Bakanlık Adı
:
Maliye Bakanlığından:
Tebliğin Adı
:
2005 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatı (Sıra No:
7)
Tebliğ No
:
(Sıra
No: 7)
R. Gazete Tarihi
:
13/3/2005
R. Gazete Sayısı
:
25754
2005 MALİ YILI BÜTÇE UYGULAMA TALİMATI
(SIRA NO: 7)
Bilindiği üzere, bütçede öngörülmüş olan hizmetlerin
zamanında gerçekleştirilebilmesi, etkin bir bütçe uygulama süreci ile
mümkündür.
Söz konusu sürecin ana unsurlarını oluşturan serbest
bırakma, revize, ödenek ekleme ve ödenek aktarma gibi bütçe işlemlerinin;
bütçe uygulama sürecinde esneklik, sadelik ve kolaylık sağlayarak harcamacı
kuruluşların hizmet sunumlarında daha etkin olabilmelerine imkan tanımak
amacıyla, 2004 yılında bütçe uygulama talimatlarıyla düzenlemeler yapılmıştı.
Hem uygulamadan elde edilen tecrübelerin hayata
geçirilmesi, hem de daha işlevsel bir bütçe uygulama süreci oluşturmak
amacıyla aşağıdaki düzenlemelerin yapılması uygun görülmüş olup, bütçe
işlemleriyle ilgili hususlarda, başta 5277 sayılı 2005 Mali Yılı Bütçe Kanunu
olmak üzere 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ve muhtelif kanunlarla
Bakanlığımıza verilmiş olan yetkilerin kullanımında aşağıdaki hususlara
uyulması gerekmektedir.
I - TANIMLAR
İcmal harcama programı: Bütçe kanunlarına ekli (A) işaretli cetvelde yer
alan ödeneklerin, ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyi itibariyle, aylık
dönemler halinde (2005 yılı 2 sıra numaralı Bütçe Uygulama Talimatı Ek: 1
cetveller) kullanımına ilişkin dağılımını gösteren ve ayrıntılı harcama
programının hazırlanmasında esas alınan programı,
Ayrıntılı harcama programı: İcmal harcama programlarına uyulmak suretiyle
kuruluşlarca hazırlanarak, maliye başkanlıklarınca veya bütçe dairesi
başkanlıklarınca vize edilen ve tertiplerin aylar itibariyle (2005 yılı 2
sıra numaralı Bütçe Uygulama Talimatı Ek: 2 cetveller) kullanımına ilişkin
dağılımını gösteren programı,
Bloke ödenek: Bütçe ödeneklerinin, icmal harcama programıyla, ayrıntılı harcama programıyla veya revize
işlemleriyle aylara dağıtılmayan kısmını,
Revize işlemi: Ayrıntılı harcama programında, yıl içindeki gelişmeler neticesinde
yapılacak her türlü değişiklik işlemini,
Serbest bırakma işlemi: Ayrıntılı harcama programı yürürlüğe girmeden önceki
dönemde ve tel emirleriyle düzenlenen harcama izinlerinin yetersiz kaldığı
durumlarda; ödenek kullanımına izin veren işlemi,
Aktarma: Belli
bir tertibe tahsis edilmiş olan ödeneklerin; 1050 sayılı Kanun, yılı bütçe
kanunları ve diğer kanunların hükümlerine göre, bir tertipten
düşülüp başka bir tertibe eklenmesi işlemini,
Ödenek eklemesi: İlgili kanunları gereğince, bütçede mevcut veya yeni açılan bir
tertibe belli bir gelir karşılığı olmaksızın ödenek ilave edilmesini,
Gelirli ödenek kaydı: İlgili kanunları gereğince belli iş ve hizmetlerde
kullanılmak üzere;
1 - özel gelir kaydedilmiş olan gelirlerin bütçe ile
ilişkisinin kurulması ve kullanımına imkan sağlanması amacıyla, “6- Özel
Ödenekler” finansman kodunda mevcut veya yeni açılan tertiplere yapılan
ödenek kaydı işlemini,
2 - katma bütçeli idarelerde gerçekleşen gelir
fazlaları karşılığında ilgili tertiplere yapılan ödenek kaydı işlemini,
Ödenek devri: Akreditif veya taahhüt artığı nedeniyle oluşan veya
harcanmayan kısmının ertesi yıla devredeceği ilgili kanunlarla hüküm altına alınmış
olan her türlü ödeneğin, bütçe ile ilişkisinin kurulması ve kullanımına imkan
sağlanması amacıyla mevcut veya yeni açılan bir tertibe eklenmesi işlemini,
Ödenek iptali: Muhtelif kanunlarla verilmiş yetkilere istinaden
Maliye Bakanlığınca, bütçe ödeneklerinin iptal edilmesi işlemini,
İptal işlemi: Yapılmış olan bütçe işlemini ortadan kaldıran
işlemi,
ifade etmektedir.
