VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 478)
1. Amaç ve Kapsam
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
153/A maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi bu
Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
2. Dayanak
Bu Tebliğ, 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin on
üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
3. Tanımlar ve Kısaltmalar
Bu Tebliğde geçen;
a) 6183 sayılı Kanun: 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu,
b) 193 sayılı Kanun: 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanununu,
c) 213 sayılı Kanun: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununu,
ç) 3568 sayılı Kanun: 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununu,
d) Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
e) Başkanlık: Gelir İdaresi Başkanlığını,
f) Mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilenler: Bu
Tebliğ uygulaması bakımından, başkaca bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti
olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis
ettirdiği vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen rapor ile tespit
edilen ve mükellefiyet kaydının devamına gerek görülmediğinin raporda
belirtilmesi üzerine işi bırakmış addolunarak mükellefiyet kayıtları vergi
dairesince terkin edilenleri,
g) Teminat: 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinde yer
alan ve her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen asgari tutardan (2017
yılı için 90.000 TL) az (Ek ibare:RG-28/9/2024-32676)
ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere, düzenlenmiş olan sahte
belgelerde yer alan (vergiler dahil) toplam tutarın % 10’u olarak hesaplanan ve
6183 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (3)
numaralı bentlerinde sayılan; parayı, bankalar tarafından verilen süresiz (Ek ibare:RG-28/9/2024-32676) ve şartsız teminat
mektuplarını, (Ek ibare:RG-28/9/2024-32676)
sigorta şirketleri tarafından verilen süresiz ve şartsız kefalet
senetlerini, Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç borçlanma
senetlerini veya bu senetler yerine düzenlenen belgeleri,
ğ) TÜRMOB: Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler
ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğini,
h) Vergi borcu: Bu Tebliğ uygulaması bakımından,
Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince tahsil edilen ve 213 sayılı Kanun
kapsamına giren vergi, resim, harçlar, vergi cezaları ile bunlara bağlı gecikme
faizi ve gecikme zamlarını,
ifade eder.
4. Münhasıran Sahte Belge Düzenlenmesi Nedeniyle
Mükellefiyet Kayıtlarının Re’sen Terkin Edilmesi Halinde Teminat Uygulaması
4.1. Mükellefiyet Kayıtları Re’sen Terkin Edilen
Gerçek/Tüzel Kişiler ve Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküller ile Bunlarla
İlişkili Sayılanlar İçin Teminat Uygulaması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin birinci fıkrası
hükmüne göre, mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilen mükellefin;
- Serbest meslek erbabı olması durumunda kendisince,
- Şahıs işletmesi (193 sayılı Kanun uyarınca elde
etmiş oldukları ticari kazançları gerçek veya basit usulde vergilendirilen
gerçek kişiler ile zirai kazançları gerçek usulde vergilendirilen çiftçiler
tarafından işletilen işletmeler) olması durumunda sahibince,
- Adi ortaklık olması durumunda ortaklardan her biri
tarafından,
- Ticaret şirketi olması durumunda şirketin kendisi,
kanuni temsilcileri, yönetim kurulu üyeleri, söz konusu şirketin asgari % 10 ve
üzeri hissesine sahip olan gerçek veya tüzel kişiler ya da zikredilen tüm bu
kişilerin asgari % 10 ve üzeri hisseye sahip olduğu veya yönetiminde
bulundukları teşebbüsler tarafından,
- Tüzel kişiliği olmayan teşekkül olması durumunda
bunları idare edenler tarafından
işe başlama bildiriminde bulunulması halinde,
adlarına mükellefiyet tesis edilebilmesi; bunların ve mükellefiyet kaydı re’sen
terkin edilenlerin varsa tüm vergi borçlarının ödenmesi ve teminat verilmesi
şartlarına bağlıdır.
Aynı şartlar, yukarıda sayılanlar dışında olup vergi
inceleme raporlarında münhasıran sahte belge düzenleme fiilinin işlenmesinde
bilfiil bulundukları tespit edilenlerin işe başlama bildiriminde bulunmaları
halinde de geçerlidir.
Bu kapsamda olup işe başlama bildiriminde
bulunanların mükellefiyetleri şartlar yerine getirilmediği takdirde tesis
edilmeyecektir. Şartların yerine getirilmesi halinde ise bu tarih itibarıyla
mükellefiyet tesis edilecektir.
4.1.1 Mükellefiyet Kayıtları Re’sen Terkin Edilen
Gerçek Kişiler İçin Teminat Uygulaması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin birinci fıkrası
hükmüne göre, mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilen mükellefin gerçek kişi
olması ve bu mükelleflerin yeniden mükellefiyet tesis ettirmek için işe başlama
bildiriminde bulunması halinde, maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlar
yerine getirilmeden mükellefiyetleri tesis edilmeyecektir. Buna göre mükellefiyet
kayıtları re’sen terkin edilmiş olan;
- Serbest meslek erbapları,
- Şahıs işletmesi sahipleri,
- Adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları
bu kapsamda değerlendirilecek olup, söz konusu
kişilerin ticari, zirai ve mesleki kazançları nedeniyle mükellefiyet tesis
ettirebilmeleri için tüm vergi borçlarının ödenmiş ve teminat verilmiş olması
gerekmektedir.
Örnek 1: Ticari faaliyeti nedeniyle
Gaziantep Şahinbey Vergi Dairesinin mükellefi olan Bay (A) hakkında vergi
incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen vergi inceleme raporunda, başkaca bir
ticari, zirai ve mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge
düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği, toplam 500.000 TL tutarında
sahte belge düzenlediği ve mükellefiyet kaydının 27/11/2014 tarihi itibarıyla
terkin edilmesi gerektiği tespitine yer verilmiştir. Bunun üzerine vergi
dairesince, Bay (A)’nın mükellefiyet kaydı, raporda belirtilen tarih itibarıyla
re’sen terkin edilmiştir.
Bay (A)’nın, 2017 yılında Ankara Ulus Vergi Dairesine
işe başlama bildiriminde bulunması durumunda, mükellefiyetinin tesis
edilebilmesi için varsa tüm vergi borçlarının ödenmiş ve rapor ile tespit
edilmiş sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’unun (500.000 TL x %10 =
50.000 TL) 2017 yılı için geçerli asgari teminat tutarından az olması nedeniyle
90.000 TL tutarında teminat verilmiş olması gerekmektedir.
4.1.2. Mükellefiyet Kayıtları Re’sen Terkin Edilen
Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekkül İdarecileri İçin Teminat Uygulaması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin birinci fıkrası
hükmüne göre, işe başlama bildirimi alınması üzerine kendisinden maddenin
birinci fıkrasında belirtilen şartları yerine getirmesi istenecekler arasında,
mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilen tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin
idarecileri de bulunmaktadır.
Buna göre, dernek ve vakıflara ait iktisadi
işletmeler gibi mükellefiyeti bulunan ancak ayrı bir tüzel kişiliği olmayan
teşekküllerin münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis
ettirdiğinin tespiti üzerine mükellefiyet kaydının re’sen terkin edilmesi
durumunda, bu teşekküllerin münhasıran sahte belge düzenleme fiilinin işlenmiş
olduğu dönemde idarecisi olan kişilerin işe başlama bildirimlerinin alınması
üzerine, maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlar yerine getirilmeden mükellefiyetleri
tesis edilmeyecektir.
