Bakanlık Adı
:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Tebliğin Adı
:
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile
Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları
İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşmanın Uygulanması Hakkında Tebliğ
Tebliğ No
:
R. Gazete Tarihi
:
24/4/2004
R. Gazete Sayısı
:
25442
TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE ALMANYA FEDERAL
CUMHURİYETİ
HÜKÜMETİ ARASINDA TÜRK FİRMALARI İŞÇİLERİNİN
İSTİSNA
AKDİ ÇERÇEVESİNDE İSTİHDAMINA İLİŞKİN ANLAŞMANIN
UYGULANMASI HAKKINDA TEBLİĞ
Amaç
Madde 1- Bu Tebliğin amacı, 20/12/1991 tarihli ve 21087
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 06/12/1991 tarihli ve 91/2481 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı eki “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal
Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi
Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşma” nın uygulanmasına dair usul ve
esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Tebliğ, Almanya Federal Cumhuriyeti’nde yerleşik
firmalarla istisna akdi yaparak, akdin konusu işin yapımı ve/veya yerine
getirilmesi amacıyla, kendi işçisini götürmek isteyen Türk firmalarının
uymakla yükümlü oldukları kuralları kapsar.
Tanımlar
Madde 3- Bu Tebliğde geçen;
Bakanlık : Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığını,
Kurum : Türkiye İş Kurumu
(İŞKUR) Genel Müdürlüğünü,
SSK : Sosyal Sigortalar
Kurumu Başkanlığını,
Firma : Gerçek veya tüzel
kişileri veya bunların teşkil edeceği grupları,
AFC : Almanya Federal Cumhuriyeti’ni,
Anlaşma : “Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları
işçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşma”yı,
Teminat : 506 sayılı “Sosyal
Sigortalar Kanunu” nun uygulanması nedeniyle ortaya çıkan prim, gecikme
zammı, faizler, cezalar, rücuan tazminat alacakları ve AFC ile imzalanan
sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanması çerçevesinde haksız veya yersiz
yapılan yardımlar sonucu doğabilecek alacakların karşılığını,
ifade eder.
Başvuru
Madde 4- Firmalar, Anlaşmada belirtilen genel kontenjandan
kendilerine tahsis yapılması amacıyla, Kurumca hazırlanan başvuru formunu
doldurarak ve istenilen belgeleri de bu forma ekleyerek Kuruma başvururlar.
İnceleme
Madde 5- Firmaların AFC’ne götürmek istedikleri işçilerle
ilgili Anlaşma çerçevesindeki istekleri Kurum tarafından incelenir. Kurum
gerekli gördüğünde, kamu kurum ve kuruluşları ile uzman kuruluşların
görüşlerine de başvurur.
İstisna akitlerinde aranacak
koşullar
Madde 6- İstisna akdinin konusu olan iş süresinin 30 günden
az olmaması gerekir. Ancak, işin bedelinin en az 200.000.-EURO olması halinde
bu koşul aranmaz. Kurum tarafından bu tutar %50’ye kadar artırılıp
eksiltilebilir.
İstisnai durum
Madde 7- Yurt dışında inşaat, tesisat, işletme yönetimi,
bakım ve onarım yapan veya yapacak olanların dışında kalan firmalar için 6 ncı
maddede istenen koşullar Kurumca aranmayabilir.
SSK tarafından belge tanzimi
Madde 8- İstisna Akdine göre çalıştırılmak üzere AFC’ne
götürülen işçilerin çalışmalarına devam ettikleri süre içerisinde Türk
mevzuatına bağlı kalacaklarını kanıtlayan A/T 1, ihtiyaç duyacakları sağlık
yardımlarının karşılanması için de A/T 11 formülerleri tanzim edilir.
90 günlük prim ödeme süresi
tamamlanmadığından sağlık yardımı hakkı olmayan işçiler için, 90 günlük prim
ödeme süresi sonunda öncelikle üç ay için, AFC’nin ikamet mahalleri için
yetkili yabancılar dairesinden gerekli sınırlı oturma iznine bağlı kalınarak
da üçer aylık süreler ile A/T 11 formülerlerinin düzenlenmesine devam edilir.
Bireysel iş sözleşmesinin yapılması
Madde 9- Bu Tebliğ çerçevesinde AFC’ne eleman götürmek
isteyen firmalar, Kurum yetkilileri huzurunda ve Kurumca hazırlanan bireysel
iş sözleşmesini, işçisiyle birlikte imzalamak zorundadır. İşçinin aleyhine
olmamak üzere çalışma koşullarını işçi ve işveren ayrıca belirleyebilir.