II - İLKE VE ESASLAR
Bu talimatla, bütçe kanunları ile tefrik edilmiş
ödeneklerin; bir yandan tutarlı, dengeli ve etkili bir bütçe politikası
dahilinde belirlenen makro ekonomik hedefler çerçevesinde istikrarı temin
etmek ve mali kontrol sağlamak üzere kullanımına izin verilirken, diğer
yandan kuruluşların performansları ile hizmet etkinliklerini artırmaya
yönelik olarak, bütçe işlemlerinin yerinde yapılmasının geliştirilerek devamı
amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere;
1 - Kuruluşlar hizmetlerini 2005 yılı nakit
planlamasının bir neticesi olan ayrıntılı harcama programları dahilinde
gerçekleştireceklerdir.
2 - Öngörüldüğü dönemden daha önce kullanılması
gereği doğan ödenekler için yapılacak revize taleplerinin, ayrıntılı harcama
programının icmalinde değişiklik oluşturmayacak şekilde teklif edilmesi
esastır.
3 - Kuruluşların, aktarma talebinde bulunurken, ilerde
ihtiyaç duyulabilecek başka aktarmalar da göz önünde bulundurularak, 1050
sayılı Kanunun 57 nci maddesini ve diğer kanunlardaki benzeri hükümleri
dikkate almaları gerekmektedir.
4 - Her türlü ödenek eksikliği öncelikle kurumun
tasarruf imkanı mümkün olan tertiplerinden aktarma yapılmak suretiyle
karşılanacaktır.
5 - Aktarma işleminin yapılabilmesi için aktarılacak
ödeneğin, işlemin yapıldığı tarih itibariyle kullanılabilir durumda olması
gerekmektedir.
6 - Aktarma işlemi neticesinde eklenmiş olan ödenek,
işlem tarihi itibariyle kullanılabilir durumda olduğundan, aktarma işlemine
herhangi bir revize formu eklenmeyecektir.
7 - Özel ödeneklere ilişkin aktarma ve ödenek kaydı
işlemlerinde, ihtiyaç planlamasının yapılarak tertip dağılımına ilişkin
listenin talep yazılarına eklenmesi gerekmektedir.
8 - “06-Sermaye Giderleri” kodunda yer alan
ödeneklerle ilgili aktarma talebinde bulunulmadan önce, "2005 Yılı
Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar"a uygun
olarak gerekli değişikliklerin yapılması gerekmektedir.
9 - Bütçe işlemi neticesinde oluşan hatalar, hatalı
bütçe işleminin iptal edilmesi suretiyle ortadan kaldırılacaktır.
10 - Bütçe tertiplerinde bulunan ödeneklerden,
mevzuat gereği olarak veya bütçe politikasındaki değişmeler nedeniyle,
kullanımından vazgeçilen tutarların iptali, “ödenek iptali işlemi” ile
gerçekleştirilecektir.
11 - Ödenek iptali işlemi ve iptal işleminin
yapılabilmesi için, ilgili tertiplerde işlemi tesise yetecek bakiye ödeneğin
varlığı şartı aranacaktır.
Öte yandan, kurum ve kuruluşlar hizmetlerini ve bu
hizmetlerin gerektirdiği harcamaları, tasarruf anlayışı içinde yapacaklardır.
III - ÖZEL ÖDENEKLERE İLİŞKİN BÜTÇE İŞLEMLERİ
Bilindiği üzere, 2005 yılı Bütçe Kanunuyla özel
ödeneklerin; kaydı, revizesi, aktarılması ve kullanımına dair yeni
düzenlemeler getirilmiştir. Yıl içinde elde edilmesi tahmin edilen gelirler
dikkate alınarak kurumların bütçelerine ödenek tefrik edilmiş ve bu
ödeneklerin kullanımına dair ilkeler getirilmiştir.
Söz konusu düzenlemelere göre;
1 - Devren ödenek kayıtlarında;
devredilecek tutarlar, 2005 yılı bütçesinde mevcut veya yeniden açılacak
tertiplere devren ödenek kaydedilecektir.
