LEJYONER HASTALIĞI KONTROL USUL VE
ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve
Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı; lejyoner hastalığına karşı hazırlıklı olmak, hastalıktan
korunmak ve hastalıkla mücadele etmek için alınması gereken tedbirler ile
hastalığın bildirimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik; lejyoner hastalığından korunma amaçlı alınacak önlemler ve
koruyucu uygulamaları, lejyoner hastalığının tanısı, bildirimi ve takibini,
hastalık saptanan yerlerde alınacak önlemleri, temizlik ve dezenfeksiyon
uygulamalarını, hastalığın tanısı ve yapılacak çevresel çalışmalar sırasında
numune alımını, numunelerin analizlerini gerçekleştirecek laboratuvarlar ile
referans laboratuvarının görevlerini, hastalıktan korunma ve hastalık ile
mücadele çalışmalarında gerçek ve tüzel kişilerin görev ve sorumluluklarını
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu
Yönetmelik; 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 3
üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26
ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile 40 ıncı maddesinin birinci
fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen;
a) Akut dönem: Konaklama birimi
ile ilgili vaka ihbarı yapıldıktan sonra dekontaminasyon işlemleri
tamamlanıncaya kadar geçen süreyi,
b) Bakanlık: Sağlık
Bakanlığını,
c) ELDSNet: Avrupa Bölgesi
Lejyoner Hastalığı Surveyans Ağını (European Legionnaires' Disease
Surveillance Network ELDSNet),
ç) Konaklama birimi: Yataklı
sağlık kurum ve kuruluşları, turizm, rekreasyon amaçlı hizmet veren yerler
ve/veya vaka ile ilişkili yerleri,
d) Kurum: Türkiye Halk Sağlığı
Kurumunu,
e) Lejyoner hastalığı tek vaka:
Bir konaklama biriminde 2 yıllık zaman diliminde tespit edilen tek lejyoner
hastalığı vakasının olma durumunu,
f) Lejyoner hastalığı küme
vaka: Bir konaklama biriminde 2 yıllık zaman dilimi içinde iki veya daha
fazla vaka tespit edilmesi durumunu,
g) Lejyoner hastalığı hızlı
gelişen küme vaka: Bir konaklama biriminde 3 aylık zaman dilimi içinde üç
veya daha fazla vaka tespit edilmesi durumunu,
ğ) Lejyoner hastalığı kontrol
programı: Lejyoner hastalığının tanısının konulması ve sürveyansının daha
sağlıklı yürütülmesi için ülke standartlarının belirlenmesi, hastalığı
önlemeye ve hastalıkla mücadeleye yönelik uygulanması gereken yöntemlerin
güvenilir ve daha etkili yapılmasının sağlanması, kurumlar ve sektörler arası
iletişim ve işbirliğinin güçlendirilmesi amacıyla yürütülen programı,
h) Lejyoner hastalığı
laboratuvar ağı: Ulusal referans laboratuvarı tarafından koordine edilen,
lejyoner hastalığı kontrol programına dâhil olan halk sağlığı
laboratuvarlarından oluşan ve gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
laboratuvarlarının da yer alabileceği görev ve sorumlulukları belirlenmiş
ağı,
ı) Legionella bölge
laboratuvarı: Lejyoner hastalığı ile ilgili olarak fonksiyon ve görevleri 19
uncu maddede açıklanan ve Kurumca yetkilendirilen laboratuvarı,
i) Müdürlük: Halk Sağlığı
Müdürlüklerini,
j) Rehber: Lejyoner hastalığı
kontrol programı rehberini,
k) Rutin koruyucu önlemler:
Konaklama birimlerinde lejyoner hastalığı vakası görülmediği dönemlerde
yapılacak uygulamaları,
l) Sürveyans: Halk sağlığı
çalışmalarının planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi için gerekli
sağlık verilerinin düzenli ve sistematik biçimde toplanması, analiz edilmesi
ve yorumlanması; aynı zamanda tüm bu bilgilerin, ihtiyacı olan kişilere
dağıtımının zamanında ve bütüncül biçimde yapılmasını,
m) TSM: Toplum Sağlığı Merkezlerini,
n) Ulusal referans
laboratuvarı: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bünyesindeki ulusal solunum yolu
patojenleri referans laboratuvarını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rutin Koruyucu
Önlemler
Rutin koruyucu önlemlerin
uygulanacağı mekân ve alanlar
MADDE 5 – (1) Rutin
koruyucu önlemlerin uygulanacağı merkezi soğutma, ısıtma veya havalandırma
sistemi kullanılan ve/veya suyun bulunduğu veya kullanıldığı alan ve mekânlar
şunlardır:
a) Sağlık alanları: Tüm yataklı
sağlık kurum ve kuruluşları.
