MOTORLU ARAÇLARIN VE
DEĞİŞTİRİLEBİLİR SUSTURUCU SİSTEMLERİNİN SES SEVİYELERİ İLE İLGİLİ TİP ONAYI
YÖNETMELİĞİ (AB/540/2014)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
amacı; 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri
uyarınca araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik
güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, M1, M2, M3, N1, N2 ve
N3 kategorisindeki tüm yeni araçların ses seviyeleri ile ilgili AB tip onayı
için ve M1 ve N1 kategorisindeki araçlar için tasarlanmış ve imal edilmiş
ayrı teknik ünite olarak tip onayı alınan değiştirilebilir susturucu
sistemlerinin ve bu sistemlerin aksamlarının AB tip onayı için idari ve
teknik şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; 28/6/2009
tarihli ve 27272 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve
Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (2007/46/AT)’nin Ek II’sinde tanımlanan M1,
M2, M3, N1, N2 ve N3 kategorisi araçlar ile M1 ve N1 kategorisi araçlar için
tasarlanmış ve imal edilmiş ayrı teknik ünite olarak tip onayı alınan
değiştirilebilir susturucu sistemleri ve bu sistemlerin aksamlarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, 2918 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine, 29/6/2001 tarihli ve 4703
sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanunun 4 üncü maddesine ve 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Avrupa Birliği mevzuatına
uyum
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik, motorlu araçların ve değiştirilebilir susturucu sistemlerinin ses
seviyeleri ile ilgili tip onayı hakkındaki (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858)
(EU)2019/839 ve (EU)2017/1576 ile değişik (EU) 540/2014 sayılı
Avrupa Parlamentosu ve Konsey Regülasyonu dikkate alınarak Avrupa Birliği
mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmeliğin amaçları bakımından 2007/46/AT Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde
yer alan tanımlara ek olarak, bu Yönetmelikte geçen;
a) Akustik araç uyarı sistemi
(AVAS): Hibrit elektrikli ve sade elektrikli araçlar için aracın varlığını
yayalara ve diğer yol kullanıcılarına bildirecek bir ses sağlayan sistemi,
b) Aracın yürür vaziyetteki
kütlesi (mro):
1) Motorlu araç söz konusu
olduğunda; yakıt tankı/tankları kapasitesinin en az %90’ı kadar dolu halde,
sürücünün kütlesi, yakıt ve sıvıların kütlesi ile imalatçının
spesifikasyonuna göre standart donanımı takılı olan ve takılı olduğu
takdirde, üst yapının, kabinin, bağlantı tertibatının, stepnenin/stepnelerin,
ayrıca avadanlıkların kütlesi dahil olmak üzere aracın kütlesini,
2) Römork söz konusu olduğunda;
yakıt ve sıvıların kütlesi ile imalatçının teknik şartnamesi uyarınca
standart donanımı takılı olan ve takılı olduğu takdirde üst yapının, ilave
bağlantı tertibatının/tertibatlarının, stepnenin/stepnelerin, ayrıca
avadanlıkların kütlesi dahil olmak üzere aracın kütlesini,
c) Araç tipi: Aşağıdaki birinci
ve ikinci alt bentlerde belirtilen hususlar gibi temel yönlerden farklılık
göstermeyen bir motorlu araç kategorisini,
1) Ek II’deki 4.1.2.1 maddesine
göre deneye tabi tutulan M1, M2 ≤ 3500 kg ve N1 kategorisi araçlar
için:
(i) Üst yapının şekli ya da
malzemeleri (özellikle motor bölümü ve bu bölümün ses geçirmezliği),
(ii) Motor tipi (örneğin,
pozitif ateşlemeli ya da sıkıştırmalı ateşlemeli, iki ya da dört zamanlı,
ileri geri hareketli ya da döner pistonlu), silindirlerin sayısı ve hacmi,
karbüratörlerin ya da enjeksiyon sisteminin sayısı ve tipi, sübapların
yerleştirilişi veya elektrik motorunun tipi,
(iii) Azami net anma gücü ve
buna karşılık gelen motor hızı/hızları; bununla birlikte, azami anma gücü ve
buna karşılık gelen motor hızı sadece farklı motor haritalamalarından dolayı
farklılık gösteriyorsa, bu araçlar aynı tipte kabul edilebilir.
