YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU VE YÜKSEKÖĞRETİM PERSONEL
KANUNU GENEL TEBLİĞİ
( SERİ NO: 18 )
2547
sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafı, 31/7/2003 tarihli ve 4969
sayılı Kanunun 12 nci ve 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2 nci
maddeleriyle yapılan değişikliklerden sonra;
“Her
eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim
elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az %
35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına
ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar
çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner
sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar
ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı
birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık
personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle
paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine
Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili
birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak
payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan
ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil
ve görev tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları
için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise % 100’ünü geçemez.
İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni
doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve
acil serviste çalışan sağlık personeli için % 100 oranı, ayrıca % 50’sine
kadar artırılabilir. Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek
teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin
birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay
alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık
(ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat
(makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez.
Öğretim üyelerine saat 14.00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan
gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek
gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat
(makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay
verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde
edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim
yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda
elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek
gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat
(makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar
ayrıca pay verilebilir.”
şeklini
almıştır.
Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüleri ile
bunlara bağlı birimlerde faaliyette bulunan döner sermaye işletmelerinin
birleştirilerek tek döner sermaye işletmesi haline dönüştürülmesi ve 2547
sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (a) fıkrasında yapılan
değişiklikler nedeniyle döner sermaye payının dağıtımında oluşan
tereddütlerin giderilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla
aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1)
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü
paragrafında, döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek
okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim
elemanları ve aynı birimlerde görevli 657 sayılı Kanuna tabi personele (döner
sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil)
katkıları da dikkate alınmak suretiyle döner sermaye payı
verileceği belirtilmiştir. Buna göre, döner sermaye gelirlerinden personele
yapılacak ödemeler bakımından, üniversite bünyesinde faaliyet gösteren ve
döner sermaye geliri elde edilen fakülte, enstitü, yüksekokul,
konservatuar, araştırma ve uygulama merkezlerinin her biri ayrı bir birim
olarak anlaşılacaktır.
2) Döner sermaye gelirlerinin, katkısı olan öğretim
elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele pay dağıtımına ve birimlerin
ihtiyaçlarının temin edilmesine yönelik her türlü harcamalarına esas
olmak üzere birimler bazında izlenmesi gerektiğinden, döner sermaye gelirleri
ile giderleri birimler itibarıyla ilgili saymanlığın kayıtlarında alt
hesaplarda izlenecektir.
3) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde
usulüne uygun olarak görevlendirilenlere, görevlendirildikleri
birimlerin döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenecek,
kadrolarının bulunduğu birim dışındaki bir birimde usulüne uygun olarak
görevlendirilmemiş olanlara, görevlendirildikleri birimde elde edilen döner
sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenmeyecektir. Ancak, döner sermaye
gelirlerinin elde edildiği birimlere yapılacak görevlendirilmelerde,
görevlendirilecek personelin anılan birimlerin görev alanıyla ilgili
olmaları, görevlendirmenin süresi, gerekliliği, yerindeliği ve kamu
hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanması hususlarına özen gösterilecek
ve asli görevlerini yürütürken sadece döner
sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacıyla personel, döner sermaye gelirinin
elde edildiği birimlerde görevlendirilmeyecektir.
4) Saat
14.00’den önce yapılabilecek bir hizmetin saat 14.00’den sonraya
bırakılmamasına özen gösterilmesi gerekli olup, döner sermaye işletmesi
bünyesindeki hizmetlerin (özellikle tıp fakültelerinde) saat 14.00’den önce
ve saat 14.00’den sonra dengeli ve etkin yürütülmesinden birim yöneticileri,
bu hususun gözetilmesinden ise üniversite yönetim kurulları sorumludur.
5) Döner sermaye payı dağıtımına karar verilmesi
halinde, katkıya dayalı olarak elde edilen döner sermaye gelirleri sadece o
birimlerde görevli öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele
dağıtılacaktır. Ancak, döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye
saymanlık personeline hangi birim gelirlerinden pay verileceğine, üniversite
yönetim kurullarınca karar verilecektir.
