Kurum Adı
Maliye Bakanlığı
Tebliğin
Adı
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
Tebliğ No
Seri No: 328
Resmî Gazete Tarihi
28/02/2004
Resmî Gazete Sayısı
25387
VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
SERİ NO: 328
Konu
Ülkemizde uzun yıllardır süren yüksek
enflasyon, çok çeşitli tahribatlarının yanında, mali tabloları da bozmuş ve
mali tabloların gerçek durumu yansıtmaktan uzaklaşmasına yol açmıştır.
Enflasyona karşı alınan tedbirler ile sorunun kökten çözülmesi hedeflenmiş ve
bu konuda çok ciddi mesafeler kat edilmiş ise de vergilemenin enflasyonun
etkisinden arındırılarak gerçekleştirilebilmesi ihtiyacı, varlığını halihazırda
da devam ettiren bir olgudur.
Vergi Usul Kanununda değişiklik yapan
5024 sayılı Kanunun(1) amacı da mali tabloların enflasyonun
etkisinden arındırılması ve böylece vergileme üzerindeki enflasyondan
kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesidir.
Enflasyon düzeltme işlemi ile ilgili
olarak 5024 sayılı Kanun ikili bir yaklaşım getirmiş ve 31/12/2003 tarihli mali
tabloların düzeltilmesiyle ilgili farklı düzenlemeler ihtiva etmiştir.
Süreklilik arz eden ve düzeltme işlemine ilişkin ana esasların belirlendiği
hükümler Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinde; 31/12/2003 tarihli
mali tabloların düzeltilmesine ilişkin hükümler ise geçici 25 inci maddesinde
yer almaktadır. Bu tebliğin konusunu da Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci
maddesine göre yapılacak düzeltme işlemi oluşturmaktadır.
I. Düzeltme Sırasında Göz Önünde
Bulundurulacak Temel İlkeler
Enflasyon düzeltmesi yapılırken, tebliğin ilerleyen
bölümlerinde yer alan esaslarla birlikte aşağıdaki ilkeler de göz önünde
bulundurulacaktır.
·
Tebliğ ekinde yer alan parasal ve
parasal olmayan kıymetlerin gösterilmiş olduğu listeler, işletmelerde para
olarak yalnızca Türk Lirasının kullanıldığı prensibine dayanılarak
hazırlanmıştır.
·
Mükellefler yabancı para üzerinden
yapmış oldukları işlemlerini Vergi Usul Kanununun mevcut hükümleri
doğrultusunda değerlemeye devam edecekler, bunlar için ayrıca düzeltme
yapmayacaklardır. Bu tebliğ uygulamasında yabancı paralar ile yabancı para
cinsinden ifade edilen (alacak ve borç senetleri gibi) kıymetler parasal kıymet
olarak addedilecektir.
·
İktisadi işletmeye dahil
(karşılıklar gibi) bir takım iktisadi kıymetler asli bir kıymet mahiyeti taşımamakta
ve belli bir iktisadi kıymete bağlı olarak hesaben mali tabloda kendilerine yer
bulmaktadırlar. Bu tür kıymetler bağlı oldukları iktisadi kıymete göre parasal
ya da parasal olmayan ayrımına tabi tutulacaktır. Düzeltme işlemine tabi olacak
karşılıklar da Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılması mümkün olan
karşılıklardır.
·
Hisse senetleri esas itibarıyla
parasal olmayan bir iktisadi kıymettir ve düzeltme katsayısı ile çarpılmak
suretiyle düzeltme işlemi gerçekleştirilecektir. Ancak, işletmenin aktifinde
yer alan bir hisse senedinin borsada işlem görüyor olması durumunda, düzeltme
işlemi düzeltme katsayısı kullanılarak yapılmayacak, değerleme günü itibarıyla
hisse senedinin borsa rayici dikkate alınacaktır.
·
İktisadi işletmeye dahil olup
düzeltme işlemine konu olan parasal olmayan kıymetlerin, işletme ile aidiyeti,
düzeltmeye esas tarih ve bedellerinin tevsiki zorunludur.
II. Enflasyon Düzeltmesinin Mahiyeti
II.1. Enflasyon Düzeltmesinin Anlamı
Genel anlamda enflasyon düzeltmesi,
paranın satın alma gücündeki değişmeler nedeniyle gerçek durumu ifade edemeyen
mali tabloların, gerçek durumu ifade eder hale gelmelerini sağlamak üzere
düzeltme işlemine tabi tutulmasıdır.
Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla
değişik mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında enflasyon düzeltmesi, “mali
tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanması” şeklinde
tanımlanmıştır. Buna göre enflasyon düzeltmesi, mali tablolarda yer alan
kıymetlerin Türk Lirası değerlerinin tablonun ait olduğu tarihteki değerine
yükseltilmesinden ibaret bir işlemdir. Düzeltme, parasal olmayan kıymetlerin
enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayıları ile
çarpılması suretiyle gerçekleştirilecektir.
Tanımdan da anlaşılacağı üzere enflasyon
düzeltmesinin amacı, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü
cinsinden hesaplanmasıdır. Bunu gerçekleştirmek için mükellefler aşağıdaki
hususları sırasıyla yerine getireceklerdir.
·
Mali tabloda yer alan kıymetlerden
hangilerinin parasal olmayan kıymet olduğu tespit edilecektir.
·
Tespit edilmiş parasal olmayan
kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları bulunacaktır.
·
Bulunan bu tutarlar ait oldukları
düzeltme katsayılarıyla çarpılacaktır.
·
Parasal olmayan kıymetler
düzeltilmiş değerleriyle, parasal kıymetler ise düzeltmeye tabi tutulmaksızın
mali tabloda gösterilecektir.
II.2. 5024 Sayılı Kanunla Getirilen
Geçiş Sistemi
Daha önce de değinildiği üzere, düzeltme
işlemi ile ilgili olarak Vergi Usul Kanununda değişiklik yapan 5024 sayılı
Kanun ikili bir uygulama getirmiş ve 31/12/2003 tarihli mali tabloların
düzeltilmesiyle ilgili ayrı düzenlemeler ihtiva etmiştir.
Enflasyon düzeltmesine ilişkin ana
esaslar Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında yer
almaktadır:
·
Mükellefler fiyat endeksindeki
artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde % 100'den ve
içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde mali tablolarını
enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır. Bakanlar Kurulunca bu oranların
değiştirilmesi halinde yeni oranlar dikkate alınacaktır.
·
Mükellefler, geçici vergi
dönemlerinin sonu itibarıyla mali tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi
yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde,
son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuz altı
ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son on iki ay dikkate alınacaktır.
·
Bir hesap dönemi içindeki geçici
vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden
geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme
yapılacaktır.
Ancak mükerrer 298 inci maddenin 5024
sayılı Kanunla değişik söz konusu hükümleri 1/1/2004 tarihinden sonrasına ait
mali tablolar için hüküm ifade edecektir. Çünkü, 5024 sayılı Kanunla Vergi Usul
Kanununa eklenen geçici 25 inci maddede, 31/12/2003 tarihli bilançoya ilişkin
enflasyon düzeltmesinin bu madde hükümlerine göre gerçekleştirileceği
belirtilmiştir.
Buna göre,
·
31/12/2003 tarihli mali tablolar,
5024 sayılı Kanun hükümleri göz önünde bulundurulmaksızın önceki hükümlere göre
düzenlenecektir.
·
31/12/2003 tarihli mali
tablolardan sadece bilanço için geçerli olmak üzere enflasyon düzeltmesi
yapılacak ve 2003 yılına ait vergi matrahı, düzeltme öncesi mali tablolara göre
tespit edilen karlar üzerinden hesaplanacaktır.
·
2003 yılı hesap dönemi sonunda
düzenlenen bilançolar her halükarda enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.
Sonuç olarak, mükellefler 31/12/2003
tarihli bilançolarını Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla eklenen geçici 25
inci madde hükümleri doğrultusunda düzelteceklerdir. Daha sonraki dönemlere ait
mali tablo düzeltme işlemleri ise Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci
maddesindeki hükümlere göre yapılacaktır.
III. Düzeltme İşlemine Tabi Tutulacak
Mali Tablolar
III.1. Hesap Dönemi Takvim Yılı
Olanlar
5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa
eklenen geçici 25 inci madde 2003 yılı hesap dönemi sonunda düzenlenen mali
tablolardan sadece bilançonun düzeltilmesini öngörmüştür. Düzeltilecek mali
tablo yani bilanço, 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosudur.
Örnek
Kurumlar Vergisi mükellefiyeti bulunan,
hesap dönemi takvim yılı olan ve bilanço esasına göre defter tutan (A) Anonim
Şirketi, 1/1/1975 tarihinden bu yana Kayseri’de bulunan fabrikasında pamuklu
dokuma işiyle iştigal etmektedir. Şirket her hesap dönemi sonunda aşağıda yer
alan mali tabloları düzenlemektedir.
1. Bilanço
2. Gelir tablosu
3. Nakit akım tablosu
4. Kar dağıtım tablosu
Buna göre şirketin 31/12/2003 tarihi
itibarıyla düzenlediği mali tablolarda yukarıda sayılanlardan ibaret olacaktır.
5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa
eklenen geçici 25 inci maddeye göre anılan şirket, 31/12/2003 tarihi itibarıyla
düzenlemiş olduğu söz konusu mali tablolardan sadece bilançosunu düzeltecektir.
III.2. Özel Hesap Dönemine Sahip
Olanlar
Kendisine özel hesap dönemi tayin edilen
mükellefler de geçiş aşamasında sadece bilançolarını düzelteceklerdir.
Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci
maddesinin (k) bendine göre, kendisine özel hesap dönemi tayin edilen
mükelleflerde;
·
31/12/2003 tarihli bilanço, 2004 yılı içinde biten hesap dönemi sonundaki
bilançoyu,
·
2003 yılı hesap dönemi, 2004 yılı içinde biten hesap dönemini,
·
1/1/2004 tarihi 2004 yılı içinde başlayan hesap döneminin başındaki
tarihi
ifade etmektedir.(2)
Buna göre kendisine özel hesap dönemi
tayin edilen mükellefler için geçici 25 inci maddeye göre düzeltilecek mali
tablo 2004 yılı içinde biten hesap dönemi sonundaki bilanço olacaktır.
Örnek
Bilanço esasına göre defter tutan (B)
işletmesinin hesap dönemi takvim yılı olmayıp 1 Haziran’da başlamakta ve 31
Mayıs’ta sona ermektedir. Buna göre (B) işletmesi, Vergi Usul Kanununun geçici
25 inci maddesine göre yapması gereken düzeltme işlemini 31/5/2004 tarihli
dönem sonu bilançosu üzerinde yapacaktır.
IV. Enflasyon Düzeltmesi Yapacak
Olanlar
IV.1. Bilanço Esasına Göre Defter
Tutan Gelir veya Kurumlar Vergisi Mükellefleri
31/12/2003 tarihindeki bilanço üzerinde
enflasyon düzeltmesi, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya
kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılacaktır. Yani bir işletmenin
Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesi yapması
için iki şart öngörülmüştür:
1. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi
olmak
2. Bilanço esasına göre defter tutmak
Bu iki şartın birlikte gerçekleşmesi
durumunda, 31/12/2003 tarihindeki bilanço üzerinde Vergi Usul Kanununun geçici
25 inci maddesine ve bu tebliğe göre enflasyon düzeltmesi yapmak, anılan
mükellefler için zorunluluktur.
