İKİ VEYA ÜÇ TEKERLEKLİ MOTORLU
ARAÇLARIN VE DÖRT TEKERLEKLİ MOTOSİKLETLERİN TİP ONAYI VE PİYASA GÖZETİMİ VE
DENETİMİ HAKKINDA YÖNETMELİK
(AB/168/2013)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri
uyarınca, iki veya üç tekerlekli motorlu araçların ve dört tekerlekli
motosikletlerin yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik
güvenliğine uygunluğunu yerine getirmek üzere; bu Yönetmelik kapsamındaki tüm
yeni araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin tip onayı ile ilgili idari
ve teknik şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, kapsamında onaya tabi olan araç,
sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin ve söz konusu araçların parça ve
donanımının piyasa gözetimi ve denetimi ile ilgili şartları belirlemektedir.
(3) Bu Yönetmelik;
a) Bu fıkranın (b) bendinde belirtilen tüm yeni
motorlu araçların, aksam, sistem, ve ayrı teknik ünitelerin tip onayı için
idari ve teknik şartları,
b) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde ve Ek I’de “L
kategorisi araçlar” olarak kategorize edildiği şekliyle, bir veya daha fazla
aşamada tasarlanan ve yapılanlar da dahil olmak üzere, karayollarında
seyretmesi amaçlanan tüm iki veya üç tekerlekli motorlu araçlar ve dört
tekerlekli motosikletler ve bu tür araçlar için tasarımlanmış ve yapılmış
aksam, sistem, ve ayrı teknik üniteler ile söz konusu araçların parçalarını
ve donanımlarını ve 4 üncü maddede ve Ek I’de kategorize edildiği şekliyle; x
= 1, 2 veya 3 olmak üzere L3e-AxE kategorisi enduro motosikletleri, x = 1, 2
veya 3 olmak üzere L3e-AxT kategorisi trial motosikletleri ve L7e-B
kategorisi her arazide gidebilen ağır dört tekerlekli motosikletleri,
kapsar.
(4) Bu Yönetmelik, münferit araçların onayı için
uygulanmaz. Ancak, münferit onay veren Onay Kuruluşu; araç, sistem, aksam ve
ayrı teknik üniteler için ilgili ulusal hükümler yerine bu Yönetmelik
kapsamında verilen tip onayını kabul eder.
(5) Bu Yönetmelik aşağıdaki araçları kapsamaz:
a) Azami tasarım hızı 6 km/saat’i aşmayan araçlar.
b) Özellikle fiziksel engellilerin kullanıma
yönelik tasarlanmış araçlar.
c) Sadece yaya kontrolü için tasarlanmış araçlar.
ç) Sadece yarışlarda kullanılması için tasarlanmış
araçlar.
d) Silahlı kuvvetler, sivil savunma, itfaiye, kamu
düzenini korumaktan sorumlu kuvvetler ve acil tıbbi yardım vermekle görevli
kurumların kullanması için tasarımlanmış ve yapılmış araçlar.
e) Tarım ve ormancılık araçlarının onayına ve
piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin 14/8/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi
ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğe (AB/167/2013) tabi tarım veya ormancılık
araçları, 20/6/2007 tarihli ve 26558 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinalara Takılan İçten Yanmalı
Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı
Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/68/AT)’ne ve 3/3/2009
tarihli ve 27158 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Makina Emniyeti
Yönetmeliği (2006/42/AT)’ne tabi makineler ve MARTOY’a tabi motorlu araçlar.
f) Öncelikli olarak karayolu dışında kullanılması
amaçlanan ve asfaltlanmamış yüzeylerde seyretmek üzere tasarlanmış motorlu
araçlar.
g) Azami sürekli anma gücü 250W veya daha az ve
gücü pedal çevrilmeye ara verilince veya devamlı olarak azalıp nihayetinde 25
km/s’e ulaşmadan önce kesilen bir yardımcı elektrik motoru ile donatılmış
pedal destekli bisikletler.
ğ) Kendi kendini dengeleyen araçlar.
h) En az bir oturma yeriyle donatılmış olmayan
araçlar.
ı) Sürücü veya yolcu için R noktasının yüksekliği
L1e, L3e ve L4e kategorileri için ≤ 540 mm ve L2e, L5e, L6e ve L7e kategorileri
için ≤ 400 mm olan herhangi bir oturma yeriyle donatılmış araçlar.
Dayanak
MADDE 2 – (Değişik:RG-30/12/2021-31705
2.Mükerrer)
(1) Bu Yönetmelik; 13/10/1983 tarihli ve 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu maddesi, 5/3/2020 tarihli ve 7223
sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 4 üncü maddesi ve
10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 388 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 2/A –(Ek:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer)
(1) Bu Yönetmelik, iki veya üç tekerlekli motorlu
araçların ve dört tekerlekli motosikletlerin tip onayı ve piyasa gözetimi ve
denetimi hakkında (AB) 2019/129 ile değiştirilen 15/1/2013 tarihli ve
(AB)168/2013 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü dikkate alınarak
Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönetmelik hükümlerinde
herhangi bir tereddüt hasıl olması durumunda, bu Yönetmeliğin dikkate aldığı
(AB) 168/2013 sayılı Konsey Tüzüğünün değişiklikleri dâhil orijinal metni
esas alınır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) AB tip onayı: Bir onay kuruluşu tarafından,
herhangi bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tipinin bu
Yönetmeliğin ilgili idari hükümlerini ve teknik şartlarını karşıladığına dair
onay verilmesi prosedürünü,
c) AB tip onayı belgesi: Bu Yönetmelik uyarınca
kabul edilen uygulama mevzuatındaki veya bu Yönetmelikte ya da bu Yönetmelik
uyarınca kabul edilen mevzuatta atıfta bulunulan ilgili BM/AEK
Regülasyonlarında belirtilen bildirim formunu,
ç) AİTM Yönetmeliği: 28/11/2008 tarihli ve 27068
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında
Yönetmeliği,
d) Aksam: Aracın bir parçası olmak üzere tasarlanan
ve araçtan bağımsız olarak bu Yönetmelik doğrultusunda veya söz konusu
mevzuatta bunun için açık hükümler varsa bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen
mevzuat ya da uygulama mevzuatı doğrultusunda tip onayı alabilecek ve bu
Yönetmeliğin veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen bir mevzuatın ya da
uygulama mevzuatının şartlarına tabi olan herhangi bir tertibatı,
e) Aksam tip onayı: Araçtan bağımsız olarak bir
aksamın ilgili idari hükümleri ve teknik şartları karşıladığına dair Onay
Kuruluşu tarafından verilen tip onayını,
f) Araç tamir ve bakım bilgileri: Aracın teşhis,
servis, muayene, periyodik izleme, tamir, yeniden programlama ve yeniden ilk
haline getirilmesi için gerekli olan ve bu tür bilgilerin sonraki bütün
değişikliklerini ve eklentilerini içeren, yetkili bayilere ve tamircilere
imalatçıların sağladığı, araçlar üzerinde bulunan parçaların ve donanımın
takılması için gerekli olan bütün bilgileri de içermekte olan bütün
bilgileri,
g) Araç tipi: En az aşağıdaki temel hususlar
bakımından aralarında fark olmayan, belirli bir kategorinin varyant ve
versiyonlarını da içeren bir grup aracı,
1) Kategori ve alt kategori,
2) İmalatçı,
3) Ana aksamın takıldığı şasi, çerçeve, alt
çerçeve, taban sacı veya yapı,
4) İmalatçı tarafından verilen tip belirlemesi,
ğ) Araç üzerinde teşhis (OBD) sistemi: Bilgisayar
hafızasında saklanan hata kodları vasıtasıyla muhtemel arıza alanını tespit
etme kapasitesine sahip olan bir sistemi,
h) AT: Avrupa Topluluğunu,
ı) Aydınlatmanın otomatik açılması: Kontak anahtarı
veya motor açma-kapama anahtarı açık pozisyondayken açılan bir aydınlatma
sistemini,
i) Ayrı teknik ünite: Aracın bir parçası olmak
üzere tasarlanan, bu Yönetmeliğin veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen
herhangi bir mevzuatın ya da uygulama mevzuatının şartlarına tabi olan ve
ayrıca tip onayı alabilen, fakat bu onayın ancak ilgili mevzuatta bu yönde
açık hükümler olması halinde alınabildiği bir tertibatı,
j) Ayrı teknik ünite tip onayı: Bir veya birden
fazla belirli araç tipine ilişkin ayrı teknik ünite tipinin ilgili idari
hükümleri ve teknik şartları karşıladığına dair Onay Kuruluşu tarafından
verilen tip onayını,
k) Azami net güç: Deney tezgâhındaki bir yanmalı motorun
krank milinin veya buna eşdeğer aksamının ucundaki azami gücü,
l) Azami sürekli anma gücü: BM/AEK Regülasyonu
85’te belirtildiği şekliyle, bir elektrik motorunun çıkış milindeki azami
otuz dakika gücü,
m) B5: Yüzde 5 biyodizel ile yüzde 95 petrol kökenli
dizelden oluşan yakıt karışımını,
n) Bağımsız operatör: Araçların tamir ve bakımında
doğrudan veya dolaylı olarak yer alan yetkili bayiler ve tamirciler dışında
kalan tamircileri, tamir donanımının, alet veya yedek parçaların imalatçıları
veya dağıtıcıları, teknik bilgileri yayımlayanlar, otomobil kulüpleri, yol
kenarı yardım operatörleri, muayene ve deney hizmetleri veren operatörler,
alternatif yakıtlı araçların donanımının montajcıları, imalatçıları ve
tamircilerine eğitim veren operatörlerin yer aldığı üstlenicileri,
o) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığını,
ö) Birleşik fren sistemi: Aşağıdaki anlamlarda
kullanılan sistemi;
1) L1e ve L3e kategorisi araçlar için: Farklı
tekerleklerdeki en az iki frenin tek bir kontrolün harekete geçmesiyle
devreye girdiği bir servis freni sistemi,
2) L4e kategorisi araçlar için: En azından ön ve
arka tekerleklerdeki frenlerin tek bir kontrolün harekete geçmesiyle devreye
girdiği bir servis freni sistemi (eğer arka tekerlek ve sepet tekerleği aynı
fren sistemiyle çalıştırılıyorsa bu arka fren olarak kabul edilir),
3) L2e, L5e, L6e ve L7e kategorisi araçlar için:
Tüm tekerleklerdeki frenlerin tek bir kontrolün harekete geçmesiyle devreye
girdiği bir servis freni sistemi,
p) Biyodizel: Sürdürülebilir yöntemlerle üretilen
ve uzun alkil esteri zincirleri içeren bitkisel veya hayvansal yağ kökenli
dizeli,
r) Biyodizelli esnek yakıtlı araç: Mineral dizel
veya mineral dizel-biyodizel karışımıyla çalışabilen esnek yakıtlı bir aracı,
s) Biyometan: Organik kaynaklardan üretilen
yenilenebilir bir doğalgazı (başlangıçtaki “biyogaz” içindeki karbondioksit,
siloksanlar ve hidrojen sülfür (H2S) gibi kirleticileri alan ve
“biyogaz/biyometan” süreci adı verilen bir süreçle temizlenir),
ş) BM/AEK: Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik
Komisyonunu,
t) BM/AEK Regülasyonu: 30/9/1996 tarihli ve 96/8657
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile taraf olunan, BM/AEK İç Ulaşım Komitesince
hazırlanan 1958 Tekerlekli Araçların, Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda
Kullanılan Aksam ve Parçaların Müşterek Teknik Talimatlarının Kabulü ve Bu
Talimatlar Temelinde Verilen Onayların Karşılıklı Tanınması Koşullarına Dair
Anlaşma ekinde yer alan teknik düzenlemeyi,
u) Buharlaşma emisyonları: Bir motorlu aracın egzoz
emisyonlarından değil, yakıt depolama ve besleme sisteminden kaybedilen
hidrokarbon buharlarını,
ü) Dağıtıcı: Tedarik zincirinde yer alan ve araç,
sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımları piyasada bulunduran,
imalatçı veya ithalatçı dışındaki herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
v) (Değişik:RG-30/12/2016-29934)
Dayanıklılık: Aracın normal veya amaçlanan koşullarda kullanılması ve
imalatçının tavsiyelerine uygun şekilde servisten geçirilmesi durumunda,
aksamın ve sistemlerin Ek VII’de tanımlanan kilometreden sonra çevre
performansı şartlarının 23 üncü maddede ve Ek V’te belirtildiği şekilde
karşılanmasını ve aracın fonksiyonel güvenliğinin sağlanmasını mümkün kılacak
şekilde dayanabilmesini,
y) Değiştirilebilir (yedek) kirlilik kontrol
cihazı: Bir orijinal kirlilik kontrol cihazının yerine geçmesi amacıyla imal
edilmiş ve bir ayrı teknik ünite olarak onaylanabilen bir kirlilik kontrol
cihazı veya bu tür cihazlardan oluşan bir cihaz grubunu,
z) Dıştan yanmalı motor: Yanma ve genişleme odaları
fiziksel olarak ayrılmış olan ve bir iç aracı akışkanın bir dış kaynağın
içindeki yanma sonucunda ısıtıldığı bir ısı motorunu (dıştaki yanma sonucunda
üretilen ısı içteki aracı akışkanı ısıtır ve bu akışkan, genişleyerek ve
motorun mekanizmasını çalıştırarak hareket ve kullanılabilir iş üretir),
aa) Doğalgaz (NG): Metan içeriği çok yüksek olan
doğalgazı,
bb) Donanım: Parçalar dışında bir araca eklenebilen
veya yerleştirilebilen her türlü tertibatı,
cc) Dört tekerlekli motosiklet: L6e veya L7e
kategorisi araçların sınıflandırma kriterlerine uyan bir dört tekerlekli
aracı,
çç) Dünya Çapında Uyumlaştırılmış Motosiklet Deney
Çevrimi veya WMTC: BM/AEK’nın 2 Nolu Küresel Teknik Regülasyonunda tanımlanan
dünyada uyumlaştırılmış emisyon laboratuvar deneyi çevrimini,
dd) E5: Yüzde 5 susuz etanol ve yüzde 95 benzinden
oluşan bir yakıt karışımını,
ee) E85: Yüzde 85 susuz etanol ve yüzde 15 benzin
içeren yakıt karışımını,
ff) Egzoz emisyonları: Aracın egzoz borusundaki gaz
kirletici ve parçacıklı madde emisyonlarını,
gg) Esnek yakıtlı araç: Bir yakıt depolama sistemi
olan ve iki veya daha fazla yakıtın farklı karışımlarıyla çalışabilen bir
aracı,
ğğ) Etanollü esnek yakıtlı araç: Benzinle veya
etanol oranı yüzde 85’e kadar çıkabilen bir benzin-etanol karışımıyla
çalışabilen esnek yakıtlı bir aracı,
hh) Fonksiyonel Güvenlik: Mekanik, hidrolik,
pnömatik, elektrikli veya elektronik sistemlerin, aksamların veya ayrı teknik
ünitelerin arızasından kaynaklanan tehlikeler nedeniyle insan sağlığının veya
eşyaların hasar veya fiziksel zarar görmesi yönünde kabul edilemez bir risk
bulunmamasını,
ıı) Gaz kirletici: Karbon monoksit (CO), azot
dioksit (NO2) eşdeğeri olarak ifade edilen azot oksitler (NOx) ve
hidrokarbonlar (HC) şeklindeki egzoz gazı emisyonlarını,
ii) Gaz yakıt sistemi: Gaz yakıtı deposu, yakıt beslemesi
ve motorun bir tek yakıt, çift yakıt veya çoklu yakıt uygulaması olarak LPG,
CNG veya hidrojenle çalışmasını sağlamak için motora takılan ölçüm ve kontrol
aksamlarından oluşan bir sistemi,
jj) Gelişmiş fren sistemi: Bir kilitlenmeyen fren
sistemi, bir birleşik fren sistemi veya bunların her ikisinin bir arada
olmasını,
kk) Güç üretme ve aktarma organları: Bir aracın güç
üreten ve bu gücü yol yüzeyine aktaran; motoru/motorları, motor yönetim
sistemlerini veya başka herhangi bir kontrol modülünü, kirlilik emisyonlarını
ve gürültüyü azaltıcı sistemler dahil olmak üzere kirlilik ve çevre koruma
kontrol tertibatlarını, transmisyonu ve kontrolünü, ya tahrik mili veya
tahrik kayışı veya tahrik zincirini, diferansiyelleri, son dişliyi ve
tahrikin iletildiği tekerlek lastiğini (ispit) kapsayan, aksam ve sistemleri,
ll) H2NG: Hidrojen ve doğalgazdan oluşan bir yakıt
karışımını,
mm) H2NG’li esnek yakıtlı araç: Hidrojen ile
doğalgaz/biyometanın farklı karışımlarıyla çalışabilen esnek yakıtlı bir
aracı,
nn) Hibrit araç: Aracın tahrik edilmesi için araç
üzerinde en az iki farklı enerji dönüştürücüsü ve iki farklı enerji depolama
sistemi ile donatılmış bir motorlu aracı,
oo) Hibrit elektrikli araç: Mekanik tahrik için
gerekli enerjiyi, araç üzerinde depolanan tüketilebilir bir yakıt ve akü,
kapasitör, volan/jeneratör veya başka bir elektrik enerjisi veya güç depolama
cihazından alan bir aracı ve bunun yanında tüketilebilir yakıt enerjisinin
sadece elektrik enerjisi/güç depolama cihazının yeniden şarj edilmesi için kullanıldığı
araçları,
öö) Hidrojen yakıt hücreli araç: Aracın tahriki
için hidrojenden gelen kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren bir
yakıt hücresinden güç alan bir aracı,
pp) Hizmete girme: Bir araç, sistem, aksam, ayrı
teknik ünite, parça veya donanımın Türkiye’de ilk kez kullanım amacı
doğrultusunda kullanılmasını,
rr) İki tekerlekli motorlu araç veya PTW: İki
tekerlekli motorlu bisikletler, iki tekerlekli mopetler ve iki tekerlekli
motosikletler gibi bir iki tekerlekli motorlu aracı,
ss) İki yakıtlı araç: İki farklı yakıt depolama
sistemi olan, belli zamanlarda iki farklı yakıtla çalışabilen ve belli bir
zamanda tek bir yakıtla çalışacak şekilde tasarlanmış olan bir aracı,
şş) İki yakıtlı gazlı araç: Benzinle ve aynı
zamanda LPG, doğalgaz/biyometan veya hidrojenle çalışabilen iki yakıtlı bir
aracı,
tt) İkiz tekerlek: Aynı dingile takılan, her biri
tek bir tekerlek olarak kabul edilen ve zemine temas eden alanlarının
merkezleri arasındaki mesafe 460 mm’ye eşit veya daha az olan iki tekerleği,
uu) İktisadi işletmeci: İmalatçı, imalatçı
temsilcisi, ithalatçı veya dağıtıcıyı,
üü) İmalatçı: Tip onayı veya yetkilendirme
sürecinin bütün aşamalarında ve imalatın uygunluğunun sağlanmasında Onay
Kuruluşuna karşı sorumlu olan ve ayrıca, üretilen araç, sistem, aksam ve ayrı
teknik ünitelere ilişkin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşuna karşı sorumlu
olan herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi; bu gerçek veya tüzel kişinin,
onay sürecine konu olan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tüm
tasarım ve imalat aşamalarında doğrudan yer alabildiğini veya
almayabildiğini,
vv) İmalatçı temsilcisi: İmalatçı tarafından bu
Yönetmelik kapsamına giren konularda Onay Kuruluşu veya piyasa gözetimi ve
denetimi kuruluşu nezdinde imalatçıyı temsil etmek ve imalatçı adına hareket
etmek üzere usulüne uygun bir şekilde görevlendirilmiş olan Türkiye’de
yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi,
yy) İthalatçı: Araç, sistem, aksam, ayrı teknik
ünite, parça veya donanımları ulusal dış ticaret ve gümrük mevzuatı uyarınca
ithal ederek yurtiçi piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik herhangi bir
gerçek veya tüzel kişiyi,
zz) İmalatçının kendi deneyi: Belirli şartlara
uygunluğu değerlendirmek üzere teknik servis olarak görevlendirilen bir
imalatçı tarafından kendi tesislerinde çeşitli deneylerin yapılması,
sonuçların tescil edilmesi ve varılan sonuçlar dahil olmak üzere Onay
Kuruluşuna bir rapor sunulmasını,
aaa) İptal tertibatı: Emisyon kontrol ve egzoz
çıkış sonrası iyileştirme sisteminin herhangi bir parçasını çalıştırmak,
ayarlamak, geciktirmek veya iptal etmek amacıyla sıcaklık, araç hızı, motor
hızı ve/veya yükü, aktarma dişlisi, manifold vakumu veya başka herhangi bir
parametreyi algılayan ve aracın normal çalışması ve kullanımı sırasında makul
olarak karşılaşılması beklenebilecek koşullarda emisyon kontrol sisteminin
etkinliğini azaltan herhangi bir tasarım unsurunu,
bbb) Kendi kendini dengeleyen araç: İçsel bir
kararsız dengeye dayanan, dengesini korumak için yardımcı bir kontrol
sistemine ihtiyaç duyan ve tek tekerlekli motorlu araçları veya yan yana iki
tekerlekli araçları içeren bir araç konseptini,
ccc) Kilitlenmeyen fren sistemi: Kızaklamayı
algılayan ve kızaklama derecesini sınırlamak için otomatik olarak tekerlekte
veya tekerleklerde frenleme kuvvetleri üreten basıncı kontrol eden bir
sistemi,
ççç) Kirlilik kontrol cihazı: Aracın egzoz ve/veya
buharlaşma emisyonunu kontrol eden veya azaltan aksamları,
ddd) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,
eee) LPG: Basınç altında depolanarak sıvılaştırılan
propan ve bütandan oluşan sıvılaştırılmış petrol gazını,
fff) MARTOY: 28/6/2009 tarihli ve 27272 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı
Yönetmeliği (2007/46/AT)’ni,
ggg) Motor kapasitesi;
1) Karşıt pistonlu motorlar için, nominal motor
süpürme hacmini,
2) Döner pistonlu (Wankel) motorlar için, nominal
motor süpürme hacminin iki katını,
ğğğ) Onay Kuruluşu: Bir araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünitenin tip onayından her yönüyle sorumlu olan, yetkilendirme
sürecini yürütmeye, onay belgelerini düzenlemeye ve gerektiğinde geri
çekmeye, AB üyesi ülkelerin onay kuruluşlarının irtibat noktası olarak
başvurabileceği bir makam olarak hareket etmeye, teknik servisleri
görevlendirmeye ve imalatçıların imalat uygunluğuyla ilgili yükümlülüklerini
yerine getirmesini temin etmeye yetkili olan Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığını,
hhh) Orijinal parçalar veya donanım: Araç
imalatçısının söz konusu aracın montajına yönelik parçaların veya donanımın
imalatı için sağladığı spesifikasyonlara ve imalat standartlarına göre
üretilen parçalar veya donanım anlamına gelmekte olup, buna, bu parçalar veya
donanımla aynı imalat hattında üretilen parça veya donanım da dahildir. Aksi
kanıtlanmadığı sürece, imalatçı, parçaların veya donanımın söz konusu aracın
montajında kullanılan parçaların kalitesine denk olduğunu ve araç
imalatçısının spesifikasyonları ve imalat standartları doğrultusunda
üretildiğini onayladığı takdirde, parçaların veya donanımın orijinal parçalar
veya donanım olarak kabul edildiğini,
ııı) Oturma yeri;
1) Sürücünün veya bir yolcunun bacaklarını iki yana
açarak oturmasına yönelik bir oturağı veya
2) Sürücü örneğinde asgari olarak bir 50 yüzdelikli
antropomorfik(insan biçiminde) yetişkin erkek mankeni boyutlarında bir
kişinin oturabileceği herhangi bir koltuğu,
iii) Parça: Bir aracın montajının yanı sıra yedek
parça olarak kullanılan tertibatı,
jjj) Parçacıklı madde: Ortalama egzoz emisyonlarını
doğrulamaya yönelik deney işleminde tanımlanan filtreler yoluyla azami 325 K
(52 °C) sıcaklıkta seyreltilmiş egzoz gazından ayrılan bileşenleri,
kkk) Piyasa gözetimi ve denetimi: Piyasada
bulundurulan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin ilgili