b) Turizm ve rekreasyon
alanları: Oteller, moteller, tatil köyleri, misafirhaneler gibi turistik
konaklama birimleri, kaplıcalar, rehabilitasyon merkezleri, huzurevleri,
bakımevleri, konaklamalı gemiler (yolcu gemileri), büyük alışveriş
merkezleri, suyun bulunduğu veya kullanıldığı halkın ortak kullanımına açık
rekreasyonel alanlar.
c) Diğer alanlar: Suyun
kullanıldığı endüstriyel havalandırma sistemlerinin ve/veya soğutma
makinelerinin kullanıldığı iş merkezleri ve işyerleri.
Su yönetimi planı
MADDE 6 – (1) Konaklama
birimlerinde, su sisteminde legionella kolonizasyonunu önlemeye yönelik su
yönetimi planı hazırlanır ve uygulama ile ilgili kayıtlar düzenli olarak
tutulur.
Sorumlu personel
MADDE 7 – (1) Konaklama
birimlerinde, Müdürlüklerce legionella konusunda yapılacak en az 8 saatlik
eğitimi almış en az lise mezunu bir personel bulundurulur. Bu personel,
ilgili konaklama biriminde lejyoner hastalığından korunma amaçlı alınacak
önlemler ve koruyucu uygulamaların tümünden sorumludur. Bu sorumluluk
konaklama birimi sahibinin ya da işletmecisinin yükümlülüğünü ortadan
kaldırmaz. Konaklama biriminde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin
sunulmasından sorumlu kişi ile birlikte konaklama biriminin risk
değerlendirmesini yapmakla sorumludur.
(2) Yataklı sağlık kurumlarında
bu görev hastane teknik servisi ve hastane yönetiminin aktif katılımı ile
enfeksiyon kontrol komiteleri tarafından yürütülür.
(3) Konu ile ilgili
görevlendirilen sorumlu personelin isimleri Müdürlüğe bildirilir.
Rutin koruyucu önlemler
MADDE 8 – (1) Konaklama
biriminin faaliyette olduğu sürece alınacak rutin koruyucu önlemler
şunlardır:
a) Dipte oluşan çamur tortusunu
azaltmak veya boşaltmak için su tanklarının uygun bir noktasında tahliye
muslukları bulunur. Soğuk su tankları en az yılda iki kez, sıcak su tankları
ise en az yılda üç kez boşaltılır, temizlenir ve dezenfekte edilir. Sediment
birikiminin fazla olması durumunda bu süreler kısaltılır.
b) Su dağıtım sisteminin
herhangi bir yerinde su akımının durduğu ya da çok yavaş olduğu kısımlar
(ölü-bağlantı/boşluk) olmayacak şekilde düzenleme yapılır. Fiziksel
kontroller her ay yapılır. Sistemin dezenfeksiyonu ise en az yılda bir kez
yapılır.
c) Eğer bir sıcak su tankı veya
sıcak su sisteminin bir kısmı bir hafta veya daha uzun bir süre ile bakım ve
benzeri nedenlerle devre dışı kaldıysa; yeniden kullanıma sokulduğu andan
itibaren suyun sıcaklığı en az bir gün süre ile 70°C’ın üzerinde tutulur.