Diğer taraftan, tüzel kişiliği bulunmayan
teşekküllerin mükellefiyetlerinin terkin tarihi itibarıyla bunları idare
edenlerin ticari, zirai veya mesleki bir faaliyetten dolayı mevcut bir
mükellefiyetleri varsa bu mükellefiyetleri veya bu mükellefiyetlerin başka bir
vergi dairesine nakledilmesi nedeniyle bu aşamada kendilerinden maddenin
birinci fıkrasındaki şartları yerine getirmeleri istenmeyecektir. Ancak, mezkûr
kişilerin mükellefiyetleri herhangi bir neden ile terkin edildikten sonra
yeniden mükellefiyet tesis ettirmek için işe başlama bildiriminde bulunmaları
halinde, maddenin birinci fıkrası hükümleri çerçevesinde işlem tesis
edilecektir.
Örnek 2: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiği tespit olunan ve rapora istinaden mükellefiyet
kaydı 30/11/2015 tarihi itibarıyla Ankara Cumhuriyet Vergi Dairesi tarafından
re’sen terkin edilen tüzel kişiliği olmayan mükellef (B) teşekkülünün,
münhasıran sahte belge düzenleme fiilinin işlenmiş olduğu dönemde idarecisi
olan Bay (C)’nin İstanbul Sarıgazi Vergi Dairesine 2017 yılında işe başlama
bildiriminde bulunması halinde, mükellefiyetinin tesis edilebilmesi için Bay
(C)’nin ve (B) teşekkülünün varsa tüm vergi borçlarının ödenmiş ve Bay (C)
tarafından teminat verilmiş olması şarttır.
(B) teşekkülünün mükellefiyetinin terkin tarihi
itibarıyla Bay (C)’nin, ticari, zirai veya mesleki bir faaliyetten dolayı
mevcut bir mükellefiyeti varsa bu mükellefiyeti veya bu mükellefiyetin başka
bir vergi dairesine nakledilmesi nedeniyle bu aşamada birinci fıkrada
belirtilen şartların yerine getirilmesi istenmeyecektir. Ancak, Bay (C)’nin bu
mükellefiyeti herhangi bir neden ile terkin edildikten sonra yeniden mükellefiyet
tesis ettirmek için işe başlama bildiriminde bulunması halinde, maddenin
birinci fıkrası hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilecektir.
4.1.3. Mükellefiyet Kayıtları Re’sen Terkin Edilen
Tüzel Kişiler ile Bunlarla İlişkili Sayılanlar İçin Teminat Uygulaması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin birinci fıkrası
hükmüne göre, mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilen mükellefin tüzel kişi
(ticaret şirketi) olması durumunda bu mükelleflerin, kanuni temsilcilerinin,
yönetim kurulu üyelerinin, asgari % 10 ve üzeri hissesine sahip olan gerçek
veya tüzel kişilerin ya da bu kişilerin asgari % 10 ve üzeri hisseye sahip
olduğu veya yönetiminde bulundukları teşebbüslerin işe başlama bildiriminin
alınması üzerine maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlar yerine
getirilmeden mükellefiyetleri tesis edilmeyecektir.
Ancak ticaret şirketlerinin mükellefiyetlerinin
terkin tarihi itibarıyla bu şirketlerle ilişkili olan kişilerin (kanuni
temsilci, yönetim kurulu üyeleri vd.) ticari, zirai veya mesleki bir faaliyetten
dolayı mevcut bir mükellefiyeti varsa bu mükellefiyetleri veya bu
mükellefiyetlerin başka bir vergi dairesine nakledilmesi nedeniyle bu aşamada
kendilerinden maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartları yerine getirmesi
istenmeyecektir. Bununla birlikte, mezkûr kişilerin mükellefiyetleri herhangi
bir neden ile terkin edildikten sonra yeniden mükellefiyet tesis ettirmek için
işe başlama bildiriminde bulunmaları halinde, maddenin birinci fıkrası
hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilecektir.
Örnek 3: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiği tespit olunan ve rapora istinaden mükellefiyet
kaydı 30/11/2015 tarihi itibarıyla Ankara Cumhuriyet Vergi Dairesi tarafından
re’sen terkin edilen (Ç) Ltd. Şti.’nin, münhasıran sahte belge düzenleme
fiilinin işlenmiş olduğu dönemde % 10 ve üzeri nispette hissedarı olan Bay
(D)’nin İstanbul Sarıgazi Vergi Dairesine 2017 yılında işe başlama bildiriminde
bulunması halinde mükellefiyetinin tesis edilebilmesi için Bay (D)’nin ve (Ç)
Ltd. Şti.’nin varsa tüm vergi borçlarının ödenmiş ve Bay (D) tarafından teminat
verilmiş olması şarttır.
(Ç) Ltd. Şti.’nin mükellefiyetinin terkin tarihi
itibarıyla Bay (D)’nin, ticari, zirai veya mesleki bir faaliyetten dolayı
mevcut bir mükellefiyeti varsa, bu mükellefiyeti veya bu mükellefiyetin başka
bir vergi dairesine nakledilmesi nedeniyle kendisinden bu aşamada birinci
fıkradaki şartları yerine getirmesi istenmeyecektir. Ancak, Bay (D)’nin bu mükellefiyeti
herhangi bir neden ile terkin edildikten sonra yeniden mükellefiyet tesis
ettirmek için işe başlama bildiriminde bulunması halinde, maddenin birinci
fıkrası hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilecektir.
Örnek 4: İstanbul Şişli Vergi Dairesinin
mükellefi olan (E) A.Ş. hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda münhasıran
sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği tespit edilmiş ve
rapora istinaden 30/9/2014 tarihi itibarıyla mükellefiyet kaydı re’sen terkin
edilmiştir.
(E) A.Ş.’nin, münhasıran sahte belge düzenleme
fiilinin işlenmiş olduğu dönemde kanuni temsilcisi olan Bay (F)’nin kendi adına
2017 yılında Erzurum Aziziye Vergi Dairesine mükellefiyet tesis ettirebilmesi
için şahsının ve (E) A.Ş.’nin varsa tüm vergi borçlarının ödenmiş ve teminat
verilmiş olması gerekmektedir.
(E) A.Ş.’nin ortağının 2017 yılında Antalya Üçkapılar
Vergi Dairesine mükellefiyet tesis ettirmek istemesi durumunda ise ortağın
münhasıran sahte belge düzenleme fiilinin işlenmiş olduğu dönemde şirket sermayesinin
asgari % 10’una sahip olup olmadığına bakılarak, sermaye payının % 10 ve üzeri
nispette olması halinde maddenin birinci fıkrası hükümleri çerçevesinde işlem
tesis edilecektir.
Örnek 5: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiği vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen
rapor ile tespit olunan Ankara Ostim Vergi Dairesinin mükellefi (G) Ltd.
Şti.’nin mükellefiyet kaydı, raporda belirtilen 24/6/2014 tarihi itibarıyla
re’sen terkin edilmiştir.
(G) Ltd. Şti.’nin üç gerçek kişi ortağı bulunmakta
olup, Bay (H)’nin ortaklık payı % 90, Bay (I)’nın ortaklık payı % 4 ve Bay
(İ)’nin ortaklık payı % 6’dır. Bay (İ) aynı zamanda şirketin kanuni
temsilcisidir.