(iv) Susturucu sistemi,
2) Ek II’deki 4.1.2.2 maddesine
göre deneye tabi tutulan M2 > 3500 kg, M3, N2 ve N3 kategorisi araçlar
için:
(i) Üst yapının şekli ya da
malzemeleri (özellikle motor bölümü ve bu bölümün ses geçirmezliği).
(ii) Motor tipi (örneğin,
pozitif ateşlemeli ya da sıkıştırmalı ateşlemeli, iki ya da dört zamanlı,
ileri geri hareketli ya da döner pistonlu), silindirlerin sayısı ve hacmi, enjeksiyon
sisteminin tipi, sübapların yerleştirilişi, motor anma hızı (S) veya elektrik
motorunun tipi.
(iii) Aynı tipte motora ve/veya
farklı toplam vites tahvil oranlarına sahip araçlar aynı tipte araçlar olarak
kabul edilebilir.
3) Bununla birlikte; ikinci alt
bentteki farklılıklar Ek II’deki 4.1.2.2 maddesinde açıklandığı gibi farklı
hedef koşullar sağlıyorsa, bu farklılıklar bir tip değişikliği olarak kabul
edilir.
ç) Azami net anma gücü (Pn): kW
olarak ifade edilen ve 85 sayılı BM/AEK Regülasyonu uyarınca BM/AEK
yöntemiyle ölçülen motor gücünü (farklı motor hızlarında azami net anma
gücüne ulaşılırsa en yüksek motor hızı kullanılır),
d) Bir aracın tip onayı: Ses
seviyeleri ile ilgili olarak 2007/46/AT Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (jj) bendinde bahsedilen işlemi,
e) Değiştirilebilir susturucu
sistemi: Bu Yönetmelik uyarınca AB tip onayı için sunulan araca takılı olan
parçanın tipi dışında, susturucu sisteminin ya da bu sistemin aksamlarının
bir araçta kullanılmak üzere tasarlanmış herhangi bir parçasını,
f) Farklı tiplerde susturucu
sistemi: Aşağıda belirtilenlerden en az biri açısından önemli ölçüde
farklılık gösteren susturucu sistemlerini,
1) Aksamlarının ticari adları
ya da ticari markaları,
2) Aksamlarının yüzey işlemleri
dışında, aksamlarını oluşturan malzemelerin özellikleri,
3) Aksamlarının şekli ya da
büyüklüğü,
4) Aksamlarından en az birinin
çalışma prensibi,
5) Aksamlarının montajı,
6) Egzoz susturucu
sistemlerinin ya da aksamlarının sayısı,
g) Güç/kütle oranı endeksi (PMR):
Ek II’deki 4.1.2.1.1 maddesinde belirtilen formül uyarınca hesaplanan sayısal
bir niceliği,
ğ) Hedef ivme (ivmelenme):
İstatistiksel araştırmalardan elde edildiği şekliyle, kent trafiğinde kısmi
gaz durumundaki ivmeyi,
h) Kısmi güç faktörü (kP):
Araçların ivme deneyi ve sabit hız deneyi sonuçlarının ağırlıklı birleşimi
için kullanılan boyutsuz bir sayısal niceliği,
ı) Kilitli vites tahvil
oranları: Bir deney sırasında vites dişlisinin değişmesini imkânsız hale
getirecek şekilde vitesin kontrol edilmesini,
i) Motor: Sökülebilir
aksesuarları hariç güç kaynağını,
j) Motor anma hızı (S): 85
sayılı BM/AEK Regülasyonu uyarınca motor azami net anma gücüne ulaştığında
dk–1 (devir/dk) cinsinden beyan edilen motor hızını ya da farklı motor
hızlarında azami net anma gücüne ulaşılıyorsa bu hızlar arasından en yüksek
olanını,
k) Ön ivme: Ek II’nin
İlavesindeki Şekil 1’de belirtildiği gibi, AA' çizgisi ile BB' çizgisi
arasında sabit bir ivmeye ulaşma amacıyla, AA' çizgisinden önce bir ivme
kontrol cihazı uygulamasını,
l) Referans ivme: Deney
pistinde ivme deneyi sırasındaki gerekli ivmeyi,
m) Referans noktası: Aşağıdaki
noktalardan birini,
1) M1 ve N1 kategorisi araçlar
için:
(i) Motoru önde olan araçlar
için aracın ön ucunu,
(ii) Motoru ortada olan araçlar
için aracın merkez noktasını,