ç) Sıcak su tanklarında bulunan
suyun sıcaklığı yıl boyunca en az 60°C düzeyinde tutulur. Sıcak su tanklarına
geri dönen su en az 50°C olur.
d) Sıcak su ısıtıcı
tanklarında; eğer soğuk su girişi veya sıcak su dönüş bağlantısı doğru
yapılmamışsa durgunluk olabileceğinden; bu durgunluk, bağlantı noktalarının
değiştirilmesi ile giderilir. Fiziksel kontroller her ay yapılır.
e) Kullanılmayan odalardaki
musluk ve duş başlıklarından sıcak ve soğuk suyun her gün 3-5 dakika
akıtılması sağlanır.
f) Binanın hemen her noktasında
musluk veya duş başlıklarından akıtılan suyun sıcaklığı bir dakika içinde
50-60°C arasında bir sıcaklığa ulaşması sağlanır ve her gün suyun sıcaklığı
ölçülür.
g) Konaklama birimlerinde şehir
şebekesi dışında farklı bir kaynaktan su temin ediliyor ise binanın rastgele
seçilen birkaç noktasından her gün musluklardan akıtılan suyun klor düzeyi
ile suyun sıcaklığı ölçülerek kayıt edilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında
şehir şebekesi dışında farklı bir kaynaktan su kullanıp kullanmadığı
aranmaksızın binanın rastgele seçilen birkaç noktasından her gün musluklardan
akıtılan suyun klor düzeyi ile suyun sıcaklığı ölçülerek kayıt edilir.
ğ) Duş başlıkları ve musluk
filtrelerinde oluşan sediment her ay amaca uygun kalıntı
önleyici/gidericilerle temizlenir ve her hafta dezenfekte edilir.
h) Kullanımda olan soğutma
kulelerinin 3 ayda bir işletme bakımı yapılır ve yılda en az 2 kez mekanik
olarak temizlenir, tortu ve sediment tamamen uzaklaştırılır, organizmaların
üremesini engellemek için Bakanlıktan alınmış üretim veya ithal iznine sahip
biyosidal ürünler kullanılır. Sediment birikiminin fazla olması durumunda bu
süreler kısaltılır.
ı) Kalorifer sistemi en az
yılda bir kere temizlenir ve dezenfekte edilir.
(2) Konaklama birimi bir hafta
veya daha uzun süre kapalı tutuluyorsa, misafir kabul etmeden önce aşağıdaki
önlemler yerine getirilir:
a) Bütün sıcak su tanklarındaki
suyun sıcaklığı 70°C’a kadar çıkarılır (heating) ve en az 24 saat süre ile bu
düzeyin korunması sağlanır.
b) Bütün sıcak su muslukları ve
duş başlıklarından en az 5-10 dakika süre ile suyun akıtılması sağlanır
(flushing); bu şekilde musluktan akan suyun sıcaklığı en az 60°C olur.
c) En az 24 saat süre ile
musluklardan akan suyun sıcaklığı 60°C’ın üstünde tutulur.
ç) Ayrıca sıcak ve soğuk su
sisteminin tümünde bakiye klor miktarı en az 3 ppm olacak şekilde
hiperklorinasyon yapılır; en az 24 saat süre ile bu düzey korunur. Diğer
kimyasal eradikasyon yöntemlerinden birisi de tercih edilebilir. Bu işlemler
sırasında konaklama birimi yetkilileri tarafından, konaklama biriminde
konaklayan misafirlerin suyu içme-kullanma amaçlı kullanmamaları için gerekli
tüm tedbirler ve önlemler alınır.
d) Duş başlıkları ve musluklar
temizlenir, oluşan kireç ve/veya kalıntı tabakaları giderilir.
e) Soğutma kuleleri tümü ile
boşaltılıp, bütün tortu ve kirlilik uzaklaştırılır. İç yüzeyler temizlenir ve
dezenfeksiyonu sağlanır. Sistem yeniden kullanıma sokulurken etkili
biyosidler uygulanır.
(3) Konaklama birimlerinde
birinci ve ikinci fıkra kapsamında uygulanan rutin koruyucu önlemlere ilişkin
olarak dosya tanzim edilir ve istenilmesi durumunda veya denetim esnasında
Müdürlük/TSM’ye veya denetçilere ibraz edilir.
Rutin numune alınacak
konaklama birimleri
MADDE 9 – (1) Rutin
koruyucu önlemler kapsamında vaka çıkmasa dahi yataklı sağlık kurum ve
kuruluşlarından su numunesi alınır.