Örnek
(C) işletmesinin ortakları bir baba ve
bir oğuldan oluşmakta ve işletme adi ortaklık statüsünde faaliyet
göstermektedir. Şirketin iştigal konusu perakende nalburiye malzemeleri
alım-satımıdır. Baba ve oğulun ayrı ayrı gelir vergisi mükellefiyetleri olup,
işletmede bilanço esasına göre defter tutulmaktadır.
Bu işletme, her iki şartı da
gerçekleştirdiği için 31/12/2003 tarihli bilançosunu Vergi Usul Kanununun
geçici 25 inci maddesi hükümleri doğrultusunda düzeltme işlemine tabi
tutacaktır.
IV.2. Sermaye Piyasası Kurulu ile
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Düzenlemelerine Tabi Olan
İşletmeler
Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumunun yüksek enflasyon dönemlerinde mali tabloların
düzeltilmesine ilişkin düzenlemelerine göre bilançolarını düzeltmek zorunda
olan mükellefler 31/12/2003 tarihi itibarıyla, anılan idarelerce yapılan
düzenlemelere uygun bir biçimde düzeltilmiş olan bilançolarını Vergi Usul
Kanununun geçici 25 inci maddesine göre yeniden düzeltmek zorunda değillerdir.
Ancak, düzeltme sonrası 31.12.2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş
amortismanların, Vergi Usul Kanununda yer alan amortisman ayırma sürelerine
göre bulunan değerler üzerinden bilançoda yer almış olması gerekmektedir.
Anılan idarelerin mali tabloların
konsolidasyonu hakkındaki düzenlemelerine göre mali tablolarını enflasyon
düzeltmesine tabi tutmuş olan bağlı ortaklık ve iştirakler, 31/12/2003 tarihli
bilançolarını Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine ve bu tebliğe göre
enflasyon düzeltmesine tabi tutmak zorundadırlar.
IV.3. Bilanço Esasına Göre Defter
Tutmayan Gelir veya Kurumlar Vergisi Mükellefleri
Bilanço esasına göre defter tutmayan
gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri bu tebliğe göre enflasyon düzeltmesi
yapamayacaklardır.
Ancak Vergi Usul Kanununun geçici 25
inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faal olup, 2004 yılı hesap
döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükellefler ilk düzeltme
işlemlerini bilanço esasına geçtikleri tarih itibarıyla ve Vergi Usul Kanununun
geçici 25 inci maddesinde yer alan esaslara göre; daha sonraki düzeltme
işlemlerini de mükerrer 298 inci maddesine göre yapacaklardır.
V. Parasal ve Parasal Olmayan
Kıymetler
Satın alma gücü ile ulusal para
birimindeki değişmeler arasındaki ilişki göz önünde bulundurulduğunda, mali
tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılırlar:
1. Ulusal para değerindeki değişmeler
karşısında nominal değerleri aynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat
hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler,
2. Ulusal para değerindeki değişmelere
rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetler.
Bunlardan birincisine parasal,
ikincisine ise parasal olmayan kıymetler denilir.
Bu durum bilanço açısından aşağıdaki
gibi şematize edilebilir.
Aktif
BİLANÇO
Pasif
Parasal Varlıklar
Parasal Kaynaklar
Parasal Olmayan Varlıklar
Parasal Olmayan Kaynaklar
Parasal kıymetlerin (parasal varlıklar
ve parasal kaynakların) enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasına gerek yoktur.
Zira mali tabloda görünen parasal kıymete ait değer, mali tablo tarihi
itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak mali tablonun
enflasyonun etkilerinden arındırılması için, parasal olmayan kıymetlerin
(parasal olmayan varlıklar ve parasal olmayan kaynakların) enflasyon
düzeltmesine tabi tutulması gerekir. Mali tabloda görünen parasal olmayan
kıymetlere ait değerler, mali tablo tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma
gücünü gösteren değerler değildir, düzeltilmeleri icap eder.
Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dahil
bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler tebliğe ekli
listelerde (EK:1, EK:2) gösterilmiştir. Söz konusu listelerde öz sermaye
kalemlerine yer verilmemiştir. Aksine hüküm olmamak şartıyla bu tebliğ
uygulamasında öz sermaye kalemleri “parasal olmayan kıymet” olarak
addolunacaktır.
VI. Parasal Olmayan Kıymetlerin
Enflasyon Düzeltmesinde Dikkate Alınacak Tutarları
VI.1. Düzeltme işleminde Vergi Usul
Kanununda Yer Alan Değerleme Hükümlerine Göre Tespit Edilen Tutarlar Esas
Alınır
Parasal olmayan kıymetlerin düzeltme
işleminde, Vergi Usul Kanununda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit
edilen tutarları esas alınacaktır.
31/12/2003 tarihli bilanço düzeltilirken
parasal olmayan kıymetlerin, Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre
olması gereken değerleri üzerinden bilançoda yer almış olmalarına dikkat
edilmelidir.
Ancak burada göz önünde bulundurulması
gereken nokta, parasal olmayan kıymetlerin düzeltmeye esas tutarlarının
31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan tutarları olmayabileceğidir. Düzeltmeye
esas tutar, parasal olmayan kıymetin düzeltmeye esas tarih itibarıyla sahip
olduğu değerdir.
Örnek
2000 yılının Mart ayında 2 milyar TL. na
alınmış olan ve takip eden yıllarda yeniden değerlemeye ve amortismana tabi
tutulmuş bir makinenin 31/12/2003 tarihi itibarıyla bilançoda görünen değeri
doğal olarak 2 milyar TL. olmayacaktır. Sözkonusu makinenin 31.12.2003
tarihindeki düzeltilmiş değeri, düzeltmeye esas tarih itibarıyla sahip olduğu
değerine düzeltme katsayısı uygulanmak suretiyle aşağıdaki şekilde tespit
edilecektir;(3)
Düzeltilmiş değer
=
Maliyet Bedeli
x
Düzeltme Katsayısı
=
2.000.000.000
x
3,28561
=
6.571.220.000 TL.dır.
VI.2. Vergi Usul Kanununun Değerleme
Hükümlerine Göre Bulunan Tutarlardan Düşülecek Değerler
Parasal olmayan kıymetlerin enflasyon
düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları belirlenirken bir kısım değerler,
parasal olmayan kıymetlerin Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre
bulunan tutarlarından düşülecek ve bu işlemden sonra bulunan miktarlar
düzeltmeye esas alınacaktır. Düzeltmeye esas alınacak tutara ulaşılırken
düşülmesi gereken bu değerler aşağıda gösterilmiştir.
VI.2.1. Reel Olmayan Finansman
Maliyetleri
VI.2.1.1. Reel olmayan Finansman
Maliyetinin Mahiyeti
Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla
eklenen geçici 25 inci maddeye göre 31.12.2003 tarihli bilanço üzerinde
yapılacak düzeltme işleminde; tevsik edilmek şartıyla, mali tabloda yer alan
bazı parasal olmayan varlıkların içerisinde bulunan reel olmayan finansman
maliyetlerinin, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülmesi sonucu
bulunacak tutar düzeltmeye esas alınacaktır.
Reel olmayan finansman maliyeti (ROFM);
her türlü borçlanmada, borç tutarlarına borcun kullanıldığı döneme ait TEFE
artış oranının uygulanması suretiyle bulunan tutarı ifade etmektedir. Yabancı
para üzerinden borçlanmalarda borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranı,
borcun kapatıldığı hesap dönemi sonundaki Türk Lirası karşılıklarına
uygulanacaktır.
Örnek
Kurumlar vergisi mükellefi olan, bilanço
esasına göre defter tutan ve hesap dönemi takvim yılı olan (D) işletmesi, 15
Şubat 2003 tarihinde 30 milyar TL. banka kredisi kullanarak, işletme
faaliyetlerinde kullanmak üzere bir taşıt satın almıştır. Altı ay sonra kredi
kapatılmış ve 5 milyar TL. faiz ödenmiştir. Ödenen faiz 163 sıra numaralı Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği(4) uyarınca söz konusu taşıtın maliyet
bedeline ilave edilmiştir.
Buna göre 31/12/2003 tarihli dönem sonu
bilançosunda taşıtın maliyet bedeli 35 milyar TL. olarak görünecektir. Söz
konusu taşıtın düzeltmeye esas tutarı da 35 milyar TL. olacak, ancak taşıtın
maliyet bedeli içerisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti düşüldükten
sonra kalan kısım düzeltmeye tabi tutulacaktır.
Borcun kullanıldığı döneme ait TEFE
artış oranı %1,6 olarak hesaplanmıştır.(5) Buna göre maliyet bedeli
içerisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti aşağıdaki şekilde
bulunacaktır.
Borcun Kapatıldığı Aya Ait TEFE –
Borcun Alındığı Aya Ait TEFE
ROFM
=
Borç Tutarı
X
____________________________________
Borcun Alındığı Aya Ait TEFE
ROFM
=
30.000.000.000
X
0,016
ROFM
=
480.000.000 TL.
Söz konusu 480 milyon TL., taşıtın
31/12/2003 tarihli bilançoda görünen değerinden düşülecek ve taşıtın enflasyon
düzeltmesine esas tutulacak nihai tutarı bulunacaktır:
Enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutar
=
35.000.000.000 – 480.000.000
=
34.520.000.000 TL.dır.
VI.2.1.2. Reel Olmayan Finansman
Maliyeti İhtiva Edebilen İktisadi Kıymetler
Maliyet veya alış bedellerine intikal
ettirilmiş ve düzeltmeye esas tutara ulaşılırken düşülecek reel olmayan
finansman maliyeti ihtiva edebilecek parasal olmayan varlıklar aşağıda
gösterilmiştir.
1. Stoklar
2. Maddi duran varlıklar
3. Mali duran varlıklar
4. Özel tükenmeye tabi varlıklar
Maliyet veya alış bedelleri içerisinde
reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilen iktisadi işletmeye dahil
kıymetlerin ayrıntılı dökümü tebliğe ekli listede (EK:3) gösterilmiştir.
VI.2.2. Reel Olmayan Finansman
Maliyetlerinin Tevsik Edilememesi Hali
Tebliğin (VI.2.1.2) bölümünde bahsi
geçen kıymetlerin maliyet veya alış bedelleri içerisinde yer alan ancak tevsik
edilemeyen reel olmayan finansman maliyetlerinin ilgili kıymetlerin değerinden
düşülmesi ve düzeltmeye esas olacak tutarlarının bulunması aşağıdaki gibi
olacaktır.
VI.2.2.1. Son Beş Hesap Dönemi İçinde
Aktife Giren Kıymetler İçin
2003 yılı hesap dönemi dahil, son beş
hesap dönemi içinde aktife giren kıymetlerin maliyet veya alış bedeline dahil
edilen ancak tevsik edilemeyen finansman giderlerinin reel olmayan kısımları;
toplam finansman maliyetlerine, ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem
ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi sonucunda belirlenen oranlar
uygulanmak suretiyle bulunan tutarın, maliyet veya alış bedelinden düşülmesi
suretiyle hesaplanacaktır.