Bursa Setbaşı Vergi Dairesi tarafından işe başlama
bildirimi alınan (J) A.Ş.’nin evraklarının tetkikinden, (G) Ltd. Şti.’nin % 4
payla ortağı olan Bay (I)’nın yeni kurulan (J) A.Ş.’nin sermayesinin % 15’ine
sahip olduğu anlaşılmıştır. Bay (I), (G) Ltd. Şti.’nin sermayesinin % 10’undan
azına sahip olduğundan ve (G) Ltd. Şti.’de kanuni temsilci veya yönetim kurulu
üyesi vasfını haiz olmadığından, (J) A.Ş. hakkında madde kapsamında işlem
yapılmayacaktır.
Bay (İ)’nin, (J) A.Ş.’ye %10’dan daha az sermaye
payıyla ortak olması halinde de konu madde kapsamında değerlendirilmeyecektir.
Ancak, Bay (İ)’nin, (G) Ltd. Şti.’deki ortaklık payı
% 6 olmasına rağmen söz konusu şirkette kanuni temsilci olması nedeniyle, (J)
A.Ş.’ye yönetim kurulu üyesi, kanuni temsilci veya asgari % 10 payla ortak
olması halinde, maddenin birinci fıkrasındaki şartlar yerine getirilmeden (J)
A.Ş.’nin mükellefiyeti tesis edilmeyecektir.
4.1.4. Münhasıran Sahte Belge Düzenleme Fiilinin
İşlenmesinde Bilfiil Bulundukları Tespit Edilenler İçin Teminat Uygulaması
Mükellefin başkaca bir ticari, zirai ve mesleki
faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiğini tespit eden raporda, sahte belge düzenleme
fiilinin işlenmesinde bilfiil bulundukları tespit edilen ve raporda açıkça
isimlerine yer verilen kişilerin işe başlama bildiriminde bulunmaları halinde
de maddenin birinci fıkrası hükümleri tatbik edilir.
Örnek 6: Ankara Kızılbey Vergi Dairesi
mükelleflerinden (K) A.Ş. hakkında yapılan vergi incelemesi sonucunda
düzenlenen raporda, mükellefin başkaca bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti
olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenleme faaliyetinde bulunduğu tespiti
üzerine vergi dairesince mükellefiyet kaydı 20/4/2015 tarihi itibarıyla re’sen
terkin edilmiştir. Söz konusu raporda, anılan şirket ile herhangi bir ortaklık
veya idarecilik ilişkisi bulunmayan Bay (L)’nin sahte belge düzenleme
faaliyetinde bilfiil bulunduğu tespit edilmiştir.
Bay (L) tarafından 2017 yılında yapılan işe başlama
bildirimi üzerine adına mükellefiyet tesis edilebilmesi için, (K) A.Ş.’nin ve
Bay (L)’nin varsa tüm vergi borçlarının ödenmiş ve Bay (L)’den teminat alınmış
olması gerekmektedir.
4.1.5. Münhasıran Sahte Belge Düzenleme Fiilinin
Belirli Bir Tarihten Sonra İşlenmeye Başlanmış Olması
Vergi inceleme raporunda münhasıran sahte belge
düzenleme fiilinin, mükellefiyet tesisinden itibaren değil de belirli bir
tarihten sonra işlenmeye başlandığı tespit edilmişse raporda belirtilen bu
tarihten önceki dönemlere ilişkin kanuni temsilciler, yönetim kurulu üyeleri,
asgari % 10 hisseye sahip ortaklar, bunların asgari % 10 ortağı olduğu veya
yönetiminde bulundukları teşebbüsler ile adi ortaklık ortakları ve tüzel
kişiliği olmayan teşekkül idarecileri hakkında birinci fıkra hükümleri tatbik
edilmez.
Örnek 7: 24/9/2013 tarihinde kurulmuş
olan (M) A.Ş. hakkında düzenlenen rapor ile 14/5/2015 tarihinden itibaren
münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla faaliyette bulunduğu tespit edilmiş
ve Bursa İnegöl Vergi Dairesince mükellefiyet kaydı raporda belirtilen tarih
itibarıyla re’sen terkin edilmiştir.
Şirketin kurucu ortaklarından olan Bay (N) % 30’luk
hissesinin tamamını 10/4/2014 tarihinde Bay (O)’ya devrederek şirketten
ayrılmıştır. Dolayısıyla Bay (N)’nin işe başlama bildiriminde bulunması halinde
birinci fıkradaki şartlar aranmadan mükellefiyeti tesis edilecektir.
4.1.6. İşe Başlama Bildiriminde Bulunulması
Gerekmeyen Mükellefiyet Tesisleri
193 sayılı Kanuna göre ticari, zirai ve mesleki
kazançlar dışında gelir elde eden gerçek kişiler, maddenin birinci fıkrasında
sayılanlardan olsalar dahi bu gelirlerinin vergilendirilmesi için işe başlama
bildiriminde bulunmak zorunda olmadıklarından, bu kişiler adına tesis edilecek
gelir vergisi mükellefiyetleri için maddenin birinci fıkra hükümleri
uygulanmaz.
4.1.7. Mükellefiyet Tesis Ettirmeksizin Kayıt Dışı
Faaliyette Bulunduğu Tespit Edilenlerin Durumu
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin birinci
fıkrasında sayılanlardan olup işe başlama bildiriminde bulunması gerekirken,
faaliyetini vergi dairesinin bilgisi dışında sürdürenlerin bu durumlarının
tespiti halinde, bu kişiler hakkında idarece teminat istenmeden mükellefiyete
ilişkin gerekli işlemler tesis ettirilir.
Bu durumda mükellefiyet (Değişik
ibare:RG-28/9/2024-32676) tesisini müteakiben ilgili vergi
dairesi tarafından; (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
altmış gün içerisinde teminat verilmesi ve mükellefiyet kaydı re’sen
terkin edilen mükellefin ve kendilerinin varsa tüm vergi borçlarının ödenmesi,
yazılı olarak talep edilir.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Yazının tebliğ tarihinden itibaren altmış günlük süre içerisinde teminat
verilmemesi halinde mükellefler adına 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci
maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
(Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
Altmış günlük süre sonunda bu şartların yerine getirilmemesi halinde,
mükelleflerin açılmış olan mükellefiyet kayıtları vergi dairesi tarafından
ayrıca terkin edilir.
Mükelleflerin faaliyetlerine devam etmek istemeleri
durumunda, mükellefiyetin tesis edilebilmesi için mükellefiyet kaydı re’sen
terkin edilen mükellefin ve kendilerinin varsa tüm vergi borçları ile teminat (Mülga ibare:RG-28/9/2024-32676) tutarının
ödenmiş olması şarttır.