6) Doğrudan katkıdan; resmi çalışma günlerinde saat
8.00-14.00 arasındaki zaman dilimi dışındaki zamanlarda ve tatil günlerinde,
öğretim üyesinin hizmet sürecinde bilfiil yer alarak mal ve hizmet oluşumunda
birebir bulunması ile döner sermaye gelirlerine sağladıkları katkının
anlaşılması gerekmektedir. Hangi işlemlerin doğrudan gelir getirici katkı
kapsamında değerlendirileceği, belirtilen
koşulların bulunması ve genel iş akışı içerisinde gerçekleştirilen mal ve
hizmet üretimlerini içermemesi kaydıyla üniversite
yönetim kurullarının yetki ve sorumluluğundadır.
Öğretim üyelerine saat 14.00’den sonra
ve tatil günlerinde doğrudan katkılarından dolayı dağıtılacak katkı payının
hesabında üniversite yönetim kurulları;
a) Sadece hizmetten yararlananların
bağlı olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını
veya,
b) Hizmetten yararlananların bağlı
olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarlarını
dikkate almadan sadece hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedeli
veya,
c) Hizmetten yararlananların bağlı
olduğu kurum veya kuruluşlara mevzuatı uyarınca gönderilen fatura tutarları
ile hizmetten özel olarak yararlananların ödediği bedelin toplamını,
dikkate alabileceklerdir.
Doğrudan gelir getirici katkı payı
kapsamında değerlendirilen işlemlerin hangilerinden hangi oranda (veya
miktarda) hasta katılım payı alınacağına veya alınmayacağına ve bu
işlemlerden öğretim üyesine hangi oranda (veya miktarda) dağıtım yapılacağına
üniversite yönetim kurulları yetkilidir.
ÖRNEK:
Bir öğretim üyesi tarafından saat 14.00’den sonra Bütçe Uygulama
Talimatındaki resmi fiyat karşılığı 500 YTL. olan bir ameliyat yapılması
durumunda, eğer bu işlem doğrudan gelir getirici
katkı olarak değerlendirilen bir işlem ise;
a) Hastadan hasta katılım payının alınmaması
durumunda, sadece resmi işlem bedeli olan 500 YTL. üzerinden veya,
b)
Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına üniversite yönetim kurulunun
belirlediği oran veya tutarın karşılığı olan 600 YTL. katılım payı yatırmış
ise sadece 600 YTL. üzerinden veya,
c)
Bu işlem için hasta, ilgili öğretim üyesi adına üniversite yönetim kurulunun
belirlediği oran veya tutarın karşılığı 600 YTL. katılım payı yatırmış ise
resmi işlem bedeli 500 YTL. ile hasta katılım payı
olarak ödenen 600 YTL.’nin toplamı olan 1.100 YTL. üzerinden
üniversite yönetim kurulunun belirlediği oranda
ilgili öğretim üyesine döner sermaye
payı dağıtılabilecektir.
7) 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre, öğretim elemanlarının
katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatından o kuruluş veya
birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılacak en az %
35’lik pay ile diğer yasal yükümlüklerin her işlem detayında ayrı ayrı veya
toplam hizmet geliri üzerinden ayrılmasına üniversite yönetim kurulları
yetkilidir. Ancak bu ayrımların yapılmasında, saat 14.00’den
önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen gelirler ile saat 14.00’den
sonra ve tatil günlerinde yürütülüp doğrudan
gelir getirici katkı kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler ayrı, öğretim
üyelerinin saat 14.00’den sonra ve tatil günlerinde doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı sağlanacak
gelirler ayrı değerlendirilecektir.
ÖRNEK: (B) Üniversitesi Mühendislik
Fakültesinde, saat 14.00’den önce yürütülen faaliyetler sonucu elde edilen
gelirler ile saat 14.00’den sonra yürütülüp doğrudan gelir getirici katkı
kapsamında değerlendirilemeyecek gelirler toplamı 50.000 YTL., öğretim
üyelerinin saat 14.00’den sonra doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı
sağlanan gelirler toplamının ise 30.000 YTL. olması halinde, anılan
fakültenin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayıracağı en az %
35’lik pay ile diğer yasal yükümlükleri 50.000 YTL.’den ayrı, 30.000 YTL.’den
ayrı hesaplanacaktır. Ancak, ayrılacak % 35’lik pay ve diğer yasal
yükümlülüklerin 30.000 YTL.’yi oluşturan her bir faaliyetin hangisinden hangi
oranda yapılacağına üniversite yönetim kurulları karar verecektir.