mevzuatında belirlenen şartlara uyduğundan ve sağlığı, güvenliği ya da kamu
çıkarlarının korunmasıyla ilgili başka bir hususu tehlikeye atmadığından emin
olmak amacıyla Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu tarafından yürütülen
faaliyetleri ve alınan tedbirleri,
lll) Piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu: Bu
Yönetmelik kapsamında piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütmekten
sorumlu olan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
mmm) Piyasaya arz: Bir araç, sistem, aksam, ayrı
teknik ünite, parça veya donanımın yurtiçi piyasada ilk kez bulundurulmasını,
nnn) Piyasada bulundurma: Ücret karşılığı veya
ücretsiz olarak, araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya
donanımların ticari bir faaliyet kapsamında dağıtılmak veya kullanılmak üzere
yurt içi piyasaya sağlanmasını,
ooo) Pozitif ateşlemeli motor veya PI motor: “Otto”
çevriminin çalışma ilkelerine uygun şekilde çalışan bir yanmalı motoru,
ööö) R noktası veya oturma yeri referans noktası:
Araç imalatçısı tarafından her bir oturma konumu için tanımlanan ve üç
boyutlu referans sistemine göre belirlenen bir tasarım noktasını,
ppp) Sade elektrikli araç: Gücünü aşağıdaki
kaynaklardan alan bir aracı;
1) Bir veya daha fazla sayıda elektrik enerjisi
depolama tertibatından, bir veya daha fazla sayıda elektrik enerjisi
şartlandırma tertibatından ve depolanmış elektrik enerjisini aracın tahriki
için tekerleklere verilen mekanik enerjiye çeviren bir veya daha fazla sayıda
elektrikli makineden oluşan bir sistem,
2) Pedalla çalışmak üzere tasarlanmış bir araca
takılan bir yardımcı elektrik tahriki,
rrr) Sanal test yöntemi: Bir araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmeliğin 32 nci maddesinin altıncı fıkrası
uyarınca kabul edilen bir mevzuatın teknik şartlarını karşılayıp
karşılamadığını göstermek için, fiziksel bir araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünite kullanmaya gerek kalmadan yapılan ve hesapları içeren bilgisayar
simülasyonlarını,
sss) Seri sonu araç: Yürürlüğe giren yeni teknik
şartlara göre onaylanmadığı için piyasada bulunmayan veya artık piyasada
bulundurulamayan, tescil edilemeyen veya hizmete alınamayan, stoktaki
araçların bir kısmını oluşturan herhangi bir aracı,
şşş) SHED deneyi: Buharlaşmanın belirlenmesi için
yalıtımlı bir odada özel bir buharlaşma emisyonu deneyinin yürütülmesiyle
gerçekleştirilen bir araç deneyini,
ttt) Sıkıştırma ateşlemeli motor veya CI motor:
“Dizel” çevriminin çalışma ilkelerine uygun şekilde çalışan bir yanmalı
motoru,
uuu) Sistem: Araç içinde bir veya birden çok
spesifik işlevi yerine getirmek üzere bir araya getirilen ve bu Yönetmeliğin
veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen herhangi bir mevzuatın ya da
uygulama mevzuatının şartlarına tabi olan tertibatlar setini,
üüü) Sistem tip onayı: Belirli bir tipteki araca
yerleştirilen bir sistemin ilgili idari hükümleri ve teknik şartları
karşıladığına dair Onay Kuruluşu tarafından verilen tip onayını,
vvv) Tahrik: Bir yanmalı motor, bir elektrik
motoru, herhangi bir hibrit uygulaması veya bu motor tiplerinin bir
kombinasyonu veya başka herhangi bir motor tipini,
yyy) Tam araç: Bu Yönetmeliğin ilgili teknik
şartlarını karşılamak üzere tamamlanması gerekmeyen herhangi bir aracı,
zzz) Tamamlanmış araç: Çok aşamalı tip onayı
sürecinin sonucu bu Yönetmeliğin ilgili teknik şartlarını karşılayan aracı,
aaaa) Tamamlanmamış araç: Bu Yönetmeliğin ilgili
teknik şartlarını karşılamak üzere en az bir ilave tamamlanma aşamasından
geçmesi gereken herhangi bir aracı,
bbbb) Tam araç tip onayı: Tam, tamamlanmamış veya tamamlanmış
bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin ilgili idari hükümleri ve
teknik şartları karşıladığına dair Onay Kuruluşu tarafından verilen tip
onayını,
cccc) Teknik servis: Bir deney laboratuvarı olarak
onay kuruluşu adına bizzat onay kuruluşu tarafından da yerine getirilebilecek
gerekli deneyleri yapmak veya bir uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak yine
onay kuruluşu adına bizzat onay kuruluşu tarafından da yerine getirilebilecek
ilk değerlendirmeyi ve diğer deney veya muayeneleri yapmak üzere Onay
Kuruluşu tarafından görevlendirilmiş bir kuruluş veya kurumu,
çççç) Tek yakıtlı araç: Esas olarak tek tip yakıtla
çalışacak şekilde tasarlanmış bir aracı,
dddd) Tek yakıtlı gazlı araç: Esas olarak LPG,
doğalgaz/biyometan veya hidrojenle çalışan ama acil durumlar ve sadece ilk
çalıştırma için 5 litreyi aşmayan bir petrol tankı içeren bir petrol
sistemine de sahip olan tek yakıtlı aracı,
eeee) Temel araç: Çok aşamalı bir tip onayı
sürecinin başında kullanılan herhangi bir aracı,
ffff) Tescil: Aracın tanımlanmasını ve ruhsat
numarası olarak bilinen bir seri numarası verilmesini içeren ve aracın
karayolu trafiğine çıkması için verilen, sürekli, geçici veya kısa süreli
olabilen idari izni,
gggg) Tip onayı: Onay Kuruluşu tarafından, herhangi
bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tipinin ilgili idari hükümleri
ve teknik şartları karşıladığına dair onay verilmesi prosedürünü,
ğğğğ) Tip onayı belgesi: Onay Kuruluşunun, bir
araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tipinin onaylandığını resmi olarak
bildiren belgeyi,
hhhh) Ulusal tip onayı: Bir onay kuruluşunun ulusal
mevzuatıyla belirlenen ve geçerliliği ülke sınırlarıyla sınırlı olan tip
onayı prosedürünü,
ıııı) Uygunluk belgesi: İmalatçı tarafından
düzenlenen ve üretilen aracın onaylı araç tipine uygun olduğunu teyit eden
belgeyi,
iiii) Üç tekerlekli motosiklet: L5e kategorisi
araçların sınıflandırma kriterlerine uyan üç tekerlekli motorlu aracı,
jjjj) Üye ülke: Avrupa Birliği üyesi bir ülkeyi,
kkkk) Varyant: Aynı tipte olan ve aşağıdaki
özellikleri taşıyan bir aracı;
1) Üstyapı şeklinin temel özellikleri aynı olan,
2) Tahrik ve tahrik konfigürasyonu aynı olan,
3) Yanmalı bir motor tahrik sisteminin parçasıysa,
motor çalışma çevrimi aynı olan,
4) Silindir sayısı ve düzeni aynı olan,
5) Aynı tip vites kutusuna sahip olan,
6) Yürür vaziyetteki kütlenin en alt ve en üst
değerleri arasındaki farkı en alt değerin yüzde 20’sini geçmeyen,
7) Müsaade edilen azami kütlenin en alt ve en üst
değerleri arasındaki farkı en alt değerin yüzde 20’sini geçmeyen,
8) Güç ünitesi silindir kapasitesinin (bir yanma
ünitesi olması durumunda) en alt ve en üst değerleri arasındaki farkı en alt
değerin %30’unu geçmeyen ve
9) Güç ünitesinin güç çıkışının en alt ve en üst
değerleri arasındaki farkı en alt değerin %30’unu geçmeyen,
llll) Versiyon: Bir varyantın versiyonu olarak, 29
uncu maddenin onuncu fıkrasında belirtilen tanıtım paketinde gösterilen
unsurların bir kombinasyonundan oluşan aracı,
mmmm) Yedek parça: Yakıt dışında, bir aracın
kullanımı için gerekli olan, yağ gibi kalemler dahil olmak üzere, aracın
orijinal parçalarının yerine koyulan/yerleştirilen tertibatı,
nnnn) Yetkili tamirci: Bir araç tedarikçisi
tarafından kurulan dağıtım sistemi içinde işleyen araçlar için bir tamir ve
bakım hizmetleri sağlayıcısını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar ve Yükümlülükler
Araç kategorileri
MADDE 4 – (1) L kategorisi araçlar, motorlu
bisikletler, iki ve üç tekerlekli mopetler, iki ve üç tekerlekli motosikletler,
sepetli motosikletler, karayollarında kullanılan hafif ve ağır dört
tekerlekliler ve hafif ve ağır dört tekerlekli motosikletler dahil olmak
üzere, bu maddede ve Ek I’de kategorize edildiği şekilde iki, üç ve dört
tekerlekli motorlu araçları kapsar.
(2) Bu Yönetmeliğin amaçları çerçevesinde, Ek I’de
açıklandığı şekliyle aşağıdaki araç kategorileri ve alt kategorileri
geçerlidir:
a) L1e kategorisi araçlar (hafif iki tekerlekli
motorlu araçlar), şu alt kategorilere ayrılır:
1) L1e-A araçlar (motorlu bisikletler).
2) L1e-B araçlar (iki tekerlekli mopet).
b) L2e kategorisi araçlar (üç tekerlekli mopetler)
şu alt kategorilere ayrılır:
1) L2e-P araçlar (yolcu taşımak için tasarlanmış üç
tekerlekli mopetler).
2) L2e-U araçlar (iş amaçlı tasarlanmış üç
tekerlekli mopetler).
c) L3e kategorisi araçlar (iki tekerlekli
motosikletler) şu alt kategorilere ayrılır:
1) 81 inci maddede performans özellikleri
belirtilen motosiklet performansı açısından:
i) L3e-A1 araçlar (düşük performanslı
motosikletler).
ii) L3e-A2 araçlar (orta performanslı
motosikletler).
iii) L3e-A3 araçlar (yüksek performanslı
motosikletler).
2) Özel kullanım açısından:
i) L3e-A1E, L3e-A2E veya L3e-A3E enduro
motosikletler.
ii) L3e-A1T, L3e-A2T veya L3e-A3T trial
motosikletler.
ç) L4e kategorisi araçlar (yan arabalı iki
tekerlekli motosikletler).
d) L5e kategorisi araçlar (üç tekerlekli
motosikletler) şu alt kategorilere ayrılır:
1) L5e-A araçlar (üç tekerlekli motosikletler):
temel olarak yolcu taşımak için tasarlanmış motosikletler.
2) L5e-B araçlar (ticari üç tekerlekli
motosikletler): özellikle yük taşımak için tasarlanmış üç tekerlekli ticari
motosikletler.
e) L6e kategorisi araçlar (hafif dört tekerlekli
motosikletler) şu alt kategorilere ayrılır:
1) L6e-A araçlar (karayolunda giden hafif dört
tekerlekli motosikletler).
2) L6e-B araçlar (hafif dört tekerlekli motorlu
araç) şu alt kategorilere ayrılır:
i) L6e-BU araçlar (yararlanma amacına göre hafif
dört tekerlekli motorlu araç): özellikle yük taşımak için tasarlanmış ticari
araçlar.
ii) L6e-BP araçlar (yolcu taşımaya yönelik hafif
dört tekerlekli motorlu araç): öncelikli olarak yolcu taşımak için
tasarlanmış araçlar.
f) L7e araçlar (ağır dört tekerlekli motosikletler)
şu alt kategorilere ayrılır:
1) L7e-A araçlar (karayolunda giden ağır dört
tekerlekli motosikletler) şu alt kategorilere ayrılır:
i) L7e-A1: A1 yol dört tekerleklisi.
ii) L7e-A2: A2 yol dört tekerleklisi.
2) L7e-B araçlar (her arazide gidebilen ağır dört
tekerlekli motosiklet), şu alt kategorilere ayrılır:
i) L7e-B1: her arazide gidebilen dört tekerlekli
motosiklet.
ii) L7e-B2: her arazide gidebilen iki kişilik araç.
3) L7e-C araçlar (ağır dört tekerlekli motorlu
araçlar), şu alt kategorilere ayrılır:
i) L7e-CU araçlar (yararlanma amaçlarına göre ağır
dört tekerlekli motorlu araçlar): özellikle mal taşımak için tasarlanmış
ticari araçlar.
ii) L7e-CP araçlar (yolcu taşımaya yönelik ağır
dört tekerlekli motorlu araçlar): temel olarak yolcu taşımak için tasarlanmış
araçlar.
(3) İkinci fıkrada listelenen L kategorisi araçlar
ayrıca, aracın tahrikine göre de sınıflandırılırlar:
a) İçten yanmalı motorla tahrik edilen araçlar:
1) Sıkıştırmalı ateşleme (CI).
2) Pozitif ateşleme (PI).
b) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Dıştan
yanmalı motor, türbin veya döner pistonlu motorla tahrik edilen araçlar;
böyle bir tahrikle donatılmış bir araç, çevre performansı ve fonksiyonel
güvenlik şartlarına uyum açısından, PI içten yanmalı bir motorla tahrik
edilen bir araçla aynı sayılır.
c) Önceden sıkıştırılmış havayla çalışan bir
motorla tahrik edilen ve ortam havasında mevcut olandan daha yüksek
seviyelerde kirletici ve/veya soy gaz emisyonu yaymayan araçlar; böyle bir
araç, fonksiyonel güvenlik şartları ve yakıt depolama ve ikmal açısından, gaz
yakıtla çalışan bir araç gibi değerlendirilir.
ç) Elektrik motoruyla tahrik edilen araçlar.
d) Bu paragrafın (a), (b), (c) veya (ç) bentlerinde
belirtilen herhangi bir tahrik konfigürasyonunu birleştiren veya çoklu
yanmalı ve/veya elektrik motorları dahil olmak üzere bu tahrik
konfigürasyonlarının herhangi bir çoklu kombinasyonuyla çalışan hibrit
araçlar.
(4) İkinci fıkradaki L kategorisi araçların
sınıflandırılması çerçevesinde, belli bir kategori için şart koşulan
kriterlerden en az birini aştığı için belli bir kategoriye girmeyen bir araç,
kriterlerini karşıladığı bir sonraki kategoriye girer. Bu kural, aşağıdaki
kategori ve alt kategori grupları için geçerlidir:
a) L1e kategorisi ile L1e-A ve L1e-B alt
kategorileri ve L3e kategorisi ile L3e-A1, L3e-A2 ve L3e-A3 alt kategorileri.
b) L2e kategorisi ve L5e kategorisi ile L5e-A ve
L5e-B alt kategorileri.
c) L6e kategorisi ile L6e-A ve L6e-B alt
kategorileri ve L7e kategorisi ile L7e-A, L7e-B ve L7e-C alt kategorileri.
ç) İmalatçı tarafından önerilen ve Onay Kuruluşu
tarafından onaylanan diğer tüm mantıklı kategori ve/veya alt kategori
sıralamaları.
(5) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Bu
maddenin birinci ila dördüncü fıkralarında ve Ek I’de belirtilen
sınıflandırma/alt sınıflandırma kriterlerine bakılmaksızın BM/AEK
Regülasyonlarını ve BM/AEK Küresel Teknik Regülasyonlarını belirtmek
suretiyle çevre performansı deneyi işlemlerini uluslararası düzeyde
uyumlaştırmak amacıyla Ek V’te belirtilen ek alt kategoriler uygulanır.
Yürür vaziyetteki kütlenin belirlenmesi
MADDE 5 – (1) L kategorisi bir aracın yürür
vaziyetteki kütlesi, normal kullanıma hazır yüksüz aracın kütlesi ölçülerek
belirlenir ve aşağıdaki unsurların kütlelerini içerir:
a) Sıvılar.
b) İmalatçının şartnameleri uyarınca standart
donanımlar.
c) Kapasitelerinin en az yüzde 90’ına kadar
doldurulan yakıt tanklarındaki “yakıt”. Bu bendin amaçları açısından;
1) Bir araç “sıvı yakıt”la tahrik ediliyorsa bu,
“yakıt” olarak değerlendirilir.
2) Bir araç sıvı “yakıt-yağ karışımı”yla tahrik
ediliyorsa;
i) Aracı yakıt tahrik ediyorsa ve yağlama yağı
önceden karıştırılmışsa bu “önceden oluşturulmuş karışım”, “yakıt” olarak
değerlendirilir.
ii) Aracı yakıt tahrik ediyorsa ve yağlama yağı
ayrıca depolanmışsa, sadece aracı tahrik eden “yakıt”, “yakıt” olarak değerlendirilir;
veya.
3) Bir araç gaz yakıtla veya sıvılaştırılmış gaz
yakıtla tahrik ediliyorsa veya sıkıştırılmış havayla çalışıyorsa, gaz yakıt
tanklarındaki “yakıt”ın kütlesi 0 kg olarak belirlenebilir.
ç) Üstyapı, kabin, kapılar ve.
d) Camlar, bağlantılar, stepneler ve avadanlıklar.
(2) L kategorisi bir aracın yürür vaziyetteki
kütlesi aşağıdaki unsurların kütlelerini içermez:
a) Sürücü (75 kg) ve yolcu (65 kg).
b) Yükleme alanına monte edilen makineler veya
donanımlar.
c) Hibrit veya saf elektrikli araçlarda tahrik
aküleri.
ç) Tek yakıtlı, çift yakıtlı veya çoklu yakıtlı
araçlar olması durumunda, bir gaz yakıt sistemi ve gaz yakıtın depolama
tankları.
d) Önceden sıkıştırılmış havayla tahrik durumunda,
sıkıştırılmış havanın depolandığı depolama tankları.
Yönetmelik kapsamında kuruluşların
yükümlülükleri
MADDE 6 – (1) Tip onayı ile ilgili konularda
ve piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin hususlarda Bakanlık, hem Onay
Kuruluşu hem de Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu olup; bu husus Ekonomi
Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirilir. Bildirimde, söz konusu
kuruluşların adı, adresi, elektronik posta adresi ve sorumluluk alanları
belirtilir.
(2) Bakanlık, sadece bu Yönetmeliğin şartlarını
karşılayan araç, aksam ve ayrı teknik ünitelerin piyasaya arzına, tesciline
ve hizmete girmesine izin verir.
(3) Bakanlık, bu Yönetmeliğin şartlarını
karşılıyorsa, yapım ve fonksiyonları ile ilgili hususlar nedeniyle bu
Yönetmeliğin kapsamına giren araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin
piyasaya arzını, tescilini veya hizmete girmesini yasaklayamaz, kısıtlayamaz
ya da engelleyemez.
(4) Bakanlık; 4703 sayılı Kanun, 2/10/2012 tarihli
ve 28429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, 13/11/2001 tarihli ve
2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Ürünlerin Piyasa
Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik ve ilgili mevzuatı doğrultusunda
piyasaya arz edilen araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin piyasa
gözetimi ve denetimini, kontrollerini organize eder ve gerçekleştirir.
Onay kuruluşunun yükümlülükleri
MADDE 7 – (1) Onay Kuruluşu, tip onay
başvurusunda bulunan imalatçıların bu Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklere
uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
(2) Onay kuruluşu, sadece bu Yönetmelik şartlarını
karşılayan araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelere onay verir.
Piyasa gözetimi ve denetimi tedbirleri
MADDE 8 – (1) Tip onayı alan araç, sistem,
aksam ve ayrı teknik üniteler için, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu,
belirlenmiş risk değerlendirme ilkelerini, şikâyetleri ve diğer bilgileri
dikkate alarak, uygun belge kontrollerini yeterli düzeyde gerçekleştirir.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu, iktisadi işletmecilerden,
faaliyetlerini yerine getirmek için gerekli gördükleri belge ve bilgileri
kendilerine sunmalarını isteyebilir. İktisadi işletmecilerin uygunluk
belgeleri sunmaları halinde, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kuruluşu bu
belgeleri dikkate alır. Ancak bu durum, bu fıkradaki söz konusu ürünler için
4703 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasını engellemez.
(2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki parça
ve donanımlar için de; 4703 sayılı Kanun ve Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve
Denetimine Dair Yönetmeliğin 9 ila 11 inci maddelerinin hükümleri geçerlidir.
İmalatçıların yükümlülükleri
MADDE 9 – (1) İmalatçılar, piyasaya arz
edilirken veya hizmete girerken, araç, sistem, aksam ve ayrı teknik
ünitelerin bu Yönetmelikte ve bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuatta
ve uygulama mevzuatında belirlenen şartlar doğrultusunda üretilmesini ve
onaylanmasını sağlar.
(2) Çok aşamalı tip onayında, her bir imalatçı,
aracın tamamlanma aşamasında kendisi tarafından ilave edilen sistemlerin, aksamların
veya ayrı teknik ünitelerin onay ve imalatının uygunluğundan sorumludur. Daha
önceki bir aşamada tip onayı verilmiş aksam veya sistemlerde değişiklik yapan
imalatçılar, bu aksam ve sistemlerin onay ve imalatının uygunluğundan
sorumludur.
(3) Tamamlanmamış aracı farklı bir araç
kategorisine girecek şekilde değiştiren, dolayısıyla önceki onay aşamasında
zaten değerlendirilmiş olan yasal gerekliliklerin değişmesine yol açan
imalatçılar, değişiklik yapılan aracın dahil olduğu araç kategorisi için geçerli
olan şartlara uyumlu olmasından da sorumludur.
(4) Bu Yönetmelik kapsamındaki araç, sistem, aksam
ve ayrı teknik ünitelerin onaylanması çerçevesinde, AB üyesi ülkeler
haricinde yurtdışında yerleşik imalatçılar, kendilerini Bakanlık nezdinde
temsil etmek üzere Türkiye’de yerleşik bir temsilci atamak zorundadır.
(5) AB üyesi ülkeler haricinde yurtdışında yerleşik
imalatçılar ayrıca, piyasa gözetimi ve denetimi için, Türkiye’de yerleşik bir
temsilci atamak zorundadır. Bu temsilci, dördüncü fıkrada belirtilen temsilci
ile aynı veya ondan farklı olabilir.
(6) İmalatçılar, herhangi bir araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin bütün imalat aşamalarına doğrudan dahil olup
olmadığına bakılmaksızın, onay sürecinin bütün aşamalarından ve imalatın
uygunluğunun temininden Bakanlığa karşı sorumludur.
(7) Bu Yönetmelik ve bu Yönetmelik uyarınca kabul
edilen mevzuat ve uygulama mevzuatı uyarınca, imalatçılar, seri imalatın
onaylı tipe uygun olmasını sağlayan prosedürleri uygulamak zorundadır. Bir
araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tasarımındaki veya
özelliklerindeki değişiklikler ve bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik
ünitenin uygun olacağı beyan edilen şartlardaki değişiklikler 34, 35 ve 36
ncı maddeler uyarınca dikkate alınır.
(8) Araç, aksam veya ayrı teknik ünitelere 39 uncu
madde uyarınca konulan zorunlu işaretlemelere ve tip onay işaretlemelerine ek
olarak, imalatçılar adlarını, tescilli ticari unvanlarını veya tescilli
ticari markalarını ve Türkiye’deki iletişim adreslerini piyasada bulundurulan
araç, aksam veya ayrı teknik ünitelerinin üzerinde ya da bunun mümkün
olmadığı durumlarda ambalajda ya da aksam veya ayrı teknik ünite ile birlikte
sağlanan bir belgede belirtmek zorundadır.
(9) İmalatçılar, herhangi bir araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin, kendi sorumluluklarında iken saklama veya nakliye
koşullarından dolayı, bu Yönetmelikte belirlenen şartlara uygunluğunun
tehlikeye düşmemesini sağlamak zorundadır.
İmalatçıların uygun olmayan veya ciddi bir risk
teşkil eden ürünleriyle ilgili yükümlülükleri
MADDE 10 – (1) İmalatçıların piyasaya arz
edilen veya hizmete giren araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerinin,
bu Yönetmeliğe ya da bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuata ve uygulama
mevzuatına uygun olmadığını mütalaa ettiği veya bunun için gerekçeleri olduğu
durumlarda bu imalatçılar, uygun görüldüğü şekilde, söz konusu araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitelerin uygunluğunu sağlamak, piyasadan çekmek veya
geri çağırmak için gereken düzeltici önlemleri hızlı bir şekilde almak
zorundadır. İmalatçı, özellikle söz konusu uygunsuzluk ve varsa alınan
düzeltici tedbirlerle ilgili ayrıntıları sağlayarak Bakanlığı ivedilikle
bilgilendirir.