Rutin numune sayısı ve alım
noktaları
MADDE 10 – (1) Yataklı
sağlık kurum ve kuruluşlarından en az yılda bir kez olmak üzere katlardaki
odaların sıcak su muslukları ve duş başlıklarından 100 yatağa kadar en az 5
numune alınır, ilave her 50 yatak için bu sayıya 1 numune daha ilave edilir.
(2) Bünyesinde riskli birim
olarak tanımlanan doku-organ transplantasyon ünitesi, hematoloji veya
onkoloji servisleri içeren hastanelerde bu birimleri de temsil edecek şekilde
eşit aralıklarla yılda 2 kez rutin numune alınır.
(3) Birinci ve ikinci
fıkralarda belirtilen rutin numune sayılarına ilave olarak, tesiste bulunması
durumunda sıcak su tankı ve soğuk su tankı ile binaya giren şebeke suyu
deposundan en az ikişer numune, merkezi havalandırma sistemi soğutma kulesi
ve kondansatörü, buz makinesi, termal havuz, artezyen kuyusu, artezyen su
deposunun her birinden en az birer numune daha alınır.
(4) Birinci fıkrada belirtilen
numuneler binadaki katları temsil edecek şekilde odaların duş başlıklarından
ve lavabo musluklarından alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Su Sistemlerinin
Temizlenmesi ve Dekontaminasyonu
Fiziksel yöntemler
MADDE 11 – (1) Konaklama
biriminde Lejyoner hastalığı vakası saptandığında veya su numunelerinde
legionella bakterisi ürediğinde, rehberde belirtildiği üzere, öncelikle
konaklama birimlerinin fiziki şartlarının bakterinin yaşaması ve çoğalmasını
engelleyecek şekilde düzenlenmesi gerekir. Bu kapsamda; tanklarda biriken
tortu ve sedimentin süpürülüp temizlenmesi, tesisatın tümü ile boşaltılıp
doldurulması, soğutma kulelerinin ve depo iç yüzeylerinin fırçalanarak
biyofilm tabakasının kazınması, filtrasyon gibi fiziksel yöntemler uygulanır.
Dekontaminasyon yöntemleri
MADDE 12 – (1) Konaklama
biriminde vaka veya üreme tespit edildiği durumlarda 11 inci maddede
belirtilen fiziksel yöntemlerin uygulanmasından sonra legionella bakterisinin
yaşamasının ve çoğalmasının önlenmesi kapsamında etkili olmak şartıyla
termal, kimyasal veya radyasyon ile eradikasyon yöntemlerinden en az biri
rehberde belirtildiği şekilde uygulanır. Bu işlemler sırasında konaklama
birimi yetkilileri tarafından, konaklama biriminde konaklayan misafirlerin
suyu içme-kullanma amaçlı kullanmamaları için gerekli tüm tedbirler ve
önlemler alınır.
(2) Dekontaminasyon amacıyla
aşağıdaki yöntemler uygulanır:
a) Termal eradikasyon
yöntemleri:
1) Yüksek ısıtma (superheating)
yöntemi: Sıcak su tanklarındaki suyun sıcaklığı en az 24 saat süresince
70°C’nin üzerine çıkarılır ve son kullanma noktalarında da 60°C’nin üzerinde
olması sağlanır. Konaklama biriminin risk durumuna (biyofilm, sediment ve
kireç oluşumlarının derecesi, sistemin eskiliği ve benzeri) göre superheating
süresi 72 saate kadar uzatılabilir.
2) Flushing: Tanklarda biriken
tortu ve sedimentin süpürülüp temizlenmesi ve tesisatın tümü ile boşaltılıp
doldurulmasından sonra suyun uç noktalarda 60°C’ye ulaşmasından sonra, tüm
musluklar ile duş başlıklarından en az 5-10 dakika süreyle akıtılması
işlemidir.