Kurum, gerektiğinde işçinin mesleğinin
beyana uygun olup olmadığını araştırır.
Firmalar, bireysel iş sözleşmesinin
düzenlenmesi sırasında, işçinin sağlık durumunu gösterir SSK hastanelerince
düzenlenmiş sağlık kurulu raporuna dayanılarak hazırlanan A/T 1 ve A/T 11
formülerlerini Kuruma ibraz ederler.
Sosyal Sigortalar Kurumunca A/T 11
formüleri düzenlenememesi halinde, düzenlemeye hak kazanıncaya kadar özel
sigorta şirketlerine yaptırılacak sağlık sigortasına dair poliçe ile işçinin
sigortalılık süresini gösterir SSK’dan alınacak belge aranır.
Yaptırılacak hastalık sigortasının,
hizmetler bakımından yasal bir Alman hastalık sigortası ile denk olması
gerekir.
Tahsis
Madde 10- Kurum, usulüne uygun olarak başvuran firmanın kota
tahsis veya ayrım isteğini tamamen ya da kısmen karşılayabileceği gibi
gerekçesini belirtmek kaydıyla red de edebilir.
Firmalar, kendilerine tahsis edilen
veya ayrılan kotayı başvuru formu ile eki belgelerde yer alan bilgiler
doğrultusunda kullanırlar.
Firmaların AFC’nde aldığı diğer
istisna akdine dayalı işlerde, anlaşma çerçevesinde istihdam ettiği işçileri
çalıştırmak istemesi halinde, kota tahsisinin yapıldığı istisna akdi için
beyanda bulunulan adam/ay çalışma planında belirtilen süreleri aşmamak
kaydıyla, yeni kota tahsisi yapılmaksızın işçilerin bu işlerde de çalışmasına
Kurumca müsaade edilebilir. Söz konusu diğer istisna akitleri için kota
tahsisinin yapılması belirli bir sürenin bitimini gerektirdiğinde, kota durumu
da dikkate alınmak kaydıyla, bu husus Kurumca gözetilir. Böyle durumlarda
işverenler, bireysel tip iş sözleşmelerinde işçinin aleyhine olabilecek
değişiklikler yapamazlar.
Teminat aranması
Madde 11- Firmalarla işçiler arasında yazılı tip iş
sözleşmesinin Kurum yetkilileri huzurunda yapılmasından önce, istisna akdi
gereğince gitmesi öngörülen işçi başına 1.000.-EURO’luk dövize endeksli kat’i
ve süresiz banka teminat mektubu firmalar tarafından SSK’na verilmek
zorundadır. Kat’i teminat tutarı; kişi başına teminat miktarı ile tahsis
edilen işçi sayısının çarpımı sonucu bulunur. Teminat mektubunun, tanzim
tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden olması gerekir.
İşçilerin farklı zamanlarda gitmesi halinde, sonraki teminatın önceki
teminatı tamamlayıcı nitelikte olması koşulu aranır ve firmalardan
taahhütname alınır.
Bu Tebliğin 8 inci maddesinde
belirtilen formülerlerin düzenlenmiş olması teminatın SSK’nca alındığı
anlamını taşır.
Primlerin ödenmesi
Madde 12- Firmalar tarafından AFC’ne çalışmak üzere
gönderilen işçilerin sigorta primleri, bu işçilerin AFC’nde bulunduğu süre
için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesine göre belirlenen
sigorta primine esas kazancın alt sınırının iki katından az olmamak kaydıyla
bu miktar ile üst sınır arasındaki kazanç üzerinden ve işe başlama ve işten
ayrılma tarihlerinin ayın birinci ve otuzuncu günleri dışındaki bir tarihe
rastlaması halleri hariç, her ay otuz gün çalıştığı kabul edilmek suretiyle
ödenir.
Prim ödeme gün sayıları ile sigorta
primleri hesabına esas kazanç tutarının SSK’na yukarıda belirtilen alt
sınırın iki katından az bildirilmesi halinde, eksik bildirimin işçinin
kusurundan veya yasal zorunluluklardan kaynaklandığının ve bildirimin fiili
duruma uygun olduğunun firma tarafından kanıtlanması koşuluyla bu bildirimler
geçerli sayılır.
Firmalar tarafından Türkiye’deki
işyerine aldıkları işçilerin AFC’ne götürüldüğü tarihe kadar geçen sürede
işyerinde fiilen çalıştırılmaması veya kendilerine ücret ödenmemesi halinde,
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun değişik 79 uncu maddesinin ikinci ve
üçüncü fıkraları da nazara alınarak gerekli işlem yapılır.
