Bakanlık Adı
:
Maliye Bakanlığı
Tebliğin Adı
:
Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği
Tebliğ No
:
R. Gazete Tarihi
:
27/3/2004
R. Gazete Sayısı
:
25415
SERBEST MUHASEBECİLİK,
SERBEST MUHASEBECİ MALİ
MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ
MALİ MÜŞAVİRLİK
KANUNU GENEL TEBLİĞİ
SIRA NO: 35
3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu(1)'nun
12 nci maddesi ile Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler,
Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik(2)'in 7 nci
maddesinin ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu(3)'nun mükerrer 227 nci maddesinin
Maliye Bakanlığı'na vermiş olduğu yetkiye istinaden "yatırım
indirimi" ile ilgili işlemler yeminli mali müşavirlerin tasdik edeceği
konular kapsamına alınmış ve gerekli açıklamalar 7(4), 18(5) ve 20(6) Sıra No.lu
Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali
Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde ve diğer ilgili genel tebliğlerde
yapılmıştır.
Yukarıda belirtilen yetkilere
dayanılarak mükelleflerin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu(7)’nun 19 uncu
maddesine göre "yatırım indirimi" istisnasından yararlanmaları için
aranan şartları taşıdıklarının yeminli mali müşavirlerce tasdikine ilişkin
usul ve esaslar ile gerek 24/04/2003 tarihinde yürürlüğe giren anılan madde
uyarınca ve gerekse bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce mevcut bulunan
düzenleme uyarınca yatırım indirimi istisnasından yararlanmak için yeminli
mali müşavir tasdik raporu ibraz zorunluluğuna ilişkin hadler bu Tebliğle
belirlenmektedir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 19 uncu maddesi ile bu maddenin
uygulamasına ilişkin yapılan düzenlemeler ve bu Genel Tebliğ hükümleri
birlikte mütalaa olunacaktır.
I — YATIRIM İNDİRİMİ TASDİK
İŞLEMLERİNDE UYULMASI GEREKEN USUL VE ESASLAR İLE TASDİK ZORUNLULUĞUNA
İLİŞKİN HADLERİN BELİRLENMESİ:
1. Tasdik Zorunluluğu Getirilen
Yatırım Tutarı:
Gelir ve kurumlar vergisi
mükelleflerinin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 19 uncu maddesi kapsamında 2003
yılı içinde yaptıkları 250 milyar lirayı aşan yatırım harcamalarının
istisnadan yararlanabilmesi için, bu işlemlerini yeminli mali müşavirlere
tasdik ettirmeleri zorunludur.
Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 61
inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, 24/04/2003 tarihinden önce
yürürlükte bulunan hükümlere göre yatırım indirimi istisnasından yararlanmaya
devam etmek isteyen mükelleflerin de, 2003 yılı içinde yaptıkları 250 milyar
lirayı aşan yatırım harcamalarının istisnadan yararlanabilmesi için bu
işlemlerini yeminli mali müşavirlere tasdik ettirmeleri zorunludur.
2. Tam Tasdik Yaptıran Mükellefler:
Yıllık gelir veya kurumlar vergisi
beyanname ve eklerinin tasdiki (tam tasdik) için sözleşme düzenlemiş olan
mükelleflerin, yatırım indirimi istisnasından yararlanmaları için ayrıca
yatırım indirimi istisnası tasdik raporu ibraz etmelerine gerek
bulunmamaktadır. Ancak, bu mükelleflerin yatırım indirimi istisnasına konu
teşkil eden işlemlerinin yeminli mali müşavirlerce tasdiki için bu Tebliğ ve
ilgili diğer mevzuat çerçevesinde yapılan inceleme ve tetkiklere tam tasdik
raporunun ayrı bir bölümünde yer verilmesi gerekmektedir.
3. Tasdik İşleminin Yaptırılmaması
veya Tasdik Raporlarının Zamanında İbraz Edilmemesi:
Yatırım indirimi için öngörülen diğer
şartlar yerine getirilmiş olsa dahi Bakanlığımızca tasdik zorunluluğu
getirilen "yatırım indirimi" istisnasına konu teşkil eden
işlemlerin yeminli mali müşavirlere tasdik ettirilmemesi veya tasdik
raporunun süresinde ibraz edilmemesi hallerinde istisnadan yararlanılması
mümkün değildir.
4. Tasdik Raporunun İbraz Süresi:
Tasdik raporlarının ilgili yıl gelir
veya kurumlar vergisi beyannameleri ile birlikte veya beyannamenin verildiği
ayı takip eden iki ay içerisinde verilmesi gerekir.
II — YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN
YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI KONUSUNDA YAPACAKLARI ARAŞTIRMA VE İNCELEMELER:
3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin
ikinci fıkrası hükmü ile tasdike ilişkin usul ve esasların belirlenmesi
yetkisi Maliye Bakanlığına verilmiş ve bu yetkinin çıkarılacak
yönetmeliklerle kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Tasdik işlemi ile
ilgili araştırma ve incelemelerin planlanması, kanıtların toplanması, denetim
teknikleri ve tasdike ilişkin diğer usul ve esaslar Yeminli Mali Müşavirlerin
Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik'te açıklanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde
yeminli mali müşavirlerin tasdik çalışmasının yürütülmesi sırasında tasdik
konusu ve kapsamı ile ilgili yeterli miktarda güvenilir kanıtları toplamak
zorunda oldukları belirtilmiş ve kanıt miktarının yeterli olup olmadığının
belirlenmesinde, kanıtın nitelik ve nicelik açısından önemi, hatalı veya
hileli olma riski, güvenilirliği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı
açıklığa kavuşturulmuştur. Maddenin devamında ise kanıt toplamanın amacı
açıklanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 15 inci maddesinde
ise yeminli mali müşavirlerin tasdik çalışmalarının yürütülmesinde kanıtları
hangi tekniklerle toplayacakları konusu düzenlenmiş olup bu düzenleme
uyarınca yeminli mali müşavirlerin kanıtları; sayım ve envanter incelemesi,
belge incelemesi, bilgi toplama, doğrulama, karşılaştırma ve puantaj,
analitik inceleme ve benzeri tekniklerle toplamaları gerekmektedir.
Belirtilen bu hükümler uyarınca,
yeminli mali müşavirler yatırım indirimi istisnası tasdik incelemeleri
yaparken yeterli miktarda güvenilir kanıtı toplamakla yükümlüdürler. Bu
yükümlülüğün yerine getirilebilmesi için, diğer kanıt toplama ve denetim
teknikleri yanında rapor dispozisyonunda yer alan hususlar da dikkate
alınarak aşağıda belirtilen araştırma ve incelemelerin yapılması zorunludur.
1 - Karşıt inceleme
Yeminli mali müşavirlerin yatırım indirimi
istisnası tasdiki çalışmalarında karşıt inceleme yapmaları zorunludur. Karşıt
incelemelerin 27(8) ve 29(9) Sıra No'lu Serbest Muhasebecilik, Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel
Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılması
gerekmektedir.
2 - Üretici veya ithalatçı firma
bilgileri ile diğer belgeler
a - Yeminli mali müşavirler yatırım
indirimi istisnası incelemelerinde satın alınan amortismana tabi iktisadi
kıymeti üreten veya ithal edilmiş ise ihraç eden firmaya ilişkin; firma
unvanı, adres, telefon, faks, varsa e-posta, internet ağı gibi bilgileri
araştıracaklardır. Yurtdışındaki ihracatçının iktisadi kıymeti bir başka
ülkeden alarak ihracat yapıyor olması halinde ihracatçı bilgileri yanında
menşe ülkedeki üreticinin belirtilen bilgilerini de elde etmeye
çalışacaklardır.
b - Yatırımla ilgili varsa; fizibilite
raporu ve üretici belgesi, taşıma belgesi, montaja ilişkin bilgi ve belgeler
ile ithal edilmiş ise eşyanın gümrük hattından geçiş belgesi örneklerinin
doğruluğu araştırılacak ve raporun ilgili bölümlerinde bu konuda yapılan
çalışmalar hakkında bilgi verilecektir.
3 - Yatırım harcamalarına ilişkin
borçlanma ve/veya ödeme bilgi ve belgeleri
İktisadi kıymetlere ilişkin olarak
yapılan ödeme ve/veya borçlanma bilgi ve belgeleri (sözleşme, banka havalesi,
çek vb) ile borç-alacak ilişkileri irdelenerek birbirlerini doğrulayıp
doğrulamadıkları araştırılacaktır. Ayrıca, tevsik zorunluluğu kapsamında
bulunan ödemelerin Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesi hükmü
uyarınca yayımlanan 320(10), 323(I1) ve 324(12) Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı kontrol
edilecektir. Kayıtlara yansıtılan harcamalarla fiili yatırımlar arasındaki
uygunluk kontrol edilecektir.
4 - Kullanıma hazır halde bulunma
Yatırım indirimi istisnasına konu
iktisadi kıymet, yatırımın yapıldığı yerde fiziki olarak gözlem suretiyle
kontrol edilecek, iktisadi kıymetin yeni olduğu, kullanıma hazır olduğu veya
kullanılmaya başlanıldığı tespit edilecektir.
