Bakanlık
Adı
:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Tebliğin
Adı
:
Sosyal
Sigortalar Kurumu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali
Müşavirlerce İşyeri Kayıtlarının İncelenmesinin Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair
Tebliğ
Tebliğ
No
:
R.
Gazete Tarihi
:
8/12/2004
R.
Gazete Sayısı
:
25664
SOSYAL SİGORTALAR
KURUMU SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER İLE
YEMİNLİ MALİ
MÜŞAVİRLERCE İŞYERİ KAYITLARININ İNCELENMESİNİN
USUL VE ESASLARI
HAKKINDA YÖNETMELİĞİN
UYGULANMASINA DAİR
TEBLİĞ
Amaç
Madde 1 —
Bu Tebliğin amacı, 14/07/2004 tarih ve 25522 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Sosyal Sigortalar Kurumu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile
Yeminli Mali Müşavirlerce İşyeri Kayıtlarının İncelenmesinin Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak meslek mensuplarınca
tanzim edilecek raporların usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 —
Bu Tebliğ, Kurumdan ilişiksizlik belgesi alması gereken ve Kurumda müstakilen
tescil edilmiş olan ihaleli işler ile özel bina inşaatı işyerleri
işverenlerini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 —
Bu Tebliğde geçen;
Kanun
: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununu,
Kurum
: Sosyal Sigortalar Kurumunu,
Ünite
: Sosyal Sigortalar Kurumunun ilgili Sigorta İl ve
Sigorta Müdürlüklerini,
İdare
: İhale yoluyla iş yaptıranları ve 506 sayılı
Kanunun 83 üncü maddesinde sayılan kurum ve kuruluşları,
Sigortalı
: Bir hizmet akdine istinaden bir veya birkaç
işveren tarafından çalıştırılan kimseleri,
İşveren
: Sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel
kişiyi,
Aracı
: Bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde
işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiyi,
İşyeri
: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun
uygulanmasında, bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen sigortalıların
işlerini yaptıkları yerleri,
Meslek
Mensubu
: 01/06/1989 tarih ve 3568 sayılı Kanuna göre,
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler
Odaları Birliğince ruhsat verilmiş, çalışanlar kütüğüne kayıtlı serbest
muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirleri,
İhale
Konusu İş
: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 83 üncü
maddesinde belirtilen kurum veya kuruluşlar tarafından ihale suretiyle
yaptırılan her türlü işi,
Özel
Bina İnşaatı
: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından yaptırılan
bina inşaatlarını,
Asgari
İşçilik Oranı
: Kurum bünyesinde oluşturulan Asgari İşçilik
Tespit Komisyonunca belirlenen, ihale konusu işler ve özel bina inşaatı
işyerleri için yapılacak incelemede dikkate alınacak oranı,
İnceleme
: İhale konusu işler ile özel bina inşaatı
işyerlerinden dolayı işyeri kayıtlarının incelenmesini,
İlişiksizlik
Belgesi
: İhale konusu işler ve özel bina inşaatı
işyerleri ile ilgili olarak yapılan inceleme sonucunda işverenin Kuruma borcunun
bulunmaması kaydıyla ilgili makama verilmek üzere Ünitece düzenlenen soğuk
damgalı belgeyi,
Yönetmelik
: Sosyal Sigortalar Kurumu Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirler ile Yeminli Mali Müşavirlerce İşyeri Kayıtlarının İncelenmesinin
Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği,
ifade
eder.
İnceleme
Madde 4 —
İhale konusu işler ile özel bina inşaatı işyerleri ile ilgili olarak Kurumdan
ilişiksizlik belgesi talep eden işverenlerin işyeri kayıtları; Kurumun
denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla bu işyerlerinden dolayı Kuruma
bildirilen işçilik, başka bir anlatımla sigorta primleri hesabına esas
tutulan kazançlar tutarının işyeri kayıtları ile uygunluğu ve Kuruma yeterli işçilik
bildirilmediğinin saptanması halinde, bildirilmiş olması gereken fark işçilik
tutarının tespiti amacıyla 01/06/1989 tarih ve 3568 sayılı Kanuna göre,
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları
Birliğince ruhsat verilmiş çalışanlar kütüğüne kayıtlı meslek mensupları
tarafından incelenebilecektir.