Formül olarak ifade etmek gerekirse,
İlgili Hesap Dönemine Ait TEFE Artış Oranı
ROFM
=
Top. Fin. Maliyeti
X
______________________________________
İlgili Hesap Dönemine Ait Ortalama Ticari Kredi Faiz
Oranı
1/1/1970 tarihinden 31/12/2003 tarihine
kadar gerçekleşen ortalama ticari kredi faiz oranları tebliğe ekli listede
gösterilmiştir. (EK:4)
Örnek
Gelir Vergisi mükellefi olan ve bilanço
esasına göre defter tutan tacir bay (E) nin, 2003 yılı içinde banka kredisi
kullanarak yapmış olduğu fabrika binasının 31/12/2003 tarihli bilançodaki
değeri 120 milyar TL.dır. 2003 yılı içinde kapatılan söz konusu kredi için aynı
yıl içinde 20 milyar TL. faiz ödenmiş olup, faiz gideri tevsik edilememektedir.
Ödenen faizin tamamı 163 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca
2003 yılı hesap dönemi sonunda söz konusu fabrika binasının maliyetine ilave
edilmiştir.
Buna göre maliyete dahil edilen toplam
finansman maliyeti 20 milyar TL. olup, “ilgili döneme ait TEFE artış oranının
dönem ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi suretiyle belirlenen” oran
aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Oran
=
Finansman maliyetinin oluştuğu hesap dönemine ait
TEFE artış Oranı(6) / Aynı döneme ait
ortalama ticari
kredi faiz oranı(7)
=
0,139 / 0,5035
=
0,276
Reel olmayan finansman maliyeti ise aşağıdaki
şekilde bulunacaktır.(8)
ROFM
=
Toplam Finansman Maliyeti x Oran
ROFM
=
20.000.000.000 x 0,276
ROFM
=
5.520.000.000 TL.
Söz konusu 5.520.000.000 TL., fabrika
binasının 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen bedelinden düşülür ve binanın
enflasyon düzeltmesine esas tutarı bulunur.
Enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutar
=
120.000.000.000 – 5.520.000.000
=
114.480.000.000 TL. dır.
VI.2.2.2. Son Beş Hesap Döneminden
Önce Aktife Giren Kıymetler İçin
Son beş hesap döneminden önce aktife
giren ve maliyet veya alış bedeline dahil edilen, ancak tevsik edilemeyen
finansman giderlerinin, son beş hesap döneminden önceki reel olmayan kısımları
söz konusu iktisadi kıymetin maliyet veya alış bedelinden düşülemeyecektir.
VI.2.3. 1/1/2004 Tarihinden Önce
Ayrılmış ve Sermayeye İlave Edilmiş Olan Yeniden Değerleme Değer Artış Fonu
Gibi Fonlar
1/1/2004 tarihinden önce ayrılmış olan
ve sermayeye ilave edilen yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonların
sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışları, artış olarak dikkate
alınmayacak ve bunlar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.
Sermayenin, düzeltmeye esas tutarına
ulaşılırken düşülmesi gereken (sermayeye ilave edilmiş olan) bu değerler
aşağıda gösterilmiştir.
·
İşletmenin aktifine kayıtlı maddi
duran varlık kalemlerinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yeniden
değerlenmesinden oluşmuş değer artışları,
·
İşletmenin iştirakleri ile bağlı
ortakları bünyesinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan yeniden
değerleme dolayısıyla oluşmuş değer artışları.
·
Gelir Vergisi Kanununun 38 inci
maddesine istinaden gayrimenkul, iştirak hisseleri ve amortismana tabi diğer
iktisadi kıymetlerin satış kazancının maliyet bedelinin arttırılan kısmına
tekabül eden kısımları
VII. Uygulanacak Düzeltme Katsayıları
Düzeltme işlemi, Türkiye geneli için
hesaplanan toptan eşya fiyatları genel endeksi göz önünde bulundurularak
Bakanlığımızca saptanmış olan ve tebliğ ekinde gösterilen düzeltme katsayıları
kullanılarak yapılacaktır. (EK:5)
Düzeltme işleminde esas alınacak
“Düzeltmeye Esas Tarih” 1970 yılından itibaren başlayacaktır. Bu yıldan önce
hesaplara giren kıymetler 1970 yılında girmiş kabul edilerek bu yılın Ocak
ayına ilişkin düzeltme katsayısı ile düzeltilecektir.
Özel hesap dönemine sahip olanlarla 2004
yılından itibaren ilk defa bilanço esasına göre defter tutacak olan
mükelleflerin ilk düzeltme işleminde kullanacakları (tebliğe ekli (5) sayılı
listede yer almayan) düzeltme katsayıları aşağıdaki formüle göre bulunacaktır.
Düzeltme Katsayısı
=
Mali Tablonun Ait Olduğu Aya İlişkin Fiyat Endeksi
_____________________________________________
Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Aya İlişkin
Fiyat Endeksi
VII.1. Kullanılacak Düzeltme
Katsayılarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Tarihler
Daha önce de belirtilmiş olduğu üzere,
düzeltme işlemini yapmak için mükellefler bir kısım işlemleri adım adım
gerçekleştirecektir. Bunlardan birisi de parasal olmayan kıymetlerin düzeltmeye
esas tutarlarının ait oldukları düzeltme katsayıları ile çarpılmasıdır.
Düzeltme işlemini yapabilmek için
kullanılması zorunlu olan “Düzeltme Katsayısı”nı belirlemek amacıyla;
31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan parasal olmayan kıymetler için esas
alınacak “Düzeltmeye Esas Tarih” aşağıdaki esaslara göre belirlenecektir.(9)
a) Alış bedeli ile değerlenen menkul
kıymetler ve mali duran varlıklar için: Satın Alma Tarihi
b) İlk madde ve malzeme, ticari mallar,
yarı mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sari
inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan unsurlar, gelecek aylara ve
yıllara ait giderler, maddi duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan
unsurlar, maddi olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar,
özel tükenmeye tabi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sari
inşaat ve onarım hakedişleri ile haklar ve şerefiyeler, özel fonlar (sabit
kıymet yenileme fonu gibi), kar yedekleri için: Defterlere Kayıt Tarihi
(Bunlara mahsuben verilen veya alınan
parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar
düzeltilir),
c) Parasal olmayan alınan depozito ve
teminatlar ile avanslar, nakit olarak ödenmiş sermaye, hisse senetleri ihraç
primleri, hisse senedi iptal karları için: Tahsil Tarihi
d) Parasal olmayan verilen depozito ve
teminatlar ile avanslar için: Ödeme Tarihi
e) Ayni sermaye olarak konulan kıymetler
için: Mülkiyetin İntikal Ettiği Tarih
f) Kar yedekleri, geçmiş yıl karları ve
net dönem karının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için:
Tescil Tarihi
g) Nakdi sermaye karşılığı alınan hisse
senetleri için: Ödeme Tarihi
h) Ayni sermaye karşılığı alınan hisse
senetleri için: Sermaye Olarak Konulan Kıymetlerin Mülkiyetinin İntikal Ettiği
Tarih
ı) Temettü karşılığı alınan hisse
senetleri için: İştirak Edilen Şirket Sermayesinin Tescil Tarihi
i) Parasal olmayan karşılıklar için:
Bağlı Oldukları İktisadi Kıymet İçin Belirlenen Tarihler.
VII.2. Borsada İşlem Gören Hisse
Senetleri
Borsada işlem gören hisse senetleri,
bilanço günündeki borsa rayici ile dikkate alınacak ve bunlar için ayrıca
düzeltme yapılmayacaktır.
VII.3. Toplulaştırılmış Yöntemlere
Göre Düzeltme Katsayıları
Enflasyon düzeltmesinde mükellefler
toplulaştırılmış yöntemleri tercih ediyorlarsa Maliye Bakanlığınca belirlenen
ve tebliğ ekinde (EK:5) yer alan düzeltme katsayıları yerine, bu bölümde yer
alan esaslara göre düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir.
Toplulaştırılmış yöntemler kullanılarak
düzeltilebilecek parasal olmayan kıymetler, stoklarla sınırlıdır. Mükellefler
stokların düzeltmeye esas tutarlarını, düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı
kalmaksızın, dönem ortalama düzeltme katsayısı ile veya stok devir hızına göre
bulunan düzeltme katsayısı ile çarpmak suretiyle düzeltme işlemini
gerçekleştireceklerdir.
Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla
değişik mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) ve (8) numaralı
bentlerinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlığımızca iki tür toplulaştırılmış
yöntem belirlenmiştir:
1. Basit ortalama yöntemi
2. Stok devir hızı yöntemi
Mükellefler belirtilen bu yöntemlerden
herhangi birini seçebileceklerdir.
VII.3.1. Basit Ortalama Yöntemi
Bu yöntemde düzeltme katsayısı, mali
tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki
geçici vergi döneminin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi
sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayı olarak hesaplanır ve
düzeltmeye esas tutar olarak 31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan stoklara ait
değerler esas alınır.
1/1/1970 - 31/12/2003 dönemine ait
Toptan Eşya Fiyatları Endeksleri tebliğ ekinde gösterilmiştir. (EK:6)
Örnek
Bilanço esasına göre defter tutan ve
gelir vergisi mükellefi olan Bay (F) süper market işletmeciliği yapmaktadır.
Bir hesap dönemi içinde çok çeşitli mal aktife girmekte ve çıkmaktadır.
31/12/2003 tarihli bilançoda stok olarak
10.250.000.000 TL. görünmektedir. Stokların içinde reel olmayan finansman
maliyeti yoktur. Söz konusu stokların ayrımı ve deftere kayıt tarihi konusunda
sıhhatli bilgiler bulunmamaktadır.
Bay (F), 31/12/2003 tarihli dönem sonu
bilançosunu düzeltirken bilançoda görünen stokların düzeltmeye esas tarihlerini
ve tutarlarını tespit etmekte zorlanmış bu nedenle stoklarını toplulaştırılmış
yöntemlerden basit ortalama yöntemini tercih etmek suretiyle düzeltmeye karar
vermiştir.
Bu yönteme göre düzeltilmiş stok
değerleri aşağıdaki şekilde bulunacaktır.
Bilançonun ait olduğu aya ait fiyat endeksi(10)
Dönem
Ortalama
Düzeltme Katsayısı
=
_______________________________________________________
Bilançonun ait olduğu
+
Bilanço günü itibarıyla bir önceki
aya ait fiyat endeksi
geçici vergi döneminin sonundaki
fiyat endeksi(11)
_____________________________________
2
Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı (A)
= 7382,1 / [(7382,1 + 7173,3)/2] = 1,01435
Düzeltmeye Esas tutar (B)
= 10.250.000.000 TL.
Düzeltilmiş Tutar (A x B)
= 10.397.037.500 TL.dır.