(iii) Motoru arkada olan
araçlar için aracın arka ucunu,
2) M2, M3, N2 ve N3
kategorisindeki araçlar için, motorun aracın ön ucuna en yakın olan
noktasını,
n) Satış noktası: Araçların
depolandığı ve satılmak üzere tüketicilere sunulduğu yeri,
o) Standart donanım:
Konfigürasyon ya da donanım düzeyinde daha detaylı şartlara gerek olmaksızın
takılan tüm özellikler dahil olmak üzere, 2007/46/AT Yönetmeliğinin Ek
IV’ünde veya Ek XI’inde bahsedilen düzenleyici mevzuat kapsamında zorunlu olan
tüm özelliklerle donatılmış bir aracın temel konfigürasyonunu,
ö) Susturucu sistemi: Motor ve
bunun egzozu tarafından üretilen gürültüyü sınırlamak için gerekli olan aksam
grubunun tamamını,
p) Susturucu sisteminin ya da
susturucu sistem aksamlarının tasarım ailesi: Aşağıdaki özelliklerin tümünün
aynı olduğu susturucu sistemleri grubunu ya da bunların aksamlarının grubunu,
1) Egzoz gazları absorbe edici
lifli malzemelerle temas halindeyken bu malzemelerin içinde net gaz akışının
varlığı,
2) Liflerin tipi,
3) Geçerli olduğunda, bağlayıcı
malzeme özellikleri,
4) Ortalama lif boyutları,
5) Kg/m3 cinsinden asgari dökme
malzeme paketleme yoğunluğu,
6) Gaz akışı ile absorbe edici
malzeme arasındaki azami temas yüzeyi.
r) Sürücünün kütlesi: Sürücünün
koltuk referans noktasında bulunan 75 kg’lık anma kütlesini,
s) Teknik açıdan izin verilen
azami yüklü kütle (M): Bir römorkun ya da yarı römorkun teknik açıdan izin
verilen yüklü kütlesi bağlandığında çekici araca aktarılan statik kütleyi de
içermekte olup; teknik açıdan izin verilen azami yüklü kütle, aracın yapım
özelliklerine ve tasarım performansına bağlı olarak belirlenen azami kütleyi,
ş) Teknik tanıtım malzemesi:
Araçları genel kamuoyuna tanıtmak amacıyla hazırlanan; basılı, elektronik ya
da çevrimiçi formdaki teknik el kitaplarını, broşürleri, kitapçıkları,
katalogları ve bununla birlikte internet sitelerini,
t) Vites tahvil oranı ağırlık
faktörü (k): İvme deneyi ve sabit hız deneyi için iki vites tahvil oranının
deney sonuçlarını birleştirmek için kullanılan boyutsuz bir sayısal niceliği,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yükümlülükler
Genel yükümlülükler
MADDE 5 – (1) Bu
Yönetmeliğin Ek III’ünde belirtilen uygulama fazlarının tarihlerine tabi
olmak ve 2007/46/AT Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin hükümleri saklı kalmak
kaydıyla; Onay Kuruluşu tarafından, izin verilen ses seviyeleri dikkate
alınarak, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan motorlu araç tipi için AB
tip onayı verilmez.
(2) 1/7/2016 tarihinden
itibaren Onay Kuruluşu tarafından, izin verilen ses seviyeleri dikkate
alınarak, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan ayrı teknik ünite olarak
değiştirilebilir susturucu sistemi ya da bu sistemin aksamları için AB tip
onayı verilmez. Onay Kuruluşu, bu Yönetmeliğin Ek III’ünde belirtilen
uygulama fazlarının tarihlerinden önce tip onayı alınmış araçlarda
kullanılması amaçlanan, ayrı teknik ünite olarak bir değiştirilebilir
susturucu sisteme ya da bu sistemin aksamlarına 30/11/2000 tarihli ve 24246
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları
ve Egzoz Sistemleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/157/AT)’nin
hükümleri çerçevesinde tip onayı vermeye devam eder.