İncelemede Dikkate Alınacak Hususlar
Madde 5 —
İnceleme aşağıdaki esaslar dahilinde yapılır.
a) İhale konusu işlerde;
Meslek mensuplarınca, ihale konusu işlerden dolayı
Kuruma yeterli işçilik miktarının bildirilmiş olup olmadığının tespiti
amacıyla Yönetmeliğin 1 ve 2 nolu ekinde yayımlanan şekle uygun olarak
düzenlenecek raporlarda, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a) fıkrasında
belirtilen hususların yanı sıra;
1) İhale konusu işin kesin kabulünün ya da geçici
kabulünün noksansız yapıldığına ilişkin bilgilere, bu hususları kanıtlayan
ihale makamının yazısı da eklenerek,
2) İhale konusu iş ile ilgili malzeme fiyat farkı ve
akreditif bedeli varsa, her birinin tutarı ayrı ayrı belirtilmek suretiyle ve
bu ödemeler dahil edilerek işverene idarece ödenen toplam istihkak miktarına,
3) İşin tanımı yapılarak incelemede dikkate alınan
asgari işçilik oranına,
4) İşin sözleşmesinde çalıştırılacak işçi sayısının
belli olup olmadığına, belli ise öncelikle bu işçilerin sigortalılık
niteliğine, ücretlerinin işyeri kayıtlarına muhasebe usul ve kaidelerine
uygun olarak intikal ettirilip ettirilmediğine, ayrıca bunların prime esas
kazançları ile prim ödeme gün sayılarının Kuruma eksiksiz bildirilmiş olup
olmadığına, sözleşmede çalıştırılması öngörülen işçi sayısı nazara alınarak,
işyeri kayıtlarından çalıştırıldığı tespit edilen işçiler ile ücretlerine
aylar itibariyle,
5) İdarece, işverene ödemelerin/istihkakların döviz
şeklinde yapılması halinde döviz tutarının, ödemenin yapıldığı tarihteki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen döviz satış kuru üzerinden
Türk Lirasına çevrilerek bulunan tutara,
6) İhaleli işin birden fazla konuyu kapsıyor olması
ve her bir işin asgari işçilik oranının bilinmesi halinde, işverenin bu
husustaki yazılı isteğinin Kuruma ayrıca dilekçe ile bildirilmesi kaydıyla,
bu işlerin en yükseğine ilişkin asgari işçilik oranı dikkate alınarak
yapıldığına,
Açıkça ve ayrıntılı olarak yer verilecektir.
b) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılan özel
bina inşaatı işyerlerinde;
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b) fıkrasında
belirtilen hususların yanı sıra; meslek mensuplarınca işyeri kayıtlarının
incelenmesi sonucunda;
1- Özel bina inşaatlarının maliyet bedeli, binanın
ruhsatnamesinde kayıtlı yüzölçümü ile sınıfı ve grubuna göre belirlenen birim
maliyet bedelinin çarpımı suretiyle hesaplanacaktır. Ancak, işyeri
kayıtlarından saptanacak maliyetin daha fazla olması halinde, Kuruma
bildirilmiş olması gereken asgari işçilik miktarının hesabı bu maliyet
üzerinden yapılacaktır.
2- Bu hesaplamada, her yıl inşaatın sınıfı ve
grubuna göre Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilen ve Kurumca
çıkarılan genelgelerde belirtilen birim maliyet bedelleri dikkate alınacaktır.
3- İnşaat ruhsatnamesinde belirtilen inşaatın sınıfı
ve grubundan yüksek ya da yüzölçümünden daha fazla yapıldığı anlaşılan özel
bina inşaatlarında, tespit edilen sınıf veya grup ya da yüzölçümü esas
alınacaktır.
4- Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaatın
maliyetinin hesabında o yıl için tespit edilen, başladığı yıldan sonraki
yıllarda tamamlanmış inşaatın maliyetinin hesabında ise bitirildiği yıldan
bir önceki yıla ait birim maliyet bedeli esas alınacaktır.
Örneğin, 05/06/2003 tarihinde başlayan ve 22/06/2004
tarihinde bitirilmiş bulunan inşaatın maliyeti, 2003 yılı için belirlenmiş
olan birim maliyeti inşaatın yüzölçümü ile çarpılmak suretiyle
hesaplanacaktır.