VII.3.2. Stok Devir Hızı Yöntemi
Toplulaştırılmış yöntemleri tercih eden
tüm mükelleflerin stoklarını basit ortalama yöntemle düzeltmeleri halinde,
özellikle stok devir hızı çok yüksek ya da çok düşük olan mükellefler için hata
payı yüksek sonuçlar ortaya çıkabilecektir. Zira bu yöntemde tüm mükelleflerin
bilançolarında görünen stokların bilanço günü itibarıyla bir önceki geçici
vergi döneminin ortasında alındığı varsayılmakta ve düzeltme işlemi buna göre
yapılmaktadır. Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla değişik mükerrer 298
inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendinin Bakanlığımıza verdiği
yetkiye istinaden stokların düzeltilmesinde basit ortalama yönteminin yanı sıra
stok devir hızı yönteminin de toplulaştırılmış yöntem olarak kullanılması uygun
görülmüştür. Bu yöntemi uygulayan mükellefler; öncelikle stok devir hızını,
sonrasında ortalama stokta kalma süresini hesaplayacaklar ve nihayetinde de
31/12/2003 tarihli bilançoda görünen stokların hangi aydan kaldığını
bulacaklardır. Stokların hangi aydan kaldığı bulunduktan sonra yapılması
gereken, düzeltmeye esas tarih itibarıyla düzeltme katsayısını bulmak ve bu
katsayıyla 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen stoklara ait tutarı çarpmaktır.
Örnek
Hesap dönemi takvim yılı olan, bilanço
esasına göre defter tutan ve gelir vergisi mükellefi olan bay (G) süper market
işletmeciliği yapmaktadır. Hesap dönemi içinde çok çeşitli mal aktife girmekte
ve çıkmaktadır. Bay (G) 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosunu düzeltirken
bilançoda görünen stoklarını toplulaştırılmış yöntemlerden stok devir hızı
yöntemini tercih etmek suretiyle düzeltmeye karar vermiştir.
Stoklara ilişkin veriler aşağıdaki
gibidir.
31/12/2002 tarihinde toplam stok tutarı:
5.000.000.000 TL.
31/12/2003 tarihinde toplam stok tutarı:
6.000.000.000 TL.
2003 yılında satılan malların maliyeti:
30.000.000.000 TL.
* Birinci adım stok devir hızını
bulmaktır.
Dönem içinde satılan toplam mal maliyeti
Stok Devir Hızı
=
________________________________________________________
(Dönem başı stok tutarı + Dönem sonu stok tutarı) /
2
=
30.000.000.000 / [(5.000.000.000 + 6.000.000.000)] /
2
=
5,45
* İkinci adım ortalama stokta kalma
süresini ve dolayısıyla stokların aktife hangi ayda girdiklerini bulmaktır.
Dönem gün sayısı
Ortalama Stokta Kalma Süresi
=
_________________________
Stok devir hızı
=
365 / 5,45
=
67 gün
31 Aralık 2003 tarihi itibarıyla
işletmenin aktifinde görünen stoklar, ortalama 67 gün öncesinden yani Ekim
ayından kalan stoklardır. Bu durumda stoklar, 2003 yılının Ekim ayına ait
düzeltme katsayısı ile enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.
* Son adım 31/12/2003 tarihli bilançoda
görünen stokların düzeltilmiş tutarlarını bulmaktır.
Ekim 2003 için düzeltme katsayısı
1,02339’dur.
Buna göre düzeltilmiş yıl sonu stok
tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Düzeltilmiş Yıl Sonu Stokları
=
Düzeltmeye esas tutar x Düzeltme katsayısı
=
6.000.000.000 x 1,02339
=
6.140.340.000 TL.dır.
VIII. Birikmiş Amortismanların
Düzeltilmesi
Tebliğ ekinde (EK:2) yer alan listede de
belirtildiği üzere amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan
birikmiş amortismanlar parasal olmayan kıymet mahiyetindedir ve enflasyon
düzeltmesine tabi tutulacaklardır. Ancak birikmiş amortismanlar için farklı bir
düzeltme prosedürü öngörülmüştür.
Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla
eklenen geçici 25 inci maddenin (d) bendinde, birikmiş amortismanların ait
oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya
çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltileceği belirtilmiştir.
Birikmiş amortismanların düzeltmeye esas
tutarının tespitinde, Vergi Usul Kanununun 320 inci maddesinin son fıkrasına
göre ayrılmış sayılan amortismanlar da fiilen ayrılmış kabul edilecektir.
Örnek
Hesap dönemi takvim yılı olan ve
kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan (H) Limited Şirketi; Şubat 1995’de 1
milyon TL. na satın aldığı, her yıl amortismana tabi tuttuğu ve yeniden
değerleme yaptığı binası için 31/12/2003 tarihli bilançosunda görünen birikmiş
amortismanları aşağıdaki gibi düzeltecektir. (Amortisman oranının % 2 olduğu ve
normal amortisman usulünün kullanıldığı varsayılmıştır)
Söz konusu bina ile ilgili olarak 1995 –
2003 yılları için aşağıdaki gibi bir tablo düzenlemek mümkündür.
Yeniden
Değerleme
Oranı (%)
Yeniden
Değerlenmiş Bina
Maliyeti
Cari yıl
Amortisman Gideri
Birikmiş
Amortisman
1995
0,0
1.000.000
20.000
20.000,0
1996
72,8
1.728.000
20.000
54.560,0
1997
80,4
3.117.312
20.000
118.426,2
1998
77,8
5.542.581
20.000
230.561,9
1999
52,1
8.430.265
20.000
370.684,6
2000
56,0
13.151.214
20.000
598.267,9
2001
53,2
20.147.660
20.000
936.546,5
2002
59,0
32.034.779
20.000
1.509.109,0
2003
28,5
41.164.691
20.000
1.959.205,0
Buna göre (H) Limited Şirketinin
31/12/2003 tarihli bilançosunda söz konusu binanın değeri 41.164.691 TL.,
birikmiş amortismanı da 1.959.205 TL. olarak görünecektir.
31/12/2003 tarihli bilançoda görünen
birikmiş amortismanların düzeltilmesi, aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi
yoluyla yapılacaktır.
* Birinci adım amortismana tabi tutulmuş
olan binanın 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen değerini düzeltmektir. Bu da
sırasıyla aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi ile olur.
1. Düzeltmeye esas tarih vasıtasıyla
düzeltme katsayısı bulunur.
Bina aktife Şubat 1995’de girdiğine göre
(Şubat 1995’e ait) düzeltme katsayısı 46,42830’dur.
2. Düzeltme katsayısının uygulanacağı
düzeltmeye esas tutar bulunur.
Söz konusu bina için düzeltmeye esas
tutar 1 milyon TL.dır.
3. Binanın düzeltilmiş değeri bulunur.
Düzeltilmiş Bina Değeri = 46,42830 x
1.000.000 = 46.428.300 TL.
* İkinci adım binanın değerinde düzeltme
sonrasında ortaya çıkan artış oranını bulmaktır.
Artış Tutarı
=
46.428.300 - 41.164.691
=
5.263.609 TL.
Artış Oranı
=
(5.263.609 / 41.164.691 = ) % 12,78671
* Son adım söz konusu artış oranını
31/12/2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulamak ve
düzeltilmiş birikmiş amortisman tutarını bulmaktır.
Düzeltilmiş Birik. Amort. Tutarı =
1.959.205 x 1,12786 = 2.209.709 TL.dır.
IX. Yapılacak Muhasebe Kayıtları
Enflasyon düzeltmeleri, ilgili
kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına
kaydedilecektir.
Enflasyon fark hesapları, parasal
olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri
arasındaki farklarının kaydedildiği tali hesaplardır ve enflasyon düzeltme
hesabı ile karşılıklı olarak çalışırlar.
Enflasyon düzeltme hesabı ise parasal
olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı
ifade eder. Parasal olmayan varlıkların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması
sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan kaynakların
enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna
kaydedilir. Enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi geçmiş yıl kar/zarar hesabına
aktarılmak suretiyle hesap kapatılır.
Örnek
Bilanço esasına göre defter tutan ve
hesap dönemi takvim yılı olan (I) işletmesinin 31/12/2003 tarihli dönem sonu
bilançosunun aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım.
AKTİF
(I) İŞLETMESİ
31/12/2003 TARİHLİ
BİLANÇOSU (TL.)
PASİF
Hazır Değerler
91.877
Mali Borçlar
150.000
Kasa
91.877
Banka Kredileri
150.000
Ticari Alacaklar
450.000
Ticari Borçlar
100.000
Alıcılar
450.000
Satıcılar
100.000
Maddi D. Varlıklar
858.123
Öz Kaynaklar
1.150.000
T., M. ve Cih.(12)
1.430.205
Sermaye(15)
300.000
Demirbaşlar(13)
715.103
Yen. Değ. F.
781.085
Bir. Amort.(-)(14)
1.287.185
Y. Yedekler(16)
68.915
Toplam
1.400.000
Toplam
1.400.000
Söz konusu bilançonun enflasyon
düzeltmesi aşağıdaki adımların izlenmesi ile gerçekleştirilecektir.
1. Adım:
Mali tabloda yer alan kıymetlerden
hangilerinin parasal olmayan kıymet olduğu tespit edilecektir.(17)
Parasal Kıymetler
Parasal Olmayan Kıymetler
Kasa
Tesis, Makine ve Cihazlar
Alıcılar
Demirbaşlar
Banka Kredileri
Birikmiş Amortismanlar
Satıcılar
Sermaye
Yasal Yedekler
2. Adım:
Tespit edilmiş parasal olmayan
kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları bulunacaktır.
Tesis, Makine ve Cihazlar:
700.000 TL.
Demirbaşlar:
350.000 TL.
Birikmiş Amortismanlar:
1.287.185 TL.
Sermaye:
300.000 TL.
Yasal Yedekler:
68.915 TL.
3. Adım:
Parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmiş
tutarları bulunacaktır.
Bu kıymetlere ait düzeltme katsayıları
aşağıdaki gibidir.
Tesis, Makine ve Cihazlar:
2,12692
Demirbaşlar:
2,67700
Sermaye:
2,74754
Yasal Yedekler:
1,49082
Düzeltme katsayılarının, ait oldukları
kıymetin düzeltmeye esas tutarı ile çarpılması suretiyle bulunan düzeltilmiş
rakamlar da aşağıdaki gibi olacaktır.
Tesis, Makine ve Cihazlar:
2,12692
x
700.000
=
1.488.844
Demirbaşlar:
2,67700
x
350.000
=
936.950
Sermaye:
2,74754
x
300.000
=
824.262
Yasal Yedekler:
1,49082
x
68.915
=
102.740
Birikmiş amortismanların düzeltilmesi
ise aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi yoluyla yapılacaktır.
a) Makine İçin:
Makinenin değerinde düzeltme sonrasında
ortaya çıkan artış oranı bulunur.
Artış Tutarı = 1.488.844 –
1.430.205 = 58.639 TL.
Artış Oranı = % 4,1
Söz konusu artış oranı 31/12/2003
tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulanır ve düzeltilmiş
birikmiş amortisman tutarı bulunur.
Düzeltilmiş Birikmiş Amortisman Tutarı =
858.123 x 1,041 = 893.306 TL.
b) Demirbaşlar İçin:
Demirbaşın değerinde düzeltme sonrasında
ortaya çıkan artış oranı bulunur.