(2) Araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça
veya donanımın ciddi bir risk teşkil ettiği durumlarda, imalatçılar, söz
konusu araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımın piyasada
bulundurulduğu veya hizmete girdiği ülkelerdeki onay kuruluşu ile piyasa
gözetimi ve denetimi kuruluşunu hızlı bir şekilde bilgilendirir ve özellikle
söz konusu uygunsuzluk ve varsa alınan düzeltici tedbirlerle ilgili
ayrıntıları verir.
(3) İmalatçılar, bir araç piyasaya arz edildikten
sonra 10 yıl boyunca, bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünite piyasaya arz
edildikten sonra ise 5 yıl boyunca, 29 uncu maddenin onuncu fıkrasında
belirtilen tanıtım paketini, 38 inci maddede belirlenen uygunluk belgelerinin
bir kopyasını Bakanlığa sunmak üzere saklamak zorundadır.
(4) İmalatçılar, Bakanlığın talebi üzerine, araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin uygunluğunu gösteren AB tip onayı
belgesinin veya 51 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yetki
belgesinin kopyasını, Türkçe sağlamak zorundadır. İmalatçılar, piyasaya arz
edilen, tescil edilen veya hizmete giren araç, sistem, aksam veya ayrı teknik
ünitelerin teşkil ettiği riskleri ortadan kaldırmak için 4703 sayılı Kanun ve
Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliğin 10 uncu ve 11 inci
maddeleri doğrultusunda gerçekleştirilen tüm faaliyetlerde Bakanlık ile
işbirliği yapar.
İmalatçı temsilcisinin piyasa gözetim ve
denetimi ile ilgili yükümlülükleri
MADDE 11 – (1) İmalatçı temsilcisi,
imalatçıdan aldığı yetki belgesinde asgari olarak belirtilen aşağıdaki
görevleri yerine getirir.
a) İmalatçı temsilcisi; bir araç piyasaya arz
edildikten sonra 10 yıl boyunca, bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünite
piyasaya arz edildikten sonra ise 5 yıl boyunca, 27 nci maddede belirtilen
tanıtım dosyasını ve 38 inci maddede belirlenen uygunluk belgelerini
Bakanlığa sunmak üzere hazırda bulundurmak için erişimini sağlar.
b) Bakanlığın talebi üzerine, bir araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitenin imalatının uygunluğunu göstermek için gerekli
olan tüm bilgi ve belgelerin sunulmasını sağlar.
c) Yetkisi kapsamındaki araç, sistem, aksam, ayrı
teknik ünite, parça veya donanımların oluşturduğu ciddi riski ortadan
kaldırmak için gerçekleştirilecek her türlü faaliyette, Bakanlık ile
işbirliği yapılmasına olanak sağlar.
İthalatçının yükümlülükleri
MADDE 12 – (1) İthalatçılar, sadece teknik
düzenlemesine uygun ve/veya güvenli ürünleri piyasa arz edebilir. AB tip
onayı alan veya ulusal onay şartlarını sağlayan teknik düzenlemesine uygun
araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin güvenli ürün olduğu kabul
edilir.
(2) İthalatçılar, tip onayı alan bir araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik üniteyi piyasaya arz etmeden önce, 29 uncu maddenin
onuncu fıkrasına uygun bir tanıtım paketinin bulunduğunu, ilgili sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitenin gerekli tip onayı işaretini taşıdığını ve 9
uncu maddenin sekizinci fıkrasına uygun olduğunu sağlar ve garanti eder.
İthalatçı, aracı gerekli uygunluk belgesiyle birlikte sağlamak zorundadır.
(3) İthalatçıların bir araç, sistem, aksam, ayrı
teknik ünite, parça veya donanımın bu Yönetmeliğin şartlarına uygun
olmadığını ve özellikle de tip onayına uymadığını mütalaa ettiği veya bunun
için gerekçeleri olduğu durumlarda, bu ithalatçılar, uygun hale getirilene
kadar söz konusu araç, sistem, aksam veya ayrı teknik üniteyi piyasaya arz
edemez, hizmete girmesine izin veremez ve tescil ettiremez. Ayrıca, araç,
sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımın ciddi bir risk teşkil
ettiğini düşündüğü veya bunun için gerekçelerinin olduğu durumlarda,
imalatçıları ve piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşunu ivedilikle
bilgilendirir. Tip onayı alan araç, sistem, aksam ve ayrı teknik üniteler
için ayrıca, bu onayı veren onay kuruluşunu da bilgilendirir.
(4) İthalatçılar, adlarını, tescilli ticari
unvanlarını veya tescilli ticari markalarını ve AB veya Türkiye içindeki
iletişim adreslerini araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya
donanımın üzerinde ya da bunun mümkün olmadığı durumlarda ambalajda ya da
sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanım ile birlikte sağlanan
bir belgede belirtmek zorundadır.
(5) İthalatçılar, 55 inci madde uyarınca araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünite ile birlikte, Türkçe olarak hazırlanmış
talimat ve bilgilerin verilmesini sağlar.
(6) İthalatçılar, herhangi bir araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin, kendi sorumluluklarında iken saklama veya nakliye
koşullarından dolayı, bu Yönetmelikte belirlenen şartlara uygunluğunun
tehlikeye düşmemesini sağlamak zorundadır.
(7) Bir aracın, sistemin, aksamın, ayrı teknik
ünitenin, parçanın veya donanımın ciddi riskler taşıdığı düşünüldüğünde,
ithalatçılar, tüketicilerin sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla, araç,
sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımlar ile ilgili şikâyet ve
geri çağırmaları araştırır, gerekirse bunların kaydını tutar ve dağıtıcıları
bu takip çalışmaları hakkında bilgilendirir.
İthalatçıların uygun olmayan ya da ciddi bir
risk teşkil eden ürünleriyle ilgili yükümlülükleri
MADDE 13 – (1) İthalatçıların piyasaya arz
ettikleri bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmeliğe
uygun olmadığını mütalaa ettiği veya bunun için gerekçeleri olduğu durumlarda
bu ithalatçılar, uygun görüldüğü şekilde, söz konusu araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünitelerin uygunluğunu sağlamak, piyasadan çekmek veya geri
çağırmak için gereken düzeltici önlemleri hızlı bir şekilde almak zorundadır.
(2) Bir araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite,
parça veya donanımın ciddi bir risk teşkil ettiği durumlarda, ithalatçılar; imalatçısını
ve söz konusu ürünün piyasaya arz edildiği ülkelerdeki onay kuruluşu ve
piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşunu ivedilikle bilgilendirir. İthalatçı
ayrıca, alınan önlemleri bildirir ve özellikle, söz konusu ciddi risk ve
varsa imalatçı tarafından alınan düzeltici tedbirlerle ilgili ayrıntıları
verir.
(3) İthalatçılar, bir araç piyasaya arz edildikten
sonra 10 yıl boyunca, bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünite piyasaya arz
edildikten sonra ise 5 yıl boyunca, uygunluk belgesinin bir kopyasını Bakanlığa
sunmak üzere saklamak ve 29 uncu maddenin onuncu fıkrasında belirtilen
tanıtım paketinin, bu kuruluşlara sunulmak üzere hazır bulundurulmasını
sağlamak zorundadır.
(4) İthalatçılar, Bakanlığın talebi üzerine, araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin uygunluğunu gösteren gerekli olan tüm
bilgi ve belgeleri, Türkçe sağlamak zorundadır. İthalatçılar, piyasaya arz
ettikleri bir araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımın
oluşturduğu riskleri ortadan kaldırmak için gerçekleştirilen her türlü
faaliyette, Bakanlıkla işbirliği sağlar.
Dağıtıcıların yükümlülükleri
MADDE 14 – (1) Dağıtıcılar, bir araç,
sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımı piyasada bulundururken
bu Yönetmeliğin şartları hususunda gereken dikkati göstermek zorundadır.
(2) Herhangi bir araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik üniteyi piyasada bulundurmadan, tescil ettirmeden veya hizmete almadan
önce, dağıtıcılar, söz konusu araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin
gerekli zorunlu işaretlemeleri veya tip onay işaretini taşıdığını, yanında
gerekli belgelerin ve araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin Türkçe
olarak hazırlanmış talimatların ve güvenlik bilgilerinin yer aldığını,
ithalatçının ve imalatçının 12 nci maddenin ikinci ve dördüncü fıkraları ve 39
uncu maddenin birinci ve ikinci fıkraları kapsamındaki şartlara uyduğunu
doğrular.
(3) Dağıtıcılar, herhangi bir araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin, kendi sorumluluklarında iken saklama veya nakliye
koşullarından dolayı, bu Yönetmelikte belirlenen şartlara uygunluğunun
tehlikeye düşmemesini sağlamak zorundadır.
Dağıtıcıların uygun olmayan ya da ciddi bir risk
teşkil eden ürünleriyle ilgili yükümlülükleri
MADDE 15 – (1) Dağıtıcıların bir araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmeliğin şartlarına uygun
olmadığını mütalaa ettiği veya bunun için gerekçeleri olduğu durumlarda,
uygun hale getirilene kadar, bu dağıtıcılar söz konusu araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik üniteyi piyasada bulunduramaz, tescil ettiremez ve hizmete
girmesini sağlayamaz.
(2) Dağıtıcıların piyasada bulundurdukları veya
tescil ettirdikleri ya da hizmete girmesinden sorumlu oldukları bir araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin bu Yönetmeliğe uygun olmadığını
mütalaa ettiği veya bunun için gerekçeleri olduğu durumlarda, bu dağıtıcılar,
10 uncu maddenin birinci fıkrası ya da 13 üncü maddenin birinci fıkrası
uyarınca, uygunsa, söz konusu araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin
uygun hale getirilmesi veya geri çağrılması için gereken düzeltici önlemlerin
alınması için imalatçıyı veya imalatçı temsilcisini bilgilendirir.
(3) Araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça
veya donanımın ciddi bir risk teşkil ettiği durumlarda, dağıtıcılar;
imalatçısını, ithalatçısını ve söz konusu ürünü piyasada bulundurdukları ülkelerdeki
onay kuruluşu ile piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşlarını ivedilikle
bilgilendirir. Dağıtıcı ayrıca, alınan önlemleri bildirir ve özellikle, söz
konusu ciddi risk ve varsa imalatçı tarafından alınan düzeltici tedbirlerle
ilgili ayrıntıları verir.
(4) Dağıtıcılar, Bakanlığın talebi üzerine, 10 uncu
maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen bilgileri imalatçının sağlamasını
veya 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgileri ithalatçının
vermesini sağlamak zorundadır. Piyasada bulundurdukları bir araç, sistem,
aksam, ayrı teknik ünite, parça veya donanımın oluşturduğu riskleri ortadan
kaldırmak için 4703 sayılı Kanun ve Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine
Dair Yönetmeliğin 10 uncu ve 11 inci maddeleri doğrultusunda gerçekleştirilen
her türlü faaliyette, Bakanlık ile işbirliği yapar.
İmalatçıların yükümlülüklerinin ithalatçılar ve
dağıtıcılar için de geçerli olduğu durumlar
MADDE 16 – (1) İthalatçı veya dağıtıcının
araç, sistem, aksam veya ayrı teknik üniteyi kendi adıyla veya ticari markasıyla
piyasada bulundurduğu, tescil ettirdiği veya hizmete girmesinden sorumlu
olduğu ya da araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitede ilgili şartlara
uygunluğunu etkileyebilecek şekilde değişiklik yaptığı durumlarda, ithalatçı
veya dağıtıcı bu Yönetmeliğin amaçları çerçevesinde imalatçı olarak kabul
edilir ve 9 ila 11 inci maddelerde belirtilen imalatçının yükümlülüklerine
tabi olur.
İktisadi işletmecilerin yükümlülükleri
MADDE 17 – (1) İktisadi işletmeciler talep üzerine,
bir araç için on yıl süreyle; bir sistem, aksam, ayrı teknik ünite, parça ya
da donanım için beş yıl süreyle Onay Kuruluşu ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Kuruluşuna;
a) Kendisine bir araç, sistem, aksam, ayrı teknik
ünite, parça ya da donanım tedarik etmiş olan herhangi bir iktisadi
işletmeciyi,
b) Bir araç, sistem, aksam, ayrı teknik ünite,
parça ya da donanım tedarik etmiş olduğu herhangi bir iktisadi işletmeciyi,
açıklamak zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Maddi Şartlar
Genel maddi şartlar
MADDE 18 – (1) L kategorisi araçlar ve bu
araçlar için tasarlanan sistemler, aksam ya da ayrı teknik üniteler Ek II ila
Ek VIII’de listelenen ve ilgili araç kategorisi/alt kategorisi için geçerli
olan şartlara uymak zorundadır.
(2) Elektromanyetik uyumlulukları araç yapımıyla
ilgili olarak bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen mevzuatın ve bu
Yönetmelik uyarınca kabul edilen uygulama mevzuatının kapsamına giren L
kategorisi araçlar veya bu araçların sistemleri, aksam ya da ayrı teknik
üniteleri, 24/10/2007 tarihli ve 26680 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2004/108/AT)’ne tabi değildir.
(3) Bu Yönetmelikte belirtilen L kategorisi araç
tip onayı şartlarını tamamlamak için, Ek II (A), (B) ve (C)’de özetlenen
ayrıntılı teknik şartlar ve deney işlemlerine ilişkin olarak bu Yönetmeliğin
ilgili hükümlerinde tanımlandığı şekilde yüksek bir güvenlik ve çevre koruma
düzeyi sağlamak üzere ihtiyaç duyulması halinde 75 inci maddeye uygun olarak
Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.
İptal tertibatlarının yasaklanması
MADDE 19 – (1) Güvenliğin, elektromanyetik
uyumluluğun, araç üzerinde teşhis sisteminin, ses azaltma ya da kirletici emisyonu
azaltma sistemlerinin etkinliğini düşüren iptal tertibatlarının kullanımı
yasaktır. Bir tasarım unsuru, aşağıdaki koşullardan herhangi biri
sağlanıyorsa, bir iptal tertibatı olarak kabul edilmez:
a) Tertibatın gerekliliği motoru hasara ya da kazaya
karşı korumak ve aracın güvenli bir şekilde çalıştırılmasını sağlamak
açısından gerekçelendiriliyorsa.
b) Tertibat, motoru çalıştırma şartlarının ötesinde
çalışmıyorsa.
c) Çalışma koşulları önemli ölçüde aracın bu
Yönetmeliğe ve bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuata ve uygulama
mevzuatına uyumunu doğrulamaya yönelik deney işlemlerine dahil edilmişse.
İmalatçılar için araçların güç üretme ve aktarma
organlarındaki modifikasyonlara ilişkin tedbirler
MADDE 20 – (1) İmalatçılar, L3e-A3 ve L4e-A3
alt kategorileri dışındaki L kategorisi araçları, aşağıdaki amaçlardan
herhangi birine yönelik bir dizi teknik şart ve özellik yoluyla aracın güç
üretme ve aktarma organlarının kurcalanmasını önlemeye yönelik belirli
özelliklerle donatmak zorundadır:
a) Araç imalatçısının izlediği tip onayı işleminde
gerektiği şekilde belirlenmiş olan azami torku ve/veya gücü ve/veya aracın
azami tasarım hızını artırmak amacıyla güç üretme ve aktarma organlarında
kurcalama yoluyla özellikle aracın performansını artırmaya yönelik güvenliği
tehlikeye düşürebilecek modifikasyonları önlemek için.
b) Çevreye verilen zararı önlemek için.
(2) Birinci fıkrada düzenlenen tedbirlerle ilgili
özel şartlara ilişkin olarak ve dördüncü fıkraya uyumu kolaylaştırmak üzere
ihtiyaç duyulması halinde 75 inci maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli
düzenlemeyi yapar.
(3) Güç üretme ve aktarma organlarının
modifikasyonundan sonra, bir araç, başlangıçtaki araç kategorisi ve alt
kategorisinin ya da, geçerliyse, yeni araç kategorisi ve alt kategorisinin,
orijinal araç piyasaya arz edildiğinde, tescil edildiğinde ya da hizmete
girdiğinde yürürlükte olan teknik şartlarına ve şartlardaki son
değişikliklere uyumlu olmak zorundadır. Araç imalatçısının bir araç tipinin
güç üretme ve aktarma organlarını, aracın artık onaylanan tipe uygun
olmamasına fakat, ilave bir varyant ya da versiyona karşılık gelmesine yol
açacak bir modifikasyona izin verecek bir şekilde tasarladığı durumlarda,
araç imalatçısı başvuruda bu şekilde oluşturulan her bir varyant ya da
versiyon için ilgili bilgileri dahil eder ve her bir varyant ya da versiyon
açık bir şekilde tip onayı alır. Modifiye edilen araç yeni bir kategori ya da
alt kategoriye girerse, yeni bir tip onayı için başvuruda bulunulur.
(4) Birinci fıkranın hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
aracın fonksiyonel güvenliği ya da çevre performansı üzerinde olumsuz
etkilerde bulunan modifikasyonlardan ya da uyarlamalardan kaçınmak için,
imalatçı, söz konusu modifikasyon ya da uyarlamaların tanıtım dosyasında açık
bir şekilde beyan edildiği ve içerildiği ve dolayısıyla tip onayı kapsamına
girdiği durumlar dışında, en iyi mühendislik uygulamaları yoluyla, bu
modifikasyon ya da uyarlamaların teknik açıdan mümkün olmasını önlemeye
çalışır.
Araç üzerinde teşhis (OBD) sistemlerinin genel
gereklilikleri
MADDE 21 – (Başlığı ile Birlikte
Değişik:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer)
(1) L1e, L2e ve L6e kategorisi araçlar istisna
olmak üzere, L-kategorisi araçlar sekizinci fıkrada atıfta bulunulan ve Ek
IV’te belirtilen başvuru tarihlerinden itibaren ilgili mevzuatta ortaya konan
fonksiyonel gereklilikler ile test prosedürlerine uyan OBD sistemi ile
donatılır.
(2) Ek IV’ün 1.8.1 inci maddesinde belirtilen
tarihlerden itibaren, araç kategorileri ile L3e, L4e, L5e-A ve L7e-A alt
kategorileri, emisyon kontrol sisteminin herhangi bir elektrik devresini ve
elektronik arızasını izleyen ve Ek VI(B1)’de belirtilen emisyon eşiklerinin
aşılması ile sonuçlanan bu arızaları raporlayan OBD aşama I sistemi ile
donatılır.
(3) Ek IV’ün 1.8.2 nci maddesinde belirtilen
tarihlerden itibaren, araç kategorileri ile L3e, L4e, L5e ve L7e alt
kategorileri, emisyon kontrol sisteminin herhangi bir elektrik devresi ve
elektronik arızasını izleyen ve Ek VI(B1)’de ortaya konan emisyon eşikleri
aşıldığında rapor üreten OBD aşama I sistemi ile donatılır. Yukarıda
belirtilen araç kategorileri ile alt kategoriler açısından söz konusu olan
OBD Aşama I sistemleri aynı zamanda motor torkunu önemli ölçüde düşüren
herhangi bir operasyon modunun harekete geçirilmesi hususunu da raporlar.
(4) Ek IV’ün 1.8.3 üncü maddesinde belirtilen
tarihlerden itibaren, araç kategorileri ile L3e, L4e, L5e ve L7e alt
kategorileri, emisyon kontrol sisteminin herhangi bir elektrik devresi ve
elektronik arızasını izleyen ve Ek VI(B2)’de ortaya konan emisyon eşikleri aşıldığında
rapor üreten OBD aşama I sistemi ile donatılır. Yukarıda belirtilen araç
kategorileri ile alt kategoriler açısından söz konusu olan OBD Aşama I
sistemleri aynı zamanda motor torkunu önemli ölçüde düşüren herhangi bir
operasyon modunun harekete geçirilmesi hususunu da raporlar.
(5) Ek IV’ün 1.8.4 üncü maddesinde belirtilen
tarihlerden itibaren, araç kategorileri ile L3e, L4e, L5e-A ve L7e-A alt
kategorileri, katalizör izlemesi haricinde, Ek VI(B1)’de ortaya konan emisyon
eşiklerinin aşılması ile sonuçlanan emisyon kontrol arızaları ile bozulmasını
izleyen OBD aşama II sistemi ile ilâve olarak donatılır.
(6) Ek IV’ün 1.8.5 inci maddesinde belirtilen
tarihlerden itibaren, araç kategorileri ile L3e, L4e, L5e-A ve L7e-A alt
kategorileri, Ek VI(B2)’de ortaya konan emisyon eşiklerinin aşılması ile
sonuçlanan emisyon kontrol arızaları ile bozulmasını izleyen OBD aşama II
sistemi ile donatılır.
(7) Beşinci ve altıncı fıkralar, L3e-AxE alt
kategorisindeki enduro motosikletleri ile L3e-AxT alt kategorisindeki deneme
motosikletleri için uygulanmaz.
(8) Fonksiyonel güvenlik veya emisyon kontrol
sistemi arızalarının OBD sistemi raporlamasını uyumlu hale getirmek ve bir
aracın etkin ve verimli onarımını kolaylaştırmak için, Bakanlık, Ek II C1 -
Araç Yapısı ve Genel Tip Onayı Gereklilikleri numara 11’de ortaya koyulan
araç kategorileri ve alt kategorileri için Ek V’te atıfta bulunulan tip VIII
testiyle ilişkili ayrıntılı teknik gereklilikler de dahil olmak üzere bu
maddenin birinci ila yedinci fıkralarında sıralanan konulara ilişkin
fonksiyonel OBD gereklilikleri ile test prosedürlerini belirleyen alt
düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Araçların fonksiyonel güvenliğine ilişkin
şartlar
MADDE 22 – (1) İmalatçılar, araç
yolcularının ve diğer karayolu kullanıcıları için yaralanma riskini en aza
indirecek şekilde araçların tasarlanmasını, imal ve monte edilmesini sağlamak
zorundadır.
(2) İmalatçı, normal koşullarda kullanılması ve
imalatçının tavsiyelerine uygun şekilde servisten geçmesi durumunda, aracın
fonksiyonel güvenliğinin normal ömrü boyunca devam etmesini sağlar. İmalatçı,
tanıtım dosyasında, fonksiyonel güvenlik için kritik önemdeki sistemlerin,
parçaların ve donanımların dayanıklılığının uygun deneyler ve iyi mühendislik
uygulamaları yoluyla güvence altına alındığını teyit eden bir beyanname
sunar.
(3) İmalatçılar, araçların, sistemlerin, aksamın ve
ayrı teknik ünitelerin Ek II ve Ek VIII’de belirtilen ilgili şartlara
uymasını ve beşinci fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtilen deney
işlemine ve performans şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.
(4) Elektrikle ilgili tehlikeleri, bu Yönetmelik
uyarınca kabul edilen mevzuat ya da uygulama mevzuatı kapsamına dahil edilen
araç aksamları, 30/12/2006 tarihli ve 26392 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli
Teçhizat ile İlgili Yönetmeliğe (2006/95/AT) tabi değildir.
(5) Yüksek bir fonksiyonel güvenlik seviyesine
ulaşılmasını sağlamak için, 75 inci maddeye uygun olarak, Ek II(B)’de
araçların fonksiyonel güvenlikleriyle ilgili olarak listelenen özel şartlar
konusunda mevzuatı oluşturma ve kabul etme ve geçerli olduğunda, kendisini Ek
VIII’de belirtilen genişletilmiş fonksiyonel güvenlik şartlarına dayandırma
konusunda Bakanlık yetkilidir.
(6) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) İkinci bir
adım olarak normal ömür şartlarını ve Ek II (B) 18’de listelendiği şekilde
araç yapısının bütünlüğünü sağlamaya yönelik deneyleri uyumlaştırmak amacıyla
ihtiyaç duyulması halinde 75 inci maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli
düzenlemeyi yapar.
(7) İmalatçının beyannamesi için bir şablon
oluşturmak amacıyla ihtiyaç duyulması halinde Bakanlık tarafından 73 üncü
maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.