5 - Harcamalarla ilgili diğer
belgelerin incelenmesi
Yatırım indirimi istisnasına konu
harcamalarla ilgili karşıt inceleme yapılması zorunlu olmayan belgeler ile
diğer belgelerin de hukuki geçerliliği ve gerçek durumu yansıttığı tespit
edilecek ve şüphelenilen durumlarda ilgili mükellefler hakkında vergi
daireleri ve diğer kamu idarelerinden bilgi alınarak gerekli araştırma
yapılacaktır.
III — YATIRIM İNDİRİMİ TASDİK
RAPORLARINDA BULUNMASI ZORUNLU BİLGİLER:
Yeminli mali müşavirlerce yürütülecek
incelemelerde yatırım indirimi mevzuatına ilişkin hükümlere uyulup
uyulmadığı, zorunlu araştırma ve inceleme sonuçları ile rapor dispozisyonunda
yer alan asgari hususlar da dikkate alınarak araştırılması zorunludur.
Yatırım indirimi istisnasından
yararlanılmasına ilişkin tasdik raporları, bu Tebliğin (1) ve (2) numaralı
ekini oluşturan rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanır ve rapor içeriği
itibariyle dispozisyonda yer alan hususlara ayrıca yer verilmelidir. Yeminli
mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun
eklerini oluşturur.
Tasdik raporlarının "Sonuç"
bölümünde, bu Tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği,
mükellefin aranan şartlara sahip olup olmadığı, yatırım indirimi istisnasına
konu olan amortismana tabi iktisadi kıymetlerin toplam tutarı ile bu
yatırımlar nedeniyle uygulanacak yatırım indirimi istisna tutarı mutlaka
belirtilecektir.
IV — YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN
MÜTESELSİL SORUMLULUĞU:
Yeminli mali müşavirlerin yapacakları
tasdik incelemelerinin amacı vergi istisnasından faydalanmak için gerekli
şartların yerine getirilip getirilmediğini ve vergi matrahını oluşturan gelir
ve kurumlar vergisi beyanlarının doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve
sağlamaktır. Bu nedenle yeminli mali müşavir gerçek durumu tespit etmek için
her türlü belgeden yararlanmak ve her türlü inceleme tekniklerini kullanmak
zorundadır.
İmza ve mühür kullanmak suretiyle
tasdik yapan ve tasdik raporu düzenleyen yeminli mali müşavirler tasdik
kapsamı ile sınırlı olmak üzere tasdikin doğruluğundan sorumludurlar. Yeminli
mali müşavirler, yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde ziyaa uğratılan
vergilerin ve kesilecek cezaların ödenmesinden mükellefle birlikte müştereken
ve müteselsilen sorumlu tutulurlar.
Tebliğ olunur.
(1) 13/06/1989 tarih ve 20194 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(2) 02/01/1990 tarih ve 20390 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(3) 10/01/1961 tarih ve 10703 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(4) 30/01/1993 tarih ve 21481 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(5) 30/07/1995 tarih ve 22359 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(6) 19/02/1996 tarih ve 22559 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(7) 06/01/1961 tarih ve 10700 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır.
(8) 06/12/2000 tarih ve 24252 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(9) 02/03/2001 tarih ve 24334 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
(10) 04/07/2003 tarih ve 25158 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır.
(11) 01/08/2003 tarih ve 25186 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır.
(12) 28/10/2003 tarih ve 25273 sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır.
EK 1 : Yeminli
mali müşavirlik yatırım indirimi tasdik raporu kapak örneği
EK 2 :
Rapor dispozisyonu
EK: l
Rapor Sayısı : YMM..../....-.... ....................
Rapor Ekleri : ..../..../.....
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
YATIRIM İNDİRİMİ
TASDİK RAPORU
Adı
Soyadı :
İncelemeyi yapan Bağlı
Olduğu Oda :
Yeminli Mali
Müşavirin Büro
Adresi :
Telefon
Numarası :
Dayanak Günü :
Sözleşmesinin
Sayısı :
Adı
Soyadı (Unvanı) :
Adresi :
Mükellefin Vergi
Dairesi :
Hesap
No.su :
Telefon
Numarası :
İnceleme Dönemi :
Yatırım Konusu :
Toplam Yatırım Harcaması Tutarı :
Yararlanması Uygun Görülen
Toplam İndirim Tutarı :
SONUÇ :
EK: 2
RAPOR DİSPOZİSYONU
I — GENEL BİLGİ:
Bu bölümde en az aşağıdaki bilgiler yer
alacaktır:
- Mükellefin adı, soyadı, ünvanı,
sermayesinin % 10 ve daha fazla paylı ortaklarının adları ve adresleri,
- Mükellefin iştigal konusu,
- Mükellefin ve varsa ortaklarının
bağlı bulunduğu vergi dairesi, hesap numarası.