2 - Bütçelerinde tefrik edilmiş olan
özel ödeneklerden;
a) Tefrik edildiği tertipte kullanılması öngörülmüş olan
özel ödenekler; gelir gerçekleşmesine göre revize yapılmak suretiyle
kullanılacaktır.
b) Tefrik edildiği tertipten hizmetin gerektirdiği
ilgili tertiplere aktarılarak kullanılması öngörülen özel ödenekler, gelir
gerçekleşmelerine göre revize yapıldıktan sonra aktarma yapılmak suretiyle
kullanılacaktır.
3 - Gelir gerçekleşmesinin bütçe
ödeneğini aşması halinde, gelirin ödeneği aşan kısmı, hizmetin gerektirdiği
ilgili tertiplere özel ödenek kaydedilmek suretiyle kullanılacaktır.
4 - Yükseköğretim kurumlarına ait özel
ödenek uygulamaları; 07.03.2005 tarih ve 3774 sayılı yazımızdaki hususlar
dikkate alınmak suretiyle yürütülecektir.
IV - BORÇLAR VE ÖZELLİKLİ GİDERLER
Bilindiği
üzere, Analitik Bütçe Sınıflandırmasında “ilama bağlı borçlar” ile “geçen
yıllar borçları” ayrı bir tertipte bütçelenmemektedir. Bu tür ödemeler, borç
konusu hizmetlerin yürütüldüğü ilgili tertiplerden yapılmaktadır.
Bu kapsamda yapılacak aktarma talepleri ve
harcamalarda aşağıda yer alan hususlara uyulacaktır.
1 - Geçen yıllar borçları ile ilamdan
kaynaklanan borçlar, borcun doğduğu hizmetin yürütüldüğü tertiplerden
ödenecektir.
2 - Bu tür ödemelerden kaynaklanan
ödenek yetersizlikleri, öncelikle tasarrufu mümkün olan diğer tertiplerden
aktarma yapılmak suretiyle karşılanacaktır.
3 - Tasarruf imkanının bulunmaması
halinde; Bakanlığımız bütçesine bu amaçlarla tefrik edilmiş olan ilgili
tertiplerden gerekli ödenek talep edilecektir.
Diğer taraftan
genel ve katma bütçeli kurumların tamamı; mahkeme harçları, belirli satış
aidatı ile oranı kanunla saptanmış ödenti ve ikramiyeleri karşılamak
maksadıyla Bakanlığımız “Özellikli Giderleri Karşılama Ödeneği” tertibinden
ödenek talep edeceklerdir.
V - BÜTÇE İŞLEMLERİNDE YETKİ DEVRİ
Bütçe işlemleriyle ilgili olarak, muhtelif
kanunlarla Maliye Bakanına verilmiş olan yetkilerden, aşağıda belirtilmiş
olanlar maliye başkanlıkları veya bütçe dairesi başkanlıklarınca
kullanılacaktır. Bunun dışında kalan bütçe işlem talepleri Bakanlığımızca
(Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) değerlendirilecektir.
1 - Revize İşlemine Dair Yetki
a) “01-Personel Giderleri” ekonomik kodunda
(işçilerin fazla çalışma ücretlerine ilişkin ödenekler hariç),
b) “02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri” ekonomik kodunda,
c) “03.9- Tedavi ve Cenaze Giderleri” ekonomik
kodunda,
d) 4306 sayılı Kanun kapsamında elde edilecek gelir
tahminleri karşılığı olarak tefrik edilen ödenekler hariç olmak üzere, gelir
gerçekleşmelerine paralel olarak “6- Özel Ödenekler” finansman tipi kodunda,
yer alan ödeneklere ilişkin revize işlemleri maliye
başkanlıklarınca veya bütçe dairesi başkanlıklarınca değerlendirilerek
sonuçlandırılacaktır.
Bununla birlikte “03-Mal ve Hizmet Alımları”
ekonomik kodunda yer alan ve ayrıntılı harcama programına bağlanmış olmakla
birlikte aylık olarak değerlendirilerek kullanım izni verilecek olan IV.
dönem (Ekim-Kasım-Aralık) ödeneklerine ilişkin revize işlemleri
Bakanlığımızca gerçekleştirilecektir.
2- Serbest Bırakma İşlemine Dair
Yetki
Ayrıntılı harcama programı yürürlüğe girmeden önceki
döneme ilişkin olarak, serbest bırakma talepleri, değerlendirilmek üzere
Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) iletilecektir.
