TÜRK GIDA KODEKSİ İÇME SÜTLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2019/12)
MADDE 1Amaç
(1) Bu Tebliğin amacı; içme sütlerinin tekniğine uygun, hijyenik şekilde üretimi, depolanması, taşınması ve piyasaya arz edilmesini sağlamak üzere özelliklerini belirlemektir.
MADDE 2Kapsam
( l ) Bu Tebliğ içme sütlerini kapsar. Çiğ sütü kapsamaz.
MADDE 3DayanakDeğişik·RG 16.09.2026
( l ) Bu Tebliğ, Değişik ibare · 16.09.2026 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4TanımlarDeğişik·RG 16.09.2026Mülga·RG 16.09.2026
( l ) Bu Tebliğde geçen; a) Değişik · 16.09.2026 Çeşni maddesi: Bal, kakao, çikolata, sebze ve meyveler ile bunların suyu, pulpu, püresi ve konsantresi gibi lezzet verme amacı ile kullanılan yenilebilir gıdaları, b) Çiğ süt: 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğindeki çiğ süt tanımına uyan inek sütü, koyun sütü, manda sütü ve keçi sütünü, c) Hermetik olarak kapatılmış ambalaj: Kapatıldığında içeriğini mikroorganizma girişine karşı koruyan ve geçirgen olmayan ambalajı, ç) İçilebilir su: 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun insan tüketimi amaçlı suları, d) İçme sütü: Çiğ sütün; pastörizasyon, yüksek sıcaklıkta pastörizasyon, UHT veya sterilizasyon işlemlerinden biri uygulanarak elde edilen ve başka bir işleme gerek kalmadan tüketime sunulan sütü, e) Laktozsuz süt: İçme sütlerindeki laktozun tekniğine uygun şekilde β-galaktozidaz enzimi ile glikoz ve galaktoza parçalanarak laktoz içeriği % 0,1 ve altına indirilmiş sütü, f) Pastörizasyon: Çiğ süte en az 72 °C'de 15 saniye uygulanan kısa süreli yüksek sıcaklık veya en az 63 °C'de 30 dakika uygulanan uzun süreli düşük sıcaklık veya eşdeğer etkiyi sağlayan diğer zaman-sıcaklık koşullarının kombinasyonunu içeren ve bu uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon gösterdiği işlemi, g) Pastörize süt: Pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen ve üretiminden hemen sonra 6 °C'yi geçmeyecek sıcaklığa soğutulan içme sütünü, ğ) Sterilizasyon: Oda sıcaklığında saklanabilen ticari olarak steril bir ürün üretmek amacı ile normal depolama şartlarında bozulmaya neden olacak tüm mikroorganizmaları ve sporlarını yok eden hermetik ambalajlı ürüne, en az 115 °C'de 13 dakika veya 121 °C'de 3 dakika gibi uygun zaman sıcaklık kombinasyonunda, yüksek sıcaklıkta uzun süreli uygulanan ısıl işlemi, h) Sterilize süt: Ambalajlı süte sterilizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü, ı) Mülga · 16.09.2026 i) Ultra yüksek sıcaklık (UHT): 135 °C'den az olmayan kısa süreli yüksek sıcaklıkta sütün sürekli akışını içeren, aseptik koşullarda kapatılmış ambalajların oda sıcaklığında muhafaza edilmesi halinde, üründe canlı mikroorganizma veya gelişim kabiliyetine sahip sporların olmamasını sağlayan ısıl işlemi, j) UHT süt: UHT işlemi uygulandıktan sonra aseptik koşullarda ambalajlara dolum yapılarak üretilen içme sütünü, k) Yüksek sıcaklıkta pastörizasyon: 85°C ve üzerinde kısa süreli uygulanan ve bu uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz ve peroksidaz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon gösterdiği işlemi, l) Yüksek sıcaklıkta pastörize süt: Yüksek sıcaklıkta pastörizasyon işlemi uygulanarak üretilen içme sütünü, m) Yabancı madde: Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretiminde kullanılan bileşenler dışındaki bulunabilecek her türlü organik ve/veya inorganik maddeyi, ifade eder.