8) Üniversite yönetim kurulları, dağıtılacak döner sermaye
payı tutarını belirlerken, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimin
gelir-gider dengesini, borçlarını, alacaklarını, nakit durumunu,
ihtiyaçlarını ve tahakkuku yapılan faturalardan bir kısmının ilgililerce
yapılabilecek itirazlar sonucunda iptal edilebileceği hususlarını gözetmekle
yükümlü ve sorumludur.
9) Rektör
ve rektör yardımcılarına, öğretim üyelerinin doğrudan katkısına dayanmayan
döner sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, üniversite yönetim
kurullarının belirleyeceği döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin
birinden katkılarına bakılmaksızın bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil),
ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve
görev tazminatları hariç) toplamının iki katına kadar üniversite yönetim
kurullarınca tespit edilecek oranda döner sermaye payı ödenebilecektir.
Ancak, söz konusu ödemenin fiilen görev yapılmadan döner sermaye
gelirlerinden pay verilmesi şeklinde anlaşılmaması, anılan kişilere
görevleriyle doğrudan ilişkili olarak yapmış oldukları yurt içi veya yurt
dışı geçici görevlendirmeler ile diğer öğretim elemanlarına fiilen görev
yapılmadan ödeme yapılmasını gerektirecek nedenler dışında görevlerini fiilen
yapmadıkları sürelerde bu ödemenin yapılmaması gerekmektedir.
10) Rektör
ve rektör yardımcılarına, doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın
üniversite bünyesinde saat 14.00’den sonra öğretim üyelerinin doğrudan gelir
getirici katkısıyla elde edilen döner sermaye gelirlerinden; dekan ve dekan
yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına ise doğrudan gelir
getirici katkılarına bakılmaksızın kendi birimlerinde saat 14:00’den sonra
öğretim üyelerinin doğrudan gelir getirici katkısıyla elde edilen döner
sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek
gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat
(makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar döner
sermayeden pay ödenebilecektir. Ancak, söz
konusu kişilerin idari görevleriyle doğrudan ilişkili olarak yapmış oldukları
yurt içi veya yurt dışı geçici görevlendirmeler dışındaki nedenlerle görevlerini fiilen yapmadıkları sürelerde anılan ödemenin
yapılmaması gerekmektedir. Aynı kişilerin saat 14.00’den sonra döner sermaye
gelirlerine ayrıca doğrudan gelir getirici katkılarının da bulunması halinde, anılan kişilere bu katkılarından
dolayı ayrıca ilave ödeme yapılabilecektir. Ancak, bu kapsamdaki kişilere
saat 14.00’den sonra yapılabilecek ek ödemenin tutarı her halükarda, almakta
oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her
türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on
katını geçemeyecektir.
11) 2547
sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, ilgili kurumların
ve kendilerinin isteği, üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü ve rektörün
onayı ile anılan fıkrada sayılan kurum ve kuruluşlarda geçici olarak
görevlendirilen öğretim elemanlarına (Adli Tıp Kurumu ile vakıflarca kurulmuş
hastaneler, sağlık merkezleri, sağlık ocakları ve gezici sağlık araçlarında
görevlendirilenler hariç), döner sermaye gelirlerinden pay ödenmeyecektir.
12) 2547
sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre görevlendirilen öğretim elemanlarına
görevlendirildikleri dönemde döner sermaye gelirlerinden pay ödenmeyecektir. Ancak, söz konusu maddenin birinci fıkrasına göre yurt
içi veya yurt dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel
toplantılarla, bilim ve meslekleriyle ilgili diğer toplantılara katılanlara,
araştırma ve inceleme gezileri yapanlara, araştırma ve incelemenin
gerektirdiği yerde bulunanlara, her ne suretle
olursa olsun bir takvim yılı içinde üç ayı geçmemek üzere üniversite
yönetim kurullarınca belirlenecek süreler için
döner sermaye payı ödenebilecektir.