Teminatın İadesi
Madde 13- Firmanın istisna akdine dayalı yükümlülüğünün sona
ermesi, iş sözleşmesi ihlal edilmeksizin ve her işçi için ikametin Türkiye’ye
nakledildiğine ilişkin yetkili Alman İkamet Bildirim Dairesi’nden alınacak
bir belgenin (Abmeldebestaetigung) ibrazı veya AFC Yabancılar Polisine
gerekli bilginin verildiğinin kanıtlanması ya da başka bir yolla
anlaşılmasının yanı sıra 506 sayılı Kanunun uygulanması nedeniyle ortaya
çıkan prim, gecikme zammı, cezalar, faizler, rücuan tazminat alacakları ve
AFC ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanması çerçevesinde
haksız yere yapılan yardımlar sonucu doğabilecek alacakların bulunmadığının
tespiti üzerine teminat aynen iade edilir.
AFC’nde bulunan işçilerden bir
kısmının Türkiye’ye dönmüş olması halinde, birinci fıkrada belirtilen
hususların yerine getirildiğinin tespiti üzerine, teminatın dönen işçi
sayısına tekabül eden bölümü Firmanın başvurusu üzerine iade edilir.
İstisna akdinin tek taraflı olarak
feshedildiği durumlarda da yukarıdaki hususlar aranır.
Teminatın paraya çevrilmesi
Madde 14- SSK’nın prim, gecikme zammı, faizler, cezalar, rücuan
tazminat alacakları ve AFC ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinin
uygulanması çerçevesinde haksız veya yersiz yapılan yardımlar sonucu
doğabilecek alacaklar nedeniyle firmaya yapılan tebligata rağmen borçların
tebligatın yapıldığı tarihi izleyen 7 gün içinde ödenmemesi halinde, teminat
paraya çevrilerek firmanın borçlarına mahsup edilir.
Firmaların uyarılması
Madde 15- Firmaların götürdükleri işçileri Anlaşmaya ve bu
Tebliğde yer alan usul ve esaslara uygun olarak çalıştırması esastır. Bununla
birlikte;
a) Firmaların işçi alacaklarını
ödemediğinin AFC’ndeki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirlik ve
Ataşeliklerince tespit edilmesi,
b) Firmaların, götürmüş oldukları
işçilerden dönüş yapanların yerine, yeni işçi götürmek istemeleri halinde,
dönen işçilerin dönüş belgelerini derhal yetkili AFC makamlarına ve Kuruma
ibraz etmemesi,
c) Kurum izni olmaksızın işçinin aynı ya
da başka bir firmada çalıştığının anlaşılması,
d) Yapılan denetimlerde işçinin
mesleğinin işverenin beyanına uygun olmadığının anlaşılması,
e) Bireysel tip iş sözleşmesi
hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi durumlarında firmalar Kurum
tarafından uyarılır.
15 günlük uyarı süresi içerisinde,
belirtilen eksikliklerin giderilmemesi halinde firmaların yeni kota talepleri
karşılanmaz ve yeni işçi çıkış işlemleri yapılmaz.
İşçilerin Almanya’da istihdam
edilebilmeleri için her ne ad altında olursa olsun ayni ya da nakdi bir
menfaatin işveren veya vekilince alındığının anlaşılması halinde, ilgili
firma hakkında Kurumca yasal işlem başlatılır. Ayrıca, bu durumdaki firmaların
yeni kota talepleri karşılanmaz ve yeni işçi çıkış işlemleri yapılmaz.
Masraf karşılığı alınması
Madde 16- 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu
Kanunu’nun 16 ncı maddesi (b) bendine istinaden kurumca bu tebliğ
çerçevesinde yürütülecek hizmetler karşılığında işverenlerden sözleşme
aşamasında masraf karşılığı alınır.
Ayrıca, bu Tebliğin 9 uncu maddesinde
belirtilen sağlık kurulu raporunun alınması sırasında muayene ve tetkik
ücretleri, SSK ücret tarifesi üzerinden işveren tarafından ödenir.
Çifte vergilendirme
Madde 17- Kurumdan aldıkları kotaya istinaden AFC’ne işçi
götüren firmalar, 09/07/1986 tarihli ve 19159 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti Arasında
Gelir ve Servet Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme
Anlaşması” nın hükümlerine uymak zorundadırlar.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Madde 18- 19/12/2001 tarih ve 24615 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti
Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde
İstihdamına İlişkin Anlaşmanın Uygulanması Hakkında Tebliğ” yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 19- Bu Tebliğ yayımı tarihini takip eden ayın birinci
gününde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 20- Bu Tebliğ hükümlerini Sosyal Sigortalar Kurumu
Başkanı ile Türkiye İş Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.