3) Şok ısıtma: Sistemin belirli
bir yerinde bulunan suyun aniden yüksek ısılara (>88°C) çıkarılması ve
hemen ardından uygun miktarda soğuk su ile karıştırılarak kullanıma verilmesi
işlemidir.
b) Kimyasal eradikasyon
yöntemleri:
1) Klorlama: Sudaki klor
düzeyinin son kullanma noktalarında en az 2 saat, mümkünse 24 saat süreyle en
az 3 ppm olacak şekilde yüksek konsantrasyonda klor (hiperklorinasyon)
uygulanmasıdır.
2) Ayrıca kullanım yerlerine
uygun olarak seçilen etkili biyosidal ürünlerden olan Ozon, Hidrojenperoksit
(H2O2) veya Bakır (Cu)-Gümüş (Ag) İyonizasyon uygulamalarından herhangi biri
kullanılarak dekontaminasyon işlemi yapılabilir.
c) Radyasyon ile eradikasyon
yöntemleri:
1) Ultraviyole uygulaması:
Optimum sonuç için 40°C’deki suyun Ultraviyole (UV) cihazı ile %100
transmisyon esası ile 254 nm UV dalga boyunda işleme tabi tutulmasıdır.
ç) Konaklama birimlerinde,
legionella bakterisinin yaşamasının ve çoğalmasının önlenmesi amacı ile
yapılacak kimyasal çalışmalar kapsamında, kullanılacak biyosidal ürünlerin
kullanım amacına uygun olarak Bakanlıktan üretim ve ithal iznine sahip olması
gerekmektedir. Uygulanan tüm işlemlerden sonra kullanıma verilecek suyun
kalitesi 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani
Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte belirtilen özelliklere uygun olur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sürveyans
Çalışmaları
Vaka sürveyansı
MADDE 13 – (1) 30/5/2007
tarihli ve 26537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı Hastalıklar
Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliğinde yer alan lejyoner hastalığı için
klinik vaka tanımına uyan vakaların olması durumunda vaka sürveyansı
başlatılır.
(2) Bu kapsamda, lejyoner
hastalığı düşünülen vakalarda rehberde belirtilen şekilde numune alınır ve
laboratuvara gönderilir.
(3) Analiz sonucunun pozitif
olması durumunda laboratuvar tarafından sonuç muayene eden hekime telefon ile
derhal bildirilir.
(4) Muayene eden hekim
tarafından laboratuvar sonucuna göre olası ve kesin vaka tanısı konulan
hastalar için rehberde düzenlenen formlar ile bildirimi zorunlu hastalık
fişleri düzenlenerek TSM’ye bildirilir.
(5) Kurum tarafından salgın
kararı verilen durumlarda, toplumun zararlı etkilerden korunması için halka
duyuru, alan ve/veya mekânın tamamının veya bir bölümünün kapatılması gibi
tedbirler de dâhil olmak üzere gerekli bütün önleyici tedbirler alınır.
Aktif sürveyans
MADDE 14 – (1) Yataklı
sağlık kurum ve kuruluşlarında vaka çıkması veya rutin çalışmalar kapsamında
alınan numunelerde üreme tespit edilmesi durumlarında vaka sürveyansı
kapsamında aktif sürveyans çalışmaları başlatılır.
(2) Bu kapsamda, legionella
sorumlusu tarafından ilgili hekimlerden pnömoni tanısı düşünülen hastaların
lejyoner hastalığı yönünden de değerlendirilmesi istenilir. Ayrıca, geriye
dönük olarak vaka arama çalışmaları başlatılır.
Çevresel sürveyans
MADDE 15 – (1) Lejyoner
hastalığı bildiriminin ELDSNet üzerinden veya herhangi bir sağlık biriminden
yapılması veya sağlık hizmeti veren konaklama birimlerinde yapılan rutin
çalışmalar kapsamında üreme olması durumunda Müdürlük/TSM tarafından rehberde
belirtilen algoritmaya göre hemen çevresel sürveyans çalışmalarına başlanır.
(2) Çevresel sürveyans
kapsamında yataklı sağlık kurumları ve diğer tüm konaklama birimlerinde ilk,
ikinci ve üçüncü incelemeler yapılır.
