme raporuna istinaden destek
programı sonlandırılabilir.
(2) Değerlendirme raporuna
istinaden, yabancı mağdura düzenlenmiş olan ikamet izni uzatılmaz veya iptal
edilir.
(3) Destek programından gönüllü
olarak ayrılmak isteyen mağdur, gönüllü ve güvenli geri dönüş programı ile
kişisel güvenliği konusunda Müdürlük tarafından bilgilendirilir.
(4) Mağdur, destek programı
sırasında programdan ayrılmak istediğini yazılı veya sözlü olarak sığınmaevi
görevlilerine bildirdiği takdirde, bu bildirim Müdürlüğe iletilir.
Gönüllü ve güvenli geri
dönüş programı
MADDE 30 – (1) Gönüllü
ve güvenli geri dönüş programı, mağdurun destek programından yararlanmak
istemediğini, destek programı uygulandığı sırada veya program bitiminde talep
etmesi hâlinde Genel Müdürlüğün koordinasyonu altında Müdürlük tarafından
gerçekleştirilir.
(2) Müdürlük tarafından,
mağdurun kendi ülkesine veya üçüncü bir ülkeye gitmek istediği durumda,
güvenli çıkışının sağlanması ve gerekli koruma önlemlerinin alınabilmesi
amacıyla Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
(3) Mağdurların
sığınmaevlerindeki destek programı bitiminde ülkelerine gönüllü ve güvenli
geri dönüş işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla havalimanlarına sevkleri
sığınmaevi görevlilerince, diğer durumlarda da Valilik görevlisi veya
protokol yapılan kurum veya kuruluşun yetkilisi tarafından gerçekleştirilir.
(4) Kişinin hayatı veya vücut
bütünlüğü bakımından yakın bir tehlikenin mevcut olması hâlinde kolluk
refakati talep edilebilir.
(5) Ulaşım ve diğer giderler
Müdürlük veya protokol hükümlerine göre ilgili kurum veya kuruluş tarafından
karşılanır.
(6) Mağdurların ülkemizden
çıkış ve belge kontrol işlemleri, söz konusu mağdurlar pasaport kontrol
noktasına götürülmeden, belgeler üzerinden tamamlanır ve kişiler doğrudan
uçağın veya diğer ulaşım vasıtalarının kapısına götürülür.
(7) Mağdurların ülkeden
çıkışlarında, vize ve ikamet süresi ihlallerinden kaynaklanan cezaların
bulunduğu durumlarda, çıkış işlemleri 492 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin
birinci fıkrasının (g) bendine göre gerçekleştirilir.
(8) Mağdurun vatandaşı olduğu
ülke makamları, mağdurun dönüş tarihi ve konu olduğu insan ticareti olayı ile
ilgili olarak mağdurun rızasına dayanılarak bilgilendirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Maddi destek
MADDE 31 – (1) Temel
ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde geçici maddi destek temini amacıyla 3294
sayılı Kanun hükümleri uyarınca Genel Müdürlüğün talebiyle mağdurun ikamet
ettiği ildeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından maddi destek
sağlanır.
Sağlık giderleri
MADDE 32 – (1) Resmi
sağlık kurum ve kuruluşlarınca sunulan sağlık hizmetleri, insan ticareti
mağduru olduğu tespit edilen ve sağlık hizmetleri giderlerini karşılayacak
durumda olmayan yabancı uyruklu hastalara, 5/12/2003 tarihli ve 2003/6565
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum
ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası
hükmünden muaf olarak ücretsiz verilir.
(2) İnsan ticareti mağduru
olup, ayakta tedavilerine yönelik ilaç ihtiyacının mağdur tarafından
karşılanamaması durumunda mağdurun ikametinin bulunduğu ildeki Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından karşılanır.
İş gücü piyasasına erişim
MADDE 33 – (1) Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, mağdur destek programından
yararlanmakta olan insan ticareti mağdurlarının iş gücü piyasasına erişimi
konusunda gerekli tedbirler alınır.
(2) Mağdurlara, iş gücü
piyasasına erişimlerini kolaylaştırmak amacıyla, mesleki beceri ve
niteliklerini geliştirmeye yönelik Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ve Halk
Eğitim Merkezleri gibi kurum ve kuruluşlar destek sağlar.
İdari düzenleme yetkisi
MADDE 34 – (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin idari düzenlemeler yapmaya Genel Müdürlük
yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 35 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 36 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.
Ekleri
için tıklayınız
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlke
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.