Yükseköğretim kurumlarında, “6- Özel
Ödenekler” finansman tipi kodunda yer alan ödeneklere ait aynı döneme ilişkin
serbest bırakma talepleri bütçe dairesi başkanlıklarına iletilecek ve söz
konusu başkanlıklarca değerlendirilecektir.
3 - Ödenek Ekleme İşlemine Dair
Yetki
Ödenek ekleme talebi değerlendirilmek üzere
Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) iletilecektir.
4 - Gelirli Ödenek Kaydına Dair
Yetki
Gelirli ödenek kaydı işlemleri maliye başkanlıklarınca veya bütçe dairesi
başkanlıklarınca gerçekleştirilecektir.
Ancak, katma bütçeli idarelerin gelir
fazlalarına ilişkin ödenek kaydı talepleri Bakanlığımızca (Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürlüğü) değerlendirilecektir.
5 - Ödenek Devrine Dair Yetki
Devren ödenek kaydı işlemleri maliye
başkanlıklarınca veya bütçe dairesi başkanlıklarınca gerçekleştirilecektir.
Ancak, katma bütçeli idarelerin gelir fazlalarına
ilişkin devren ödenek kaydı talepleri Bakanlığımızca (Bütçe ve Mali Kontrol
Genel Müdürlüğü) değerlendirilecektir.
6 - Aktarma İşlemine Dair Yetki
5277 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (a) bendinin;
a) (1), (3), (4) ve (5) numaralı alt bentlerine göre
yapılacak aktarmalar,
b) (9) numaralı alt bendine göre “03-Mal ve Hizmet
Alımları” ekonomik kodunun, ikinci düzey aynı ekonomik kod içinde yapılacak
olan aktarmalar<ı style="mso-bidi-font-style: normal"> (yeşil kart ödenekleri hariç),<ı style="mso-bidi-font-style:
normal">
c) “6 - Özel Ödenekler” finansman tipi kodunda yer
alan ödeneklerin gelir gerçekleşmesine paralel olarak yapılacak aktarmalar
(4306 sayılı Kanuna göre ödenek kaydedilen tutarlardan yapılacak aktarmalar
hariç),
maliye başkanlıkları veya bütçe dairesi
başkanlıkları tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılacaktır.
Bununla birlikte “03-Mal ve Hizmet Alımları”
ekonomik kodunda yer alan ve ayrıntılı harcama programına bağlanmış olmakla
birlikte aylık olarak değerlendirilerek kullanım izni verilecek olan IV.
dönem (Ekim-Kasım-Aralık) ödeneklerine ilişkin aktarma işlemleri
Bakanlığımızca gerçekleştirilecektir.
7 - İptal İşlemine Dair Yetki
Bütçe
işlemlerinin iptal edilmesinin gerektiği hallerde; iptal işlemi, iptale konu
işlemi yapan birim tarafından gerçekleştirilecektir.
VI - BÜTÇE İŞLEM SÜREÇLERİ
1 - Revize İşlemi
Revize işlemine ilişkin süreç ve
kullanılacak belgeler, V/A bölümünde tanımlanan revize yapmaya yetkili olan
birimlere göre farklı olacaktır.
Maliye başkanlıklarının veya bütçe dairesi
başkanlıklarının yetkisinde olan revize talepleri, kurumlar tarafından “Bütçe
İşlem Talep Formu”na gerekçe eklenmek suretiyle maliye başkanlıklarına veya
bütçe dairesi başkanlıklarına iletilecektir. Yapılan revize işlemleri, adı
geçen başkanlıklarca Kuruma ve Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) bildirilecektir.
Bunun dışındaki revize talepleri maliye başkanlıkları
veya bütçe dairesi başkanlıkları vasıtasıyla, “Bütçe İşlem Talep Formu”na
gerekçe eklenmek suretiyle Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) iletilecektir.
2 - Serbest Bırakma İşlemi
Serbest bırakma talepleri, “Bütçe İşlem Talep Formu”na
gerekçe eklenmek suretiyle maliye başkanlıkları veya bütçe dairesi
başkanlıkları vasıtasıyla Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) iletilecektir.
3 - Ödenek Ekleme İşlemi
Ödenek eklemeye ilişkin talepler gerekçeleriyle
birlikte “Bütçe İşlem Talep Formu” doldurularak Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürlüğü) iletilecektir.
4 - Ödenek Devri ve Gelirli Ödenek Kaydı
Maliye başkanlıklarınca veya bütçe dairesi
başkanlıklarınca yapılacak işlemlere ilişkin talepler, bulunması gereken
belgelerle birlikte “Bütçe İşlem Talep Formu” doldurularak adı geçen
başkanlıklara iletilecek, gerekli ödenek kaydı işlemi maliye başkanlıkları
veya bütçe dairesi başkanlıklarınca gerçekleştirilecektir.