İlk inceleme
MADDE 16 – (1) Konaklama
biriminde, öncelikle su sistemi değerlendirilir. Yataklı sağlık kurum ve
kuruluşları için 10 uncu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde, 500’den az
yataklı diğer konaklama birimlerinde periferik noktalardan (katlardaki
odaların sıcak su muslukları ve duş başlıklarından) en az 10 su numunesi,
500’den fazla yataklı konaklama birimlerinde ise periferik noktalardan ilave
her 50 yatak için en az 1 örnek daha olacak şekilde su numunesi alınır. Su
sisteminin dekontaminasyonu işlemlerine hemen başlanır.
(2) Konaklama birimi işleticisi
tarafından su numunesi alınmasına izin verilmemesi ve/veya su sisteminin
dekontaminasyonu çalışmalarına başlanmaması durumunda halka duyuru ve alan
ve/veya mekânın tamamının veya bir bölümünün kapatılması gibi tedbirler de
dâhil olmak üzere gerekli bütün önleyici tedbirler alınabilir.
İkinci inceleme
MADDE 17 – (1) İlk
inceleme kapsamında su sisteminin dekontaminasyonu çalışmalarının
başlamasından 24 saat sonra konaklama birimine tekrar gidilir,
dekontaminasyon işlemi sırasındaki su klor düzeyi ve su sıcaklığı tespit
edilir.
(2) İlgili formlar doldurularak
10 gün içinde Müdürlük tarafından Kuruma gönderilir.
Üçüncü inceleme
MADDE 18 – (1) İlk
incelemeden sonra en geç 15 gün içinde konaklama birimine tekrar gidilir.
Konaklama biriminde yapılması gereken dekontaminasyon işlemleri yerinde
değerlendirilir.
a) Konaklama birimi yetkilisi
tarafından imzalanan rehberin ekinde yer alan rutin kontrol önlemleri listesi
ve taahhütname alınır.
b) Daha sonra, yapılan
dekontaminasyon işlemlerinin değerlendirilmesi amacı ile su örnekleri alma
talimatına göre ikinci su numunesi alınır laboratuvara gönderilir. Birinci su
numunesinin laboratuvar inceleme sonuçları “uygun” olarak gelmiş olsa dahi
ikinci su numunesinin alınması zorunludur.
c) İkinci su numunesinin analiz
sonuçları geldikten sonra ilgili formlar doldurularak Kuruma gönderilir.
(2) İl düzeyinde yapılan
çevresel sürveyans çalışmaları bildirim tarihinden itibaren en geç 30 gün
içinde tamamlanır ve ilgili formlar doldurularak Kuruma gönderilir.
(3) İkinci su örneklemesinin
analiz sonucu uygun çıkar ise konaklama biriminde rutin kontrol önlemlerine
başlanır.
(4) Analiz sonucu uygun çıkmaz
ise konaklama birimine tekrar su sistemi dekontaminasyonu işlemleri
yaptırılır ve dekontaminasyonu takiben yaklaşık 3-5 gün sonra tekrar kontrol
amaçlı su numunesi alınarak analiz için gönderilir. Su numunelerinin analiz
sonuçları uygun çıkana kadar bu işlemler tekrarlanır.
(5) Vaka çıkan konaklama
birimlerinde rutin kontrol önlemlerinin uygulanması Müdürlük veya TSM
tarafından iki aylık periyotlarla iki yıl süreyle denetlenir. Yapılan rutin
denetimler sırasında rehberde düzenlenen formlar doldurularak Müdürlüğe
gönderilir.
(6) Hastane kaynaklı lejyoner
hastalığı tespit edildiğinde; kaynak araştırması sırasında yukarıda
belirtilen çalışmalara ilaveten hasta ile ilişkili olduğu düşünülen tıbbi
cihazlardan da numune alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Laboratuvarlar
Legionella bölge
laboratuvarları ve görevleri
MADDE 19 – (1) Lejyoner
hastalığının kontrolünde, geçerli tanı kapasitesine sahip Kurumca belirlenmiş
laboratuvarlardır.
(2) Legionella bölge
laboratuvarlarının görevleri şunlardır:
a) Çalışmalarını rehbere uygun
olarak yürütür.
b) Kurumca belirlenen ulusal
standartları uygular.
c) Ulusal referans
laboratuvarının düzenlediği legionella spesifik eğitim programına katılan en
az bir mikrobiyoloji uzmanı ve bir sağlık personeli bulundurur.