4.2. Tebliğin (4.1) No.lu Bölümünde Sayılan Gerçek
ve Tüzel Kişiler ile Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküllerle Bağlantılı Olan Adi
Ortaklıkların, Ticaret Şirketlerinin ve Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküllerin
İşe Başlama Bildiriminde Bulunması Halinde Teminat Uygulaması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin ikinci fıkrası
hükmüne göre, maddenin birinci fıkrasında sayılanların şahsen veya doğrudan
mükellefiyet tesis ettirmeyip de işe başlama bildiriminde bulunan;
- Bir adi ortaklığın ortağı,
- Bir ticaret şirketinin kanuni temsilcisi, yönetim
kurulu üyesi, % 10 veya fazlası nispette hissedarı veya
- Tüzel kişiliği olmayan bir teşekkülün idarecisi
sıfatını taşımaları halinde de maddenin birinci
fıkrası hükmü uygulanacaktır.
Buna göre, maddenin birinci fıkrasında sayılanların
ortağı oldukları adi ortaklıkların, kanuni temsilcisi, yönetim kurulu üyesi,
şirket sermayesinin asgari % 10’una sahip oldukları ticaret şirketlerinin veya
idare ettikleri tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin işe başlama bildiriminde
bulunmaları durumunda, bunlar nezdinde mükellefiyet tesis edilebilmesi için,
kendileri ile mükellefiyet kayıtları re’sen terkin edilenlerin, varsa tüm vergi
borçlarının ödenmiş ve teminat verilmiş olması şarttır.
Örnek 8: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
serbest meslek erbabı olarak mükellefiyet tesis ettirdiği vergi incelemesine
yetkili olanlarca düzenlenen rapor ile tespit olunan Bay (Ö)’nün mükellefiyet
kaydı, Ankara Ostim Vergi Dairesince raporda belirtilen 24/6/2014 tarihi
itibarıyla re’sen terkin edilmiştir.
Bursa Nilüfer Vergi Dairesince işe başlama bildirimi
alınan (P) A.Ş.’nin evraklarının tetkikinden, Bay (Ö)’nün, (P) A.Ş.’de en az %
10 ortaklık payının olduğu veya kanuni temsilci/yönetim kurulu üyesi vasfını
haiz bulunduğu tespit edildiğinde, maddenin birinci fıkrasındaki şartları yerine
getirmeden (P) A.Ş.’nin mükellefiyeti tesis edilmeyecektir.
Örnek 9: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiği vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen rapor
ile tespit edilen (R) Ltd. Şti.’nin mükellefiyet kaydı Ankara Kavaklıdere Vergi
Dairesince raporda belirtilen 18/9/2014 tarihi itibarıyla re’sen terkin
edilmiştir.
(R) Ltd. Şti.’nin iki gerçek kişi ortağı bulunmakta
olup, bunlardan Bay (S)’nin ortaklık payı % 70, Bay (Ş)’nin ortaklık payı ise %
30’dur. Ayrıca, Bay (S)’nin Ankara Kızılbey Vergi Dairesinin faal
mükelleflerinden (T) A.Ş.’de 17/9/2013 tarihinden itibaren % 10 ortaklık payı
mevcut bulunmaktadır.
2017 yılında Ankara Ostim Vergi Dairesi tarafından
işe başlama bildirimi alınan (U) Ltd. Şti.’de, (T) A.Ş.’nin % 10 ortaklık payı
bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumda, (U) Ltd. Şti.’nin mükellefiyetinin
tesis edilebilmesi ancak (R) Ltd. Şti.’nin ve (U) Ltd. Şti.’nin varsa tüm vergi
borçlarının ödenmesi ve (U) Ltd. Şti.’nin vereceği teminat ile mümkündür.
Öte yandan, Bay (S)’nin % 10 ortaklık payının
bulunduğu (T) A.Ş. hakkında, keyfiyetin Ankara Kızılbey Vergi Dairesinin
ıttılaına girdiği tarihten itibaren maddenin üçüncü fıkrası kapsamında bu Tebliğin
(4.3) No.lu bölümünde açıklandığı şekilde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
4.3. Tebliğin (4.1) No.lu Bölümünde Sayılan Gerçek
ve Tüzel Kişiler ile Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküllerin; Mükellefiyeti
Bulunan Adi Ortaklık, Ticaret Şirketi ve Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekkül
Ortağı, Kanuni Temsilcisi veya İdarecisi Olması, Bunları Devralması, Kısmen
veya Tamamen Bunlara Devrolunması Halinde Teminat Uygulaması
4.3.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin üçüncü fıkrasında, birinci fıkrada sayılan kişilerin; bir adi
ortaklığın, ticaret şirketinin veya tüzel kişiliği olmayan teşekkülün kanuni
temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, idarecisi, asgari % 10 nispetinde ortağı
olduğunun anlaşılması veya bunları devralması, söz konusu mükellefiyetlerin
kısmen veya tamamen bunlara devrolunması halinde yapılacak işlemler hüküm
altına alınmıştır.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Buna göre, maddenin birinci fıkrasında sayılanlarla ortaklık, yönetiminde
bulunma, devralma, devrolunma keyfiyetinin, faaliyeti devam eden mükellefin
bağlı olduğu vergi dairesinin ıttılaına girmesini müteakiben bu mükellefe
hitaben yazılacak bir yazı ile yazıyı tebellüğ ettiği tarihten itibaren altmış
gün içinde, birinci fıkra hükmüne göre teminat verilmesi ve mükellefiyet kaydı
vergi dairesince re’sen terkin edilmiş olan mükellefin varsa tüm vergi
borçlarının ödenmesi veya aynı süre içerisinde sayılan kişilerin statülerinin
sonlandırılması koşullarından birinin sağlanması istenir.
(Mülga paragraf:RG-28/9/2024-32676)
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
İki seçenekten birinin verilen sürede yerine getirilmemesi halinde, birinci
fıkrada sayılan kişilerin teminat isteme tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş tüm
vergi borçları, mükellef müşterek ve müteselsil sorumlu olmak üzere, bu
kişilerden 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir. Ayrıca 213 sayılı
Kanunun mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası
uygulanır.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Maddede öngörülen statü sona erdirme şartının verilen süreden sonra
gerçekleştirilmesi halinde de müşterek ve müteselsil sorumlu olunan borçların
takibine devam edilir. Ancak, altmış günlük süre içerisinde mezkûr kişilerin
statülerinin sona erdirilmesine yönelik yasal girişimleri başlatmış olan ve bu
durumu muteber vesikalar ile ispat ve tevsik eden mükellefler, bu yasal
girişimler sonucunda birinci fıkra kapsamındaki kişilerin statülerinin sona
erdirilmesi şartıyla, söz konusu borçların takip ve tahsilinde müşterek ve
müteselsil sorumlu tutulmaz.
4.3.2. (Değişik
paragraf:RG-28/9/2024-32676) Üçüncü fıkra kapsamında, söz konusu
kişilerin statülerinin altmış günlük süreden sonra sona erdirilmesi durumunda,
alınmış teminat mükellefin talebi üzerine, maddenin yedinci fıkrasındaki süre
ve şartlar aranmaksızın ve başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla mükellefe
iade olunur.
(Mülga paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Örnek 10: Başkaca bir ticari, zirai ve
mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla
mükellefiyet tesis ettirdiği ve 1.180.000 TL tutarında sahte belge düzenlediği
vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen vergi inceleme raporu ile
tespit edilen (Ü) A.Ş.’nin mükellefiyet kaydı 11/3/2014 tarihi itibarıyla
İstanbul Merter Vergi Dairesince re’sen terkin edilmiştir.