13) 2547 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin (a)
fıkrasına dayanılarak yükseköğretim kurumlarında ders vermek üzere
görevlendirilen öğretim elemanlarına sadece kadrolarının bulunduğu birimden,
aynı Kanunun 40 ıncı maddesinin (b) fıkrası ile 41 inci maddesi uyarınca
görevlendirilenlere ise sadece görev yaptıkları birimden döner sermaye payı
ödenebilecektir.
14)
Öğretim elemanları ile 657 sayılı
Kanuna tabi personele döner sermaye gelirlerinden pay verilebilmesi için bu
gelirlerin, bünyesinde döner sermaye işletmesi bulunan birimlerin asli
görevlerinden olan eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama faaliyetleri
neticesinde ve buralarda görevli öğretim elemanlarının katkılarıyla elde
edilmiş olması gerektiğinden, eğitim-öğretim,
araştırma veya uygulama biriminin faaliyetleri ile ilgili olmayan ve öğretim
elemanlarının katkısına dayanmayan eczane (ilaç ve tıbbi malzeme), matbaa,
kütüphane gibi birimlerden elde edilen gelirler ile faiz ve bağış gibi
gelirlerden, personele döner sermaye payı ödenmeyecektir. Ayrıca, döner sermaye faaliyetlerinin yürütülmesi için
temin edilen ancak hiçbir işleme tabi tutulmadan satılan ürünler karşılığında
elde edilen gelirlerin oluşmasında öğretim
elemanlarının herhangi bir katkısından söz edilemeyeceğinden bu tür
gelirlerin de dağıtıma esas gelirlere dahil edilmemesi gerekmektedir.
15)
2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü
paragrafında, “…döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü,
yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli
öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve
döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate
alınmak suretiyle paylaştırılır…” hükmüne yer verilerek, döner sermaye
gelirlerinden yararlandırılma katkıya dayandırıldığından, yıllık izin, şua
izni ve döner sermaye faaliyetleri ile ilgili olarak yapılan geçici
görevlendirmeler ile bu Tebliğin 12 nci maddesinde belirtilen
görevlendirmeler dışında görevin fiilen yapılmadığı dönemlerde ilgililere
döner sermaye gelirlerinden pay ödenmeyecektir.
16) Personele ödenecek döner sermaye payı matrahının
tespitinde, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek
(üniversite ödeneği, idari görev ödeneği ve eğitim-öğretim ödeneği dahil
geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı
hariç) toplamı esas alınacaktır. Makam, temsil ve görev tazminatları ile
taban aylığı, kıdem aylığı, vekalet aylığı, ikinci görev aylığı,
özelleştirilen kuruluşlardan nakledilen personele ödenen fark tazminatı,
döner sermaye payının matrahına dahil edilmeyecektir. Ayrıca, kadrosu Maliye
Bakanlığına ait olup döner sermaye saymanlığında görev yapan personele, 213
sayılı Vergi Usul Kanununun ek 13 üncü maddesi uyarınca yapılan ek ödeme,
döner sermaye gelirlerinden yapılacak döner sermaye payının ödenmesine esas
teşkil edecek matrahın belirlenmesinde dikkate alınmayacak ve anılan
personele döner sermayeden yapılacak ödeme, kendi birimlerinden, Vergi Usul
Kanununun söz konusu maddesi uyarınca yapılacak ek ödemeden mahsup
edilecektir.
17)
Öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele yapılacak ödemelerden
yapılması gereken gelir vergisi kesintisinde; 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununda belirtilen vergi dilimleri ve söz konusu personele daha önce ödenen
aylık ve diğer mali haklar ile döner sermaye payı ödemelerine ilişkin
süregelen gelir vergisi matrahının dikkate alınması hususunda tahakkuk
birimleri tarafından gerekli koordinasyon sağlanacaktır.
18) Öğretim üyeleri tarafından saat 14.00’den önce yapılan
işlemler nedeniyle elde edilen gelirler, hiçbir şekilde on kata kadar
yapılabilecek döner sermaye payı dağıtımında dikkate alınmayacak ve ilgili
birimlerce bu konuda gerekli hassasiyet gösterilecektir.
19) Üniversite yönetim kurulları bu Tebliğde belirtilen
esaslar ve ilgili mevzuat çerçevesinde, döner sermaye payının dağıtım
esasları ve oranlarına ilişkin diğer hususları belirlemeye yetkilidir.
Tebliğ
olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.