- Mükellefin ticaret sicil kaydı, sicil
numarası,
- Yatırım dönemine ilişkin bilanço ve
gelir tablosu,
- Yatırıma ilişkin genel bilgiler,
- Yatırım indirimi istisnalarının safi
kurum kazancına uygulanıp uygulanmadığı,
- Tasdik işlemine konu istisnanın Gelir
Vergisi Kanununun Ek l- 6 ncı maddelerinde yapılan düzenlemelere göre
uygulanacak olması halinde, istisnaların gelir vergisi tevkifatına tabi
tutulup tutulmadığı,
- Muhasebeden veya muhasebe
denetiminden sorumlu olanların adları ile serbest muhasebeci, serbest
muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir ünvanına sahip olup
olmadıkları,
- Gerekli görülen diğer hususlar.
II — USUL İNCELEMELERİ:
Bu bölümde en az aşağıdaki bilgilere
yer verilecektir:
-
Bilanço esasına göre defter tutulup tutulmadığı,
- Yasal
defterlerin tasdikine ilişkin bilgiler,
-
Defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin usulüne uygun olup
olmadığı, gerçeği yansıtıp yansıtmadığı,
- Defter kayıtlarının kayıt nizamına,
muhasebe ilkelerine uygun olup olmadığı,
-
Mükelleflerin kayıtlarının hesaplanan ve yararlanılan yatırım indirimi
istisnası tutarlarının yıllar itibariyle takibini yapacak şekilde
tutulup tutulmadığı,
- Beyannamelerin zamanında verilip
verilmediği.
- Gerekli görülen diğer hususlar.
III — HESAP İNCELEMELERİ:
Bu bölümde en az aşağıdaki hususların
belirtilmesi zorunludur:
- Yeminli mali müşavirler bu bölümde
ayrıca topladıkları kanıtların yeterli miktarda ve güvenilir olduğunu,
izledikleri denetleme yöntem ve tekniklerinin tasdik ettikleri yatırım
indirimi istisnası açısından uygun ve yeterli olduğunu açıklayacaklardır,
- Yatırım indirimine konu aktif değerin
mükellef faaliyetinde kullanılıp kullanılamayacağı,
- Amortismana tabi iktisadi kıymetin
yatırım indirimine konu olup olmadığı ve buna ilişkin belgelerin ayrıntılı
listesi ile tutarları,
- Yatırım indirimine konu aktif
değerlerin yeni ve kullanıma hazır vaziyette olup olmadığı,
- Yatırım indiriminin hesaplanmasında
yatırım indirimine konu amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyet
bedelinin %40'nın esas alınıp alınmadığı,
- Kurumların, birleşme, devir veya
nev'i değişikliklerinde, yatırım indirimi uygulamasının yeni şirketçe
yapılabilmesi için; birleşme, devir ve nev'i değişikliğinin Kurumlar Vergisi
Kanununun ilgili maddelerinde öngörülen şekilde yapılıp yapılmadığının ve
yatırım indiriminden yararlanma şartlarının mevcut olup olmadığının,
- Açılan akreditif için yatırım
indirimi uygulanıp, uygulanmadığının, (Akreditif gayri kabil rücû akreditif
olsa dahi kati ithalleri yapılıp gümrükten çekilerek aktif bir hesaba
alınması halinde harcama sayılarak yatırım indirimi uygulanması mümkündür.)
- İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun
sonuçlandırılabilmesi için gerekli olabilecek diğer konuların irdelenmesi,
- Yararlanılacak yatırım indirimi
istisnası tutarı ve hesaplama şekli, (Endeksleme uygulaması ile enflasyon
düzeltmesi yapılıp yapılmadığı da belirtilecektir.)
- Yatırım indirimi istisnasının Gelir
Vergisi Kanununun 19 uncu maddesine mi yoksa bundan önceki düzenlemeye göre mi yapıldığı hususunda gerekli ayrımın
yapılıp yapılmadığı,
- Yatırım İndirimi İstisnası
Uygulamasının doğruluğu,
- Tasdik işlemi için gerekli görülen
diğer hususlar.
IV — SONUÇ
Yeminli mali müşavir, mükelleflerinin
ilgili dönem hesaplarının yatırım indirimi yönünden incelenmesinden, fiili
durumun, muhasebe kayıt ve belgelerin ilgili mevzuata uygunluğunun ve
doğruluğunun araştırıldığını belirterek, kazançtan indirilecek yatırım
indirimi istisnasının ne kadar olduğu konusundaki görüşünü kesin olarak ifade
edecektir.
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR
Adı ve
Soyadı
İmza-Mühür
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.