Artış Tutarı = 936.950 – 715.103 =
221.847 TL.
Artış Oranı = % 31
Söz konusu artış oranı 31/12/2003
tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulanır ve düzeltilmiş
birikmiş amortisman tutarı bulunur.
Düzeltilmiş Birikmiş Amortisman Tutarı =
429.062 x 1,31 = 562.071 TL.
Buna göre düzeltme farkları şu şekilde
gerçekleşmiş olacaktır.
Tesis, Makine ve Cihazlar için:
1.488.844 - 1.430.205
=
58.639
Demirbaşlar için:
936.950 - 715.103
=
221.847
Birikmiş Amortismanlar için:
1.455.377 - 1.287.185
=
168.192
Sermaye için:
824.262 - 300.000
=
524.262
Yasal Yedekler için:
102.740 - 68.915
=
33.825
Söz konusu bu farklara ait yevmiye
defteri kayıtları da aşağıdaki gibi olacaktır.
Tesis, M. ve Cihaz. H.
(Enflasyon Farkı)
58.639
Enflasyon Düzeltme Hesabı
58.639
Demirbaşlar H.
(Enflasyon Farkı)
221.847
Enflasyon Düzeltme Hesabı
221.847
Yeniden Değ. Fonu H.
781.085
Enflasyon Düzeltme Hesabı
781.085
Enflasyon Düzeltme Hesabı
168.192
Birikmiş Amortismanlar H.
(Enflasyon Farkı)
168.192
Enflasyon Düzeltme Hesabı
524.262
Sermaye H.
(Enflasyon Farkı)
524.262
Enflasyon Düzeltme Hesabı
33.825
Yasal Yedekler H.
(Enflasyon Farkı)
33.825
Bu kayıtlara göre enflasyon düzeltme hesabının alacak
kalanı (1.061.571 – 726.279 =) 335.292 TL. olacaktır.
BORÇ
ENFLASYON DÜZELTME HESABI
ALACAK
Sermaye E. F.
524.262
Tesis, M. ve Cihazlar E. F.
58.639
Birikmiş Amortismanlar E. F.
168.192
Demirbaşlar E. F.
221.847
Yasal Yedekler E. F.
33.825
Yeniden Değerleme Fonu
781.085
Toplam
726.279
Toplam
1.061.571
Söz konusu 335.292 TL. lık alacak kalanı Geçmiş Yıllar
Kar/Zarar Hesabına devredilerek kapatılacaktır. (Söz konusu bu işlemlerin
ayrıntıları tebliğin (XI.) bölümünde gösterilmiştir.)
Enflasyon Düzeltme Hesabı
335.292
Geçmiş Yıl Kar/Zarar Hesabı
335.292
4. Adım:
Son adım bilançonun düzeltilmiş
değerleriyle ifade edilmesidir. Yeni değerlerin bilançoda yer alması ile
düzeltilmiş bilanço denkliği aşağıdaki gibi oluşacaktır.
AKTİF
(I) İŞLETMESİ
31/12/2003 TARİHLİ
DÜZELTİLMİŞ BİLANÇOSU (TL.)
PASİF
Hazır Değerler
91.877
Mali Borçlar
150.000
Kasa
91.877
Banka Kredileri
150.000
Ticari Alacaklar
450.000
Ticari Borçlar
100.000
Alıcılar
450.000
Satıcılar
100.000
Maddi Duran Var.
970.417
Öz Kaynaklar
1.262.294
Tesis M. ve C.
1.488.844
Sermaye
824.262
Demirbaşlar
936.950
Yasal Yedekler
102.740
Bir. Amort. (-)
1.455.377
Geçmiş Yıl K.
335.292
Toplam
1.512.294
Toplam
1.512.294
X. Yıllara Sari İnşaat ve Onarma
İşleri
Mükellefler, yıllara sari inşaat ve
onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerine ilişkin düzeltmeleri, enflasyon
düzeltme hesabı yerine yıllara sari inşaat enflasyon düzeltme hesabına kaydedeceklerdir.
Yıllara sari inşaat ve onarma işlerine
ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili olarak 31/12/2003 tarihinde oluşan
düzeltme farkları işin bitiminde mali kar/zarar tutarının tespitinde dikkate
alınmayacaktır.
XI. Geçmiş Yıl Kar ve Zararları
2003 yılı hesap dönemine ait beyannamede
yer alan indirilemeyen geçmiş yıl mali zararları ile cari dönem mali zararları
matrahın tespitinde mukayyet değerleri ile dikkate alınacaktır.
31/12/2003 tarihli bilançonun
düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri
ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının
çıkarılması sonucu bulunan fark, geçmiş yıllar kar/zararı hesabında
gösterilecektir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karı vergiye tabi
tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmeyecektir.
31/12/2003 tarihli bilançonun pasifinde
öz sermaye kalemleri dışında parasal olmayan kalemler olduğu takdirde (parasal
olmayan alınan avanslar, hakedişler ya da ertelenmiş gelirler gibi), geçmiş yıl
kar/zararı hesabında düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş borç tutarı
çıkarılırken varsa bu kalemlerin düzeltilmiş değerleriyle dikkate alınması
gerekir.
Örnek
Bilanço esasına göre defter tutan ve
hesap dönemi takvim yılı olan (K) işletmesinin 31/12/2003 tarihli bilançosunda
öz sermaye kalemleri aşağıdaki başlıklar itibarıyla oluşmuştur.
Sermaye
Hisse Senetleri İhraç Primleri
Hisse Senedi İptal Karları
Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
İştirakler Yeniden Değerleme Artışları
Maliyet Artışları Fonu
Yasal Yedekler
Statü Yedekleri
Olağanüstü Yedekler
Özel Fonlar (Sabit Kıymet Yenileme Fonu)
Geçmiş Yıl Zararları (-)
Dönem Net Zararı (-)
Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla
eklenen geçici 25 inci maddenin (g) bendinde, 31/12/2003 tarihli bilançonun
düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri
ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının
çıkarılması sonucu bulunan farkın geçmiş yıllar kar/zararı hesabında
gösterileceği ve bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karının vergiye tabi
tutulmayacağı, geçmiş yıl zararının ise zarar olarak kabul edilmeyeceği ifade
edilmiştir.
Bu nedenle, enflasyon düzeltmesi
yapıldıktan sonra yukarıdaki öz sermaye kalemlerinden aşağıda sayılan kalemler
bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alacak, diğer kalemler ise sıfırlanacak,
bir başka ifade ile düzeltilmiş bilançoda gösterilmeyecektir.
Sermaye
Hisse Senetleri İhraç Primleri
Hisse Senedi İptal Karları
Yasal Yedekler
Statü Yedekleri
Olağanüstü Yedekler
Özel Fonlar (Sabit Kıymet Yenileme Fonu)
Geçmiş yıl kar veya zararı da
düzeltilmiş bilanço denkliğini sağlayacak şekilde öz kaynaklar içinde yer
alacaktır.
XII. Pasif Kalemlere Ait Enflasyon
Fark Hesabında Yer Alan Değerlerin Çekilişi
Parasal olmayan pasif kalemler arasında
yer alan “avans ve depozitolar, hakedişler, kar yedekleri ve özel fonlar (sabit
kıymet yenileme fonu gibi)” hariç olmak üzere; pasif kalemlere ait enflasyon
fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya
işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile
ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tabi tutulacaktır. Ancak öz sermaye
kalemlerine ait enflasyon fark hesapları, kurumlar vergisi mükelleflerince
sermayeye ilave edilebilecek ve bu işlem kar dağıtımı sayılmayacaktır.
Tebliğ olunur.
________________________________
(1) 30/12/2003 tarih ve
25332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(2)
Özel
hesap dönemi tayin edilen mükellefler, tebliğin ilerleyen bölümlerinde, bu
bölümdeki tarih ve açıklamaları dikkate alacaklardır.
(3)
2000
yılının Mart ayı için düzeltme katsayısı 3,28561 olup, maliyete eklenmiş reel
olmayan finansman maliyeti bulunmadığı varsayılmıştır.
(4)
27/1/1985
tarih ve 18648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(5) Borcun alındığı
Şubat 2003 ayına ait TEFE: 7055,70
Borcun
kapatıldığı Ağustos 2003 ayına ait TEFE: 7169,40
Borcun
kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranı: (7169,40 – 7055,70) / 7055,70 = 0,016
(6)
Finansman
maliyetinin oluştuğu hesap dönemine (2003) ait TEFE: 7382,1
Finansman
maliyetinin oluştuğu hesap döneminden bir önceki hesap dönemine ait TEFE:
6478,8
TEFE
artış oranı: (7382,1– 6478,8) / 6478,8 = 0,139
(7) Ocak 2003 için
açıklanan yıllık ortalama ticari kredi faiz oranı %50,35’dir.
(8) Oranın (1) den büyük
çıkması halinde, toplam finansman maliyetinin tamamının reel olduğu kabul
edilecek ve oran (1) olarak uygulanacaktır.
(9)
31/12/2003
tarihinden öncesine rastlayan (Kurumlar Vergisi Kanununun 37 ve 38 inci maddeleri
ile Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen ve mukayyet
değerleriyle yapılan) devir işlemleri nedeniyle işletme aktifinde yer alan
iktisadi kıymetlerin düzeltmeye esas tarihi olarak devir tarihi değil söz
konusu kıymetlerin devir yoluyla ortadan kalkan işletmenin envanterine alındığı
(bu tebliğin VII.1 numaralı kısmında ayrıntıları gösterilen) tarihler esas
alınır.
(10)
Bilançonun
ait olduğu 2003 yılının Aralık ayına ait TEFE 7382,1’dir.
(11)
2003
yılının Eylül ayına ait TEFE 7173,3’dür.
(12)
Hesapta
izlenen makine aktife Nisan 2001’de girmiş olup, maliyet bedeli 700.000 TL.dır.
(13) Hesapta izlenen
demirbaş aktife Şubat 2001’de girmiş olup, maliyet bedeli 350.000 TL.dır.
(14)
Makine
teçhizat birikmiş amortismanı 858.123 TL.; demirbaş birikmiş amortismanı
429.062 TL.dır.
(15)
Ocak
2001’de konulmuştur.
(16) 31 Aralık 2001’de
ayrılmıştır.
(17) Yeniden değerleme
fonu, tebliğin (XI) inci bölümünde yer alan esaslar dahilinde sıfırlanacağı
için, parasal ve parasal olmayan kalemler arasında zikredilmemiştir.