(Ü) A.Ş.’nin kanuni temsilcisi Bay (V)’nin, 12/6/2013
tarihinden itibaren, Konya Selçuk Vergi Dairesi mükellefi (Y) Ltd. Şti.’nin %
15 hisseli ortağı olduğu keyfiyeti 2017 yılı içerisinde Konya Selçuk Vergi
Dairesinin ıttılaına (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
girmesini müteakiben (Y) Ltd. Şti.’ye yazılacak bir yazı ile yazının
tebliğinden itibaren (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
altmış gün içerisinde (Ü) A.Ş.’nin, teminat isteme tarihi itibarıyla var
olduğu anlaşılan 65.000 TL tutarındaki vergi borcunu ödemesi ile 118.000 TL
tutarında teminat vermesi yazılı olarak istenir.
(Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
Altmış günlük süre içerisinde şartların yerine getirilmemesi ve Bay
(V)’nin statüsünün devam ettirilmesi halinde, (Değişik
ibare:RG-28/9/2024-32676) (Y) Ltd. Şti. adına 213 sayılı Kanunun
mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir ve (Ü)
A.Ş.’nin teminat isteme tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş 65.000 TL tutarındaki
vergi borcu müşterek ve müteselsil sorumlu sıfatıyla (Y) Ltd. Şti.’den 6183
sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir.
Diğer taraftan, (Ü) A.Ş.’nin teminat isteme tarihi
itibarıyla tahakkuk etmiş 65.000 TL tutarındaki vergi borcundan kendisinin ve
kanuni temsilcisi Bay (V)’nin 6183 sayılı Kanun uyarınca sorumluluğunun devam
edeceği tabiidir.
4.4. Alınan Teminatların İadesi
4.4.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan haller dolayısıyla
alınan teminatların iadesi hususu, maddenin yedinci fıkrasında düzenlenmiştir.
Söz konusu düzenlemeye göre, birinci, ikinci ve
üçüncü fıkralarda sayılan hallerden dolayı teminat alınmasını takip eden takvim
yılının başından itibaren üç yıl içinde, sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge kullanılması hariç, 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinde
sayılan fiillerden herhangi birinin işlenmediğinin vergi incelemesine yetkili
olanlar tarafından düzenlenecek vergi inceleme raporu ile tespit edilmesi
durumunda, alınmış olan teminat başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla
mükellefe iade edilir.
Teminatın iade edilebilmesi fiillerin işlenmediğinin
tespitine bağlı olduğu için, bu mükellefler hakkında söz konusu üç yılın
sonundan itibaren en geç üç ay içinde bir vergi incelemesi istenilir. Yapılan
inceleme neticesinde üç yılın tamamında, sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge kullanılması hariç, 359 uncu maddede sayılan herhangi bir
fiilin işlenmediği tespitine raporda yer verilmesi halinde, alınmış olan
teminat başkaca vergi borcunun olmaması şartıyla iade edilir. Başkaca vergi
borcunun olması durumunda, bu borç tutarı ödenmeksizin teminat iade edilmez.
4.4.2. Söz konusu inceleme neticesinde
sahte belge düzenleme fiilinin işlendiği tespit edilmişse iki farklı durum
ortaya çıkacaktır. İnceleme raporunda, teminatı gösteren mükellefin başkaca bir
ticari, zirai ve mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge
düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği ve mükellefiyet kaydının
terkin edilmesi gerektiği tespit edilmişse mükellefiyet kaydı vergi dairesince
terkin edilir. Ayrıca, terkin tarihi itibarıyla ödenmemiş vergi borçları ile
işlenmiş olan fiillerden doğan vergi borcu alınan teminattan mahsup edilir. Bu
mahsuptan sonra da artan bir tutarın bulunması durumunda, kalan teminat tutarı
mükellefe iade edilir.
Raporda, fiilin maddenin dördüncü fıkrası kapsamında
olduğu, diğer bir ifadeyle teminatı gösteren mükellefin ticari, zirai ve
mesleki faaliyetinin yanında sahte belge düzenleme fiilini işlediği tespit
edilmişse mükellefin tahakkuk etmiş tüm vergi borçları ile işlenen fiilden
doğan vergi borçları daha evvel alınmış olan teminattan mahsup edilir. Ayrıca
mükelleften maddenin dördüncü fıkrası hükmünce, bu Tebliğin (5.1) No.lu
bölümünde yer alan açıklamalara uygun olarak yeniden teminat göstermesi
istenir. Bu teminatın hesabında mahsup neticesinde kalan teminat tutarı,
istenecek yeni teminat tutarından düşülür. (Mülga
dördüncü ve beşinci cümle:RG-28/9/2024-32676) (Ek cümle:RG-28/9/2024-32676) Teminatın
gösterilmemesi halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci
maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
4.4.3. Maddenin yedinci fıkrasında yer
alan “üç” yıllık süre tamamlanmadan mükellefin faaliyetini terk etmesi
durumunda bu mükellef, mükellefiyet kaydının terkin tarihinden itibaren en geç
üç ay içinde vergi incelemesine sevk edilir. Sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge kullanılması hariç, 359 uncu maddede sayılan fiillerden
herhangi birinin işlenmediğinin vergi incelemesine yetkili olanlar tarafından
düzenlenecek vergi inceleme raporu ile tespit edilmesi durumunda, alınmış olan
teminat başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla mükellefe iade edilir. Vergi
borcu varsa teminat tutarından öncelikle bu borç mahsup edilir. Yapılan
inceleme neticesinde de bir vergi tarh edilmesi durumunda, kalan teminat tutarı
mükellefin tahakkuk edecek vergi borçlarından mahsup edilmek üzere bekletilir.
Yapılacak mahsup sonrasında artan bir tutarın bulunması durumunda kalan teminat
tutarı mükellefe iade olunur.
Teminatın iadesinden sonra, bu kapsamdaki
mükelleflerin üç yıllık süre içinde veya sonrasında yeniden işe başlama
bildiriminde bulunmaları halinde, teminat isteme işlemleri tekrar yapılır.
Maddede belirtilen şartları yerine getirenlerin mükellefiyetleri vergi
dairesince yeniden tesis edilir. Bu durumda, teminat alınmasını takip eden
takvim yılının başından başlamak üzere üç yıl tamamlandıktan sonra en geç üç ay
içinde mükellef yeniden vergi incelemesine sevk edilir ve bu Tebliğin (4.4.1)
ve (4.4.2) No.lu bölümlerinde açıklandığı şekilde işlem yapılır.
4.5. 3568 Sayılı Kanun Kapsamında Faaliyette
Bulunan Meslek Mensuplarının Durumu
4.5.1. 3568 Sayılı Kanun Kapsamında Faaliyette
Bulunan Meslek Mensuplarının Tebliğin (4.1) No.lu Bölümünde Sayılan Fiillere
İştirak Etmesi Halinde Ceza ve Teminat Uygulaması
4.5.1.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin beşinci fıkrasında, 3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan
meslek mensupları hakkında tesis edilecek işlemlere ilişkin hükümlere yer
verilmiştir.