(3) Ek III’de belirtilen
uygulama fazlarının tarihlerine tabi olmak kaydıyla; Onay Kuruluşu, bu
Yönetmeliğin şartlarının karşılanmaması halinde izin verilen ses seviyesi ile
ilgili gerekçelerle, tip onayı mevcut yeni imal edilen araçlar için söz
konusu tarihlerden sonra düzenlenen uygunluk belgelerini 2007/46/AT
Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinin amaçları bakımından geçersiz kabul eder ve
Yönetmelik şartlarını karşılamayan bu tür araçların tescilini, satışını ve
hizmete girişini tam araçlarda 12 ay sonra, tamamlanmış araçlarda 18 ay sonra
yasaklar.
(4) Onay Kuruluşu, izin verilen
ses seviyesi ile ilgili gerekçelerle, ayrı teknik ünite olan değiştirilebilir
susturucu sistemi bu Yönetmelik uyarınca AB tip onayı verilmiş bir tipe
uyuyorsa, bu sistemin ya da sistemin aksamlarının satışına ve hizmete
girişine izin verir. Onay Kuruluşu, Ek III’de belirtilen uygulama
fazlarının tarihlerinden önce tip onayı alınmış araçlarda kullanılması
amaçlanan ve 70/157/AT Yönetmeliğinin hükümleri çerçevesinde ayrı teknik
ünite olarak tip onayına sahip olan değiştirilebilir susturucu sistemlerin ya
da bunların aksamlarının satışına ve hizmete girişine izin verir.
İmalatçıların genel
yükümlülükleri
MADDE 6 – (1)
İmalatçılar; araçların, bunların motorlarının ve susturucu sistemlerinin, bu
araçların doğal olarak tabi oldukları titreşime rağmen normal kullanım
sırasında bu Yönetmeliğe uymalarını sağlayacak şekilde tasarımlanmalarını,
imal edilmelerini ve monte edilmelerini sağlar.
(2) İmalatçılar; bölgesel iklim
farklılıkları dahil olmak üzere araçların kullanım koşullarını göz önünde
tutarak, susturucu sistemlerinin, maruz kalacakları korozyon durumlarına makul
derecede dayanmalarını sağlayacak şekilde tasarlanmalarını, imal edilmelerini
ve monte edilmelerini sağlar.
(3) İmalatçı; araç, sistem,
aksam veya ayrı teknik ünitenin tüm imalat aşamalarına doğrudan dahil olup
olmadığına bakılmaksızın, onay sürecinin tüm yönlerinden ve imalatın
uygunluğunun temininden Onay Kuruluşuna karşı sorumludur.
İlave ses emisyonu hükümleri
(ASEP)
MADDE 7 – (1) Bu madde,
orijinal donanım imalatçısının (OEM) susturucu sistemleri takılmış bir içten yanmalı
motorla donatılmış M1 ve N1 kategorisindeki araçlar ve Ek IX uyarınca M1 ve
N1 kategorilerinde kullanılması amaçlanan değiştirilebilir susturucu
sistemler için uygulanır.
(2) Araçlar ve değiştirilebilir
susturucu sistemler, Ek VII’nin gerekliliklerini sağlamalıdır.
(3) İmalatçı; Ek II’nin
İlavesindeki Şekil 1’de belirtildiği gibi BB' çizgisindeki araçların azami ve
asgari motor hızları arasındaki farkın, Ek II’de belirtilen koşullarla ilgili
olarak, Ek VII’nin 2.3 maddesinde belirtilen ilave ses emisyonu hükümleri
(ASEP) kontrol aralığındaki herhangi bir deney koşulu için 0,15xS’yi
aşmadığını gösteren teknik belgeleri Onay Kuruluşuna sunarsa, ilave deney
yapılmaksızın araçların ve değiştirilebilir susturucu sistemlerin Ek VII’nin
gerekliliklerini sağladığı kabul edilir.