MADDE 5Ürün özellikleriEk·RG 16.09.2026
( l ) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri aşağıdaki gibidir: a) İçme sütü üretiminde kullanılan çiğ süt için Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği hükümleri uygulanır. b) İçme sütlerinin üretiminde çiğ ve pastörize süt kullanılır. c) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen sütlerin bileşimleri EK-l’e uygun olur. ç) Bu Tebliğ kapsamındaki içme sütleri yabancı madde içermez. d) Pastörize içme sütleri üretimden hemen sonra alkali fosfataz testine negatif, peroksidaz testine ise pozitif reaksiyon gösterir. e) UHT içme sütleri kapalı ambalajında 30 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez. f) Sterilize içme sütleri kapalı ambalajında 30 °C'de 15 gün veya 55 °C'de 7 günlük inkübasyonun veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra yapılan sterilizasyon kontrolünde mikrobiyal üreme göstermez. g) İçme sütünün yağ standardizasyonunu sağlamak için krema ilave edilebilir, krema ayrılabilir veya süt ilave edilebilir. ğ) İçme sütlerinde laktoz içeriği azaltılabilir. h) İçme sütlerine çeşni veya aroma vericiler ilave edilebilir. ı) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen sütlerde süt yağı dışında hiçbir hayvansal yağ ve bitkisel yağ bulunmaz. Çeşnili sütlerde çeşni maddesi miktarı ile orantılı olarak bitkisel yağ bulunabilir. i) Piyasaya arz edilen sütlerin üretiminde farklı hayvan türlerine ait sütler karıştırılamaz. j) İçme sütlerinin protein içeriği süt proteini ile artırılabilir. k) Laktozsuz sütlerin laktoz değeri kütlece en çok % 0,1 olur. l) Bu Tebliğ kapsamındaki sütler kendine has tat, koku, kıvam ve görünüşte olur. m) Ek · 16.09.2026 Çeşnili içme sütlerinde kullanılacak toplam çeşni oranı kütlece en az % 1 olur. n) Ek · 16.09.2026 Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere ilave edilebilecek şekerin oranı kütlece en fazla % 5 olur, ürünün toplam şeker oranı kütlece % 9,5’i geçemez. o) Ek · 16.09.2026 Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere eklenecek şeker, 20/8/2022 tarihli ve 31929 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği (Tebliğ No: 2022/10)’nde tanımlanan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerdir.
MADDE 6Katkı maddeleriDeğişik·RG 16.09.2026
( l ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri için Değişik ibare · 16.09.2026 13/10/2023 tarihli ve 32338 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 7Veteriner ilaç kalıntıları
( 1 ) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki farmakolojik aktif maddelerin kalıntı miktarları için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 8Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan bileşenlerDeğişik·RG 16.09.2026
Değişik · 16.09.2026 (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan aroma vericiler için 14/9/2026 tarihli ve 33370 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır. (2) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde sadece doğal aroma vericiler kullanılır.
MADDE 9Vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğelerin eklenmesi
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlere eklenecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler için 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıdalara Vitaminler, Mineraller ve Belirli Diğer Öğelerin Eklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
MADDE 10BulaşanlarDeğişik·RG 16.09.2026
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları için Değişik ibare · 16.09.2026 5/11/2023 tarihli ve 32360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 11Pestisit kalıntılarıDeğişik·RG 16.09.2026
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları için Değişik ibare · 16.09.2026 27/9/2021 tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 12HijyenDeğişik·RG 16.09.2026
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için; 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ile Değişik ibare · 16.09.2026 13/2/2025 tarihli ve 32812 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği hükümleri uygulanır. (2) UHT süt işleme prosesinde süt buharla direkt temas ediyorsa, buhar içilebilir sudan elde edilmeli, süt içinde yabancı madde bırakmamalı veya ters bir etki yaratmamalı ve işlenmiş sütün su içeriğinde herhangi bir değişiklik yapmamalıdır.
MADDE 13Ambalajlama
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları için 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.