2003 yılından önce başlayıp, 01/05/2004 tarihinden
sonra bitirilen binaların maliyeti ise, işverenlerin mağduriyetine meydan
verilmemesi için, 01/05/2004 tarihinden önceki ve sonraki sürede yapılan
uygulamalar dikkate alınarak ayrı ayrı hesaplanacak, bu suretle bulunan iki
ayrı birim maliyet bedelinin aritmetik ortalamasının alınmasıyla ve binanın
yüzölçümü ile çarpılması suretiyle hesaplanacaktır.
Örnek-1-
05/05/1999 ile 22/06/2004 tarihleri arasında yapılan ve III’üncü sınıf A
grubunda bulunan 3000 m² yüzölçümündeki bir binanın birim maliyet bedelleri
aşağıda gösterilmiştir.
İnşaatın Yapıldığı Yıllar
Birim Maliyet Bedelleri
1999
60.546.100.-TL
2000
99.901.000.-TL
2001
123.000.000.-TL
2002
202.950.000.-TL
2003
264.000.000.-TL
2004
283.000.000.-TL
Bu
durumdaki inşaatın maliyeti:
60.546.100
+ 99.901.000 + 123.000.000 + 202.950.000
486.397.100
--------------------------------------------------------------------
= ---------------- = 121.599.275.-TL
4
4
121.599.275
+ 264.000.000
385.599.275
------------------------------------
= ------------------ = 192.799.638.-TL
2
2
192.799.638
X 3000 m2 = 578.398.914.000.-TL olarak hesaplanacaktır.
Örnek-2- Sınıfı ve grubu yukarıda belirtilen ve 01/02/2000
ile 30/07/2007 tarihleri arasında yapılan ve birim maliyet bedellerinin de
aşağıda olduğu gibi varsayıldığında 3000 m² yüzölçümündeki bir binanın toplam
maliyeti aşağıdaki şekilde olduğu gibi;
İnşaatın Yapıldığı Yıllar
Birim Maliyet Bedelleri
2000
99.901.000 TL
2001
123.000.000 TL
2002
202.950.000 TL
2003
264.000.000 TL
2004
283.000.000 TL
2005
300.000.000 TL
2006
320.000.000 TL
2007
350.000.000 TL
Bu durumdaki inşaatın maliyeti:
99.901.000 + 123.000.000 + 202.950.000 +
264.000.000 689.851.000
--------------------------------------------------------------------
= ---------------- = 172.462.750 TL
4
4
172.462.750 +
320.000.000
492.462.750
------------------------------------ =
------------------ = 246.231.375 TL
2
2
246.231.375 TL X 3000 m2 = 738.694.125.000-TL olarak
hesaplanacaktır.
Yukarıda belirtilen inşaat
işyerlerinde işe başlanılan ve bitirilen yıllarda faaliyet olması kaydıyla, aradaki
yılların bazılarında (örneğin 2001 ve 2003 yıllarında) kısmen veya tamamen
faaliyette bulunulmamış olsa bile, bu durum bina maliyetinin hesaplama
şeklini değiştirmeyecektir.
Görüldüğü gibi, bu durumdaki bina
inşaatlarının maliyetinin hesabında Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 01/05/2004
tarihinden önceki ve sonraki hesaplama yöntemleri dikkate alınmak suretiyle
işlem yapılmıştır.
5- Meslek mensuplarınca yapılacak
inceleme sonucunda düzenlenecek raporlarda, inşaatın başladığı ve bittiği
tarihlere, bu hususu kanıtlayan işverence resmi makamlardan alınmış belge de
rapora eklenmek kaydıyla yer verilecektir.
Konuya ilişkin raporlar, işin bittiği
tarihten sonra düzenlenecektir.
6- İnşaat ruhsatnamesi olmayan,
ruhsatnamesi olmakla birlikte imar mevzuatına göre ruhsatı hükümsüz olan veya
Kurumda tescil edilmemiş bulunan ya da tescilli olmasına rağmen, Kanunun 79
uncu maddesinin birinci fıkrası ve Sosyal Sigortalar Kurumu Sosyal Sigorta
İşlemleri Yönetmeliği uyarınca düzenlenmesi gereken prim belgeleri Kuruma hiç
verilmemiş olan bina inşaatı işyerleri ile tamamlanmamış bina inşaatı
işyerleri hakkında bu Yönetmelik hükümlerine göre rapor düzenlenmeyecektir.