EK:1
PARASAL
KIYMETLER[i]
100
İşletmenin
elinde bulunan ulusal paralar
101
Gerçek
ve tüzel kişiler tarafından işletmeye verilmiş olup, henüz tahsil için
bankaya verilmemiş veya ciro edilmemiş olan çekler
102
İşletmece
yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve
çekilen mevduat
103
Bankalar
ve özel finans kurumları üzerinden gerçekleştirilen çekler ve ödeme emirleri
108
İşletmenin
ihtiyacı için satın alınan posta, damga ve harç pulları ile vadesi gelmiş
kuponlar ve yoldaki paralar
111
Özel
sektörce çıkarılan tahvil, senet ve bonolar[ii]
112
Kamu
kesimince çıkarılan tahvil, senet ve bonolar[iii]
120
İşletmenin
faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz
alacaklar
121
İşletmenin
faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede
bağlanmış alacaklar
122
Alacak
senetleri için ayrılan reeskontlar
124
Finansal
kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan alacaklar ile kira
ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark
126
İşletmece
üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin
ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito
ve teminatlar[iv]
128
Ödeme
süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş,
yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış
senetli ve senetsiz şüpheli ticari alacaklar
131
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından, olan alacakları
132
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) iştiraklerinden olan alacakları
133
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) bağlı ortaklıklarından olan alacakları
135
İşletmeye
dahil olan personel ve işçilerden olan alacaklar
137
Alacak
senetleri için ayrılan reeskontlar
138
Ödeme
süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş,
yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış
senetli ve senetsiz şüpheli diğer alacaklar
179
Taşeronlara
verilen avanslar[v]
181
Üçüncü
kişilerden tahsili ya da bunlar hesabına kesin borç kaydı hesap döneminden
sonra yapılacak gelirlerin, içinde bulunan dönemde tahakkuk eden kısımları
190
Devreden
katma değer vergisi
191
İndirilecek
katma değer vergisi
192
Teşvikli
yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gerektiği halde ödenmeyip, fiilen
indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenen katma değer vergisi
193
Mevzuat
gereğince peşin ödenen gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar
195
İşletme
adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir kısım gider ve ödemeleri
yapacak personel ve personel dışındaki kişilere verilen avanslar
196
Personele
maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben önceden ödenen diğer avanslar
197
Tesellüm
sırasında veya sayımlar sonucunda tespit edilen noksanlar
220
İşletmenin
faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz
alacaklar
221
Her
türlü senetli alacaklar
222
Senetli
alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak amacı ile alacak
senetleri için ayrılan reeskontlar
224
Finansal
kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan alacaklar ile kira
ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark
226
Üçüncü
kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi ve bir akdin karşılığı
olarak, geri alınmak üzere verilen, bir yıldan uzun süreli depozito ve
teminatlar[vi]
231
Esas
faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) ortaklardan olan alacaklar
232
Esas
faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) iştiraklerden olan alacaklar
233
Esas
faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer
nedenlerle ortaya çıkan) bağlı ortaklıklardan olan alacaklar
235
İşletme
topluluğuna dahil olan personelden alacaklar
237
Diğer
alacaklar grubundaki senetli alacakların değerlenmesini sağlamak amacı ile
alacak senetleri için ayrılan reeskontlar
243
İştiraklerle
ilgili sermaye taahhütleri[vii]
246
Bağlı
ortaklıklarla ilgili sermaye taahhütleri[viii]
269
Maddi
olmayan duran varlıklarla ilgili olarak gerek yurt içi, gerekse yurt
dışındaki kişi ve kuruluşlara verilen avanslar[ix]
279
Özel
tükenmeye tabi varlıklar için verilen avanslar[x]
281
Üçüncü
kişilerden tahsili ya da bunlar hesabına kesin borç kaydı bir yıl veya daha
sonraki yıllarda yapılacak gelirlerin içinde bulunulan dönemde tahakkuk eden
kısımları
291
Satın
alınan veya imal edilen, amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili bir
yıldan daha uzun sürede indirilebilecek nitelikteki katma değer vergisi
292
Ertelenen,
iadesi gereken, tahsil edilen ve çeşitli şekillerde ortaya çıkan diğer katma
değer vergisi
295
Peşin
ödenen vergiler ve fonlar
300
Banka
ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan krediler
301
Kiracıların
finansal kiralama yapanlara olan ve vadesi 1 yılı geçmeyen borçları
303
Vadelerine
bir yıldan fazla süre bulunmakla birlikte uzun vadeli kredilerin, bilanço
tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek anapara taksitleri ile bunların
tahakkuk ettiği halde henüz ödenmeyen faizleri
304
Bilanço
tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek tahvil anapara taksitleri ile
tahakkuk edip de henüz ödenmeyen faizleri
305
Tedavüldeki
finansman bonoları ve banka bonoları gibi kısa vadeli para ve sermaye
piyasası araçları karşılığında sağlanan fonlar
308
Nominal
değerinin altında ihraç edilen tahvil, senet vs. diğer menkul kıymetlerin
nominal değeri ile satış fiyatı arasındaki farkın gelecek döneme ait olan
kısmı
320
İşletmenin
faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan
senetsiz borçları
321
İşletmenin
faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan
senede bağlanmış ticari borçları
322
Bilanço
gününde, senetli borçların tasarruf değeri ile değerlemesini sağlamak üzere
borç senetleri için ayrılan reeskontlar
326
Üçüncü
kişilerin belli bir işi yapmalarını, aldıkları bir değeri geri vermelerini
sağlamak amacıyla ve belli sözleşmeler nedeniyle gerçekleşecek bir alacağın
karşılığı olarak alınan depozito ve teminatlar[xi]
331
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklarına olan
borçları
332
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine olan
borçları
333
İşletmenin
sermaye taahhüdünden borçları hariç olmak üzere faaliyet konusu dışındaki
işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklarına olan borçları
335
İşletmenin
personeline olan çeşitli borçları
337
Bilanço
gününde, diğer borçlar grubundaki senetli borçların değerlemesini sağlamak
amacı ile borç senetleri için ayrılan reeskontlar
360
İşletmenin
ekonomik faaliyetlerde bulunmasının sonucu ilgili mali mevzuat uyarınca
mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve üçüncü
kişilere ilişkin olarak ödenmesi gereken vergi, resim, harç ve fonlar
361
İşletmenin,
personelin hakedişlerinden sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre
kesintiye tabi tutmakla yükümlü bulunduğu, personele ait emeklilik keseneği
ve sigorta primleri ile bunlara ilişkin işveren katılma payları gibi
işverence sosyal güvenlik kuruluşlarına ödenecek kesintiler
368
Kanuni
süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler
371
Mevzuat
gereğince peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülükler
381
Gelecek
aylarda ödemesi yapılacak belgeye dayalı gider tahakkukları
391
Teslim
edilen mal veya ifa edilen hizmetler üzerinden hesaplanan katma değer vergisi
ile işlemi gerçekleşmeyen ya da işlemden vazgeçilen mal ve hizmetlere ilişkin
katma değer vergisi
392
Teşvikli
yatırım mallarının ithalinden doğan ve ertelenen katma değer vergisi ve ihraç
kaydıyla satış nedeniyle ertelenen ve terkin edilecek katma değer vergisi
393
Merkez
ve şubeler cari hesabı
397
Sayımlar
sonunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklardaki fazlalar
400
Banka
ve diğer finans kuruluşlarından alınan uzun vadeli krediler
401
Kiracıların
finansal kiralama yapanlara olan ve vadesi 1 yılı aşan borçları
405
İşletme
tarafından çıkarılmış bulunan ve vadesi bir yılı aşan tahviller
407
İşletmece
çıkarılmış katılma intifa senedi dışındaki vadeleri bir yıldan uzun olan
diğer menkul değerler
408
Nominal
değerinin altında ihraç edilen tahvil, senet ve diğer menkul kıymetlerin
nominal değerleri ile satış fiyatı arasındaki farkın gelecek yıllara ait olan
kısmı
420
İşletmenin
faaliyet konusu i1e ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan
vadelerine bir yıldan fazla süre bulunan senetsiz borçlar
421
İşletmenin
faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan
vadelerine bir yıldan fazla süre bulunan senetli borçlar
422
Bilanço
gününde, senetli borçların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak üzere,
borç senetleri için ayrılan reeskontlar
426
Alınan
Depozito ve Teminatlar hesabında alış amaçları belirtilen depozito ve teminatların vadeleri
bir yıldan fazla olan kısımları[xii]
431
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklarına olan
vadeleri bir yıldan fazla süreli borçları
432
İşletmenin
esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine olan
vadeleri bir yıldan fazla süreli borçları
433
İşletmenin
sermaye taahhüdünden borçları hariç olmak üzere faaliyet konusu dışındaki
işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklarına vadeleri bir yıldan fazla süreli
olan borçları
437
Bilanço
gününde, uzun vadeli diğer borçlar grubunda yer alan senetli borçların
değerlemesini sağlamak amacı ile borç senetleri için ayrılan reeskontlar
438
Kamuya
olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya taksite
bağlanmış olup bir yıldan daha uzun bir sürede ödenecek olan borçlar
481
Gelecek
yıllarda ödenmesi yapılacak ve kesinlikle belgeye dayalı gider tahakkukları
492
Teşvikli
yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gerektiği halde ödenmeyip, fiilen
indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenen katma değer vergisi ile
imalatçı teşebbüsler tarafından imal ettikleri mallardan ihraç edilmek kaydı
ile ihracatçılara yapılan teslimler nedeniyle hesaplanan ve düzenlenen fatura
ve fatura yerine geçen belgelerde mevzuat gereği ihracatçılardan tahsil
edilmeyen ve tamamının indirim konusu yapılmaması nedeniyle gelecek bilanço
devrelerine kadar tecil olunan katma değer vergisi
493
İşletmeye
ait tesislerden yararlanmak amacıyla üçüncü kişilerin, tesis bedellerine katılma payları
[i] Listede yer alan iktisadi kıymetler, uygulayıcılar
için kolaylık sağlamak üzere, “Tek Düzen Hesap Planı” nında izlendikleri hesap
kodları ile gösterilmiştir. Bu listede yer almayan iktisadi kıymetler mahiyet
itibariyle listedeki kendilerine en yakın iktisadi kıymet gibi işleme tabi
tutulurlar.
[ii] Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi
kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri halinde, değerlendikleri
tarihten itibaren “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[iii] Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi
kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri halinde, değerlendikleri
tarihten itibaren “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[iv] Geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatların
parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu verilen depozito ve
teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[v] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise
“parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[vi] Geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatların
parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu verilen depozito ve
teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[vii] Sermaye taahhüdünün ortaklık hakkı elde etmek için
yapılan ödeme karşılığında hisse senedi alınmamış bir iştirak için yapılmış
olması halinde bu kıymetler “parasal kıymet” addolunur.
[viii] Sermaye taahhüdünün ortaklık hakkı elde etmek için
yapılan ödeme karşılığında hisse senedi alınmamış bir iştirak için yapılmış
olması halinde bu kıymetler “parasal kıymet” addolunur.
[ix] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise
“parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[x] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise
“parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[xi] Geri verilmek üzere alınan depozito ve teminatların
parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu alınan depozito ve
teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
[xii] Geri verilmek üzere alınan depozito ve teminatların
parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu alınan depozito ve
teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.