Çevre performansı şartları
MADDE 23 – (1) İmalatçılar, araçların çevre
üzerindeki etkiyi en aza indirecek şekilde tasarlanmasını, imal ve monte
edilmesini sağlamak zorundadır. İmalatçılar tip onayı alan araçların Ek
VII’de belirtilen dayanıklılık kilometresi dahilinde Ek II, Ek V ve Ek VI’da
belirtilen çevre performansı şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.
(2) İmalatçılar, araçların, sistemlerin, aksamların
ve ayrı teknik ünitelerin Ek IV’te belirtilen uygulama tarihleri arasında, Ek
V’te belirtildiği şekilde onikinci fıkra uyarınca kabul edilen bir mevzuatta
belirtilecek deney işlemlerine ve deney şartlarına uymasını sağlamak
zorundadır.
(3) İmalatçılar dayanıklılık şartlarını teyit
etmeye yönelik tip onayı şartlarının karşılanmasını sağlamak zorundadır. Onay
Kuruluşuna tip onayı alan bir aracın çevre performansının dayanıklı olduğunun
kanıtını sunmak için, imalatçının tercihine bağlı olarak, aşağıdaki
dayanıklılık deneylerinden biri kullanılır.
a) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Tam
kilometre toplamıyla (biriktirmeyle) gerçek dayanıklılık deneyi: Deney
araçları Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin tamamını fiziksel olarak
biriktirir ve onikinci fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtildiği
şekilde, Tip V deneyde belirtilen işlem uyarınca deneye tabi tutulur. Ek VII
(A)’da belirtilen mesafenin tamamına kadar ve bu mesafeyi içeren emisyon
deneyi sonuçları, Ek VI (A)’da belirtilen çevresel performans deney
sınırların altında olur.
b) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Kısmi
kilometre toplamıyla (biriktirmeyle) gerçek dayanıklılık deneyi: Deney araçları
Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin en az yüzde 50’sini fiziksel olarak
biriktirir ve onikinci fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtildiği
şekilde, Tip V deneyde belirtilen işlem uyarınca deneye tabi tutulur. Bu
mevzuatta belirtildiği şekilde, deney sonuçlarından Ek VII (A)’da belirtilen
mesafenin tamamına karşılık gelen sonuç tahmin edilir. Deney sonuçları ve
tahmin edilen sonuçların her ikisi de Ek VII (A)’da belirtilen çevresel
performans deney sınırların altında olur.
c) (Değişik:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer)
Matematiksel dayanıklılık prosedürü: 31/12/2024 tarihine kadar, her bir
emisyon yapıtaşı için, Ek VII(B)’de belirtilen bozulma faktörü ile üretim
hattının sonunda ilk çalıştırılmasından itibaren 100 km’den fazla yol kat
etmiş olan bir araca ilişkin çevresel performans testi sonucunun çarpımı Ek
VI(A)’da belirtilen çevresel performans test limitinden düşük olacaktır. Buna
bakılmaksızın, 1/1/2022’den itibaren yeni araç tipleri ve 1/1/2022’den
31/12/2024 tarihine kadar mevcut araç tipleri için, her bir yapı taşına
ilişkin olarak Ek VII(B)’de ortaya konan bozulma faktörü ile üretim hattının
sonunda ilk çalıştırılmasından sonra azami tasarım araç hızı < 130 km/saat
olan 2500 km’den fazla yol kat etmiş ve azami tasarım araç hızı ≥ 130 km/saat
olan 3500 km’den fazla yol kat etmiş bir araca ilişkin çevresel performans
test sonucunun çarpımı Ek VI(A)’da ortaya konan egzoz borusu emisyon
limitinden düşük olacaktır.
(4) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Bakanlık
tarafından kapsamlı bir çevresel etki çalışması yürütülür. Çalışmada hava
kalitesi ve L kategorisi araçların katkıda bulunduğu kirletici payı
değerlendirilir ve Ek V’te listelenen Tip I, IV, V, VII ve VIII deneylerin
şartlarını kapsar. Bakanlık, Ek IV’te belirtilen Euro 5’in yürürlüğe girme
tarihlerinin ve Ek V, Ek VI (A2), (B2) ve (C2) ve Ek VII’de belirtilen Euro 5
dayanıklılık kilometrelerine ve bozulma faktörlerine ilişkin çevre
performansı şartlarının teyidi ve nihai olarak belirlenmesi yoluyla kesin
politika tedbirlerini belirlemek amacıyla son bilimsel verileri, bilimsel
araştırma bulgularını, modellemeyi ve maliyet verimliliğini karşılaştırır ve
değerlendirir.
(5) Bakanlık, dördüncü fıkrada yer alan bulgulara
istinaden, aşağıdaki konuları içeren bir rapor hazırlayarak bu rapor ışığında
her tür uygun yasama tasarısında bulunma yetkisine sahiptir:
a) Ek IV’te belirtilen Euro 5’in yürürlüğe girme
tarihleri.
b) Ek VI (A2)’de belirtilen Euro 5 emisyon
sınırları ve Ek VI (B2)’de belirtilen OBD eşikleri.
c) L3e, L5e, L6e-A ve L7e-A kategorilerindeki/alt
kategorilerindeki tüm yeni tip araçların, OBD aşama I’e ilaveten, Euro 5
seviyesinde OBD aşama II ile de donatılması gerekliliği,
ç) Ek VII (A)’da belirtilen Euro 5 seviyesi için
dayanıklılık kilometreleri ve Ek VII (B)’de belirtilen Euro 5 seviyesi için
bozulma faktörleri.
(6) Çevre etkisi çalışmasının sonuçlarına
dayanarak, Ek VI (C2)’de listelenen deney sınırları kullanılmak üzere, Euro 5
seviyesi için L1e-A, L1e-B, L2e, L5e-B, L6e-B, L7e-B ve L7e-C
kategorilerinin/alt kategorilerinin hangilerinin SHED deneyine ya da yakıt
tankı ve borularının geçirgenlik deneyine tabi olduğunu belirlemek üzere
ihtiyaç duyulması halinde 75 inci maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli
düzenlemeyi yapar.
(7) İmalatçılar, L kategorisi araçların Ek V (A)’da
belirtilen onay ve kapsam genişletmeler için çevre performansına ilişkin
uygulanabilir deney şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.
(8) Tip I deney için, L3e-AxE (Enduro, x = 1, 2
veya 3) ve L3e-AxT (Trial, x = 1, 2 veya 3) motosikletler için ilgili emisyon
sınırı, Ek IV (A)’daki L2 (THC) ile L3 (NOx)’in toplamıdır. Emisyon deneyi
sonuçları (NOx + THC) bu sınıra (L2 + L3) eşit ya da daha küçük olur.
(9) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) L4e
kategorisi araçlar, Ek V’te L3e kategorisi araçlar için belirlenmiş çevre
performansı şartlarına uyar ve bu çerçevede Ek V’te belirtilen tip I, IV, VII
ve VIII deneyler için uygun olduğu şekilde, ya temel motorlu aracın sepetiyle
birlikte tam tertibatı ya da sepet monte edilmiş olmaksızın sadece temel
motorlu aracın kendisi deneye tabi tutulur.
(10) İmalatçılar, piyasaya arz edilen ya da hizmete
giren tüm değiştirilebilir (yedek) kirlilik kontrol cihazlarının bu
Yönetmelik uyarınca tip onayı almasını sağlamak zorundadır.
(11) Bir ila onuncu fıkralarda yer alan şartlar, Ek
II uyarınca araçlar, sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler için
geçerlidir.
(12) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Yüksek
bir çevresel koruma düzeyi sağlamak amacıyla 75 inci maddeye uygun olarak
deney işlemleri de dahil olmak üzere bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, altıncı
ve yedinci fıkralarında yer alan konular için çevre performansı şartlarının
ayrıntılı teknik şartnamelerine ilişkin mevzuatı oluşturmak ve kabul etmek
üzere Bakanlık yetkilidir.
Sera gazı emisyonları, yakıt tüketimi ve
elektrik enerjisi tüketimi ve elektrik menzili ile ilgili ek çevre
performansı şartları (Değişik başlık:RG-30/12/2016-29934)
MADDE 24 – (1) CO2 (karbondioksit)
emisyonları imalatçı tarafından uygulanabilir laboratuvar emisyon deneyi
çevriminde belirlenir ve imalatçı tarafından Onay Kuruluşuna bildirilir.
Yakıt tüketimi ve/veya elektrik enerjisi tüketimi ve elektrik menzili ya tip
onayı emisyon laboratuvar deney sonuçlarına dayanarak hesaplanır ya da teknik
servisin tanıklığında ölçülür ve Onay Kuruluşuna bildirilir.
(2) CO2 ölçümü sonucu, hesaplanan ya da ölçülen
yakıt tüketimi, elektrik enerjisi tüketimi ve elektrik menzili, 27 nci
maddenin dördüncü fıkrasında bahsedilen uygulama mevzuatında belirtildiği
gibi tanıtım dosyasına dahil edilir ve ilgili bilgiler uygunluk belgesinde de
belirtilir. Uygunluk belgesinde belirtmeye ilaveten, imalatçılar CO2
emisyonu, yakıt tüketimi, elektrik enerjisi tüketimi ve elektrik menzili
verilerinin yeni bir araç satın alınırken, uygun gördükleri bir formatta
aracın alıcısına da sunulmasını sağlamak zorundadır.
(3) 75 inci maddeye uygun olarak, CO2 emisyonu,
yakıt tüketimi, elektrik enerjisi tüketimi ve elektrik menzili hesaplama ve
ölçüm yöntemleriyle ilgili Tip VII deney işlemi şartlarına ilişkin mevzuatı
oluşturmak ve kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AB Tip Onayı İşlemleri
AB tip onayı işlemleri
MADDE 25 – (1) Tam araç tip onayı
başvurusunda bulunan bir imalatçı, aşağıdaki işlemlerden birini seçebilir. Ayrıca,
beşinci fıkrada belirtilen araç kategorilerinin imalatçısı çok aşamalı tip
onayını seçebilir. Sistemlerin, aksamların ya da ayrı teknik ünitelerin tip
onayı için sadece tek aşamalı tip onayı işlemi geçerlidir.
a) Kademeli tip onayı.
b) Tek aşamalı tip onayı.
c) Karma tip onayı.
(2) Kademeli tip onayı, aracın parçalarını
oluşturan sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin tüm AB tip onay
belgelerinin kademeli alınmasını ve son olarak tam araç tip onayı aşamasına
gelinmesini ifade eder.
(3) Tek aşamalı tip onayı, aracın tek bir işlemde
bir bütün olarak onaylanmasını ifade eder.
(4) Karma tip onayı, tam araç onayının son
aşamasında bir veya birden fazla sistem onayının alındığı ve bu sistemler
için AB tip onay belgesi düzenlemenin gerekmediği bir kademeli tip onay
işlemidir.
(5) Çok aşamalı tip onayı işleminde, bir veya
birden fazla onay kuruluşu, tamamlanma aşamasına bağlı olarak, tamamlanmamış
veya tamamlanmış bir aracın bu Yönetmelikteki ilgili idari hükümleri ve
teknik şartları karşıladığını onaylar. Çok aşamalı tip onayı, aracın
tamamlanma durumu dikkate alınarak, 27 nci maddede belirtilen tanıtım
dosyasındaki özelliklere uyan ve Ek II’deki ilgili mevzuatta belirlenen
teknik şartları karşılayan tamamlanmamış veya tamamlanmış araçlara verilir.
(6) Son tamamlanma aşamasına ait tip onayı ancak,
onay kuruluşu son aşama tip onayı verilen aracın o tarihte tüm geçerli teknik
şartları yerine getirdiğini doğruladıktan sonra verilir. Bu kapsamda, farklı
bir araç kategorisi/alt kategorisi için olsa bile, çok aşamalı işlem
dahilinde onay verilen tamamlanmamış bir aracın tip onayı kapsamına giren tüm
şartlar için belge kontrolü yapılır. Birinci fıkrada bahsedilen çok aşamalı
tip onayı, sadece L2e -U, L4e, L5e-B, L6e-BU ve L7e-CU alt kategorilerindeki
araçlar için geçerlidir.
(7) Onay işlemi seçimi, onaylanmış araç tipinin,
tam araç tip onayı verilmesi sırasında uyması gereken geçerli maddi
şartlarını etkilemez.
(8) Tip onay işlemlerine ilişkin ayrıntılı
düzenlemelerle ilgili olarak, 75 inci maddeye uygun olarak mevzuatı
oluşturmak ve kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir.
Tip onay başvurusu
MADDE 26 – (1) İmalatçı, tip onay
başvurusunu Onay Kuruluşuna yapar.
(2) Belirli bir araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünite için sadece bir onay kuruluşuna tek bir başvuru yapılabilir.
(3) Onaylanacak her bir tip için ayrı başvuru
yapılır.
Tanıtım dosyası
MADDE 27 – (1) Başvuru sahibi, Onay
Kuruluşuna bir tanıtım dosyası sunar.
(2) Tanıtım dosyasında aşağıdaki hususlar bulunur.
a) Tanıtım belgesi.
b) Tüm veriler, çizimler, fotoğraflar ve diğer
bilgiler.
c) Araçlar için, 25 inci maddenin birinci fıkrası
uyarınca seçilen işlem/işlemler.
ç) Başvuru işlemi çerçevesinde Onay Kuruluşu
tarafından talep edilebilecek her türlü ek bilgi.
(3) Tanıtım dosyası, Teknik Servis ve Onay Kuruluşu
tarafından kabul edilen basılı veya elektronik bir formatta sunulabilir.
(4) Uygulama mevzuatı aracılığıyla tanıtım belgesi
ve tanıtım dosyası için şablonlar belirlemek üzere ihtiyaç duyulması halinde
uygulama mevzuatı, 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık tarafından
düzenlenir.
Farklı işlemlerde yapılan tip onay başvurusunda
sağlanması gereken bilgilere ilişkin spesifik şartlar
MADDE 28 – (1) Kademeli tip onay başvurusunda
bulunulurken, 27 nci madde uyarınca hazırlanmış bir tanıtım dosyası ve Ek
II’deki geçerli mevzuatın her biri uyarınca istenen tip onay belgelerinin
tamamı sunulur. Bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünite tip onayı verilmesi
durumunda, Ek II’deki geçerli mevzuat kapsamında, Onay Kuruluşu söz konusu
onay verilene veya reddedilene kadar ilgili tanıtım dosyasına erişebilir.
(2) Tek aşamalı tip onayı başvurusunda
bulunulurken, 27 nci maddede belirtilen ve söz konusu geçerli mevzuat ile
ilgili olarak, bu Yönetmelik kapsamında kabul edilen uygulama mevzuatı
uyarınca gerekli bilgileri içeren bir tanıtım dosyası sunulur.
(3) Karma tip onayının verileceği durumlarda,
tanıtım dosyasının yanında, Ek II’deki geçerli mevzuatın her biri uyarınca
istenen bir veya birden fazla tip onay belgesi sunulur. Tip onay belgesi
sunulmuyorsa, söz konusu geçerli mevzuatla ilgili olarak bu Yönetmelik
kapsamında kabul edilen uygulama mevzuatı uyarınca gerekli bilgiler sunulur.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkraların hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, çok aşamalı tip onayında aşağıdaki bilgiler sunulur.
Aşağıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirtilen bilgiler, üçüncü fıkra gereğince
sunulabilir.
a) İlk aşamada, tanıtım dosyasının ve AB tip onay
belgelerinin temel aracın tamamlanma durumuyla ilgili olan kısımları,
b) İkinci ve sonraki aşamalarda, tanıtım dosyasının
ve AB tip onay belgelerinin mevcut imalat aşamasıyla ilgili olan kısımları ve
ayrıca, önceki imalat aşamasında araç için düzenlenen AB tip onay belgesinin
kopyası ve imalatçının araçta yaptığı her türlü değişiklik ve eklemenin bütün
ayrıntıları.
(5) Onay Kuruluşu gerekçeli talepte bulunarak,
hangi deneylerin gerektiği hususunda bir karar alınabilmesini sağlamak ya da
gerekli deneylerin yapılmasını kolaylaştırmak için, imalatçıdan ek bilgileri
sağlamasını isteyebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
AB Tip Onayı İşlemlerinin
Yürütülmesi
Genel hükümler
MADDE 29 – (1) Onay Kuruluşu AB tip onayını
ancak, 33 üncü maddede belirtilen imalatın uygunluğu ve araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünite tipinin ilgili şartları yerine getirdiğini
doğruladıktan sonra verir.
(2) AB tip onayları 29 ila 33 üncü maddeler
uyarınca verilir.
(3) Bakanlık, bir araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünite tipinin gerekli şartlara uygun olduğunu, ancak ciddi bir güvenlik
riski oluşturduğunu ya da çevreye veya kamu sağlığına ciddi şekilde zarar
verebileceğini belirlerse, Onay Kuruluşu AB tip onayını vermeyi reddedebilir.
Bu durumda, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla AB ülkelerinin onay kuruluşlarına
ve Komisyona kararının nedenlerini açıklayan ve bulgularının kanıtlarını
sunan ayrıntılı bir dosya gönderir.
(4) AB tip onayı belgeleri, uygulama mevzuatı
aracılığıyla belirlenen uyumlaştırılmış bir sisteme göre numaralandırılır.
İhtiyaç duyulması halinde 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli
düzenlemeyi yapar.
(5) Onay Kuruluşu, AB tip onay belgesinin
düzenlenmesini izleyen bir ay içinde, ortak bir güvenli elektronik iletişim
sistemi aracılığıyla, onayladığı her bir araç tipi için AB ülkelerinin onay
kuruluşlarına iletmek üzere AB araç tip onay belgesinin kopyasını ekleriyle
birlikte Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona gönderir. Bu kopya, güvenli
elektronik dosya formatında da olabilir.
(6) Onay Kuruluşu, araç tip onayı vermeyi
reddettiği veya onayını geri çektiği durumlarda zaman geçirmeden, kararı
nedenleriyle birlikte üye ülkelerin onay kuruluşlarına bildirmek üzere
Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
(7) Onay Kuruluşu, üç aylık aralarla, bir önceki
dönemde sistem, aksam ve ayrı teknik üniteler için verdiği, değiştirdiği,
vermeyi reddettiği veya geri çektiği AB tip onaylarının listesini üye
ülkelerin onay kuruluşlarına iletilmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla
Komisyona gönderir.
(8) AB üyesi ülkelerin onay kuruluşları tarafından
istenmesi halinde, herhangi bir AB tip onayı vermiş olan onay kuruluşu, bu
isteği izleyen bir ay içinde, ortak bir güvenli elektronik iletişim sistemi
aracılığıyla, istekte bulunan ülke onay kuruluşuna ilgili AB tip onay
belgesinin kopyasını ekleriyle birlikte gönderir. Bu kopya, güvenli
elektronik dosya formatında da olabilir.
(9) Onay Kuruluşu, talebi halinde Ekonomi Bakanlığı
aracılığıyla Komisyona da beş ila sekizinci fıkralarda belirtilen bilgileri
sunar.
(10) Onay Kuruluşu, tanıtım dosyasından ve teknik
servis veya onay kuruluşu tarafından görevlerinin ifası sırasında tanıtım
dosyasına eklenen deney raporlarından ve tüm diğer belgelerden oluşan bir
tanıtım paketi hazırlar. Tanıtım paketinde, tüm içeriğin listelendiği bir
fihrist yer alır. Bu fihrist, AB tip onay usulünde birbirini izleyen
adımların kaydını, özellikle de revizyon ve güncellemelerin tarihlerini
sunmak üzere, her belgedeki bütün sayfaları ve belgenin formatını açık bir
biçimde gösterecek şekilde uygun biçimde numaralandırılır veya işaretlenir.
Onay Kuruluşu, tanıtım paketindeki bilgileri ilgili onayın geçerliliği sona
erdikten sonra 10 yıl boyunca saklamak zorundadır.
AB tip onay belgesi ile ilgili özel hükümler
MADDE 30 – (1) AB tip onay belgesi, ek
olarak aşağıdaki hususları içerir:
a) 29 uncu maddenin onuncu fıkrasında belirtilen
tanıtım paketi.
b) (Değişik:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer) Test
sonuç sayfası.
c) Firmadaki konumlarına dair beyanı ve uygunluk
belgelerini imzalamaya yetkili olan kişinin/kişilerin adı/adları ve imza
örneği/örnekleri.
ç) Tam araç tip onayının verilmesi durumunda
doldurulmuş bir uygunluk belgesi örneği.
(2) AB tip onayı belgesi, uygulama mevzuatı
aracılığıyla belirlenen şablona göre düzenlenir. İhtiyaç duyulması halinde 73
üncü maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.
(3) Onay Kuruluşu, her araç tipi ile ilgili olarak;
a) Ekindeki deney sonuçları sayfası dahil, AB tip
onay belgesinin tüm ilgili kısımlarını doldurur.
b) Tanıtım paketinin fihristini hazırlar.
c) Tamamlanan belgeyi ekleriyle birlikte en kısa sürede
başvuru sahibine teslim eder.
ç) Uygulama mevzuatı aracılığıyla, (a) bendinde
belirtilen deney sonuçları sayfası için bir şablon belirlemek üzere ihtiyaç
duyulması halinde 69 uncu maddeye uygun olarak Bakanlık tarafından gerekli
düzenleme yapılır.
(4) 40 ıncı madde uyarınca geçerliliğine kısıtlama
koyularak ya da bu Yönetmelikteki veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen
mevzuattaki veya uygulama mevzuatındaki bazı hükümlerden muaf olarak bir AB
tip onayı verilmesi durumunda, AB tip onay belgesinde bu kısıtlama veya
muafiyetler açıkça belirtilir.
(5) İmalatçı karma tip onay işlemini seçmiş ise,
Onay Kuruluşu, tanıtım paketini deney raporlarının referansları ile tamamlar.
32 nci maddenin birinci fıkrasında bahsedilen uygulama mevzuatıyla belirlenen
bu deneyler için AB tip onay belgesi verilmez.
(6) İmalatçı tek aşamalı tip onayı işlemini seçmiş
ise, Onay Kuruluşu, geçerli şart veya mevzuat listesini hazırlayarak bu
listeyi AB tip onay belgesine ekler. Uygulama mevzuatı aracılığıyla bu liste
için bir şablon belirlemek üzere ihtiyaç duyulması halinde 73 üncü maddeye
uygun olarak Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.
Sistem, aksam veya ayrı teknik üniteler ile
ilgili özel hükümler
MADDE 31 – (1) AB tip onayı, tanıtım
dosyasındaki hususlara uyan ve Ek II’deki ilgili mevzuatta belirlenen teknik
şartları karşılayan sistemlere verilir.
(2) Aksam ve ayrı teknik üniteler için AB tip
onayı, tanıtım dosyasındaki hususlara uyan ve Ek II’deki ilgili mevzuatta
belirlenen teknik şartları karşılayan aksam ve ayrı teknik ünitelere verilir.
(3) Tamir, servis veya bakıma yönelik tasarlanmış
olsun ya da olmasın, bir araç ile ilgili olarak sistem tip onayı kapsamında
bulunan aksam ve ayrı teknik üniteler için, Ek II’deki ilgili mevzuatta
belirtilmedikçe, ilave aksam veya ayrı teknik ünite onayı gerekmez.
(4) Bir aksam veya ayrı teknik ünite, sadece aracın
diğer parçaları ile birlikte çalışarak işlevini yerine getiriyor veya belirli
bir özelliği sunuyor ise, bu nedenle şartlara uygunluğun doğrulanması ancak
aksam veya ayrı teknik ünitenin diğer parçalar ile birlikte çalışırken
mümkünse, söz konusu aksam veya ayrı teknik ünitenin AB tip onayının kapsamı
bu doğrultuda kısıtlanır. Böyle durumlarda, AB tip onay belgesinde aksam veya
ayrı teknik ünitenin kullanımıyla ilgili var olabilecek kısıtlamalar
belirtilir ve monte edilmesi ile ilgili özel şartlara yer verilir. Bu aksam
veya ayrı teknik ünite, araç imalatçısı tarafından takılıyorsa, geçerli
kullanım kısıtlamalarına veya monte edilme koşullarına uygunluk, araç tip
onayı verilirken doğrulanır.
AB tip onayı için gereken deneyler
MADDE 32 – (1) Bu Yönetmelikte ve Ek II’de
listelenen mevzuatta öngörülen teknik şartlara uygunluk, belirlenen teknik
servisler tarafından gerçekleştirilen uygun deneyler aracılığıyla kanıtlanır.