(4) Aracın ya da
değiştirilebilir susturucu sisteminin, Ek II ve Ek VII’de belirtilen tip
onayı deneyinin yapıldığı koşullardan farklı olan normal karayolu sürüş
koşullarındaki ses emisyonu, tip onayı deney sonuçlarından önemli ölçüde sapmamalıdır.
(5) İmalatçı, sadece bu
Yönetmelikteki ses emisyonu gerekliliklerine uymak amacıyla, normal karayolu
sürüş koşullarında çalışır durumda olmayan herhangi bir mekanik, elektrikli,
termal ya da başka tür cihazı ya da prosedürü kasıtlı olarak değiştiremez,
uyarlayamaz ya da devreye sokamaz.
(6) İmalatçı tip onayı
başvurusunda, Ek VII’nin İlavesinde belirtilen örneğe uygun şekilde
hazırlanmış ve onaylanacak araç tipi ya da değiştirilebilir susturucu
sisteminin bu maddenin gerekliliklerine uygunluğunu gösteren bir bildirim
sağlamalıdır.
(7) Aşağıdaki koşullardan
birinin sağlanması halinde, birinci ila altıncı fıkralar N1 kategorisindeki
araçlar için uygulanmaz.
a) Motor hacmi 660 cm3’ü ve
teknik açıdan izin verilen azami yüklü kütle kullanılarak hesaplanan
güç/kütle oranı 35’i aşmayan,
b) Taşıma kapasitesi en az 850
kg olan ve teknik açıdan izin verilen azami yüklü kütle kullanılarak
hesaplanan güç/kütle oranı 40’ı aşmayan.
Tüketicilerin
bilgilendirilmesi ve etiketleme
MADDE 8 – (1) Araç
imalatçıları/ithalatçıları ve dağıtıcıları; her bir aracın bu Yönetmelik
uyarınca ölçülen, dB(a) desibel olarak ses seviyesinin, teknik tanıtım
malzemelerinde ve satış noktasında kolayca görünür bir yerde gösterilmesini
sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
Akustik araç uyarı sistemi
(AVAS)
MADDE 9 – (1) 1/7/2019
tarihinden itibaren imalatçılar, hibrit elektrikli ve sade elektrikli
araçların yeni tiplerine Ek VIII’de belirtilen gerekliliklere uyan AVAS
sistemi takmalıdır. 1/7/2021 tarihinden itibaren imalatçılar, tip onayı
mevcut yeni imal edilen hibrit elektrikli ve sade elektrikli araçlara AVAS
sistemi takmalıdır. Söz konusu tarihlerden önce imalatçılar, araçlara AVAS
sistemi takarlarsa, bu sisteminin Ek VIII’de belirtilen gerekliliklere uygun
olmasını sağlamalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son
Hükümler
Yürürlükten kaldırılan
mevzuat
MADDE 10 – (1) Bu
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası ve dördüncü fıkrası hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz
Sistemleri İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (70/157/AT) yürürlükten
kaldırılmıştır.
(2) Yürürlükten kaldırılan
Yönetmeliğe yapılan atıflar, bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır ve Ek XII’de
verilen korelasyon tablosuna uygun olarak okunur.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Ek
II’nin 3.1.1 maddesinde açıklandığı gibi deney pistinin uyumunu kontrol etmek
için, 30/6/2019 tarihine kadar ISO 10844:2011 standardına alternatif olarak
ISO 10844:1994 standardı uygulanabilir.
(2) Güç aktarma organlarında
mekanik bağlantı tertibatı olmayan içten yanmalı motorlu seri hibrit tahrik
tertibatlı araçlar, 30/6/2019 tarihine kadar 7 nci maddenin
gerekliliklerinden muaftır.
Yürürlük
MADDE 11 – (1) Bu
Yönetmeliğin;
a) Ek II’sinin 3.1.1 maddesi
1/7/2019 tarihinde,
b) 10 uncu maddesinin birinci
fıkrası 1/7/2027 tarihinde,
c) Diğer maddeleri 1/7/2016
tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekleri için
tıklayınız.
Tebliğin
Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
25/7/2015
29425
Tebliğde
Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
10/8/2019
30858
2.
3.
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.