Bu hükümlere göre, mükellefiyet kayıtları re’sen
terkin edilenlerin münhasıran sahte belge düzenleme fiillerine iştirak ettiği
inceleme raporu ile tespit edilen meslek mensupları hakkında üç yıl süreyle
geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulanacaktır. Meslek
mensubu hakkında geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezasının
uygulanabilmesi için, münhasıran sahte belge düzenleme fiiline iştirak
nedeniyle kendisi adına 213 sayılı Kanunun 344 üncü maddesinin ikinci fıkrasına
göre kesilen vergi ziyaı cezasının kesinleşmesi şarttır.
Meslek mensubunun iştirak fiilinin kesinleşmesi
halinde, bu durum (Mülga ibare:RG-28/9/2024-32676)
defterdarlıklarca Başkanlığa bildirilir. Başkanlık, meslek mensubu hakkında söz
konusu ceza işleminin uygulanması için meslek mensubunun bağlı bulunduğu odaya
bildirim yapar.
Başkanlık tarafından yapılan bildirimin oda
kayıtlarına girdiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde ilgili meslek
mensubuna üç yıl süreyle geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası
verilir ve cezanın verildiği bu tarih üç yıllık sürenin başlangıç tarihi olarak
kabul edilir. Bu karar üç iş günü içerisinde Başkanlık, TÜRMOB, meslek mensubu
ve meslek mensubunun bağlı olduğu vergi dairesine bildirilir.
Meslek mensubu hakkında üç yıl süreyle geçici olarak
mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulamasında bu Tebliğ ile düzenleme
yapılmayan hallerde, 31/10/2000 tarihli ve 24216 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
Disiplin Yönetmeliğinin 12 nci maddesi hükümleri uygulanır.
4.5.1.2. Hakkında üç yıl süreyle geçici
olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulanan meslek mensubunun sürenin
sonunda mesleki faaliyetine tekrar devam etmek istemesi halinde, bağlı olacağı
vergi dairesine işe başlama bildiriminde bulunması gerekir. İşe başlama bildiriminin
alınması üzerine, vergi dairesi mükellefiyet tesis işlemlerini genel usuller
çerçevesinde gerçekleştirir.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Ayrıca, işe başlama bildiriminin alındığı tarihten itibaren bir ay içinde vergi
dairesi tarafından hazırlanacak bir yazı ile yazının tebellüğünden itibaren
altmış gün içerisinde meslek mensubundan teminat göstermesi istenir. Teminatın
süresinde gösterilmemesi halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
4.5.1.3. Hakkında üç yıl süreyle geçici
olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulanan meslek mensubunun cezanın
tatbiki müddetince, 3568 sayılı Kanunun “Mesleğin konusu” başlıklı 2 nci
maddesi kapsamında olmamak şartıyla faaliyette bulunması mümkündür. Söz konusu
faaliyetler için tesis edilecek mükellefiyet nedeniyle 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesi hükümleri uygulanmayacaktır.
4.5.2. Tebliğin (4.5.1) No.lu Bölümüne Göre Alınan
Teminatın İadesi
4.5.2.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin sekizinci fıkrasında, 3568 sayılı Kanuna göre faaliyette bulunan
meslek mensuplarından maddenin beşinci ve altıncı fıkralarına göre alınan
teminatla ilgili yapılacak işlemler hüküm altına alınmıştır.
4.5.2.2. Mükellefiyet kayıtları re’sen
terkin edilenlerin münhasıran sahte belge düzenleme fiiline iştirak etmeleri
nedeniyle meslek mensuplarından teminatın Tebliğin (4.5.1) No.lu bölümünde
açıklanan şekilde alınmasını takip eden takvim yılının başından itibaren beş
yıl içinde, başkaca bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti olmadığı halde
münhasıran sahte belge düzenleme veya mevcut faaliyetin yanında sahte belge
düzenleme fiillerinin işlendiğinin ya da bu fiillere iştirak edildiğinin tespit
edilmemiş olması halinde, başkaca vergi borcu bulunmaması şartıyla, meslek
mensubundan alınan teminat iade edilir.
4.5.2.3. Meslek mensuplarına söz konusu
teminatın iade edilmesi için yukarıda belirtilen fillerin işlenmediğinin
tespiti amacıyla özel bir inceleme yapılmayacaktır. Ancak, teminat alınmasını
takip eden takvim yılının başından itibaren beş yıl içinde bir tespit olması
durumunda, tespit edilen yeni fiil;
- Münhasıran sahte belge düzenleme fiiline iştirak
şeklinde ise konunun Başkanlıkça meslek mensubunun bağlı bulunduğu odaya
bildirilmesi üzerine, yapılan bildirimin oda kayıtlarına girdiği tarihten
itibaren beş iş günü içerisinde meslek mensubu hakkında meslekten çıkarma
cezası tatbik edilir. Bu karar üç iş günü içerisinde Başkanlık, TÜRMOB, meslek
mensubu ve meslek mensubunun bağlı olduğu vergi dairesine bildirilir,
- Mevcut faaliyet yanında sahte belge düzenleme
fiiline iştirak şeklinde ise bu Tebliğin (5.3.1) No.lu bölümünde yer alan
açıklamalara göre işlem tesis edilerek meslek mensubundan yeniden teminat
istenir.
4.5.2.4. Meslek mensubu hakkında
meslekten çıkarma cezasının uygulanması, söz konusu meslek mensubunun işlemiş
olduğu iştirak fiili nedeniyle kendisi hakkında 213 sayılı Kanunun 344 üncü
maddesinin ikinci fıkrasına göre kesilen vergi ziyaı cezasının kesinleşmesine
bağlı olduğundan, iştirak nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezası kesinleşen
meslek mensuplarının bilgisi, meslekten çıkarma cezasının uygulanmasını
sağlamak üzere meslek mensubunun bağlı bulunduğu odaya bildirim yapılabilmesi
için, (Mülga ibare:RG-28/9/2024-32676) defterdarlıklarca
Başkanlığa gönderilir.
4.5.2.5. Geçici olarak mesleki
faaliyetten alıkonulanlar ile meslekten çıkarılanlar bu yasakların gereklerini
derhal yerine getirecek olup, bu gerekleri yerine getirmeyenler hakkında ilgili
odalar veya TÜRMOB tarafından Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda
bulunulur.
4.5.2.6. Meslek mensubu hakkında
meslekten çıkarma cezası uygulamasında bu Tebliğ ile düzenleme yapılmayan
hallerde Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
Disiplin Yönetmeliğinin 12 nci maddesi hükümleri uygulanır.
5. Mevcut Faaliyet Yanında Sahte Belge
Düzenlenmesi Halinde Teminat Uygulaması
5.1. Mevcut Faaliyetinin Yanında 213 Sayılı
Kanunun 359 uncu Maddesinde Yer Alan Sahte Belge Düzenleme Fiilini İşleyenler
İçin Teminat Uygulaması
5.1.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin dördüncü fıkrasında, mükellefiyet kayıtları re’sen terkin
edilenlerden olmayan, ticari, zirai ve mesleki faaliyeti bulunan ancak bu
faaliyetlerinin yanında sahte belge düzenleme fiilini de işleyen mükelleflerle
ilgili teminat uygulaması hüküm altına alınmıştır.