Deney işlemleri ve bu deneyleri gerçekleştirmek için kullanılması öngörülen
spesifik donanım ve aletler, Ek II’de listelenen ilgili mevzuat içeriğinde
tanımlanan şekilde olur. Deney raporunun formatı, uygulama mevzuatı
aracılığıyla belirlenen genel şartlara uygun olur. İhtiyaç duyulması halinde
73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.
(2) İmalatçı, gerekli deneylerin yapılması için
Onay Kuruluşuna, Ek II’de listelenen ilgili mevzuat kapsamında belirtilen
sayıda araç, aksam ve ayrı teknik ünite sağlar.
(3) Gerekli deneyler, onaylanacak tipi temsil eder
nitelikteki araç, aksam ve ayrı teknik üniteler üzerinde gerçekleştirilir.
Ancak imalatçı, Onay Kuruluşu ile mutabakat sağlayarak onay verilecek tipi
temsil etmemekle birlikte, gerekli performans düzeyi açısından en olumsuz bir
dizi özelliği kendinde barındıran bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik
üniteyi seçebilir. Bu seçim süreci sırasında karar vermeye yardımcı olması
için sanal test yöntemlerinden yararlanılabilir.
(4) Onay Kuruluşunun kabulüne tabi olmak üzere,
altıncı fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatın içerdiği şartlar bakımından,
imalatçının talebi üzerine birinci fıkrada belirlenen deney prosedürlerine
alternatif olarak sanal test yöntemleri kullanılabilir.
(5) Sanal test yöntemleri, altıncı fıkra uyarınca
kabul edilen mevzuatın içerdiği şartları sağlar.
(6) Sanal testlerle elde edilen sonuçların fiziksel
testlerden elde edilenler kadar anlamlı olmasını sağlamak için, sanal
testlerin tabi olacağı şartlar ve sanal testlerin yürütülmesi gereken
koşullarla ilgili olarak, 75 inci maddeye uygun olarak mevzuatı oluşturmak ve
kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir. Söz konusu mevzuat kabul edilirken,
uygun görüldüğü şekilde, MARTOY’un Ek XVI’sında belirtilen şart ve
prosedürler esas alınır.
İmalatın uygunluğu
MADDE 33 – (1) AB tip onayı veren Onay
Kuruluşu, imal edilen araçların, sistemlerin, aksamların ya da ayrı teknik
ünitelerin onaylanan tipe uygun olarak imal edilmesini sağlamak için uygun
düzenlemelerin yapılıp yapılmadığını kontrol etmek amacıyla, gerekirse AB
ülkelerinin onay kuruluşlarıyla işbirliği yaparak gerekli tedbirleri alır.
(2) Tam araç tip onayı veren bir Onay Kuruluşu,
imalatçı tarafından düzenlenen uygunluk belgelerinin 38 inci maddeye uygun
olduğunu doğrulamak için gerekli tedbirleri alır. Bu amaç doğrultusunda Onay
Kuruluşu, yeterli sayıda uygunluk belgesi örneğinin 38 inci maddeye uygun
olduğunu ve imalatçının uygunluk belgelerindeki verilerin doğru olmasını
sağlamak için yeterli düzenlemeler yaptığını doğrular.
(3) Tip onayı veren Onay Kuruluşu, bu onayla ilgili
olarak, gerekirse AB ülkelerinin onay kuruluşları ile işbirliği yapmak
suretiyle, birinci ve ikinci fıkralarda yer alan düzenlemelerin yeterliliğini
sürdürdüğünü, dolayısıyla imal edilen araç, sistem, aksam ve ayrı teknik
ünitelerin onaylanmış tipe uygun olmaya devam ettiğini ve uygunluk
belgelerinin 38 inci maddeye uygunluğunu koruduğunu doğrulamak için gerekli
önlemleri alır.
(4) Bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik
ünitenin onaylanmış tipe uygun olduğunu doğrulamak için, tip onayını veren
Onay Kuruluşu AB tip onayı için gereken kontrol ve deneylerden herhangi
birini, imalat tesisleri de dahil olmak üzere imalatçı tesislerinden alınan
numuneler üzerinde yapabilir.
(5) Tip onayı veren Onay Kuruluşu, imalatın devam
etmesine rağmen, birinci ve ikinci fıkralarda yer alan düzenlemelerin
uygulanmadığını, mutabakat sağlanan düzenlemelerden ve kontrol planlarından
önemli ölçüde sapmalar olduğunu, düzenlemelerin uygulanmadığını veya yeterli
görülmediğini tespit ederse, imalatın uygunluğuna yönelik prosedürün gereken
şekilde uygulanmasını sağlayacak tedbirleri alır ya da tip onayını geri
çeker.
(6) İmalatın uygunluğuna ilişkin ayrıntılı düzenlemelerle
ilgili olarak, 75 inci maddeye uygun olarak mevzuatı oluşturmak ve kabul
etmek üzere Bakanlık yetkilidir.
ALTINCI BÖLÜM
AB Tip Onaylarında Yapılan
Değişiklikler
Genel hükümler
MADDE 34 – (1) İmalatçı, tanıtım paketindeki
bilgilerde herhangi bir değişiklik olması halinde, gecikmeksizin AB tip
onayını veren Onay Kuruluşuna bilgi vermek zorundadır. Bu Onay Kuruluşu, 35
inci maddede belirtilen işlemlerden hangisinin uygulanacağına karar verir.
Gerektiğinde, Onay Kuruluşu imalatçıyla konuyu istişare ederek, yeni bir AB
tip onayının gerekli hale geldiğine karar verir.
(2) AB tip onay değişiklik başvurusu, sadece
orijinal AB tip onayını veren onay kuruluşuna yapılır.
(3) Onay Kuruluşu, değişikliğin yapılması için,
kontrol veya deneylerin tekrar edilmesi gerektiğine karar verirse, bu durumu
imalatçıya bildirir. 35 inci maddede belirtilen işlemler sadece, Onay
Kuruluşunun bu kontrol veya deneylere dayanarak AB tip onay şartlarının
karşılanmaya devam edildiği sonucuna varması halinde uygulanır.
AB tip onaylarının revize edilmesi ve kapsam
genişletilmesi
MADDE 35 – (1) Tanıtım paketindeki bilgiler
değişmişse ve kontrol veya deneylerin tekrar edilmesi gerekmiyorsa,
değişiklik revizyon olarak adlandırılır. Böyle durumlarda, Onay Kuruluşu tanıtım
paketinin revize edilen sayfalarını gerekli şekilde düzenler, revize edilen
her bir sayfayı yapılan değişikliğin niteliğini ve yeniden düzenleme tarihini
açıkça görülecek şekilde belirtir. Yapılan değişikliklerin ayrıntılı
açıklamasıyla birlikte tanıtım paketinin konsolide ve güncellenmiş bir
versiyonunun bu şartı yerine getirdiği kabul edilir.
(2) Tanıtım paketindeki bilgiler değiştiğinde ve
(a), (b) ve (c) bentlerindeki durumlardan biri oluştuğunda, değişiklik kapsam
genişletme olarak adlandırılır ve (ç) bendinde belirtildiği üzere
güncellenmiş AB tip onay belgesi düzenlenir.
a) Ek kontroller veya deneyler gerektiğinde,
b) Ekleri hariç olmak üzere AB tip onayı
belgesindeki herhangi bir bilgi değiştiğinde,
c) Ek II’de listelenen herhangi bir mevzuat
kapsamındaki yeni şartların, onaylanmış sistem, aksam veya ayrı teknik ünite
için geçerli hale gelmesi durumunda,
ç) Kapsam genişletme yapılması halinde Onay
Kuruluşu, kapsam genişletme numarasıyla gösterilen güncellenmiş AB tip onay
belgesi düzenler. Bu numara daha önce art arda yapılmış genişletmelerin
sayısına göre artırılır. Onay belgesinde genişletmenin nedeni ve yeniden
düzenleme tarihi açıkça belirtilir.
(3) Değişiklik yapılmış sayfaların veya konsolide
ve güncellenmiş bir versiyonun düzenlendiği her seferde, onay belgesine
eklenen tanıtım paketindeki fihristte, en son kapsam genişletme veya revizyon
tarihini ya da güncellenmiş versiyonun en son konsolidesinin tarihini
gösterecek şekilde gereken değişiklik yapılır.
(4) İkinci fıkranın (c) bendinde yer alan yeni
şartlar, teknik açıdan bir aracın tipiyle ilgili değilse ya da aracın ait
olduğu kategori dışındaki kategorileri ilgilendiriyorsa, o aracın tip
onayında değişiklik yapılmasına gerek yoktur.
Değişikliklerin uygulanması ve bildirilmesi
MADDE 36 – (1) Kapsam genişletme yapılması
halinde, AB tip onay belgesinin ilgili tüm kısımları, belgenin ekleri ve
tanıtım paketi fihristi güncellenir. Güncellenen belge ve ekleri zaman
geçirmeden başvuru sahibine teslim edilir.
(2) Revizyon yapılması durumunda, uygun görüldüğü
şekilde, tanıtım paketinin revize edilen fihristi de dahil olmak üzere revize
edilen belgeler veya konsolide yapılan ve güncellenen versiyon, Onay Kuruluşu
tarafından zaman geçirmeden başvuru sahibine teslim edilir.
(3) Onay Kuruluşu, AB tip onaylarında yapılan tüm
değişiklikleri, 29 uncu maddede belirtilen işlemler doğrultusunda üye
ülkelerin onay kuruluşlarına bildirmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla
Komisyona bildirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
AB Tip Onayının Geçerliliği
Geçerliliğin sona ermesi
MADDE 37 – (1) AB tip onayları belirsiz bir
süre için verilir.
(2) Bir araç için verilen AB tip onayının
geçerliliği, aşağıdaki durumların herhangi birinin ortaya çıkması halinde
sona erer.
a) Aracın piyasada bulundurulması, tescili veya
hizmete girmesi için, onaylı araç tipiyle ilgili yeni şartların zorunlu hale
gelmesi ve bu doğrultuda tip onay güncellemesinin mümkün olmaması.
b) Tip onayı verilmiş aracın imalatının istenerek
ve kesin olarak durdurulması.
c) 40 ıncı maddenin altıncı fıkrası doğrultusunda
bir sınırlama nedeniyle onayın geçerliliğinin sona ermesi.
ç) Onayın; 33 üncü maddenin beşinci fıkrası, 49
uncu maddenin birinci fıkrası veya 52 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca
geri çekilmiş olması.
(3) Bir tip içinde tek bir varyantın veya bir
varyant içinde tek bir versiyonun geçersiz hale gelmesi durumunda, söz konusu
aracın AB tip onayı, sadece bu varyant veya versiyon için geçerliliğini
yitirir.
(4) Belirli bir araç tipinin imalatına kesin olarak
son verildiğinde, imalatçı, bu araca AB tip onayı veren Onay Kuruluşunu
bilgilendirmek zorundadır. Bu bildirimin alınmasını izleyen bir ay içinde,
araca AB tip onayı veren Onay Kuruluşu da üye ülkelerin onay kuruluşlarına
konu hakkında bilgilendirmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona
bildirir.
(5) Dördüncü fıkra hükümleri saklı kalmak şartıyla,
bir aracın AB tip onayının geçersiz hale geleceği durumlarda, imalatçı AB tip
onayını veren Onay Kuruluşunu bilgilendirmek zorundadır. AB tip onayını veren
Onay Kuruluşu, uygun olan durumlarda 44 üncü maddenin uygulanabilmesi için
zaman geçirmeden tüm ilgili bilgileri AB ülkelerinin onay kuruluşlarına
iletmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona iletir. Bu iletimde
özellikle, son üretilen aracın imalat tarihi ve araç tanıtım numarası
belirtilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Uygunluk Belgesi ve İşaretlemeler
Uygunluk belgesi
MADDE 38 – (1) Araç tip onayı sahibi
sıfatıyla imalatçı; tam, tamamlanmış veya tamamlanmamış bir onaylı araç
tipine uygun olarak imal edilen her araçla birlikte basılı belge olarak
hazırlanmış uygunluk belgesini verir. Bu belge, alıcıya araçla birlikte
ücretsiz olarak verilir. Belgenin teslim edilmesi, bu yönde açık bir talep
gelmesi ya da imalatçıya ek bilgi verilmesi gibi koşullara bağlı olamaz. Araç
imalatçısı, aracın imalat tarihinden sonra 10 yıllık süre zarfında, araç
sahibinin talebi üzerine uygunluk belgesinin suretini düzenlemek zorundadır.
Bu iş için imalatçının alacağı ücret, belgenin düzenlenme maliyetini aşamaz.
“Suret” ifadesi, bütün suret belgelerin ön yüzünde açıkça görülebilir şekilde
olur.
(2) İmalatçı, uygulama mevzuatı aracılığıyla kabul
edilen uygunluk belgesi şablonunu kullanmak zorundadır. Uygunluk belgesi,
evrak sahtekârlığını ve taklitleri önleyecek şekilde tasarlanır. Bu amaçla,
uygulama mevzuatında, uygunluk belgesi için kullanılan kâğıdın çeşitli
güvenli baskı özellikleri ile korunması sağlanır. Bakanlık tarafından konuya
ilişkin 73 üncü maddeye uygun olarak düzenleme yapılır.
(3) Uygunluk belgesi, Türkçe veya AB’nin resmi
dillerinden birinde düzenlenir. Türkçe dışında bir dilde düzenlenmesi
halinde, beraberinde Türkçe’ye çevirisi bulunur.
(4) Uygunluk belgesini imzalamaya yetkili
kişi/kişiler, imalatçının organizasyonunda yer alır, aracın tasarımı ve
imalatı veya imalatının uygunluğu bakımından imalatçının yasal sorumluluğunu
tam olarak yerine getirmek üzere yönetim tarafından gereken şekilde
yetkilendirilmiş olur.
(5) Uygunluk belgesinin bütün maddeleri eksiksiz
bir şekilde doldurulur ve bu belge, aracın kullanımıyla bağlantılı olarak bu
Yönetmelikte veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen herhangi bir mevzuatta
yer alan sınırlamalar dışında herhangi bir sınırlama içeremez.
(6) Tamamlanmamış veya tamamlanmış bir araç için
imalatçı sadece, mevcut onay aşamasında eklenmiş veya değiştirilmiş olan
uygunluk belgesi maddelerini doldurur ve varsa, önceki aşamalarda teslim
edilen bütün uygunluk belgelerini belgeye ekler.
(7) 40 ıncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca
onaylanan araçlar için, uygunluk belgesinin başlığında, “İki veya Üç
Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı ile
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliği (AB/168/2013)’nin 40 ıncı
maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca tip onayı verilmiş (geçici onay)
tam/tamamlanmış araçlar için” ibaresi yer alır.
(8) 42 nci madde uyarınca tip onayı verilen araçlar
için, ikinci fıkrada bahsedilen uygulama mevzuatında belirlenen uygunluk
belgesinin başlığında, “Küçük seriler halinde tip onayı verilmiş
tam/tamamlanmış araçlar için” ibaresi bulunur, bu ibarenin yanında imalat
yılı belirtilir ve 1 (başlangıç) ile Ek III’teki çizelgede belirtilen sınır
değer arasında kalan ve her imalat yılı bakımından o yıldaki imalat
içerisinde söz konusu aracın konumunu gösteren bir sıra numarası verilir.
(9) Birinci fıkranın şartları saklı kalmak
kaydıyla, imalatçı, uygunluk belgesini Türkiye’nin veya herhangi bir AB
ülkesinin tescil kuruluşuna elektronik olarak gönderebilir.
Aksam veya ayrı teknik ünitelerin tip onay
işareti ve araçlarla ilgili uygun işaretlemeleri taşıyan zorunlu levha
MADDE 39 – (1) Araç imalatçısı, onaylı tipe
uygun şekilde üretilen her araca, üçüncü fıkra uyarınca kabul edilen ilgili
uygulama mevzuatı gereğince uygun işaretlemeleri taşıyan bir zorunlu levha
takar.
(2) Aksam veya ayrı teknik ünite bir sistemin
parçası olsun ya da olmasın, aksam veya ayrı teknik ünite imalatçısı onaylı
tipe uygun şekilde üretilen her aksam veya ayrı teknik üniteye, bu Yönetmelik
veya ilgili BM/AEK Regülasyonu uyarınca kabul edilen ilgili uygulama
mevzuatının şart koştuğu tip onay işaretini koyar. Tip onay işareti mecburi
tutulmuyorsa, imalatçı asgari olarak, ticari unvanını veya ticari markasını,
tip numarasını veya bir tanıtım numarasını koyar.
(3) Zorunlu levha ve AB tip onayı işareti uygulama
mevzuatı aracılığıyla belirlenen şablona uygun olur. Bakanlık tarafından
konuya ilişkin 73 üncü maddeye uygun olarak gerekli düzenleme yapılır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Yeni Teknolojiler veya Yeni
Kavramlar İçin Muafiyetler
Yeni teknolojiler veya yeni kavramlar için
muafiyetler
MADDE 40 – (1) İmalatçı, Ek II’de liste
halinde verilen bir veya birkaç mevzuat ile uyuşmayan yeni teknoloji veya
kavramlar içeren bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite için AB tip
onay başvurusunda bulunabilir.
(2) Onay Kuruluşu aşağıdaki koşulların hepsinin
karşılandığı durumlarda, birinci fıkrada belirtilen AB tip onayını verir.
a) Söz konusu teknoloji veya kavramların; sistem,
aksam veya ayrı teknik üniteyi Ek II’de listelenen bir veya birkaç mevzuat
ile uyumsuz hale getirmesinin nedenleri başvuruda belirtiliyorsa,
b) Yeni teknolojinin güvenlik ve çevreyle ilgili
sonuçları ve en azından muafiyet istenen şartların, öngördüğüne denk düzeyde
güvenlik ve çevre korumasını sağlaması amacıyla alınan önlemler başvuruda
açıklanıyorsa,
c) Bu fıkradaki (b) bendinde belirtilen koşulun
karşılandığını kanıtlayan deneyler ve sonuçlarına ilişkin bir açıklama
sunulmuş ise.
(3) Yeni teknoloji veya yeni kavramların muaf
tutulduğu bir AB tip onayının verilmesi; Bakanlığın vereceği yetkiye tabidir.
Bu yetki bir uygulama mevzuatı aracılığıyla verilir. İhtiyaç duyulması
halinde 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık tarafından gerekli düzenleme
yapılır.
(4) Herhangi bir onay kuruluşu, yetki verme kararı
beklenirken de AB tip onayını verebilir; fakat bu onay, istenen muafiyetin
kapsamına giren araç tipi bakımından geçicidir ve sadece verilen ülke
sınırlarında geçerlidir. Onay Kuruluşu, ikinci fıkrada yer alan bilgileri
içeren bir dosya aracılığıyla, söz konusu onay hakkında üye ülkelerin onay
kuruluşlarını bilgilendirmek üzere Ekonomi Bakanlığı vasıtasıyla Komisyonu
bilgilendirir. Onayın geçici niteliği ve ülkesel geçerlilik açısından
sınırlılığı, tip onay belgesinin ve uygunluk belgesinin başlığından
anlaşılır. Bu fıkra çerçevesinde tip onay belgesi ve uygunluk belgesi için
uyumlaştırılmış şablonlar belirlemek üzere uygulama mevzuatı kabul
edilebilir. İhtiyaç duyulması halinde 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık
tarafından gerekli düzenleme yapılır.
(5) AB üyesi ülkelerin onay kuruluşlarınca verilen,
dördüncü fıkrada bahsedilen geçici onayların ülkemiz sınırları içerisinde
kabul edilmesi için Onay Kuruluşu olarak Bakanlık yazılı karar alabilir.
(6) Uygun durumlarda, üçüncü fıkrada belirtilen
yetkide, yetkiyle ilgili herhangi bir kısıtlama olup olmadığı da belirtilir.
Her durumda, tip onayının geçerlilik süresi en az 36 ay olur.
(7) Eğer yetki vermeyi reddetme yönünde karar
alınırsa, dördüncü fıkrada belirtilen geçici tip onayının sahibi, red
tarihinden altı ay sonra bu geçici onayın iptal edileceği konusunda Onay
Kuruluşu tarafından bilgilendirilir. Ancak, geçerliliğini yitirmeden önce
geçici onaya uygun olarak üretilen araçlar, geçici onayı kabul etmiş olan
ülkelerde piyasaya arz edilebilir, tescil edilebilir veya hizmete girebilir.
Diğer mevzuatın ve uygulama mevzuatının sonradan
uyarlanması
MADDE 41 – (1) 40 ıncı madde uyarınca bir
muafiyet tanınmasına izin verildiği durumlarda, Bakanlık, ilgili mevzuatın
veya uygulama mevzuatının teknolojik gelişmelere göre uyarlanması için,
Komisyon tarafından yapılan işleme müteakip, gereken tedbirleri alır. 40 ıncı
madde kapsamındaki muafiyet bir BM/AEK Regülasyonu ile ilgiliyse, Komisyonun
1958 Cenevre Antlaşmasındaki geçerli prosedür doğrultusunda ilgili BM/AEK
Regülasyonunda değişiklik yapılmasını önerdiği gerekli değişiklikler
BM/AEK’da yayımlandığında, 30/9/1996 tarihli ve 96/8657 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile ülkemizin taraf olduğu BM/AEK Regülasyonundaki bu
değişiklikler Türkiye’de de uygulanır.
(2) İlgili mevzuatta değişiklik yapılır yapılmaz,
muafiyete izin veren kararda yer alan sınırlamalar kaldırılır. Mevzuat veya
uygulama mevzuatı düzenlenmedi ise, 73 üncü maddeye uygun olarak düzenlenen
uygulama mevzuatı ile tip onay kapsam genişletme yapılmasına izin
verilebilir.
ONUNCU BÖLÜM
Küçük Seriler Halinde İmal Edilen
Araçlar
Küçük serilerin ulusal tip onayı
MADDE 42 – (1) İmalatçı, Ek III’te
belirtilen yıllık miktar sınırları dahilinde, bir araç tipinin küçük serileri
için ulusal tip onayı başvurusunda bulunabilir. Herhangi bir yılda, onaylı tip
araçların piyasada bulundurulması, tescil edilmesi veya hizmete girmesi
bağlamında bu sınırlar geçerlidir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen araç tipi için Onay
Kuruluşu, ilgili alternatif şartları düzenlemeleri şartıyla Ek II’de
listelenen mevzuatın bir veya birkaçında yer alan temel şartların bir veya
birkaçını uygulamayabilir. “Alternatif şartlar” Ek II’de listelenen ilgili
mevzuatta öngörülen seviyenin büyük ölçüde denk uygulanabildiği bir
fonksiyonel güvenlik, çevresel koruma ve çalışma güvenliği seviyesi sağlamayı
amaçlayan idari hükümler ve teknik şartlar anlamındadır. Birinci fıkrada
bahsedilen araç tipleri için Onay Kuruluşu, bu Yönetmeliğin veya bu
Yönetmelik uyarınca kabul edilen uygulama mevzuatının idari hükümlerinin bir
veya birkaçını uygulamayabilir. Bir onay kuruluşu, bu fıkrada yer alan
hükümleri ancak bunun için makul gerekçeleri varsa uygulamayabilir.
(3) Araçların bu madde kapsamındaki ulusal tip
onaylarında, Ek II’de listelenen mevzuata uygun olarak tip onayı verilmiş
sistem, aksam veya ayrı teknik üniteler kabul edilir.
(4) Bu madde uyarınca tip onayı verilen araçların
tip onay belgesi, 30 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şablona uygun
şekilde hazırlanır, ancak “AB araç tip onay belgesi” başlığını taşımaz ve
ikinci fıkra uyarınca tanınan muafiyetlerin içeriği belirtilir. Tip onay
belgeleri, 29 uncu maddenin dördüncü fıkrasında bahsedilen uyumlaştırılmış
sistem doğrultusunda numaralandırılır.
(5) Tip onay belgesinde, ikinci fıkra uyarınca
verilen muafiyetlerin niteliği belirtilir.
(6) Ulusal küçük seri tip onayı, onayı veren onay
kuruluşunun bulunduğu ülke sınırlarında geçerlidir.
(7) Ancak, imalatçının talebi üzerine tip onay
belgesinin ve eklerinin kopyası, taahhütlü posta veya elektronik posta
yoluyla imalatçı tarafından belirlenen AB ülkelerinin onay kuruluşuna
iletilmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona gönderilir.