7- İnşaatın başladığı tarihi
kanıtlayan resmi belgedeki tarihin, işyeri bildirgesinde belirtilen sigortalı
çalıştırılmaya başlanılan tarihten önceki bir tarih olması halinde, resmi
belgedeki tarih tescil tarihi olarak kabul edilecektir.
Kanıtlayıcı nitelikte resmi belge
ibraz edilememesi durumunda ise, işyeri bildirgesindeki tarih ruhsat
tarihinden önceki bir tarih olmaması kaydıyla, ruhsat tarihi tescil tarihi
olarak dikkate alınacaktır.
Bu duruma göre, işyerinin tescil
tarihinin geriye götürülmesi gereken hallerde, düzenlenecek olan raporda
Kanunun 140 ıncı maddesinin (a) fıkrasına göre idari para cezası uygulanması
gerektiği önerilecektir.
c) Ortak hükümler;
İnceleme yapılırken, ihale konusu
işlerde kesin kabulün ya da geçici kabulün noksansız yapıldığı, bina inşaatı
işyerlerinde ise inşaatın bitirildiği tarihe kadar Kuruma bildirilmiş olan
işçilik miktarı dikkate alınacaktır.
İhale konusu işlerde işverene ödenen
toplam istihkak tutarına, özel bina inşaatlarında ise binanın toplam maliyet
bedeline, herhangi bir eksiltme yapılmadan işin asgari işçilik oranı
uygulanmak suretiyle hesaplanan asgari işçilik miktarının, işin bitirildiği
tarihe kadar Kuruma bildirilmiş olan prime esas kazançlar toplamından fazla
olması durumunda, Yönetmeliğin "İnceleme Yapılması" başlıklı 5 inci
maddesinin "c-Ortak hükümler" kısmında açıklanan ve işveren
kayıtlarında yer alan ödemelerin katma değer vergisi dışındaki tutarları,
- Malzemeli işçilik içeriyorsa,
faturalardaki malzeme-işçilik ayrımı yapılmaksızın toplam fatura bedeli ile
hafriyat ve nakliyat bedelleri, Yönetmelikte öngörülen koşullar dikkate
alınarak ihaleli işlerde toplam istihkak tutarından, bina inşaatlarında ise
toplam maliyet bedelinden,
- Salt işçilik ihtiva ediyorsa
(malzemesiz), bu defa Kuruma bildirilmiş olması gereken asgari işçilik
tutarından,
Düşülecektir.
Bu şekilde yapılan inceleme sonucunda,
Kuruma bildirilmiş olan prime esas kazançlar toplamının hesaplanan asgari
işçilik tutarı ile aynı veya fazla olduğunun anlaşılması durumunda, işverene,
Yönetmelik ekindeki belgeler ile birlikte, ilişiksizlik belgesi
verilebileceğine dair rapor düzenlenecektir.
Örnek:
İhale konusu iş
dolayısıyla ödenen toplam istihkak
:
500.000.000.000.-TL.
Malzemeli işçilik ihtiva
eden faturalı ödemeler tutarı
:
150.000.000.000.-TL.
Salt işçilik içeren
ödemeler tutarı
:
10.000.000.000.-TL.
İşin asgari işçilik oranı
:
% 10 ise,
İlk değerlendirme;
500.000.000.000 - 150.000.000.000 =
350.000.000.000.-TL. (Bakiye istihkak tutarı)
350.000.000.000 X %10 =
35.000.000.000.-TL. Kuruma bildirilmiş olması gereken asgari işçilik tutarı olacaktır.
Kuruma bildirilmiş olan tutar, bu şekilde yapılan hesaplama sonucunda bulunan
tutar ile aynı veya fazla ise, yeterli işçilik bildirilmiş olacağından,
işyeri kayıtlarının geçerli olması ve işverenin Kuruma borcunun bulunmaması
kaydıyla ve raporda bu hususlar belirtilmek suretiyle ilişiksizlik belgesi
verilebileceği hususunda öneride bulunulacaktır.