ç) Suda ve klinik örneklerde
kültür yöntemiyle legionella izolasyon ve identifikasyonunu gerçekleştirir.
d) İdrarda legionella spesifik
antijenleri saptamak için üriner antijen testini uygular.
e) İzole ettiği legionella
suşlarını ileri identifikasyon çalışmaları yapılmak üzere ulusal referans
laboratuvarına gönderir. Aynı suşları, Kurumca belirlenen standart
prosedürlere uygun bir şekilde en az 6 ay süre ile stoklar.
f) Laboratuvar çalışması
sonucunda elde edilen verileri, aylık olarak ulusal referans laboratuvarına
ve Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığına gönderir.
g) Laboratuvarda uygulanan
yöntemlere ilişkin iç kalite kontrol çalışmalarını yapar, bu çalışmaları
kayıt altına alır. Uygun olmayan sonuçlar için gerekli düzeltici önleyici
faaliyetlerde bulunur.
ğ) Ulusal referans laboratuvarı
tarafından düzenlenen laboratuvarlararası karşılaştırma testleri ve dış
kalite kontrol programlarına katılır. Bu katılımları belgeleyerek sonuçları
kayıt altına alır. Uygun olmayan sonuçlar için gerekli düzeltici önleyici
faaliyetlerde bulunur.
h) Lejyoner hastalığı kontrol
programı laboratuvar ağı içinde yer alır.
Ulusal referans
laboratuvarının görevleri
MADDE 20 – (1) Ulusal referans
laboratuvarının görevleri şunlardır:
a) Lejyoner hastalığının
kontrolü için sürveyans sisteminin Rehberde belirtildiği şekilde
yürütülmesine, ulusal laboratuvar tanı kapasitesinin geliştirilmesine ve
ulusal düzeyde strateji oluşturulmasına destek olur.
b) Lejyoner hastalığı kontrol
programı kapsamında yürütülen laboratuvar çalışmalarının standartlarını
belirler. Doğru, geçerli, güvenilir tanı konulmasına ve laboratuvarlararası
tanı standardizasyonunun sağlanmasına yönelik ulusal standartları oluşturur.
c) Lejyoner hastalığı kontrol
programı laboratuvar ağının oluşturulmasını koordine eder.
ç) Laboratuvarların
çalışmalarını koordine eder, faaliyetlerini izler ve değerlendirir.
d) Laboratuvarların legionella
konusunda yeterli teknik kapasiteye ulaşması için eğitim programları
düzenler, laboratuvarlararası karşılaştırma testleri yapar ve laboratuvar
değerlendirme ziyaretlerinde bulunur.
e) Bilimsel ve
ulusal/uluslararası teknik mevzuat uyumu ile ilgili konularda danışmanlık
yapar.
f) Lejyoner hastalığının
kontrolüne ve tanısına yönelik yeni tekniklerin geliştirilmesi amacıyla Ar-Ge
çalışmaları yürütür.
Lejyoner hastalığı
laboratuvar ağı
MADDE 21 – (1) Kurum
kapsamındaki ulusal referans laboratuvarı tarafından koordine edilen,
lejyoner hastalığı kontrol programına dâhil olan halk sağlığı
laboratuvarlarından oluşan ve gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
laboratuvarlarının da yer alabileceği görev ve sorumlulukları belirlenmiş
lejyoner hastalığı kontrol programı laboratuvar ağıdır.
(2) Ulusal referans
laboratuvar, lejyoner hastalığı kontrol programı kapsamında, lejyoner
hastalığının sürveyansı ve kontrolüne yönelik laboratuvar ağ yapısını
oluşturur. Aynı zamanda Kurumca analiz yetkisi verilen laboratuvarların
laboratuvar ağına dâhil olmasını sağlar.