(8) İmalatçı tarafından belirlenen ülkelerin onay
kuruluşları, yedinci fıkrada belirtilen talebin alınmasını izleyen üç ay
içinde, tip onayını kabul edip etmediklerine karar verir. Bu kuruluşlar
kararlarını, ulusal küçük seri tip onayını vermiş olan onay kuruluşuna resmi
olarak bildirir.
(9) Onay kuruluşları, araç onaylanırken esas alınan
ulusal teknik şartların kendi şartlarına denk olmadığına kanaat getirmek için
makul gerekçeleri bulunmadığı sürece, ulusal tip onayını kabul eder.
(10) Ulusal küçük seri tip onayı bulunan bir aracı
başka bir ülkede piyasaya arz etmek veya tescil ettirmek isteyen bir başvuru
sahibinin talebi üzerine, ulusal küçük seri tip onayını vermiş olan onay
kuruluşu diğer ülkenin ulusal onay kuruluşuna tanıtım paketi de dahil, tip
onayı belgesinin kopyasını gönderir. Bu durumda da sekizinci ve dokuzuncu
fıkra hükümleri uygulanır.
ON BİRİNCİ BÖLÜM
Piyasada Bulundurma, Tescil veya
Hizmete Girme
Araçların piyasada bulundurulması, tescili veya
hizmete girmesi
MADDE 43 – (1) 46 ncı ve 47 nci maddelerin
hükümleri saklı kalmak şartıyla, AB tam araç tip onayının zorunlu olduğu veya
imalatçının bu Yönetmelik uyarınca söz konusu tip onayını aldığı araçlar
ancak, 38 inci madde uyarınca düzenlenmiş geçerli bir uygunluk belgesinin
bulunması koşuluyla piyasada bulundurulabilir, tescil edilebilir veya hizmete
girebilir. Bu araçlar tamamlanmamış ise, araçların piyasada bulundurulmasına
veya hizmete girmesine izin verilir; fakat, bu araçların tesciline ve
karayolunda kullanılmasına izin verilmeyebilir.
Seri sonu araçların piyasada bulundurulması,
tescili veya hizmete girmesi
MADDE 44 – (1) Seri sonu sınırlarına, ikinci
ve dördüncü fıkralarda belirtilen süre sınırına tabi olmak üzere; 37 nci
madde uyarınca AB tip onayı geçersiz hale gelen bir araç tipiyle uyumlu olan
araçlar piyasada bulundurulabilir, tescil edilebilir ve hizmete girebilir.
(Değişik cümle:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer) Bu fıkra sadece, Türkiye
veya AB sınırları içerisinde olan ve imalat tarihinde geçerli bir AB tip
onayı bulunan, fakat bu AB tip onayı geçerliliğini yitirmeden önce tescil
edilmemiş ve hizmete girmemiş olan araçlar için geçerlidir.
(2) Birinci fıkra, tam araçlar için AB tip onayının
geçersiz hale geldiği tarihten itibaren 24 ay, tamamlanmış araçlar içinse bu
tarihten itibaren 30 ay boyunca geçerlidir.
(3) Birinci fıkradan yararlanmak isteyen
imalatçılar, AB veya Türkiye için geçerli olmak üzere, söz konusu aracın
piyasada bulundurulacağı, tescil edileceği veya hizmete gireceği her bir
ülkenin onay kuruluşuna talepte bulunur. Bu talepte, varsa, söz konusu
araçların yeni gelen tip onay şartlarını yerine getirmesini engelleyen teknik
veya ekonomik nedenler belirtilir. İlgili onay kuruluşu, talebi almasını
izleyen üç ay içinde, kendi sınırlarında bu araçların tesciline izin verip
vermeyeceğine ve izin verecekse kaç aracın tescil edilebileceğine karar
verir.
(4) Seri sonu araçların sayısı, hangisi daha
yüksekse, Türkiye veya her bir AB üyesi ülke başına olmak üzere 100 aracı ya
da son iki yılda tescil edilen araç sayısının %10’unu geçemez.
(5) Bu prosedür kapsamında hizmete giren araçların
uygunluk belgesinde aracın “seri sonu” olduğunu belirten özel bir ifade
bulunur.
(6) Bakanlık, bu maddede belirlenen prosedür
doğrultusunda piyasada bulundurulacak, tescil edilecek veya hizmete girecek
olan araç sayısının etkin bir biçimde izlenmesini sağlar.
(7) Bu madde yalnızca, 37 nci maddenin ikinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen tip onayının geçerliliğinin sona ermesi
nedeniyle imalata son verilmesi halinde geçerlidir.
Aksam ve ayrı teknik ünitelerin piyasada
bulundurulması veya hizmete girmesi
MADDE 45 – (1) Aksam veya ayrı teknik
üniteler ancak, Ek II’de listelenen ilgili mevzuatın şartlarını sağlamaları
ve 39 uncu madde uyarınca uygun şekilde işaretlenmeleri halinde piyasada
bulundurulabilir veya hizmete girebilir.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında olmayan yeni araçlar
için özel olarak üretilen veya tasarlanan aksam veya ayrı teknik üniteler
için birinci fıkra geçerli değildir.
(3) Birinci fıkranın istisnası olarak, Bakanlık, 40
ıncı madde kapsamında bu Yönetmeliğin bir veya birkaç hükmünden muaf tutulmuş
olan ya da söz konusu aksam veya ayrı teknik ünite ile ilgili olarak 42 nci
madde uyarınca verilen onayların kapsamına giren araçlara monte edilmesi için
tasarlanan aksam veya ayrı teknik ünitelerin piyasada bulundurulmasına veya
hizmete girmesine izin verebilir.
(4) Birinci fıkranın istisnası olarak ve bu Yönetmelikte
ya da bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuatın birinde aksi
belirtilmedikçe, Bakanlık, piyasada bulundurulduğunda veya hizmete
girdiğinde, 23/12/2004 tarihli ve 25679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İki
veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliği (2002/24/AT) ya da
bu Yönetmeliğe göre tip onayı alması gerekmeyen araçlara monte edilmek üzere
tasarlanan aksam veya ayrı teknik ünitelerin piyasada bulundurulmasına veya
hizmete girmesine izin verebilir.
ON İKİNCİ BÖLÜM
Koruyucu Hükümler
Ulusal düzeyde ciddi bir risk teşkil eden araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerle ilgili işlemler
MADDE 46 – (1) Bakanlık, yaptığı piyasa
gözetimi ve denetimi sonucunda bu Yönetmelik kapsamındaki bir araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitenin insanların sağlık ve güvenliği açısından ya
da kamu çıkarlarının korunmasıyla ilgili diğer hususlar bakımından risk
oluşturduğunu tespit ettiğinde vakit geçirmeden ilgili iktisadi
işletmecilerden söz konusu araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitenin
piyasadan çekilmesini, ürünün güvenli hale getirilmesi için gerekli olan her
türlü düzeltici tedbiri almasını, ürünün güvenli hale getirilememesi halinde
ise bertaraf edilmesini ister ve gerek ürünün güvenli olmaması gerekse bu
Yönetmeliğin diğer hükümlerine uygun olmaması halinde 4703 sayılı Kanun ve
Ürünlere İlişkin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliğin ilgili
hükümleri doğrultusunda uygun olan diğer önlemleri alır. Bakanlık, uygunsuz
ve güvensiz olduğu tespit edilen ürünün tip onayını sağlayan Onay Kuruluşunun
yurt dışında yerleşik bir kuruluş olması halinde bu kuruluşu da
bilgilendirir.
(2) Bakanlık, uygunsuzluğun sadece kendi sınırları
dahilinde olmadığına karar verirse, değerlendirme sonuçlarını ve iktisadi
işletmecinin yapması gereken işlemi üye ülkelerin onay kuruluşlarına
bildirmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
(3) İktisadi işletmeci; piyasaya arz ettiği, tescil
ettirdiği veya hizmete girmesinden sorumlu olduğu uygun olmayan bütün araç,
sistem, aksam ve ayrı teknik üniteler için her türlü uygun düzeltici tedbirin
alınmasını sağlar.
(4) İktisadi işletmecinin, birinci fıkra kapsamında
yeterli düzeltici tedbir almaması halinde, Bakanlık, uygun olmayan araç,
sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin ulusal pazarda piyasada
bulundurulmasını, tescil edilmesini ya da hizmete girmesini yasaklamak veya
kısıtlamak ya da bunların piyasadan çekilmesini veya geri çağrılmasını
sağlamak için gereken tüm önlemleri alır.
(5) Bakanlık, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla
Komisyonu ve diğer AB ülkelerini dördüncü fıkrada belirtilen tedbirler
hakkında vakit geçirmeden bilgilendirir. Sağlanan bilgiler, mevcut tüm
ayrıntıları içerir; özellikle de uygun olmayan araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünitenin tespiti için gereken veriler, bunların menşei, iddia edilen
uygunsuzluğun niteliği ve söz konusu olan risk, alınan ulusal tedbirlerin
niteliği ve süresi, ilgili iktisadi işletmecinin ileri sürdüğü düşünceler
belirtilir. Bakanlık özellikle uygunsuzluğun;
a) Araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin
insanların sağlık ve güvenliğini, çevrenin korunmasını veya kamu çıkarlarının
korunmasıyla ilgili bu Yönetmeliğin kapsamına giren diğer hususlara ilişkin
şartları karşılamamasından veya,
b) Ek II’de listelenen ilgili mevzuattaki
eksikliklerin,
birinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirtir.
(6) Bakanlık, söz konusu araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünitenin uygunsuzluğuyla ilgili olarak ellerinde bulunan ek
bilgileri, varsa alınan tedbirleri ve bildirilen ulusal tedbirle ilgili bir
anlaşmazlık olması durumunda itirazlarını bir ay içinde üye ülkelerin onay
kuruluşlarına bildirmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona
bildirir.
(7) Altıncı fıkrada belirlenen bilgilerin
alınmasını izleyen bir ay içinde, bir ülkenin aldığı tedbire başka bir ülke
veya Komisyon tarafından itiraz edilmesi halinde, söz konusu tedbir 47 nci
madde uyarınca değerlendirilir.
(8) Bakanlık, söz konusu araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünite ile ilgili olarak vakit geçirmeden, araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitenin piyasadan çekilmesi gibi uygun kısıtlayıcı
tedbirlerin alınmasını sağlar.
Koruma prosedürü
MADDE 47 – (1) 46 ncı maddenin üçüncü ve
dördüncü fıkrasında belirtilen işlem sırasında alınan tedbire itiraz edilirse
veya ulusal bir tedbirin mevzuata aykırı olduğuna karar verilirse Bakanlık
veya Komisyon, vakit geçirmeden ülkelere ve ilgili iktisadi işletmeciye veya
işletmecilere danışarak söz konusu ulusal tedbiri değerlendirir. Bu
değerlendirmeye dayanarak, 73 üncü maddede yer alan prosedür doğrultusunda
ulusal tedbirin haklı gerekçelerle alınmış olup olmadığına karar verilir.
Karar, tüm ülkelere ve ilgili iktisadi işletmeciye veya işletmecilere
bildirilir.
(2) Ulusal tedbirin haklı gerekçelerle alındığına
karar verilirse; ülkeler, uygun olmayan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik
ünitenin kendi pazarlarında piyasadan çekilmesi için gereken tedbirleri alır
ve bu konuda bilgilendirme yapar. Ulusal tedbirin haklı bir gerekçeyle
alınmadığına karar verilirse, ilgili ülke birinci fıkrada belirtilen karar doğrultusunda
tedbiri geri çeker veya değiştirir.
(3) Ulusal tedbirin haklı gerekçelere dayandığına
ve bu Yönetmelikteki ya da bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuattaki
veya uygulama mevzuatındaki eksikliklerden kaynaklandığına karar verilirse,
Bakanlık, aşağıda belirtilen şekilde uygun tedbirleri alır.
a) Bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuat veya
uygulama mevzuatı söz konusu ise Komisyonun bu konuda yaptığı değişikliklere
müteakip ulusal mevzuatta gerekli değişiklikler yapılır,
b) BM/AEK Regülasyonları söz konusu ise, Komisyonun
1958 Cenevre Antlaşmasındaki geçerli prosedür doğrultusunda ilgili BM/AEK
Regülasyonlarında yapılmasını önerdiği gerekli değişiklikler BM/AEK’da
yayımlandığında, 96/8657 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülkemizin taraf olduğu
BM/AEK Regülasyonundaki bu değişiklikler Türkiye’de de uygulanır.
Ciddi bir risk teşkil eden uygun araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik üniteler
MADDE 48 – (1) Bakanlık, 46 ncı maddenin
birinci fıkrası kapsamında bir değerlendirme yaptıktan sonra, geçerli
şartlara uymalarına veya uygun şekilde işaretlenmiş olmalarına rağmen araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin güvenlik açısından ciddi bir risk
oluşturduğunu ya da çevreye veya kamu sağlığına ciddi zararlar verebileceğini
tespit ederse, ilgili iktisadi işletmeciden; piyasaya arz edildikten, tescil
edildikten veya hizmete girdikten sonra bu araç, sistem, aksam veya ayrı
teknik ünitelerin söz konusu riski taşımadığından emin olmak, bu araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik üniteleri piyasadan çekmek ya da riskin
niteliğiyle orantılı olan makul bir süre içinde geri çağırmak için gereken
tüm tedbirleri almasını ister. Bakanlık, araç imalatçısı gereken tüm
tedbirleri alana kadar bu araçların tesciline izin vermeyebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen nitelikteki bir
araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünite için iktisadi işletmeci, piyasaya
arz edilen, tescil edilen veya hizmete giren bu türden bütün araç, sistem,
aksam ve ayrı teknik üniteler için düzeltici tedbirlerin alınmasını sağlar.
(3) Bakanlık mevcut tüm bilgileri, özellikle de
ilgili araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tespiti için gereken
verileri, araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin menşeini ve tedarik
zincirini, söz konusu olan riskin niteliğini ve alınan ulusal tedbirlerin
niteliğini ve süresini bir ay içinde Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla AB
ülkelerine bildirmek üzere Komisyona bildirir.
(4) AB tarafından birinci fıkrada belirtilen ulusal
tedbirlerin haklı gerekçelerle alınmış olup olmadığının bildirilmesi halinde,
Bakanlık tarafından gerekli değerlendirmeler yapılarak uygun tedbirler
alınır.
(5) Bakanlıkça alınan tedbirler ilgili iktisadi
işletmeci/işletmecilere ve Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla üye ülkelere
bildirilmek üzere Komisyona bildirilir.
Onaylı tipe uygun olmayan araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik üniteler
MADDE 49 – (1) Uygunluk belgesi bulunan ya
da onay işareti taşıyan yeni araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin
onaylı tipe uygun olmadığı durumlarda, Bakanlık, imalattaki araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitelerin onaylı tipe uygun hale getirilmesi için,
tip onayının geri çekilmesi de dahil olmak üzere gerekli tedbirleri alır.
(2) Birinci fıkra çerçevesinde, AB tip onayı
belgesindeki veya tanıtım paketindeki özelliklerden sapmalar, onaylı tipe uygunsuzluk
olarak kabul edilir.
(3) Bakanlık, uygunluk belgesi bulunan ya da bir AB
ülkesinde verilmiş bir onay işareti taşıyan yeni araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünitelerin onaylı tipe uygun olmadığını ortaya koyarsa, bu
kuruluş AB tip onayını veren onay kuruluşundan, imalattaki araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitelerin onaylı tipe uygunluğunun devam ettiğini
doğrulamasını isteyebilir. Bu yönde bir talep alması üzerine, AB tip onayını
veren onay kuruluşu, en geç talep tarihini izleyen üç ay içinde olmak üzere
mümkün olan en kısa sürede gerekli işlemleri yerine getirir.
(4) Bakanlık aşağıdaki durumlarda, bir sistem,
aksam, ayrı teknik ünite veya tamamlanmamış araç için AB tip onayı veren onay
kuruluşundan, imalattaki araçların onaylı tipe uygun hale getirilmesi için
gerekli tedbirleri almasını ister.
a) AB araç tip onayı için aracın uygunsuzluğu
yalnızca bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin uygunsuzluğundan
kaynaklanıyorsa.
b) Çok aşamalı tip onayı için, tamamlanmış bir
aracın uygunsuzluğu yalnızca, bu tamamlanmamış aracın parçası olan bir
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin ya da tamamlanmamış aracın kendisinin
uygunsuzluğundan kaynaklanıyorsa.
(5) Bu yönde bir talep alması üzerine ilgili onay
kuruluşu, gerekirse talepte bulunan onay kuruluşuyla birlikte, en geç talep
tarihini izleyen üç ay içinde olmak üzere mümkün olan en kısa sürede gerekli
işlemleri yerine getirir.
(6) Uygunsuzluk tespit edilen durumlarda, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünite ya da tamamlanmamış araç için AB tip onayı veren
onay kuruluşu, birinci fıkrada belirtilen tedbirleri alır. Onay kuruluşları,
herhangi bir AB tip onayının geri çekilmesi halinde bu durumu ve bunun
nedenlerini bir ay içinde birbirlerine bildirir.
(7) AB tip onayını veren onay kuruluşu kendisine bildirilen
uygunsuzluğa itiraz ederse, ilgili AB ülkeleri ile anlaşmazlık çözümlenmeye
çalışılır. Komisyon bilgilendirilir ve gerekli durumlarda, anlaşma sağlanması
amacıyla uygun toplantılar gerçekleştirilir.
Temel sistemlerin doğru çalışması açısından ciddi
risk teşkil edebilecek parça veya donanımın piyasaya arz edilmesi ve hizmete
girmesi
MADDE 50 – (1) Bir aracın güvenliği ya da
çevresel performansı açısından temel nitelikteki sistemlerin doğru çalışması
bakımından ciddi risk teşkil edebilecek parça veya donanım, 51 inci maddenin
birinci ve dördüncü fıkraları uyarınca Bakanlık tarafından izin verilmedikçe
piyasaya arz edilemez, tescil edilemez veya hizmete giremez ve yasaklanır.
(2) Birinci fıkranın eşit uygulanması için, mevcut
bilgilere ve özellikle de aşağıdaki hususlarda ülkeler tarafından aktarılan
bilgilere dayanarak söz konusu parça veya donanımların listesini hazırlamak
üzere uygulama mevzuatı 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık tarafından
düzenlenir.
a) Söz konusu parça veya donanımların takıldığı
araçların güvenlik veya çevre performansı açısından var olan riskin
ciddiyeti.
b) Bu madde kapsamında söz konusu parça veya
donanımlar için olası bir izin şartı koymanın tüketiciler ve satış sonrası
imalatçılar üzerindeki olası etkisi.
(3) Söz konusu onay birinci fıkra dışındaki
hususlar ile ilgili olmadıkça; birinci fıkra, orijinal parça ve donanımlar
veya Ek II’de listelenen mevzuattan herhangi biri doğrultusunda tip onayı verilen
parça ve donanımlar için geçerli değildir. Birinci fıkra, özellikle kamuya
açık karayollarında kullanılmamak üzere üretilmiş yarış araçları için imal
edilmiş parça veya donanımlar için geçerli değildir. İkinci fıkrada
bahsedilen bir uygulama mevzuatıyla oluşturulan listeye dahil edilen parça
veya donanımlar, yarış ve karayolunda kullanılmak gibi ikili bir amaçla
tasarlanmışsa, bu parça veya donanımlar, bu maddenin şartlarına uymadıkları
sürece, karayollarında trafiğe çıkan araçlarda kullanılmak üzere halka
satılamaz. Uygun olduğu durumlarda, bu fıkrada belirtilen parça veya
donanımları tanımlamaya yönelik hükümler Bakanlık tarafından kabul
edilebilir.
(4) Birinci fıkrada belirtilen parça ve
donanımların karşılaması gereken şartlarla ilgili olarak, 75 inci maddeye
uygun olarak mevzuatı oluşturmak ve kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir. Bu
şartlar, Ek II’de listelenen mevzuata dayanabilir ya da parça veya
donanımların uygun olan duruma göre, orijinal aracın ya da herhangi bir
parçasının çevre ve güvenlik performansıyla karşılaştırılmasından oluşabilir.
Her iki durumda da bu şartlar, söz konusu parça veya donanımların, aracın
güvenliği veya çevresel performansı açısından temel nitelikteki sistemlerin
çalışmasına zarar vermemesini sağlar.
Temel sistemlerin doğru çalışması açısından
ciddi risk teşkil edebilecek parça veya donanımlar ve ilgili şartlar
MADDE 51 – (1) 50 nci maddenin birinci
fıkrası kapsamında, parça veya donanım imalatçısı Onay Kuruluşuna başvuruda
bulunarak, izin istenen parça veya donanımların 50 nci maddenin dördüncü
fıkrasında yer alan şartları karşıladığını belirten ve görevlendirilmiş
teknik servis tarafından düzenlenen bir deney raporu sunar. İmalatçı, Onay
Kuruluşuna her bir parça tipi için sadece bir başvuru yapabilir. Herhangi bir
AB ülkesinin yetkili onay kuruluşu tarafından istenmesi halinde, izni vermiş
olan Onay Kuruluşu, bu isteği izleyen bir ay içinde, ortak bir güvenli
elektronik iletişim sistemi aracılığıyla, istekte bulunan ülkenin onay
kuruluşuna istenen izin belgesinin kopyasını ekleriyle birlikte gönderir. Bu
kopya, güvenli elektronik dosya formatında da olabilir.
(2) Başvuruda parça veya donanım imalatçısının
bilgileri, parça veya donanımların tipi, tanıtım ve parça numaraları, araç
imalatçısının adı, araç tipi ve varsa imalat yılı veya parça ya da
donanımların takılacağı aracın tanıtılmasını sağlayan her türlü diğer bilgi
yer alır. Onay Kuruluşu deney raporuna ve diğer bilgilere dayanarak söz
konusu parça veya donanımların 50 nci maddenin dördüncü fıkrasında yer alan
şartları karşıladığına kanaat getirdiğinde, bu maddenin dördüncü fıkrasına
tabi olmak üzere bu parça veya donanımların piyasaya arz edilmesine ve
hizmete girmesine izin verir. Onay Kuruluşu vakit geçirmeden imalatçıya bir
belge düzenler.
(3) İkinci fıkrada yer alan belge için bir şablon
ve numaralandırma sistemi belirlemek üzere uygulama mevzuatı 73 üncü maddeye
uygun olarak Bakanlık tarafından düzenlenir.
(4) İmalatçı, izin belgesinin düzenlendiği
koşulları etkileyen herhangi bir değişiklik olması halinde izni vermiş olan
Onay Kuruluşunu vakit geçirmeden bilgilendirir. Onay Kuruluşu, iznin gözden
geçirilmesinin veya yeniden düzenlenmesinin ya da ilave deneyler yapılmasının
gerekip gerekmediğine karar verir. İmalatçı, parça veya donanımların izin
belgesinin düzenlendiği koşullarda imal edilmesini ve imal edilmeye devam
etmesini sağlamaktan sorumludur.
(5) Onay Kuruluşu, herhangi bir izin vermeden önce,
imalatın uygunluğunun etkin bir biçimde kontrol edilmesini sağlayan yeterli
düzenleme ve prosedürlerin varlığını doğrular. Onay Kuruluşu, iznin verildiği
koşulların artık karşılanmadığını tespit ederse, imalatçıdan parça veya
donanımların yeniden uygun hale getirilmesi için gerekli tedbirleri almasını
ister ve gerekirse izni geri çeker.
(6) Onay Kuruluşu, kendisi ile AB ülkelerinin onay
kuruluşları arasında ikinci fıkrada belirtilen izin ile ilgili yaşanılan
herhangi bir anlaşmazlığı Komisyona iletmek üzere Ekonomi Bakanlığına sunar.
Bakanlık, Komisyonun kendisiyle de danışarak oluşturduğu ve sorunun çözümü
için önerdiği tedbirleri dikkate alır.
(7) 50 nci maddenin ikinci fıkrasında yer alan
liste hazırlanana kadar Onay Kuruluşu, aracın güvenliği veya çevresel
performansı açısından temel nitelikteki sistemlerin doğru çalışmasını
etkileyebilecek parça ve donanımlarla ilgili olarak kendi ulusal hükümlerini
kullanabilir.
Araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin
geri çağrılması
MADDE 52 – (1) AB tam araç tip onayı almış
olan bir imalatçı, bu Yönetmelik doğrultusunda onaylanmış olsun ya da
olmasın, araca takılan bir sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin güvenlik,
kamu sağlığı veya çevre koruması açısından ciddi bir risk teşkil etmesi
nedeniyle ya da tip onayı mevzuatı uyarınca özel şartlara tabi olmayan bir
parçanın güvenlik, kamu sağlığı veya çevre koruması açısından ciddi bir risk
teşkil etmesi nedeniyle, piyasaya arz edilen, tescil edilen veya hizmete alma
sorumluluğu imalatçıya ait olan araçları geri çağırmak zorunda kalırsa, bu
imalatçı Bakanlığı derhal bilgilendirir.
(2) AB tip onayı almış olan bir sistem, aksam veya
ayrı teknik ünite imalatçısı, bu Yönetmelik doğrultusunda onaylanmış olsun ya
da olmasın, güvenlik, çalışma güvenliği, kamu sağlığı veya çevre koruması
açısından ciddi bir risk teşkil etmesi nedeniyle, piyasaya arz edilen veya
hizmete alma sorumluluğu imalatçıya ait olan sistem, aksam veya ayrı teknik
üniteleri geri çağırmak zorunda kalırsa, bu imalatçı Bakanlığı derhal
bilgilendirir.
(3) İmalatçı birinci ve ikinci fıkralarda
belirtilen ciddi riski ortadan kaldırmak için Bakanlığa çeşitli uygun çözüm
yolları önerir. Bakanlık, önerilen çözüm yollarını vakit geçirmeden üye
ülkelerin onay kuruluşlarına bildirmek üzere Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla
Komisyona bildirir. Onay kuruluşları, çözüm yollarının ilgili ülkelerde etkin
bir biçimde uygulanmasını sağlar.
(4) Bakanlık çözüm yollarının yetersiz olduğunu ya
da yeterince hızlı uygulanmadığını düşünürse, AB tip onayını veren onay
kuruluşunu vakit geçirmeden bilgilendirir. AB tip onayını veren onay kuruluşu
bunun üzerine imalatçıyı bilgilendirir. İmalatçı etkili düzeltici tedbirler
önerip uygulamadığı takdirde, AB tip onayını veren onay kuruluşu AB tip
onayının geri çekilmesi de dahil olmak üzere gerekli tüm koruyucu tedbirleri
alır. AB tip onayı geri çekilirse, onayın geri çekilmesini izleyen bir ay
içinde Onay Kuruluşu taahhütlü posta veya dengi bir elektronik yöntem ile
imalatçıyı, üye ülkelerin onay kuruluşlarını bilgilendirmek üzere Ekonomi
Bakanlığı aracılığıyla Komisyonu bilgilendirir.
Kararların ve mevcut çözüm yollarının
bildirilmesi
MADDE 53 – (1) Bu Yönetmelik uyarınca alınan
tüm kararlarda ve AB tip onayının verilmemesine veya geri çekilmesine,
tescilin reddine veya herhangi bir aracın piyasaya arz edilmesinin,
tescilinin veya hizmete girmesinin yasaklanmasına ya da kısıtlanmasına ilişkin
olan veya herhangi bir aracın piyasadan çekilmesini öngören tüm kararlarda
kararın gerekçeleri ayrıntılı bir biçimde açıklanır.
(2) Bu türden kararlar tüm ilgili taraflara
bildirilir. İlgili taraf aynı zamanda, yürürlükte olan mevzuata göre başvurabileceği
çözüm yolları ve bu çözüm yollarına başvurabileceği süre sınırları hakkında
bilgilendirilir.
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası Mevzuat
AB tip onayı için gereken BM/AEK regülasyonları
MADDE 54 – (1) Bu Yönetmelikte veya bu
Yönetmelik uyarınca düzenlenen mevzuatta listelenen ve ülkemizin kabul ettiği
BM/AEK Regülasyonları veya bunlarda yapılan değişiklikler, bir aracın AB tip
onayı şartlarının parçasıdır.
(2) Onay Kuruluşları, bu Yönetmelik veya bu
Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuat doğrultusunda verilmiş, karşılık
gelen onayların ve onay işaretlerinin yerine, birinci fıkrada bahsedilen
BM/AEK Regülasyonları doğrultusunda verilen onayları ve uygun olan durumlarda
ilgili onay işaretlerini kabul eder.
(3) AB araç tip onayı için bir BM/AEK
Regülasyonunun ya da bu Regülasyonda yapılan bir değişikliğin uygun görülmesi
durumunda, ilgili BM/AEK Regülasyonunun veya Regülasyon değişikliğinin
zorunlu hale getirilmesi ve bu Yönetmelikte ya da bu Yönetmelik uyarınca
kabul edilen mevzuatta gerekli değişikliklerin yapılması için 75 inci maddeye
uygun olarak düzenleme yapılır. Bu mevzuatta, BM/AEK Regülasyonunun veya
eklerinin zorunlu uygulama tarihleri belirtilir ve uygun olan durumlarda
geçiş hükümlerine yer verilir. BM/AEK Regülasyonlarının zorunlu uygulamasına
ilişkin ayrı mevzuat Komisyon tarafından yayımlanmasına müteakip Bakanlık
tarafından iç mevzuata derç edilir.
ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Teknik Bilgilerin Sağlanması
Kullanıcılar için bilgiler
MADDE 55 – (1) İmalatçı, bu Yönetmelikte
veya bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuatta veya uygulama mevzuatında
yer alan hususlarla ilgili olarak, Onay Kuruluşu tarafından onaylanan
hususlardan farklı teknik bilgiler veremez.
(2) Bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen bir mevzuatta
veya uygulama mevzuatında bu yönde bir hüküm varsa, imalatçı, bir araç, aksam
veya ayrı teknik ünite için gereken bütün bilgileri ve bunların kullanımına
ilişkin özel şart veya sınırlamaları açıklayan talimatları kullanıcılara
sunmak zorundadır.
(3) İkinci fıkrada belirtilen bilgiler Türkçe olur.
Söz konusu bilgiler, Onay Kuruluşunun kabulü üzerine kullanım kılavuzunda
verilir.
Aksam veya ayrı teknik ünite imalatçıları için
bilgiler
MADDE 56 – (1) Araç imalatçısı uygun
durumlarda, bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuatta veya uygulama
mevzuatında belirlenen çizimler de dahil olmak üzere, aksam veya ayrı teknik
ünitelerin AB tip onayı için veya 50 nci madde kapsamında bir izin almak için
gereken tüm bilgileri aksam veya ayrı teknik ünite imalatçılarının
kullanımına sunar. Araç imalatçısı, fikri mülkiyet haklarına ilişkin bilgiler
de dahil olmak üzere, kamuoyuna açık olmayan bilgilerin gizliliğini korumak
için aksam veya ayrı teknik ünite imalatçılarına bağlayıcı bir sözleşme
imzalama şartı getirebilir.
(2) Aksam veya ayrı teknik ünite imalatçısı, 31
inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca kullanım kısıtlamaları, özel montaj
koşulları veya bunların ikisini birden kapsayan bir AB tip onay belgesinin
sahibi olarak, aksam veya ayrı teknik üniteler ile ilgili tüm ayrıntılı
bilgiyi araç imalatçısına sağlar. Bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen bir
mevzuatta bu yönde bir hüküm varsa, aksam veya ayrı teknik ünite imalatçısı,
imal ettiği aksam veya ayrı teknik ünitelerle birlikte kullanım
kısıtlamaları, montaj koşulları veya bunların her ikisi ile ilgili
talimatları temin eder.
ON BEŞİNCİ BÖLÜM
Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine
Erişim
İmalatçıların yükümlülükleri
MADDE 57 – (1) İmalatçılar, hızlı olarak
kolay erişilebilir ve standart bir format kullanılan web siteleri
aracılılığıyla bağımsız operatörler için araç tamir ve bakım bilgilerine
sınırsız erişim sağlarlar. Özellikle de, bu erişim, yetkili bayi ve
tamircilere sağlanan bilgilerle ve tanınan erişim hakkıyla kıyaslandığında
ayrımcılık içermeyen bir şekilde verilir. Bu yükümlülük, küçük seri olarak
onaylanan araçlar için geçerli değildir.
(2) Bakanlık, ortak bir standart benimseyinceye
kadar, birinci fıkrada belirtilen bilgiler, bağımsız operatörler tarafından
makul bir çabayla işlenebilecek, tutarlı bir şekilde sunulur. İmalatçılar,
ayrıca, eğitim malzemelerini de bağımsız operatörlerin ve yetkili bayi ve
tamircilerin kullanımına sunarlar.
(3) Birinci fıkrada belirtilen bilgiler, asgari
olarak aşağıdaki hususları içerir:
a) Anlaşılır bir araç tanıtım numarası.
b) Servis ve bakım kayıtlarını ve servis planlarını
içeren tamir kitapları.
c) Teknik kılavuzlar ve teknik servis bültenleri.
ç) Ölçümlere ilişkin asgari ve azami teorik
değerler gibi bilgiler olacak şekilde; aksam ve arıza teşhis bilgileri.
d) Kablo tesisat şemaları.
e) İmalatçının özel kodları da dahil olmak üzere
arıza teşhis sorun kodları.
f) Araç tipi için geçerli yazılım, tanıtım ve
kalibrasyon doğrulama numaraları.
g) Şahsi aletler ve donanımlara ilişkin olan ve
bunlar vasıtasıyla sağlanan bilgiler.
ğ) Veri kayıt bilgileri ve iki yönlü izleme ve
deney verileri.
h) İş birimleri.
(4) Herhangi bir araç imalatçısının dağıtım sistemi
içindeki yetkili bayileri veya tamircileri, araç imalatçısının dağıtım
sistemine mensup olmayan başka araçlar için tamir veya bakım hizmetlerini
sağladıkları ölçüde bu Yönetmeliğin amaçları bakımından bağımsız operatörler
olarak kabul edilir.
(5) Bilgi sisteminin bakımı nedeniyle zorunlu
olmadıkça, araç tamir ve bakım bilgileri her zaman kullanıma açık olur.
(6) OBD uyumlu değiştirme veya servis parçalarının,
arıza teşhis cihazlarının ve deney donanımının imalatı ve servisi için,
imalatçılar tüm ilgili OBD ve araç tamir ve bakım bilgilerini ayrımcılık
yapmadan her türlü ilgili aksam, arıza teşhis cihazı veya deney donanım
imalatçısına veya tamircisine vermek zorundadır.
(7) Alternatif yakıtla çalışan araçlara yönelik
otomotiv donanımlarının tasarımı ve imalatı için, imalatçılar tüm ilgili
alternatif yakıtla çalışan araç imalatçılarına, montajcılarına veya
tamircilerine ayrımcı olmayan bir şekilde ilgili OBD ve araç tamir ve bakım
bilgilerini sağlamak zorundadır.
(8) İmalatçı, AB tip onayı başvurusunda bulunurken,
Onay Kuruluşuna bu maddede belirtilen bilgiler bakımından bu Yönetmeliğe
uygunluğu göstermek zorundadır. AB tip onayı başvurusu yapıldığında, bu
bilgiler mevcut değilse ya da bu Yönetmeliğe veya bu Yönetmelik uyarınca
kabul edilen mevzuat ve uygulama mevzuatına uygun değilse, imalatçı tip onay
tarihinden itibaren altı ay içinde söz konusu bilgileri sağlar. Onay
Kuruluşuna sunulacak uygunluk kanıtını oluşturan araç OBD ve araç tamir ve
bakım bilgilerine erişim belgesi için şablon belirlemek üzere bir uygulama
mevzuatı 73 üncü maddeye uygun olarak Bakanlık tarafından düzenlenir.
(9) Bu uygunluk kanıtının sekizinci fıkrada
belirtilen süre içinde temin edilmemesi halinde, Onay Kuruluşu uygunluğun
sağlanması için gerekli adımları atar.
(10) İmalatçı, araç tamir ve bakım bilgilerinde
daha sonra yaptığı değişiklikleri ve ilaveleri, bu değişiklik ve ilaveler
yetkili tamircilere sağlandığı anda internet sitelerinde kullanıma sunmak
zorundadır.
(11) Herhangi bir araca ilişkin tamir ve bakım
kayıtlarının araç imalatçısının merkezi veri tabanında veya imalatçı adına
tutulduğu durumlarda, bağımsız tamirciler gerçekleştirmiş oldukları tamir ve
bakımlara ilişkin bilgileri girebilmek için söz konusu kayıtlara ücretsiz
olarak erişebilir.
(12) Tamir ve bakım bilgilerine erişim ile ilgili
şartların, özellikle de araç tamir ve bakım bilgilerinin sağlanma yöntemine
ilişkin teknik şartların ayrıntılarını belirlemek için, 75 inci maddeye uygun
olarak mevzuatı oluşturmak ve kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir.
Birden fazla tip onayı sahibine ilişkin
yükümlülükler
MADDE 58 – (1) Kademeli tip onayı veya çok
aşamalı tip onayı verileceği durumlarda, ilgili tip onayından sorumlu
imalatçı aynı zamanda söz konusu sistem, aksam veya ayrı teknik ünite ya da
söz konusu aşama ile ilgili tamir bilgilerini hem son imalatçıya hem de
bağımsız operatörlere bildirmek zorundadır.
(2) Son imalatçı tam araç ile ilgili bilgileri
bağımsız operatörlere vermek ile sorumludur.
Araç tamir ve bakım bilgilerine erişim ücretleri
MADDE 59 – (1) İmalatçılar, bu Yönetmelik
kapsamındaki araç tamir ve bakım bilgilerine erişim için makul ve orantılı
ücretler isteyebilirler. Bağımsız operatörün herhangi bir bilgiyi hangi
oranda kullandığı dikkate alınmaksızın, bu bilgilere erişimi caydıracak,
makul veya orantılı olmayan bir ücret istenmez.
(2) İmalatçılar, araç tamir ve bakım bilgilerini
gün, ay ve yıl bazında kullanıma sunar ve bu bilgilere erişim ücretleri,
erişim hakkının tanındığı zaman dilimlerine göre farklılık gösterir.
Araç bilgilerine erişim alt komitesi
MADDE 60 – (1) 27/12/2009 tarihli ve 27445
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hafif Yolcu ve Ticari Araçlardan Çıkan
Emisyonlar (Euro 5 ve Euro 6) Bakımından ve Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine
Erişim Konusunda Motorlu Araçların Tip Onayı ile İlgili Uygulama Usul ve
Esaslarına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: SGM-2009/22)’in uygulanması
çerçevesinde, Motorlu Araçlar Teknik Komitesi (MARTEK) bünyesinde oluşturulan
Araç Bilgilerine Erişim Alt Komitesinin faaliyetlerinin uygulama kapsamı, bu
Yönetmelik kapsamındaki araçları da içerecek şekilde genişletilir. Bu alt
komite, araç OBD ve araç tamir ve bakım bilgilerinin kasıtlı veya kasıtsız
kötüye kullanım kanıtlarına dayanarak, bilgilerin kötüye kullanımını
engellemek için yapılabilecek işlemleri Bakanlığa önerir.
ON ALTINCI BÖLÜM
Teknik Servislerin Görevlendirilmesi
ve Bildirilmesi
Teknik servislerle ilgili şartlar
MADDE 61 – (1) Onay Kuruluşu, 63 üncü madde
uyarınca bir teknik servisi görevlendirmeden önce söz konusu teknik servisin
bu maddenin iki ila dokuzuncu fıkralarındaki şartları yerine getirdiğinden
emin olur.
(2) 64 üncü maddenin birinci fıkrası saklı kalmak
şartıyla, teknik servisler Türkiye’nin ulusal mevzuatına tabi olarak kurulur
ve tüzel kişiliği haizdir.
(3) Teknik servisler, değerlendirdikleri araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tasarım, imalat, tedarik veya bakım
sürecinden bağımsız üçüncü taraflar olur. Değerlendirdiği, deney yaptığı veya
muayene ettiği araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin tasarım,
imalat, tedarik, montaj, kullanım veya bakımında görev alan bir ticaret
birliğine ya da meslek federasyonuna mensup kuruluşların, bağımsızlıklarını
ve herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını kanıtlamaları halinde bu
fıkranın ilk cümlesinde belirtilen şartları yerine getirdiği kabul edilir.
(4) Teknik servis, teknik servisin üst düzey
yönetimi ve 63 üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca görevlendirildikleri
kategorilerdeki faaliyetleri yerine getirmekten sorumlu olan personeli;
değerlendirdikleri araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin
tasarımcısı, imalatçısı, tedarikçisi veya bakım sorumlusu olamaz ya da bu
faaliyetlerde bulunan tarafları temsil edemez. Bu şart, üçüncü fıkrada
bahsedilen ve teknik servisin çalışması için gerekli olan değerlendirilmiş
araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin kullanımını ya da bu araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin kişisel amaçlarla kullanımını
engellemez. Teknik servisler, bağlı ortaklıklarının veya alt yüklenicilerinin
faaliyetlerinin görevlendirilmiş olduğu faaliyet kategorilerinin gizliliğini,
nesnelliğini ve tarafsızlığını etkilememesini sağlamak zorundadır.
(5) Teknik servis ve personeli, servisin
görevlendirildiği faaliyet kategorilerini en yüksek düzeyde mesleki etik
anlayışıyla ve ilgili alanın gerektirdiği teknik yetkinlikle yerine getirmek
zorundadır. Teknik servis ve personeli başta mali olmak üzere, kararlarını
veya değerlendirme sonuçlarını etkileyebilecek, özellikle de bu faaliyetlerin
sonuçlarıyla ilişkili çıkarları olan kişi veya gruplardan kaynaklanan her
türlü baskı ve zorlamanın dışında kalır.
(6) Teknik servis, aşağıdaki hususlarda sahip
olduklarını Onay Kuruluşuna kanıtlayarak, 63 üncü maddenin birinci fıkrası
uyarınca görevlendirildiği tüm faaliyet kategorilerini yerine getirebilir:
a) Uygun becerilerin, spesifik teknik bilginin ve
mesleki eğitimin yanı sıra görevi yerine getirmesi için yeterli ve uygun
deneyime sahip olan personel.
b) Görevlendirilmek istediği faaliyet
kategorileriyle ilgili olan prosedürleri, bu prosedürleri şeffaf ve
tekrarlanabilir kılan tanımları.
c) Görevlendirilmek istediği faaliyet
kategorilerinin yerine getirilmesine ilişkin, söz konusu araç, sistem, aksam
veya ayrı teknik ünitedeki teknolojinin karmaşıklık derecesini, imalat
sürecinin ağırlığını ve seriliğini dikkate alan prosedürler.
ç) Görevlendirilmek istediği faaliyet
kategorileriyle bağlantılı görevleri uygun şekilde yerine getirmek için
gereken araçlara, tüm gerekli donanımlara ve tesislere erişim. Teknik servis
ayrıca, 65 inci madde uyarınca kabul edilen mevzuatta belirlenen ve
görevlendirildiği faaliyet kategorileri açısından ilgili olan standartlara
uyduğunu kendisini görevlendiren Onay Kuruluşuna kanıtlar.
(7) Teknik servisler, üst yönetimleri ve
değerlendirme personeli tarafsızlığını garanti eder. Teknik servisler, üst
yönetimleri ve değerlendirme personeli görevlendirildikleri faaliyet
kategorileriyle ilgili olarak değerlendirmelerinin bağımsızlığını veya etik
tutumlarını tehlikeye atabilecek hiçbir faaliyette bulunamaz.
(8) Ulusal mevzuat uyarınca sorumluluk Onay
Kuruluşu tarafından üstlenilmediği ya da Onay Kuruluşu uygunluk
değerlendirmesinden doğrudan sorumlu olmadığı takdirde, teknik servisler
faaliyetleriyle ilgili bir mali sorumluluk sigortası yaptırır.
(9) Teknik servis personeli, bu Yönetmelik veya onu
yürürlüğe koyan ulusal mevzuatın herhangi bir hükmü kapsamındaki görevlerini
yerine getirirken edindikleri tüm bilgileri, teknik servisi görevlendiren
Onay Kuruluşu ile ilgili durumlar veya ulusal mevzuat uyarınca gereken haller
dışında, mesleki gizlilik ilkesiyle korumak zorunda olup; özel mülkiyet
hakları korunur.
Teknik servislerin bağlı ortaklıkları ve alt
sözleşme faaliyetleri
MADDE 62 – (1) Teknik servisler, Onay
Kuruluşunun onayını almak şartıyla, 63 üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca
görevlendirildikleri faaliyetlerin bir kısmını alt yüklenicilere veya bağlı
ortaklıklarından birine yaptırabilir.
(2) Bir teknik servis görevlendirildiği faaliyet
kategorileriyle bağlantılı belirli görevler için bir alt yükleniciden veya
bağlı ortaklıktan yararlanırsa, bu alt yüklenici veya bağlı ortaklığın 61
inci maddede belirtilen şartları yerine getirmesini sağlar ve Onay Kuruluşunu
konu hakkında bilgilendirir.
(3) Teknik servisler, nerede kurulu olursa
olsunlar, alt yüklenicilerinin ve bağlı ortaklıklarının yerine getirdiği
görevlerden tamamen sorumludur.
(4) Teknik servisler, alt yüklenici veya bağlı
ortaklığın vasıflarının ve gerçekleştirdikleri görevlerin değerlendirilmesine
ilişkin belgeleri, Onay Kuruluşunun incelemesine hazır bulundurmak zorundadır.
Teknik servislerin görevlendirilmesi
MADDE 63 – (1) Teknik servisler, uzmanlık
alanlarına bağlı olarak aşağıdaki faaliyet kategorilerinden bir veya birkaç
kategorinin kapsamında görevlendirilir.
a) A kategorisi: Bu Yönetmelikte ve Ek II’de
listelenen mevzuatta yer alan deneyleri kendi tesislerinde yapan teknik
servisler,
b) B kategorisi: Bu Yönetmelikte ve Ek II’de
listelenen mevzuatta yer alan ve imalatçının ya da üçüncü bir tarafın
tesislerinde yapılan deneylere nezaret eden teknik servisler,
c) C kategorisi: İmalatın uygunluğunu kontrol etmek
için imalatçının prosedürlerini düzenli olarak değerlendirip izleyen teknik
servisler,
ç) D kategorisi: İmalatın uygunluğunun gözetilmesi
için deney veya denetimlere nezaret eden ya da bu deney ve denetimleri gerçekleştiren
teknik servisler.
(2) Onay Kuruluşu, birinci fıkrada belirtilen
faaliyetlerden biri veya birden fazlası için teknik servis olarak
görevlendirilebilir.
(3) 64 üncü madde uyarınca görevlendirilenler
dışında, AB üyesi ülkeler dışındaki ülkelerde yerleşik teknik servisler 67
nci madde çerçevesinde görevlendirilebilir; ancak teknik servisin bu şekilde
kabulü için Türkiye ve AB ile anlaşması bulunan söz konusu üçüncü ülke
arasında bunu öngören bir ikili anlaşma olur. Bu şart, 61 inci maddenin
ikinci fıkrası uyarınca ulusal mevzuata tabi olarak kurulan bir teknik
servisin yurtdışında bağlı ortaklıklar kurmasını engellemez, ancak bu bağlı
ortaklıkların görevlendirilmiş teknik servisin doğrudan yönetim ve kontrolü
altında olması gerekir.
İmalatçının kurum içi görevlendirilmiş teknik
servisleri
MADDE 64 – (1) Bu Yönetmelik uyarınca kabul
edilen mevzuatta imalatçının kendi deneyine izin verilen teknik şartlar
bakımından yalnızca A kategorisindeki faaliyetler için, bir imalatçının kurum
içi görevlendirilmiş teknik servisi görevlendirilebilir. Bu teknik servis
işletmenin ayrı ve bağımsız bir parçasını oluşturur ve değerlendirdiği araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tasarım, imalat, tedarik veya bakım
sürecinde yer alamaz.
(2) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servis,
aşağıdaki şartları karşılar:
a) Onay Kuruluşu tarafından görevlendirilmenin yanı
sıra, 16/12/2011 tarihli ve 2011/2621 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
yürürlüğe konulan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrasına göre ve 65 inci maddede
bahsedilen standartlar ve prosedür doğrultusunda onaylanır.
b) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servisin ve
personelinin organizasyonu açıkça tanımlanır, teknik servisin parçası olduğu
kuruluş içindeki raporlama yöntemleri tarafsız olmalarını sağlar ve bu
tarafsızlığı ilgili ulusal akreditasyon kuruluşuna kanıtlar.
c) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servis veya
personeli, görevlendirildikleri faaliyet kategorileriyle ilgili olarak
değerlendirmelerinin bağımsızlığını veya etik tutumlarını tehlikeye
atabilecek hiçbir faaliyette bulunamaz.