MADDE 14EtiketlemeDeğişik·RG 16.09.2026Ek·RG 16.09.2026
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketi hakkında; 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan hükümlere ilave olarak aşağıdaki hükümlere de uyulur: a) Ürünün resmi adı ve ısıl işlemin niteliği temel görüş alanında belirtilir. b) İçme sütlerine çeşni maddesi veya aroma ilave edildiğinde etiket bilgilerinde çeşni veya aromanın ismi ürünün resmi adıyla birlikte belirtilir. c) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen inek sütü haricindeki sütlerin etiketinde ürün adıyla birlikte sütün elde edildiği hayvanın tür adı belirtilir. ç) Değişik · 16.09.2026 Üretiminde şeker kullanılan içme sütlerinin etiket bilgilerinde, temel görüş alanında ağırlıkça “% ... ilave şeker içerir” ibaresine yer verilir. d) Laktozu azaltılmış içme sütlerin etiketinde azaltma oranı ile beraber ağırlıkça "laktozu % ... azaltılmıştır" ifadesi ve “% … laktoz içerir” süt ibaresi yer alır. e) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen içme sütlerinin etiketinde ürünün içme sütü dışındaki kullanımlarını ifade eden, çağrıştıran “yoğurt sütü”, “peynir sütü” gibi ifadeler yer almaz. f) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen ürünlerin etiketinde mikrofiltrasyon gibi uygulanan farklı fiziksel işlemlere ilişkin bilgiler beyan edilebilir. g) Değişik · 16.09.2026 İçme sütleri yağ miktarları açısından EK-2’ye göre sınıflandırılır ve temel görüş alanında ürün sınıfı tam yağlı süt, yağlı süt, yarım yağlı süt ve yağsız süt olarak belirtilir. Ayrıca tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız içme sütlerinin süt yağı miktarı etikette temel görüş alanında bildirilir ancak içme sütlerinde yağlılık bildirimi yapılırken tam yağlı, yağlı, yarım yağlı içme sütlerinin süt yağı miktarı “en az % … yağlı”, yağsız içme sütlerinde “en çok % … yağlı” olarak verilebilir. ğ) Ek · 16.09.2026 EK-2’de yer alan sınıflandırmada belirtilen aralıklar dışında farklı yağ içerikli içme sütü piyasaya arz edilemez. h) Ek · 16.09.2026 Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin etiketinde “doğal” ifadesinin kullanımında aşağıdaki hükümlere uyulur: 1) Sadece tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde “doğal” ifadesi kullanılabilir. 2) “Doğal” ifadesinin kullanılacağı içme sütleri, katkı maddesi, çeşni maddesi, aroma verici ve benzeri hiçbir ilave bileşen içermez. 3) Laktozsuz ya da laktozu azaltılmış içme sütlerinde “doğal” ifadesi kullanılmaz.
MADDE 15Beslenme beyanıDeğişik·RG 16.09.2026
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için Değişik ibare · 16.09.2026 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 16Enzimler
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler için 24/2/2017 tarihli ve 29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 17Taşıma ve depolama
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin taşınması ve depolanmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 9 uncu maddesindeki kurallara uyulur. (2) Bu Tebliğ kapsamında piyasaya arz edilen pastörize içme sütleri 4-6 °C arasındaki sıcaklıklarda taşınır, depolanır ve satışa arz edilir. (3) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünler nihai tüketiciye hazır ambalajlı olarak arz edilir.
MADDE 18Numune alma ve analiz metotları
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden numune alınması ve analizler için Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
MADDE 19İdari yaptırım
(1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
MADDE 20Yürürlükten kaldırılan tebliğ
(1) Bu Tebliğle 14/2/2000 tarihli ve 23964 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2000/6) yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1Uyum zorunluluğu
(1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 31/12/2019 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlamak zorundadır. (2) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren gıda işletmecileri bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayıncaya kadar Türk Gıda Kodeksi Çiğ Süt ve Isıl İşlem Görmüş İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2000/6) hükümlerine uymak zorundadır.
GEÇİCİ MADDE 2Değişikliklere uyum zorunluluğuEk·RG 16.09.2026
Ek · 16.09.2026 (1) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, 31/3/2027 tarihine kadar bu Tebliğin bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile değiştirilen hükümlerine uyum sağlamak zorundadır. (2) 31/3/2027 tarihinden önce piyasaya arz edilen ve bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile değiştirilen hükümlere uygun olmayan ürünler raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.
MADDE 21Yürürlük
(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 22Yürütme
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür. Ekleri için tıklayınız.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.