5.1.2. Mezkûr mükelleflerden teminat
istenebilmesi için iki temel şartın gerçekleşmesi gerekmektedir. Bunlardan
birincisi, sahte belge düzenleme fiilinin işlendiğinin, mükellef nezdinde
yürütülen vergi incelemesi neticesinde düzenlenen raporla tespit edilmiş
olması; ikincisi ise tarh edilen vergi ile kesilen cezaların kesinleşmiş
olmasıdır.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Şartların gerçekleşmesi halinde, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi,
kesinleşmenin ıttılaına girmesini müteakiben mükellefe tebliğ edeceği bir
yazıyla, yazının tebellüğünden itibaren altmış günlük süre içerisinde teminat
göstermesini ister. Teminatın süresinde gösterilmemesi halinde mükellef
hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel
usulsüzlük cezası kesilir.
5.1.3. Maddenin dördüncü fıkrası hükmüne
göre, teminat isteme aşamasına gelmeden, örneğin vergi inceleme raporu üzerine
yapılan tarhiyata karşı idari yargı merciinde açılan davanın kesinleşmesinden
önceki bir aşamada mükellefin faaliyetini terk etmiş olması durumunda,
mükelleften bu aşamada teminat istenilmez.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Ancak, söz konusu mükellefin bilahare işe başlama bildiriminde bulunması
halinde, ilgili vergi dairesi tarafından işe başlama bildiriminin alınmasını
müteakiben, sahte belge düzenleme fiili nedeniyle yapılan tarhiyatın
kesinleşmiş olması şartıyla, alınması gereken teminat mükelleften istenir.
Teminatın süresinde gösterilmemesi halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun
mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
Örnek 11: Adana Ziyapaşa Vergi Dairesi
mükellefi (Z) Ltd. Şti. hakkında düzenlenen 22/5/2016 tarihli vergi inceleme
raporunda, bu mükellefin ticari faaliyeti yanında 1.500.000 TL tutarında sahte
belge düzenleme fiilini işlediği tespit edilmiş ve bağlı olduğu vergi
dairesince raporda önerilen tarhiyata ilişkin olarak düzenlenen vergi/ceza
ihbarnameleri 12/1/2017 tarihinde mükellefe tebliğ edilmiştir. (Z) Ltd. Şti.
yapılan tarhiyat ve kesilen cezaları dava konusu yapmış ve tarhiyat ile cezalar
2017 yılı içerisinde kesinleşmiştir. Söz konusu tarhiyat ve cezaların
kesinleştiği bilgisi 2017 yılı içinde mezkûr vergi dairesinin ıttılaına
girmiştir.
Bu durumda, ilgili vergi dairesi kesinleşmenin
ıttılaına (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
girmesini müteakiben, düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam
tutarın % 10’u olan 150.000 TL tutarında teminat göstermesini (Z) Ltd. Şti.’den
ister.
Dava konusu tarhiyatta mahkemenin, düzenlenen
belgelerin tamamının değil de belli bir kısmının sahte olduğuna karar vermesi
durumunda, vergi dairesince bu tutar dikkate alınarak işlem tesis edilir.
Dava konusu edilmeden kesinleşen tarhiyatlar
bakımından da teminat ancak tarhiyatın kesinleşmesi sonrasında istenecektir.
5.2. Alınan Teminatların İadesi
5.2.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan haller dolayısıyla alınan teminatların
iadesi hususu da maddenin yedinci fıkrasında düzenlenmiştir.
Buna göre alınan teminatlarla ilgili olarak,
teminatın alındığı tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren beş yıl
içerisinde, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılması
hariç olmak üzere, 359 uncu maddede sayılan fiillerden herhangi birinin
işlendiğinin tespit edilmemesi halinde, teminat başkaca vergi borcu bulunmaması
şartıyla mükellefe iade edilir.
Bu durumda, teminatın iade edilmesi fiillerin
işlenmemesine bağlı olmakla beraber bu fiillerin işlenmediğinin tespiti için
özel olarak bir inceleme yapılmayacaktır. Ancak, mükellef hakkında yürütülen
diğer incelemeler sonucunda mükellefin 359 uncu maddede sayılan sahte belge
düzenleme fiillerini işlediği tespit edilirse;
- Fiil, maddenin birinci fıkrası kapsamında ise
mükellefiyet terkin edilir, terkin tarihi itibarıyla ödenmemiş vergi borçları
ile işlenmiş olan fiilden doğan vergi borcu alınan teminattan mahsup edilir,
artan tutar mükellefe iade edilir.
(Değişik bent:RG-28/9/2024-32676)
- Fiil, maddenin dördüncü fıkrası kapsamında ise vergi borçları ile işlenen
fiilden doğan vergi borçları alınan teminattan mahsup edilir, ayrıca
mükelleften mezkûr fıkra hükmünce yeniden teminat istenir. Bu teminatın
hesabında mahsup neticesinde kalan teminat tutarı istenecek yeni teminat
tutarından düşülür. Teminatın süresinde gösterilmemesi halinde mükellef
hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel
usulsüzlük cezası kesilir.
5.2.2. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin yedinci fıkrasındaki “beş” yıllık süre tamamlanmadan mükellefin
faaliyetini terk etmesi durumunda, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı
belge kullanılması hariç olmak üzere, 359 uncu maddede sayılan fiillerden
herhangi birinin işlendiğinin tespit edilmemesi durumunda, teminat başkaca
vergi borcu bulunmaması şartıyla mükellefe iade edilir. Ancak, vergi borcu
varsa teminat tutarından bu borç mahsup edilir. Yapılan mahsup sonrasında artan
bir tutarın bulunması durumunda, kalan teminat tutarı mükellefe iade olunur.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Teminatın iadesinden sonra beş yıllık süre içinde veya sonrasında yeniden işe
başlanması halinde bu kişilerin mükellefiyeti idarece teminat istenmeden
açılır. Ancak, ilgili vergi dairesi tarafından işe başlama bildiriminin
alınmasını müteakiben hazırlanacak bir yazı ile yazının tebellüğünden itibaren
altmış gün içerisinde mükelleften teminat göstermesi istenir. Teminatın
süresinde gösterilmemesi halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
Alınmış olan teminatın iadesi ile ilgili olarak bu
Tebliğin (5.2.1) No.lu bölümünde açıklandığı şekilde işlem yapılır.
5.3. 3568 Sayılı Kanun Kapsamında Faaliyette
Bulunan Meslek Mensuplarının Durumu
5.3.1. 3568 Sayılı Kanun Kapsamında Faaliyette
Bulunan Meslek Mensuplarının Maddenin Dördüncü Fıkrasında Sayılan Fiile İştirak
Etmesi Halinde Teminat Uygulaması
5.3.1.1. 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin altıncı fıkrası, 3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan
meslek mensuplarının maddenin dördüncü fıkrasında hüküm altına alınan,
mükellefiyet kayıtları re’sen terkin edilenlerden olmayan, ticari, zirai,
mesleki faaliyeti bulunan ancak bu faaliyetlerinin yanında sahte belge
düzenleme fiilini işleyen mükelleflerin sahte belge düzenleme fiillerine iştirak
durumunu düzenlemektedir.