ç) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servis,
yalnızca parçası olduğu işletmeye hizmet verebilir.
(3) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servisin 67
nci madde çerçevesinde Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirilmesi
gerekmez. Ancak, akreditasyonuyla ilgili bilgi, parçası olduğu işletme veya
ulusal akreditasyon kuruluşu tarafından teknik servisi görevlendiren onay
kuruluşunun talebi üzerine, ilgili onay kuruluşuna iletilmek üzere Ekonomi
Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirilir.
Teknik servislerin performans standartlarına ve
değerlendirilmesine yönelik işlemler
MADDE 65 – (1) Teknik servislerin Türkiye veya
üye ülkelerde aynı yüksek performans standartlarını karşılaması için, teknik
servislerin uyması gereken standartlar ile 66 ncı madde uyarınca
değerlendirilmesine yönelik prosedür ve 64 üncü madde uyarınca akreditasyonu
ile ilgili olarak, 75 inci maddeye uygun olarak mevzuatı oluşturmak ve kabul
etmek üzere Bakanlık yetkilidir.
Teknik servis faaliyetlerinin değerlendirilmesi
MADDE 66 – (1) Görevlendirme yapan Onay
Kuruluşu, teknik servis olmak isteyen kurum/kuruluşun bu Yönetmelikteki ve bu
Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuattaki şartlara uygunluk açısından
değerlendirildiğini gösteren bir değerlendirme raporu düzenler. Bu raporda,
bir akreditasyon kuruluşu tarafından verilen akreditasyon belgesi de
bulunabilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen raporun dayandığı
değerlendirme, 65 inci madde uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtilen
hükümler doğrultusunda yapılır. Değerlendirme raporu en az üç yılda bir
gözden geçirilir.
(3) Değerlendirme raporu talep üzerine Ekonomi
Bakanlığı aracılığıyla Komisyona iletilir. Bu tür durumlarda ve değerlendirme
bir ulusal akreditasyon kuruluşu tarafından düzenlenen ve teknik servisin bu
Yönetmelikteki şartları karşıladığını onaylayan bir akreditasyon belgesine
dayanmadığında, Onay Kuruluşu teknik servisin yetkinliğini gösteren, teknik
servisin Onay Kuruluşu tarafından periyodik olarak izlenmesine yönelik
düzenlemelerin bulunduğunu belirten ve teknik servisin bu Yönetmelikteki ve
bu Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuattaki şartları yerine getirdiğini
doğrulayan belgelere sahip olur. 63 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca
teknik servis olarak görevlendirilmek isteyen onay kuruluşu, değerlendirilen
faaliyetten bağımsız olan denetçiler tarafından yapılacak bir
değerlendirmeyle uygun olduğunu belgeler. Bu denetçiler, değerlendirilen
faaliyeti yürüten personelden ayrı yönetilmeleri şartıyla aynı organizasyona
mensup olabilir.
(4) Kurum içi görevlendirilmiş teknik servis, bu
maddenin ilgili hükümlerini yerine getirir.
Bildirim işlemleri
MADDE 67 – (1) Görevlendirilen her teknik
servisin adı, elektronik adres dahil adresi, sorumluları ve faaliyet
kategorileri, ayrıca daha sonra bu görevlendirmelerde yapılan değişiklikler,
Onay Kuruluşu tarafından Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirilir.
Bildirimde teknik servislerin Ek II’de listelenen konulardan hangileri için
görevlendirildiği belirtilir.
(2) Bir teknik servis tip onayına ilişkin amaçlar
bakımından, birinci fıkra uyarınca önceden Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla
Komisyona bildirilmiş olması koşuluyla, Onay Kuruluşu adına 63 üncü maddenin
birinci fıkrasında yer alan faaliyetleri gerçekleştirebilir.
(3) 63 üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca
yürüteceği faaliyet kategorisine/ kategorilerine bakılmaksızın, aynı teknik
servis birden fazla onay kuruluşu tarafından görevlendirilebilir ve bu onay
kuruluşlarının tamamı tarafından bildirilebilir.
(4) Daha sonra görevlendirmede yapılan ilgili
herhangi değişiklik Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirilir.
(5) 63 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alanlar
dışında bir faaliyet yürüten belirli bir kuruluş veya yetkili kurumun Ek
II’de listelenen bir mevzuat kapsamında görevlendirilmesi gerekirse, bildirim
bu madde doğrultusunda yapılır.
(6) Bu madde doğrultusunda bildirilen teknik
servislerin listesini ve ayrıntılı bilgilerini Komisyon kendi internet
sitesinde yayımlar.
Görevlendirmelerde yapılan değişiklikler
MADDE 68 – (1) Onay Kuruluşu,
görevlendirilen bir teknik servisin bu Yönetmelikteki şartları artık
karşılamadığını veya yükümlülüklerini yerine getirmediğini tespit ederse ya
da bu yönde bilgilendirilirse, söz konusu şartları karşılamama veya söz
konusu yükümlülükleri yerine getirmeme durumunun ciddiyetine bağlı olarak
uygun hallerde görevlendirmeyi kısıtlar, askıya alır veya iptal eder. Onay
Kuruluşu konu hakkında Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyonu
bilgilendirir. Komisyon, 67 nci maddenin altıncı fıkrasında belirtilen
bilgileri gereken şekilde değiştirir.
(2) Görevlendirmenin kısıtlanması, askıya alınması
veya iptal edilmesi ya da teknik servisin faaliyetine son vermiş olması
durumlarında, Onay Kuruluşu bu teknik servisin dosyalarının ya başka bir
teknik servis tarafından işlenmesi ya da Onay Kuruluşunun veya piyasa
gözetimi ve denetimi kuruluşlarının talebi üzerine bu kuruluşların
kullanımına hazır bulundurulması için gerekli işlemleri yapar.
Teknik servislerin uzmanlığının sorgulandığı
durumlar
MADDE 69 – (1) Bakanlık, bir teknik servisin
uzmanlığına ya da tabi olduğu şart ve sorumlulukları sürekli bir biçimde
yerine getirip getirmediğine dair şüpheleri olan ya da kendisine bu yönde
birtakım şüpheler bildirilen tüm durumları araştırır.
(2) Teknik servis görevlendirmesi yapan Onay
Kuruluşu, Komisyonun talep etmesi halinde, ilgili teknik servisin
görevlendirilmesinin gerekçesi veya görevinin devam etmesi konusunda tüm
ilgili bilgileri Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
(3) Bakanlık, araştırmaları sırasında edindiği tüm
hassas bilgilerin gizliliğinin korunmasını sağlar.
(4) Komisyon, herhangi bir teknik servisin
görevlendirme şartlarını karşılamadığını veya artık karşılamıyor olduğunu
tespit etmesi ve onay kuruluşunu bilgilendirmesi halinde, onay kuruluşu
Komisyonla ortaklaşa çalışarak görevlendirmenin geri çekilmesi de dahil olmak
üzere söz konusu düzeltici tedbirleri alır.
Teknik servislerin çalışma yükümlülükleri
MADDE 70 – (1) Teknik servisler,
görevlendirildikleri faaliyet kategorilerini Onay Kuruluşu adına ve bu
Yönetmelikte ve Ek II’de listelenen mevzuatta belirtilen değerlendirme ve
deney prosedürleri doğrultusunda gerçekleştirir. Teknik servisler, alternatif
prosedürlere izin verilen durumlar dışında, onay veya denetimler için gereken
deneyleri bu Yönetmelikte veya Ek II’de listelenen mevzuattan birinde
belirlenen şekilde kendileri yapar ya da bu deneylerin yapılmasına nezaret
eder. Teknik servisler, Onay Kuruluşu tarafından görevlendirilmedikleri
deney, değerlendirme veya denetimler yapamaz.
(2) Teknik servisler her zaman;
a) Onay Kuruluşunun, uygunluk değerlendirmesi
sırasında uygun şekilde teknik servisi gözlemlemesine izin verir.
b) 61 inci maddenin dokuzuncu fıkrası ve 71 inci
maddenin hükümleri saklı kalmak şartıyla, faaliyet kategorileriyle ilgili
olarak bu Yönetmeliğin kapsamına giren bilgileri talep üzerine Onay
Kuruluşuna verir.
(3) Bir teknik servis, bu Yönetmelikte belirlenen
şartların bir imalatçı tarafından yerine getirilmemiş olduğunu tespit ederse,
Onay Kuruluşundan bu imalatçı hakkında uygun düzeltici tedbirleri almasını
talep eder ve söz konusu düzeltici tedbirler yeterli bir seviyede alınmadıkça
tip onay belgesi düzenlenmemesi için Onay Kuruluşunu konu hakkında
bilgilendirir.
(4) Tip onay belgesi düzenlenmesinin ardından
imalatın uygunluğu izlenirken, Onay Kuruluşu adına hareket eden bir teknik servis
herhangi bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin artık bu
Yönetmeliğe uygun olmadığını tespit ederse, bu durumu Onay Kuruluşuna
bildirir. Onay Kuruluşu, 33 üncü maddede belirtilen uygun önlemleri alır.
Teknik servislerin bilgilendirme yükümlülükleri
MADDE 71 – (1) Teknik servisler, Onay
Kuruluşunu aşağıdaki hususlarda bilgilendirir:
a) Tip onay belgesinin verilmemesini,
kısıtlanmasını, askıya alınmasını veya geri çekilmesini gerektirebilecek her
türlü uygunsuzluk.
b) Görevlendirilme kapsamını ve koşullarını
etkileyen her türlü durum.
c) Faaliyetleriyle ilgili olarak Piyasa Gözetimi ve
Denetimi Kuruluşundan aldıkları her türlü bilgi talebi.
(2) Onay Kuruluşunun talebi üzerine, teknik
servisler görev kapsamlarına giren faaliyetler hakkında ve kapsam dışı
faaliyetler ile alt yüklenici kullanımı dahil, gerçekleştirilen tüm diğer
faaliyetler konusunda bilgi vermek zorundadır.
ON YEDİNCİ BÖLÜM
Uygulama Mevzuatı ve Diğer Mevzuat
Uygulama mevzuatı
MADDE 72 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına
yönelik yeknesak şartlar oluşturmak için gerekli uygulama tedbirlerini
belirleyen uygulama mevzuatı Bakanlık tarafından düzenlenir.
Komite kararı
MADDE 73 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına
yönelik olarak alınacak tedbirler, yapılacak değişiklikler ve ihtiyaç duyulan
her türlü düzenleme, 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda
Kullanılan Aksam ve Parçalar ile İlgili Teknik Mevzuatın Uygulanmasına Dair
Yönetmelik ile oluşturulan Motorlu Araçlar Teknik Komitesi (MARTEK)
tarafından görüşülebilir. MARTEK tavsiye niteliğindeki görüşünü Bakanlığa
bildirir. Bakanlık tarafından gerekli tüm değerlendirmeler sonrasında nihai
karar verilir ve düzenlemeler yapılır.
(2) (Ek:RG-30/12/2016-29934) Bakanlık, AB
Komisyonu tarafından bu Yönetmelik ve uygulamasında yer alan mevzuat
çalışmaları için kurulan Motosiklet Komitelerinin çalışmalarına katılır.
Eklerde yapılan değişiklik
MADDE 74 – (1) Bakanlık tarafından
düzenlenen uygulama mevzuatının bu Yönetmeliğin eklerini etkilemesi durumunda
eklerde değişiklik yapılır.
Diğer mevzuat düzenlemesi
MADDE 75 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin
uygulanması ile ilgili gerekli alt düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
ON SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırım uygulanabilecek eylemler
MADDE 76 – (1) Bu Yönetmeliğin ve bu Ek
II’de yer alan listede belirtilen mevzuat hükümlerinin ihlali halinde 4703
sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
Raporlama
MADDE 77 – (Mülga:RG-31/12/2025-33124
6. Mükerrer)
Gelişmiş fren sistemleri konusunda gözden
geçirme
MADDE 78 – (1) Komisyon, 31/12/2019 tarihine
kadar Avrupa Parlamentosu ve Konseyine bir rapor sunar.
(2) Bu raporda, L3e-A1 alt kategorisi motosikletler
için zorunlu bir kilitlenmeyen fren sistemi ve imalatçının tercihine bağlı
olarak tamamlayıcı bir birleşik fren sistemi takılması incelenir. Rapor böyle
bir gerekliliğin teknik elverişliliğinin değerlendirilmesine, maliyet
açısından bir etkinlik analizine, bir trafik kazaları analizine ve ilgili
paydaşlarla yapılan istişarelere dayandırılır. Raporda, ayrıca, mevcut ilgili
Avrupa standartları ve uluslararası standartlar değerlendirilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen raporun amaçları
açısından, Komisyon tarafından talep edilmesi halinde, 31/12/2017 tarihine
kadar söz konusu motosikletlerin son dört yılda yaptığı trafik kazalarına
ilişkin olarak, Ek I’de belirtilen araç sınıflandırmasını ve takılan gelişmiş
fren sistemi tipini esas alan istatistikleri Bakanlık, Ekonomi Bakanlığı
aracılığıyla Komisyona sunar.
(4) Komisyon, raporun sonuçlarını esas alarak, söz
konusu araç alt kategorilerine gelişmiş fren sistemlerinin zorunlu olarak
takılmasına yönelik bir yasama tasarısı sunup sunmamayı değerlendirir.
Münferit araç onayları konusunda gözden geçirme
MADDE 79 – (Mülga:RG-31/12/2025-33124
6. Mükerrer)
Ulusal tip onayı işlemleri ve düzenlemeler
MADDE 80 – (1) Komisyondan bahsedilen ilgili
maddeler de dahil olmak üzere bu Yönetmeliğin uygulanması hakkında alt ve
uygulama mevzuatı ile gerekli düzenlemeleri yapmaya, kabul etmeye ve
uygulamaya Bakanlık yetkilidir.
(2) Avrupa Birliğinde uygulaması kabul edilene
kadar AB tip onay belgesi yerine ülkemizde ulusal tip onay belgesi verilir.
(3) Bakanlığın “AB” başlığı taşımayacak olan ulusal
tip onayı belgesi ve bu Yönetmeliğin hükümleri ile ilgili bilgileri Komisyona
ve AB üyesi ülkelerin onay kuruluşlarına bildirme ve raporlama zorunluluğu
yoktur.
(4) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) İmal
edildiği dönemde geçerli bir AT veya ulusal tip onayı kapsamı dâhilinde
olmakla birlikte, ilgili mevzuatın zorunlu uygulaması nedeni ile söz konusu
tip onayının geçerliliğini kaybetmesinden önce Türkiye’de ve/veya AB’de
tescil edilmemiş veya hizmete girmemiş olan araçların satışında ve tescilinde
araçların uygunluk belgesi tarihleri dikkate alınır. Uygunluk belgesi tarihi,
tip onayının geçerliliğini kaybetmesine neden olan mevzuattaki zorunlu
uygulama tarihlerinden önce olan tam araçlar anılan uygulama tarihlerinden
itibaren 24 ay içerisinde satılır ve tescil edilir, tamamlanmamış araçlar ise
anılan uygulama tarihlerinden itibaren 30 ay içerisinde satılır ve temel
aracın tip onay tarihinde geçerli olan hükümler çerçevesinde tamamlanarak bu
süre zarfında tescil edilir. İlgili mevzuatta son tescil tarihi ile ilgili
ayrı tarihler ve şartlar belirtilmişse tescil ile ilgili belirtilen söz
konusu tarihler ve şartlar dikkate alınır.
(5) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Bununla
birlikte; dördüncü fıkrada belirtilen araçların satışına ve tesciline, 44
üncü madde dikkate alınarak da Onay Kuruluşu tarafından izin (seri sonu izni)
verilebilir. Onay Kuruluşu; dördüncü fıkra yerine 44 üncü maddede belirtilen
şartları uygulaması durumunda, anılan süreler de dikkate alınarak uygulama
ile ilgili olarak imalatçıları bilgilendirir.
(6) Ulusal tip onayı işlemlerinde bildirim yapılana
kadar 67 nci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz.
(7) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bu
Yönetmeliğe uygun AB tip onayı belgesi ibraz edilen araçlar için ulusal tip
onayı belgesi düzenlenmez. (Ek
cümleler:RG-30/12/2016-29934) Ulusal
araç tip onayı ile ilgili olarak 26/10/2016 tarihli ve 29869 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin
22 nci maddesi uygulanır. Teknik servislerin ilgili mevzuatı kapsamındaki
testleri ülke içinde gerçekleştirememesi durumunda, AB’deki onay
kuruluşlarınca atanmış ve Bakanlığın uygun gördüğü teknik servislerce bu
Yönetmelik, uygulama mevzuatı ve 82 nci maddede belirtilen Yönetmelikler
kapsamında verilmiş test raporlarının imalatçının talebi halinde
kullanılmasına Bakanlıkça izin verilir. Ayrıca, AB’de yayımlanan mevzuat ile
Türkiye’de yayımlanan mevzuatın yürürlük tarihlerinin farklılık göstermesi
veya Türkiye’de yürürlükte olan mevzuat için AB’de tip onayı belgesi
düzenlenmemesi durumunda, AB onay kuruluşlarının teknik servisleri tarafından
verilmiş mevcut test raporları geçerli kabul edilir.
(8) Bakanlık, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden
itibaren, söz konusu aracın bu Yönetmeliğe ve bu Yönetmelik uyarınca kabul
edilen mevzuata ve uygulama mevzuatına uygun olduğu durumlarda, imalatçının
bu yönde bir talebi varsa, yeni bir araç tipi için AB tip onayı veya ulusal
tip onayı vermeyi reddedemez veya yeni bir aracın tescilini, piyasaya arz
edilmesini veya hizmete girmesini yasaklayamaz.
(9) (Ek:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer)
Münferit onaylara ilişkin 79 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen ulusal kriterleri belirlemeye onay kuruluşu veya onay kuruluşunun
tip onay belgelendirme işlemleri kapsamında görevlendirdiği kuruluş
yetkilidir. Ulusal kriterlerin belirlenmesinde bu Yönetmelik hükümleri,
teknolojik ve düzenleyici gelişmeler ile uluslararası örnek uygulamalar
dikkate alınabilir. Münferit onaylara ilişkin ulusal kriterler, onay kuruluşu
veya onay kuruluşunun tip onay belgelendirme işlemleri kapsamında
görevlendirdiği kuruluşun internet sitesi aracılığıyla duyurulur.
Performans özellikleri
MADDE 81 – (1) 4 üncü maddenin ikinci
fıkrasının (c) bendinin birinci alt bendinde belirtilen motosiklet performans
özellikleri aşağıda belirtilmiştir:
a) A1 Kategorisi;
1) Silindir kapasitesi 125cm3’ü geçmeyen, gücü
11kW’ı geçmeyen ve güç/ağırlık oranı da 0,1kW/kg’ı geçmeyen,
2) Gücü 15kW’ı geçmeyen üç tekerlekli,
3) En az yaşı 16 yıl olarak sabitlenmiş olan,
motosikletler.
b) A2 Kategorisi;
1) Gücü 35kW’ı geçmeyen ve güç/ağırlık oranı da
0,2kW/kg’ı geçmeyen ve gücünün iki katından daha fazla olan bir araçtan
türetilmemiş olan,
2) En az yaşı 18 yıl olarak sabitlenmiş olan,
motosikletler.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 82 – (1) Aşağıdaki yönetmelikler
yürürlükten kaldırılmıştır:
a) 23/12/2004 tarihli ve 25679 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliği
(2002/24/AT).
b) 22/11/2002 tarihli ve 24944 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Frenleri ile
İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (93/14/AT).
c) 22/11/2002 tarihli ve 24944 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Sesli İkaz
Cihazları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (93/30/AT).
ç) 14/11/2002 tarihli ve 24936 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Yetkisiz
Kullanımını Önlemek Amacıyla Tasarlanmış Koruyucu Tertibatlar ile İlgili Tip
Onayı Yönetmeliği (93/33/AT).
d) 22/11/2002 tarihli ve 24944 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Kütleleri ve
Boyutları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (93/93/AT).
e) 22/11/2002 tarihli ve 24944 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Azamî Tasarım
Hızı, Azamî Torku ve Azamî Net Motor Gücü ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği
(95/1/AT).
f) 18/7/2003 tarihli ve 25172 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Bazı Aksam ve
Özellikleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/24/AT).
g) 17/11/2002 tarihli ve 24939 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Hız Ölçerleri
ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2000/7/AT).
ğ) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Arka
Tescil Plakasının Takılma Yeri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2009/62/AT).
h) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçlara Aydınlatma
ve Işıklı Sinyal Cihazlarının Yerleştirilmesi ile İlgili Tip Onayı
Yönetmeliği (2009/67/AT).
ı) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki Tekerlekli Motorlu Araçların Park Ayakları ile
İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2009/78/AT).
i) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki Tekerlekli Motorlu Araçların Yolcu El
Tutamakları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2009/79/AT).
j) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların
Kumandaları, İkazları ve Göstergelerinin Tanıtımı ile İlgili Tip Onayı
Yönetmeliği (2009/80/AT).
k) 21/12/2012 tarihli ve 28504 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçlar İçin
Zorunlu İşaretlemeler ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2009/139/AT).
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; araç,
sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelere (Değişik
ibare:RG-30/12/2016-29934) 1/1/2018 tarihinden önce verilmiş olan
AB tip onaylarını geçersiz kılmaz.
(2) Aksi yönde hükümler bulunmadığı takdirde, 82
nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yönetmelikler çerçevesinde
araçlara, sistemlere, aksamlara veya ayrı teknik ünitelere verilen AB tip
onayları, mevcut araç tipleri için Ek IV’te belirtilen tarihlere kadar
geçerli kalır.
(3) Bu Yönetmeliğin istisnası olarak L1e, L2e ve L6e
kategorilerindeki yeni araç tipleri veya bu araç tipleri için tasarlanan yeni
sistemler, aksamlar ya da ayrı teknik üniteler, İki veya Üç Tekerlekli
Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliği (2002/24/AT) çerçevesinde (Değişik
ibare:RG-30/12/2016-29934) 31/12/2018 tarihine kadar tip onayı
almaya devam eder.
(4) Onay Kuruluşu, İki veya Üç Tekerlekli Motorlu
Araçların Tip Onayı Yönetmeliği (2002/24/AT)’nde ve 82 nci maddenin birinci
fıkrasında listelenen yönetmeliklerden herhangi biri uyarınca, birinci
fıkrada yer alan araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerin kapsam
genişletmesine devam edebilir. Ancak bu onaylar, bu Yönetmelik kapsamında tam
araç tip onayı almak için kullanılamaz.
(5) İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların Tip
Onayı Yönetmeliği (2002/24/AT)’nin istisnası olarak, Ek II (A)’da
belirtildiği şekliyle çevre ve tahrik şartları konusunda bu Yönetmeliğe ve bu
Yönetmelik uyarınca kabul edilen mevzuata uyan araçlara da (Değişik
ibare:RG-30/12/2016-29934) 31/12/2017 tarihine kadar tip onayı
verilir. Bu durumda Bakanlık, onaylı tipe uygun olan araçların tescilini,
piyasaya arz edilmesini ya da hizmete girmesini yasaklayamaz, kısıtlayamaz ve
engelleyemez.
(6) (Ek:RG-30/1/2025-32798)
Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan ve uygunluk
belgesi 1/1/2025 tarihine kadar 31/1/2018 tarihli ve 30318 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin
Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında
tanımlanan Araç Sicil ve Tescil Sistemine kaydedilen araçlar için,
EK IV’te yer alan son tescil tarihleri uygulanmaz. İlgili
motosikletlerin tescil uygulaması bu Yönetmeliğin 80 inci maddesinin dördüncü
fıkrasının birinci ve ikinci cümleleri uyarınca gerçekleştirilir.
Yürürlük
MADDE 83 – (1) Bu Yönetmelik (Değişik
ibare:RG-30/12/2016-29934) 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 84 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
22/8/2015
29453
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
30/12/2016
29934
2.
30/12/2021
31705 2.Mükerrer
3.
31/12/2022
32060
4.
30/1/2025
32798
5.
31/12/2025
33124 6.Mükerrer
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.