EK:2
PARASAL OLMAYAN KIYMETLERi
110
Geçici olarak elde tutulan
hisse senetleri
150
Üretimde veya diğer
faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde ve malzemeler
151
Henüz tam mamul haline gelmemiş
ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim
giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamuller
152
Üretim çalışmaları sonunda
elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamuller
153
Herhangi bir değişikliğe
tabi tutulmadan satmak amacı ile işletmeye alınan ticari mallar
157
Diğer stok kalemlerinin hiç
birinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurdalar
159
Yurt içinden ya da yurt
dışından satın alınmak üzere siparişe bağlanan stoklarla ilgili olarak
verilen avanslarii
170
Hakediş maliyetleri
180
Peşin ödenen ve cari dönem
içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait
giderler
240
İştiraklerdeki sermaye
payları hesabında aranan asgari yüzdeleri taşımadığı için iştirakler
hesabında izlenemeyen, ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse
senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya
yasal zorunluluklarla veya paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde
tutulan menkul kıymetler
242
İşletmenin, doğrudan veya
dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının
belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık payları
245
İşletmenin doğrudan veya
dolaylı olarak yüzde 50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az
bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye
payları
250
İşletmeye ait her türlü
arazi ve arsalar
251
Herhangi bir işin
gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde
inşa edilmiş yeraltı ve yerüstü düzenleri
252
Her türlü binalar ve
mütemmim cüzüleri
253
Üretimde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar
254
İşletme faaliyetlerinde
kullanılan tüm taşıtlar
255
İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde
kullanılan her türlü büro
makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi duran
varlıklar
257
Maddi duran varlıklar
içinde yer alan amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan
amortismanlar
258
Yapımı süren ve
tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her
türlü madde ve malzeme ile
işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların yapıldığı yatırımlar
259
Yurt
içinden veya yurt dışından satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran
varlıklarla ilgili olarak verilen avanslariii
260
İmtiyaz, patent, lisans,
ticari marka ve unvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki
tasarruflar ile kamu otoritelerinin belirli alanlarda tanıdığı kullanma,
yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamalar
261
Bir işletme devralınırken
katlanılan maliyet ile söz konusu işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net
varlıklarının değeri arasındaki olumlu fark olan peştamallıklar
262
İşletmenin kurulması, yeni
bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve
karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen ve aktifleştirilmiş olan giderler
263
Yeni ürün ve teknolojiler
oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan ve
aktifleştirilmiş olan giderler
264
Kiralanan gayrimenkullerin
geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla
yapılan özel maliyet bedelleri
268
Maddi olmayan duran
varlıklar içinde amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan amortismanlar
271
Arama amacı ile yapılan
işlerle ilgili arama giderleri
272
Açık işletmelerde, maden
üstündeki örtüyü kaldırmak veya yeraltındaki maden yataklarına girmek, bu
yatakla yerüstü arasında genel kütlenin tüketilmesine kadar sürekli bir
bağlantı kurmak ve maden yataklarını üretime elverişli parçalara bölmek,
gerek insanların gerekse araçların gidip gelme ve havalandırılmalarını ve
cevherin taşınmasını sağlamak amacıyla açılacak olan düşey, yatay ve eğilimli
yol, mecra ve benzeri faaliyetlerin gerektirdiği giderlerle; petrol
işlemlerinden kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere
hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım, nakliye, ikmal, malzeme
vb. hazırlık ve geliştirme giderleri
278
Özel tükenmeye tabi
varlıklar grubuna giren kalemler için ayrılan tükenme payları
280
Peşin ödenen ve cari dönem
içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken gelecek yıllara ait
giderler
294
Çeşitli nedenlerle
işletmede kullanılma ve satış olanaklarını yitiren ve elden çıkarılacak
stoklar ve duran varlıklar
302
Finansal kiralamanın
yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan borçlar ile kiralanan
varlığa ilişkin kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark
340
İşletmenin satış amacıyla
gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin tahsil
edilen sipariş avanslarıiv
350
Yıllara yaygın taahhüt
işleri yapan işletmelerin üstlendikleri işlerden, gerçekleştirdikleri kısım
karşısında aldıkları hakedişler
380
Gelecek bilanço dönemlerine
ait peşin tahsil olunan gelirlerin bir yıldan kısa süreye ait kısımları
402
Finansal kiralamanın
yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan ve vadesi bir yılı aşan
borçlar ile kiralanan varlığa ilişkin kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki
fark
440
İşletmenin satış
sözleşmesine dayanarak mal ve hizmetin tesliminden önce tahsil ettiği bir
yılı aşan avanslarv
480
Gelecek bilanço dönemlerine
ait peşin tahsil olunan gelirlerin bir yıldan uzun süreye ait kısımları
___________________________
iListede
yer alan iktisadi kıymetler, uygulayıcılar için kolaylık sağlamak üzere, “Tek
Düzen Hesap Planı” nında izlendikleri hesap kodları ile gösterilmiştir. Bu
listede yer almayan iktisadi kıymetler mahiyet itibariyle listedeki kendilerine
en yakın iktisadi kıymet gibi işleme tabi tutulurlar.
ii
Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet”
olarak addolunur.
iiiiVerilen
avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak
addolunur.
iv
Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet”
olarak addolunur.
vVerilen avans,
parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak
addolunur.
EK:3
Reel Olmayan Finansman Maliyeti İhtiva Edebilen İktisadi
Kıymetler
150
Üretimde
veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde ve
malzemeler
151
Henüz
tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt
işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim
aşamasındaki mamuller
152
Üretim
çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamuller
153
Herhangi
bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile işletmeye alınan ticari
mallar
157
Diğer
stok kalemlerinin hiç birinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurdalar
240
İştiraklerdeki
sermaye payları hesabında aranan asgari yüzdeleri taşımadığı için iştirakler
hesabında izlenemeyen, ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse
senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya
yasal zorunluluklarla veya paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde
tutulan menkul kıymetler
242
İşletmenin,
doğrudan veya dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık
politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya
ortaklık payları
245
İşletmenin
doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 oranından fazla sermaye ya da oy
hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu
iştiraklerin sermaye payları
250
İşletmeye
ait her türlü arazi ve arsalar
251
Herhangi
bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya
yerüstünde inşa edilmiş yeraltı ve yerüstü düzenleri
252
Her
türlü binalar ve mütemmim cüzüleri
253
Üretimde
kullanılan her türlü makine,
tesis ve cihazlar
254
İşletme
faaliyetlerinde kullanılan tüm taşıtlar
255
İşletme
faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap,
mobilya gibi maddi duran varlıklar
258
Yapımı
süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan,
her türlü madde ve malzeme ile
işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların yapıldığı yatırımlar
271
Arama
amacı ile yapılan işlerle ilgili arama giderleri
272
Açık
işletmelerde, maden üstündeki örtüyü kaldırmak veya yeraltındaki maden
yataklarına girmek, bu yatakla yerüstü arasında genel kütlenin tüketilmesine
kadar sürekli bir bağlantı kurmak ve maden yataklarını üretime elverişli parçalara
bölmek, gerek insanların gerekse araçların gidip gelme ve
havalandırılmalarını ve cevherin taşınmasını sağlamak amacıyla açılacak olan
düşey, yatay ve eğilimli yol, mecra ve benzeri faaliyetlerin gerektirdiği
giderlerle; petrol işlemlerinden kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme
veya bu işlemlere hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım,
nakliye, ikmal, malzeme vb. hazırlık ve geliştirme giderleri
EK:4
ORTALAMA TİCARİ KREDİ FAİZ ORANLARI
OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
1970
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1971
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1972
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1973
11,50
11,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
1974
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
10,50
11,50
11,50
11,50
1975
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1976
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1977
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
11,50
1978
11,50
11,50
11,50
16,00
16,00
16,00
16,00
16,00
16,00
16,00
16,00
16,00
1979
16,00
16,00
16,00
16,00
19,00
19,00
19,00
19,00
19,00
19,00
19,00
19,00
1980
19,00
19,00
21,00
21,00
21,00
21,00
31,00
31,00
31,00
31,00
31,00
31,00
1981
31,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
1982
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
1983
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
36,00
32,00
32,00
32,00
32,00
32,00
32,00
1984
54,00
54,00
54,00
54,00
54,00
56,00
56,00
56,00
57,50
57,50
58,50
62,00
1985
62,00
62,00
62,00
62,00
62,00
62,00
59,50
59,50
59,50
59,50
59,50
59,50
1986
59,50
59,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
1987
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
57,50
60,00
60,00
60,00
60,00
60,00
60,00
1988
60,00
67,00
67,00
67,00
70,00