Laboratuvar ağına dâhil olma
kriterleri
MADDE 22 – (1)
Laboratuvarlar, verilerinin kabul edilebilirliği açısından aşağıda belirtilen
kriterler doğrultusunda laboratuvar ağına dâhil edilirler.
a) Suda legionella analizi için
Kurum tarafından verilen analiz yetkisine sahip olan laboratuvarlar ağa dâhil
edilir.
b) 9/10/2013 tarihli ve 28790
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğine göre
klinik numunelerin incelenmesinde Bakanlık tarafından legionella analizleri
için test bazında referans yetkili laboratuvar olarak belirlenen bütün
laboratuvarların laboratuvar ağına dâhil olması gereklidir.
c) Ağa dâhil olan
laboratuvarlar; tanıda kurum tarafından belirlenen ulusal standartları
uygular.
ç) Ağ kapsamındaki
laboratuvarlar; ulusal referans laboratuvarı tarafından uygulanan
laboratuvarlararası karşılaştırma ve dış kalite değerlendirme programlarına
katılır ve başarılı sonuçlar almak zorundadır.
d) Ağa dâhil olan
laboratuvarlar; ulusal referans laboratuvarı tarafından uygulanan yerinde değerlendirme
programına dâhil olur.
e) Lejyoner hastalığı kontrol
programı kapsamında klinik numune çalışan ve (c), (ç) ve (d) bendlerindeki
koşulları sağlayan laboratuvarlar da müracaatları sonrasında ağa dâhil
edilir.
Laboratuvarların fiziki ve biyogüvenlik
şartları
MADDE 23 – (1)
Legionella türü bakteriler, uluslararası risk sınıflandırmasında Risk Grubu-2
patojenler arasında yer alır. Risk Grubu-2 mikroorganizmalarla yapılacak
çalışma Biyogüvenlik Düzeyi-2 standartlarına uygun dizayn edilmiş laboratuvarlarda
yürütülür. Bu kapsamda kurum tarafından belirlenmiş ulusal standartlar temel
alınır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Numune alma yetkisi
MADDE 24 – (1)
Numuneler, Müdürlük veya TSM’de görevli personel tarafından rehberde
belirtildiği şekilde usulüne uygun olarak alınır ve gönderilir.
Suda legionella analiz
yetkisi
MADDE 25 – (1) Suda
legionella analizi konusunda yetkili laboratuvarlar ve bu laboratuvarların
sahip olması gereken standartlar Kurum tarafından belirlenir.
Analiz sonucu bildirimi
MADDE 26 – (1) Yataklı
sağlık kurum ve kuruluşlarından alınan rutin numunelere ait analiz sonuçları,
analizi gerçekleştiren laboratuvarlar tarafından ilgili yataklı sağlık kurum
ve kuruluşlarına bildirilir.
(2) Vaka ile ilişkili olduğu
düşünülen konaklama biriminden alınan numunelere ait analiz sonuçları,
konaklama birimine ve ilgili Müdürlüğe gönderilir.
(3) Yataklı sağlık kurum ve
kuruluşlarında yapılan incelemeler sonucunda legionella yönünden herhangi bir
pozitiflik tespit edildiği durumlarda konaklama birimleri tarafından
TSM/Müdürlüğe ivedilikle haber verilecektir.
(4) Yapılan çalışmalarda elde
edilen sonuçlar, yataklı sağlık kurum ve kuruluşları tarafından rehberde
düzenlenen forma işlenerek TSM/Müdürlüğe gönderilir.
(5) Hastanelerden gelen sonuçlar;
Müdürlük tarafından, rehberde düzenlenen forma işlenerek aylık olarak Kuruma
gönderilir.
İdari yaptırımlar
MADDE 27 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 1593 sayılı Umumi
Hıfzıssıhha Kanununun 282 nci maddesinde yer alan idari yaptırım uygulanır.
Rehber
MADDE 28 – (1) Bu
Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından rehber
ile belirlenir.
Ücretler
MADDE 29 – (1) Çevresel
sürveyans çalışmalarında alınan numunelerin laboratuvara gönderilmesine
ilişkin masraflar ile hizmet ve analiz ücretleri konaklama birimleri
tarafından ödenir.
(2) Klinik numunelerin gönderim
ve analiz ücretleri gönderen sağlık kurumu tarafından ödenir.
Yürürlük
MADDE 30 – (1) Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31 – (1) Bu
Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.