Sonuçlandırılan kayıt işlemi;
a) İlgili kuruma,
b) Sayıştay Başkanlığına,
c) Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğüne,
d) Muhasebat Genel Müdürlüğüne,
gelirli ödenek kaydı formu kullanılmak suretiyle
bildirilecektir.
Bunların dışında kalan tüm ödenek devri ve gelirli
ödenek kaydına ilişkin talepler Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) iletilecektir.
5 - Aktarma İşlemleri
Maliye başkanlıklarınca veya bütçe dairesi
başkanlıklarınca gerçekleştirilecek olan;
a) Kurum Bütçesi İçinde Yapılacak Aktarmalar
İlgili kurumlar bu bölüm kapsamına giren
taleplerini maliye başkanlıklarına veya bütçe dairesi başkanlıklarına
gerekçeleriyle birlikte “Bütçe İşlem Talep Formu”nu kullanarak
ileteceklerdir.
Sonuçlandırılan işlemler;
i. İlgili Kuruma,
ii. Sayıştay Başkanlığına,
iii. Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne,
iv. Muhasebat Genel Müdürlüğüne,
aktarma formu ile bildirilecektir
b) Kurumların Bütçeleri Arasında Yapılacak
Aktarmalar
Bütçesinden ödenek düşülecek kuruluş, aktarma
taleplerini maliye başkanlıklarına veya bütçe dairesi başkanlıklarına gerekçeleriyle
birlikte “Bütçe İşlem Talep Formu”nu kullanarak ileteceklerdir. Bütçesinden
ödenek düşülecek kuruluşun maliye başkanlığı veya bütçe dairesi başkanlığı,
aktarmanın yapılacağı tertip hususunda bütçesine ödenek eklenecek kuruluşun
maliye başkanlığı veya bütçe dairesi başkanlığı ile mutabakat sağlayacak ve
aktarma işlemini gerçekleştirecektir.
Sonuçlandırılan işlemler;
i. Sayıştay Başkanlığına,
ii. Hizmeti yaptıracak kuruma,
iii. Hizmeti yapacak kurumlara,
iv. Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne,
v. Muhasebat Genel Müdürlüğüne,
vi. Hizmeti yapacak kurumların maliye başkanlığına
veya bütçe dairesi başkanlığına,
aktarma formu ile bildirilecektir.
Bunların dışında kalan tüm aktarma işlemine ilişkin
talepler Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) iletilecektir.
6 - Bütçe İşlemlerinde “Yeni Tertip” Açılması
Yetkisi maliye başkanlıklarına veya bütçe dairesi
başkanlıklarına verilmiş olan bütçe işlemlerinde, kurum bütçelerinde açılması
gereken yeni tertipler ve gelir kodları, ilgili kurum ile kurumun bütçesinden
sorumlu Bütçe Uzmanı arasında Analitik Bütçe Sınıflandırmasının;
a) kurumsal,
b) fonksiyonel,
c) finansman tipi ve
d) ekonomik,
sınıflandırma ilke ve kriterleri bakımından
mutabakat sağlanarak açılacaktır.
7 - Bütçe İşlemlerinin İptali
Bütçe işlemi
iptali, “bütçe işlemi iptal formu” kullanmak suretiyle gerçekleştirilecektir.
Bu işlemler gerekçesiyle birlikte, daha önce işlemle ilgili bildirim yapılmış
olan birimlere gönderilecektir.
8 - İşlemlerin Sayısal Ortamda Kaydı ve İzlenmesi
Kuruluşlar, her türlü bütçe işlem ve bütçe işlem
taleplerini Bütçe Yönetim Enformasyon Sistemi (BYES) ortamında
gerçekleştirmeye devam edeceklerdir.
VII - KONSOLİDE BÜTÇENİN DIŞINDA KALAN KURUM VE KURULUŞLARIN BÜTÇE İŞLEMLERİ
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa
ekli cetvellerde yer alıp 2005 yılı içinde Analitik Bütçe Sınıflandırmasına
geçen idareler, her türlü bütçe işlemini mevzuatları çerçevesinde, BYES’i
kullanarak gerçekleştireceklerdir.
Bu Talimatın uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan
sorunları ve tereddütleri gidermeye, her türlü tedbiri almaya Bakanlığımız
Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.