70,00
70,00
70,00
70,00
79,00
79,00
79,00
1989
79,00
79,00
79,00
79,00
79,00
79,00
79,00
79,00
76,50
74,20
75,90
72,20
1990
72,00
70,90
70,70
70,70
71,20
71,20
71,20
71,20
72,20
71,50
71,30
72,20
1991
73,00
74,50
77,50
82,20
84,10
84,40
84,70
85,00
84,70
85,00
86,80
84,90
1992
85,00
84,20
84,40
85,20
85,30
85,00
84,90
85,00
84,90
85,30
84,90
85,00
1993
84,90
84,00
84,30
83,40
83,40
83,10
84,20
84,20
84,20
84,20
84,80
85,40
1994
90,80
118,10
165,80
219,30
205,40
183,70
155,80
149,00
139,40
137,70
132,80
135,80
1995
133,30
128,00
122,10
119,50
116,00
114,00
111,50
108,80
105,10
103,70
105,20
120,50
1996
119,00
115,90
113,80
111,10
110,60
107,80
109,50
105,00
103,90
104,40
104,50
104,60
1997
100,70
97,30
98,80
98,00
98,40
98,10
100,10
100,60
100,60
102,20
104,20
104,30
1998
105,70
105,30
104,40
104,70
104,30
102,20
98,50
101,20
104,90
107,80
111,60
115,40
1999
115,60
115,60
113,30
112,50
114,10
114,00
114,10
111,70
112,00
112,00
110,30
99,10
2000
82,80
80,90
59,20
55,40
54,20
56,32
52,99
50,43
53,47
54,32
85,35
105,93
2001
82,46
150,35
102,55
114,49
95,87
78,41
83,63
82,76
74,70
72,91
75,98
74,47
2002
70,47
69,81
67,54
65,56
60,00
60,23
52,36
54,64
53,61
51,14
53,61
52,01
2003
50,35
49,98
51,92
51,58
51,33
46,19
46,12
45,27
40,45
38,85
37,87
34,74
EK:5
DÜZELTME KATSAYILARI
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
1970
393.292,48801
388.736,17694
392.039,29899
392.873,86908
394.975,92295
401.201,08696
410.116,66667
401.419,24959
394.975,92295
390.380,75093
385.689,65517
378.375,19221
1971
362.935,10324
355.935,39055
353.041,60689
350.028,44950
345.119,21459
347.229,53904
332.826,87106
329.558,03571
330.000,00000
321.240,20888
312.668,36086
307.587,50000
1972
300.941,70404
291.437,03119
292.476,22821
292.244,65558
288.927,59295
287.241,24514
282.839,08046
281.759,54198
279.625,00000
278.149,96232
271.500,55167
267.661,34880
1973
266.501,80505
254.117,03959
252.120,90164
249.901,82803
246.563,12625
245.578,84232
241.560,86387
236.151,63148
226.098,00919
220.229,71360
217.120,58824
207.304,12805
1974
202.415,68412
196.332,44681
187.648,70361
182.409,19199
177.369,05334
183.269,61271
182.997,02529
182.139,15618
176.901,50971
177.582,39115
176.774,42529
174.106,13208
1975
167.736,87798
164.046,66667
162.422,44224
162.172,67135
164.338,82458
167.546,52746
168.888,12629
167.927,66151
167.129,27326
164.815,80710
163.646,64154
157.703,48216
1976
154.114,82255
150.839,80384
149.163,46737
144.435,53121
140.799,16079
139.521,82952
144.576,96827
142.045,41081
139.759,56077
136.933,77852
134.146,82900
132.366,86391
1977
129.057,69231
127.872,85640
126.644,36438
122.199,96689
120.681,70672
119.297,02650
118.549,86350
117.962,60786
108.544,33172
103.681,17978
100.642,12679
97.260,86957
1978
93.397,01417
89.393,31557
85.589,56522
82.712,60504
80.161,79824
78.717,21049
75.381,39487
73.651,60132
70.682,68863
68.798,69525
67.275,12986
65.386,18246
1979
62.443,74894
59.561,88478
56.689,44863
52.579,05983
50.228,61809
46.846,68105
45.355,73851
43.907,09570
42.614,44323
40.547,62166
37.577,50064
36.050,69102
1980
33.014,75850
25.535,64634
24.448,89713
23.613,65236
22.938,59922
22.323,99903
22.284,91215
21.947,67355
21.214,15024
19.804,42656
19.087,52424
18.519,14104
1981
17.713,07227
17.323,58670
17.466,22501
17.605,77152
17.230,58609
16.194,49807
16.169,66750
15.992,07123
15.534,72222
15.285,74978
14.988,73119
14.740,32068
1982
14.197,71132
13.688,04584
13.246,42466
12.999,17237
12.832,40913
12.660,09261
12.414,81955
12.178,66865
12.041,39888
11.951,52751
11.827,82433
11.758,49381
1983
10.733,85291
10.481,02452
10.318,98685
10.174,76879
10.009,35568
9.879,68415
9.765,19922
9.566,89087
9.371,00132
9.120,12157
8.760,88866
8.393,61448
1984
8.080,23205
7.815,96417
7.568,51246
6.990,36021
6.539,37123
6.246,11844
6.290,24012
6.096,32425
5.957,96712
5.769,06846
5.562,70581
5.467,73620
1985
5.216,58941
4.981,34215
4.728,35695
4.620,59900
4.522,73591
4.580,94423
4.558,76541
4.479,72862
4.360,18593
4.153,26710
4.029,94852
3.955,30385
1986
3.784,25623
3.708,88976
3.661,41088
3.589,99173
3.533,76224
3.499,77007
3.457,46375
3.451,49873
3.378,69010
3.251,76858
3.204,92672
3.175,68411
1987
3.065,07063
2.954,24622
2.857,38063
2.743,44900
2.598,91004
2.717,78427
2.709,32580
2.627,64291
2.528,53209
2.443,46542
2.349,05714
2.094,95566
1988
1.932,37562
1.819,41638
1.702,15268
1.628,97335
1.607,93633
1.595,18124
1.553,47876
1.502,58909
1.436,54161
1.370,28588
1.298,81029
1.247,37669
1989
1.164,07164
1.123,06885
1.083,50763
1.029,33179
985,48887
954,54651
907,81420
884,77258
862,87267
839,59629
805,95099
768,51965
1990
735,85820
703,39075
675,23366
659,39573
649,40457
640,02559
629,39406
602,69814
569,85711
544,68825
530,00269
517,10913
1991
494,42192
469,72772
447,99570
425,12255
413,09901
407,56103
398,61313
380,62362
364,64485
352,26396
339,19356
324,78300
1992
292,51552
278,02038
266,51412
260,79842
258,98997
258,35016
253,68756
241,99401
227,72437
215,75372
208,47648
201,22401
1993
191,56681
182,06849
173,80202
169,37704
164,64128
160,87272
153,58654
148,02987
142,31690
137,41740
129,20700
125,56448
1994
119,25848
110,67616
103,39076
80,50273
74,19196
72,23190
70,50716
68,35278
65,44415
61,62020
58,31043
54,80401
1995
49,71111
46,42830
43,99344
41,84864
41,08013
40,56099
39,66738
38,79191
37,07735
35,74867
34,52806
33,08875
1996
30,15564
28,49132
26,62135
24,63163
23,65300
23,02589
22,49269
21,67381
20,62039
19,55005
18,59940
17,89600
1997
16,93919
15,95095
15,04402
14,25391
13,55011
13,10277
12,44664
11,81892
11,12265
10,42669
9,87440
9,37172
1998
8,79764
8,41361
8,08820
7,77636
7,53122
7,41547
7,23239
7,06218
6,70369
6,43713
6,22594
6,07530
1999
5,86533
5,67417
5,45650
5,18260
5,02218
4,93291
4,74428
4,59429
4,34037
4,14701
3,98451
3,72928
2000
3,52536
3,38737
3,28561
3,20891
3,15542
3,14614
3,11415
3,08487
3,01519
2,93325
2,86439
2,81116
2001
2,74754
2,67700
2,43232
2,12692
2,00079
1,94491
1,88290
1,81848
1,72612
1,61729
1,55233
1,49082
2002
1,43136
1,39561
1,37013
1,34575
1,34015
1,32486
1,29042
1,26345
1,22533
1,18811
1,16911
1,13942
2003
1,07914
1,04626
1,01377
0,99623
1,00246
1,02214
1,02765
1,02967
1,02911
1,02339
1,00626
1,00000
EK:6
TOPTAN EŞYA FİYATLARI ENDEKSLERİ
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
1970
0,01877
0,01899
0,01883
0,01879
0,01869
0,01840
0,01800
0,01839
0,01869
0,01891
0,01914
0,01951
1971
0,02034
0,02074
0,02091
0,02109
0,02139
0,02126
0,02218
0,02240
0,02237
0,02298
0,02361
0,02400
1972
0,02453
0,02533
0,02524
0,02526
0,02555
0,02570
0,02610
0,02620
0,02640
0,02654
0,02719
0,02758
1973
0,02770
0,02905
0,02928
0,02954
0,02994
0,03006
0,03056
0,03126
0,03265
0,03352
0,03400
0,03561
1974
0,03647
0,03760
0,03934
0,04047
0,04162
0,04028
0,04034
0,04053
0,04173
0,04157
0,04176
0,04240
1975
0,04401
0,04500
0,04545
0,04552
0,04492
0,04406
0,04371
0,04396
0,04417
0,04479
0,04511
0,04681
1976
0,04790
0,04894
0,04949
0,05111
0,05243
0,05291
0,05106
0,05197
0,05282
0,05391
0,05503
0,05577
1977
0,05720
0,05773
0,05829
0,06041
0,06117
0,06188
0,06227
0,06258
0,06801
0,07120
0,07335
0,07590
1978
0,07904
0,08258
0,08625
0,08925
0,09209
0,09378
0,09793
0,10023
0,10444
0,10730
0,10973
0,11290
1979
0,11822
0,12394
0,13022
0,14040
0,14697
0,15758
0,16276
0,16813
0,17323
0,18206
0,19645
0,20477
1980
0,22360
0,28909
0,30194
0,31262
0,32182
0,33068
0,33126
0,33635
0,34798
0,37275
0,38675
0,39862
1981
0,41676
0,42613
0,42265
0,41930
0,42843
0,45584
0,45654
0,46161
0,47520
0,48294
0,49251
0,50081
1982
0,51995
0,53931
0,55729
0,56789
0,57527
0,58310
0,59462
0,60615
0,61306
0,61767
0,62413
0,62781
1983
0,68774
0,70433
0,71539
0,72553
0,73752
0,74720
0,75596
0,77163
0,78776
0,80943
0,84262
0,87949
1984
0,91360
0,94449
0,97537
1,05604
1,12887
1,18187
1,17358
1,21091
1,23903
1,27960
1,32707
1,35012
1985
1,41512
1,48195
1,56124
1,59765
1,63222
1,61148
1,61932
1,64789
1,69307
1,77742
1,83181
1,86638
1986
1,95074
1,99038
2,01619
2,05630
2,08902
2,10931
2,13512
2,13881
2,18490
2,27018
2,30336
2,32457
1987
2,40846
2,49881
2,58352
2,69081
2,84046
2,71622
2,72470
2,80940
2,91952
3,02116
3,14258
3,52375
1988
3,82022
4,05740
4,33692
4,53175
4,59104
4,62775
4,75198
4,91292
5,13880
5,38727
5,68374
5,91810
1989
6,34162
6,57315
6,81315
7,17174
7,49080
7,73362
8,13173
8,34350
8,55526
8,79244
9,15949
9,60561
1990
10,03196
10,49502
10,93266
11,19525
11,36749
11,53407
11,72890
12,24842
12,95430
13,55289
13,92842
14,27571
1991
14,93077
15,71570
16,47806
17,36464
17,87005
18,11287
18,51946
19,39475
20,24463
20,95616
21,76368
22,72933
1992
25,23661
26,55237
27,69872
28,30577
28,50342
28,57401
29,09918
30,50530
32,41682
34,21540
35,40975
36,68598
1993
38,53538
40,54573
42,47419
43,58383
44,83748
45,88783
48,06476
49,86899
51,87086
53,72027
57,13390
58,79131
1994
61,90000
66,70000
71,40000
91,70000
99,50000
102,20000
104,70000
108,00000
112,80000
119,80000
126,60000
134,70000
1995
148,50000
159,0000
167,80000
176,40000
179,70000
182,00000
186,10000
190,30000
199,10000
206,50000
213,80000
223,10000
1996
244,80000
259,10000
277,30000
299,70000
312,10000
320,60000
328,20000
340,60000
358,00000
377,60000
396,90000
412,50000
1997
435,80000
462,80000
490,70000
517,90000
544,80000
563,40000
593,10000
624,60000
663,70000
708,00000
747,60000
787,70000
1998
839,10000
877,40000
912,70000
949,30000
980,20000
995,50000
1.020,70000
1.045,30000
1.101,20000
1.146,80000
1.185,70000
1.215,10000
1999
1.258,60000
1301,0000
1352,90000
1.424,40000
1.469,90000
1.496,50000
1.556,00000
1.606,80000
1.700,80000
1.780,10000
1.852,70000
1.979,50000
2000
2.094,00000
2179,30000
2246,80000
2.300,50000
2.339,50000
2.346,39990
2.370,50000
2.393,00000
2.448,30000
2.516,70000
2.577,20000
2.626,00000
2001
2.686,80000
2757,60000
3035,0000
3.470,80000
3.689,60000
3.795,60000
3.920,60000
4.059,50000
4.276,70000
4.564,50000
4.755,50000
4.951,70000
2002
5.157,40000
5289,50000
5387,90000
5.485,50000
5.508,40000
5.572,00000
5.720,70000
5.842,80000
6.024,60000
6.213,30000
6.314,30000
6.478,80000
2003
6.840,70000
7.055,70000
7.281,80000
7.410,00000
7.364,00000
7.222,20000
7.183,50000
7.169,40000
7.173,30000
7.213,40000
7.336,20000
7.382,10000
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.