Kuruma bildirilmiş olan tutar,
yukarıda belirtilen hesaplama sonucunda bulunan tutardan az ise, bu kez
35.000.000.000 – 10.000.000.000 = 25.000.000.000.-TL. ile Kuruma bildirilmiş
olan tutar kıyaslanacaktır. Bu kıyaslama sonucunda Kuruma bildirilmiş olan
tutar, 25.000.000.000.-TL veya daha fazla ise yine ilişiksizlik belgesi
verilebileceğine ilişkin rapor düzenlenebilecektir.
Görüldüğü gibi, Kuruma bildirilmiş
olması gereken asgari işçilik miktarının tespitinde faturalı ödemeler dikkate
alınmış olduğundan, inceleme sırasında işin asgari işçilik oranından herhangi
bir eksiltme yapılmamıştır.
Buna karşın, işyeri kayıtlarının
incelenmesi sonucunda Kuruma eksik işçilik bildirildiğinin tespiti halinde,
bildirilmeyen tutar, faaliyette bulunulan son aya maledilecek ve
bildirilmeyen fark işçilik matrahı üzerinden primin tahsil edilmesi ve ayrıca
506 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin üçüncü
alt bendinin son paragrafı uyarınca eksik işçilik tutarının maledildiği son
aydan dolayı aylık asgari ücretin üç katı tutarında ve aynı maddenin (d)
fıkrasına istinaden de işyeri kayıtlarının, eksik işçilik tutarının maledildiği
son aydan dolayı geçersizliği (506 sayılı Kanunun 130 uncu maddesinin
sekizinci fıkrası ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 25/c maddesinde
belirtildiği üzere) nedeniyle tutulan defter türü nazara alınarak idari para
cezası verilmesi gerektiği raporda önerilecektir.
Meslek mensuplarının inceleme
yapabileceği faaliyet dönemi
Madde 6 — Yönetmeliğin 01/05/2004 tarihinden geçerli olmak
üzere yürürlüğe girmiş olması nedeniyle, bu tarihten önce bitirilmiş olan
ihale konusu işler ile özel bina inşaatı işyerleri hakkında meslek
mensuplarınca inceleme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bununla birlikte,
yapımına 01/05/2004 tarihinden önce başlanılan ve bu tarihten sonra bitirilen
söz konusu işyerlerinden dolayı inceleme yapılabilecektir.
İlişiksizlik belgesi verilmesi
Madde 7 — Meslek mensuplarınca usulüne uygun olarak
düzenlenecek raporlarda önerilen borçların ödenmesi kaydıyla veya
işverenlerce borçlarını karşılayacak miktarda nakit, süresiz ve kati banka
teminat mektubu, Devlet tahvili, Hazine kefaletini haiz tahvil veya bonoların
Ünitelere verilmesi halinde, teminata bağlanmamış başkaca borç da yoksa,
Ünitelerce ilişiksizlik belgesi verilecektir.
Rapor düzenleme sınırı
Madde 8 — Yönetmeliğin "Rapor düzenleme sınırı"
başlıklı 8 inci maddesine istinaden Kurum Yönetim Kurulunun 05/08/2004
tarihli, K.VIII/1566 sayılı kararı ile ihale konusu işlerde istihkak tutarı,
özel bina inşaatlarında da maliyet tutarı 5 (beş) trilyon liraya kadar (bu
rakam dahil) olan işlerle ilgili raporların serbest muhasebeci mali
müşavirlerce düzenlenmesine, yeminli mali müşavirler için ise, bu konuda bir
sınır aranılmamasına karar verildiğinden, meslek mensuplarından serbest
muhasebeci mali müşavirlerce bu tutarın (KDV hariç) altındaki işler hakkında
rapor düzenlenebilecektir.
İncelemede dikkate alınacak oranlar
Madde 9 —
Yönetmelik uyarınca incelemede dikkate alınması gereken asgari işçilik
oranları Kurum bünyesinde oluşturulan Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca
belirleneceğinden, bu husustaki inceleme raporlarının düzenlenmesine, söz
konusu oranlar Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra başlanacaktır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Madde 10 — 02/07/1994
tarih ve 21978 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5 seri nolu, 30/09/1994
tarih ve 22067 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 10 seri nolu, 26/02/1995
tarih ve 22214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 12 seri nolu ve 26/11/1995
tarih ve 22475 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15 seri nolu Sigorta
Primleri Takip ve Tahsilatı Genel Tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 11—
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 12 — Bu
Tebliğ hükümlerini Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanı yürütür.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.