5.3.1.2. Söz konusu fiillere iştirak
ettiği inceleme raporu ile tespit olunan ve kendisi hakkında 213 sayılı Kanunun
344 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre kesilen vergi ziyaı cezası kesinleşen
meslek mensuplarından, vergi dairesi tarafından kesinleşmenin ıttılaına
girmesinden itibaren bir ay içerisinde gönderilecek bir yazıyla, yazının
tebellüğünden itibaren (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
altmış günlük süre içerisinde teminat göstermesi istenir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:RG-28/9/2024-32676)
(Ek cümle:RG-28/9/2024-32676) Teminatın
süresinde gösterilmemesi halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
5.3.1.3. Maddenin dördüncü fıkrasında
sayılan fiile iştirak ettiği inceleme raporu ile tespit edilen ve bu durumu
kesinleşen meslek mensupları hakkında ayrıca Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik
ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği’nde belirtilen usul ve
esaslar çerçevesinde işlem yapılabilecektir.
5.3.2. Tebliğin (5.3.1) No.lu Bölümüne Göre Alınan
Teminatın İadesi
5.3.2.1. Tebliğin (5.3.1) No.lu bölümünde
açıklanan şekilde meslek mensuplarından teminatın alınması halinde de teminatın
alındığı yılı takip eden takvim yılının başından itibaren beş yıl içinde,
başkaca bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte
belge düzenleme veya mevcut faaliyetin yanında sahte belge düzenleme
fiillerinin işlendiğinin veya bu fiillere iştirak edildiğinin tespit edilmemiş
olması halinde, başkaca vergi borcu bulunmaması şartıyla meslek mensubundan
alınan teminat iade edilir.
5.3.2.2. Söz konusu meslek mensuplarına
teminatın iade edilmesi veya bunlardan yeniden teminat istenmesi ile meslek
mensupları hakkında meslekten çıkarma cezası uygulaması hususlarında bu
Tebliğin (4.5.2.3), (4.5.2.4), (4.5.2.5) ve (4.5.2.6) No.lu bölümlerinde yer
verilen usul ve esaslara uyularak işlem yapılır.
6. Vergi Borcu Tutarının Alınan Teminat Tutarının
%10’unu Aşması
6.1. 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin
dokuzuncu fıkrası uyarınca; kendisinden teminat alınmış olan mükelleflerin,
teminatın alındığı tarihten sonra tahakkuk eden ve süresinde ödenmeyen vergi
borçlarının tutarı, alınan teminat tutarının %10’unu aşması halinde, teminat
paraya çevrilerek 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesine göre mükelleflerin vergi
borçlarına mahsup edilir.
6.2. İlgili vergi daireleri, yukarıda
belirtilen mahsup işleminin (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
tamamlanmasını müteakiben hazırlanacak bir yazı ile mükelleflerden eksik
kalan teminat tutarını (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676)
altmış gün içerisinde tamamlamasını ister.
(Değişik paragraf:RG-28/9/2024-32676)
Teminatın tamamlanmaması halinde mükellef hakkında 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
7. Teminat Tutarının Belirlenmesi (Değişik:RG-28/9/2024-32676)
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinde yer alan ve her
yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen tutarlar arasında kalmak üzere,
düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim
Vergisi gibi diğer tüm vergiler dâhil toplam tutarın %10’unun teminat olarak
istenmesi gerekmektedir.
8. 213 Sayılı Kanunun 153/A Maddesinin Birinci
Fıkrası Kapsamına Girenler ile 359 uncu Maddesinde Sayılan Fiilleri
İşleyenlerin Duyurulması
213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin on ikinci
fıkrasında, maddenin birinci fıkrasında sayılanlar ile sahte veya muhteviyatı
itibarıyla yanıltıcı belge kullanılması hariç, söz konusu Kanunun 359 uncu
maddesinde sayılan fiilleri işleyenlerin Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara
göre duyurulacağı, bu kapsamda yapılan duyuruların vergi mahremiyetinin ihlâli
sayılmayacağı, ayrıca fiil tüzel kişilik veya tüzel kişiliği olmayan teşekkül
bünyesinde işlenmişse bunların da duyurulacağı hükme bağlanmıştır.
Bu yetkiye istinaden 213 sayılı Kanunun 153/A
maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar ile sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge kullanılması hariç, mezkûr Kanunun 359 uncu maddesinde sayılan
fiilleri işleyenlerin Başkanlık internet vergi dairesinde ilan
edilmesi/sorgulanması uygun bulunmuştur.
Buna göre, 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin
birinci fıkrasında sayılanların ilan edilmesinde, bunları söz konusu maddenin
birinci fıkrası kapsamına alan münhasıran sahte belge düzenleme fiili nedeniyle
yapılacak tarhiyatların ve kesilecek cezaların kesinleşmesi gerekmektedir. Aynı
şekilde, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılması hariç,
213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinde sayılan fiilleri işleyenlerin ilan
edilmesinde de işlenen bu fiiller nedeniyle yapılacak olan tarhiyatların ve
kesilecek cezaların kesinleşmesi şartı aranacaktır.
9. Teminat Uygulamasına İlişkin Diğer Hususlar
9.1. 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin
uygulanması bakımından, maddenin yürürlüğe girdiği 11/4/2013 tarihinden sonraki
dönemler için maddenin öngördüğü fiillerin işlendiğini tespit eden vergi
inceleme raporları dikkate alınır. Ancak münhasıran sahte belge düzenlemek
amacıyla mükellefiyet tesis edildiğine ve bu fiile iştirak edildiğine yönelik
tespitler bakımından söz konusu fiillerin işlenmesine 11/4/2013 tarihinden önce
başlanıp bu tarihten sonra devam edilmesi durumunda da madde hükümleri tatbik
edilecektir.
9.2. 213 sayılı Kanunun 153/A maddesi
kapsamında kesinleşmeden maksat, tarh edilen vergi ile kesilen cezaların idari
yargı mercileri nezdinde dava konusu yapılmaması veya dava konusu edilmesi
neticesinde tüm olağan kanun yollarının tüketilmesiyle uygun bulunmak suretiyle
kesinleşmesidir.
9.3. 213 sayılı Kanunun 153/A maddesinin
uygulaması ile ilgili olarak vergi dairesince mükelleflere gönderilecek
yazıların mezkûr Kanunun tebligata dair hükümlerine göre tebliğ edilmesi
gerekmektedir.
9.4. 213 sayılı Kanunun 153/A maddesine
göre teminat istenmesinin işe başlama bildirimine bağlandığı hallerde,
bildirimde belirtilen işe başlama tarihinde geçerli olan; vergi dairesinin
ıttılaına girmesine bağlandığı hallerde ise ıttıla tarihinde geçerli olan
teminat tutarı dikkate alınır. (Değişik ikinci cümle:RG-28/9/2024-32676)
Kanuni tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır.
9.5. Vergi incelemesine yetkili olanlar,
münhasıran sahte belge düzenlenmesine ilişkin tespitleri nedeniyle düzenleyecekleri
raporlara, örneği ekli “VUK 153/A Maddesi Kapsamında Takip Edileceklere İlişkin
Bilgi Formu”nu (EK 1) eklerler.
Bu Tebliğ ile getirilmiş olan, vergi incelemesine
yetkili olanlarca düzenlenmesi gereken “VUK 153/A Maddesi Kapsamında Takip
Edileceklere İlişkin Bilgi Formu” muhteviyatında değişiklik yapmaya Başkanlık
yetkilidir.
10. Geçiş Süreci (Ek:RG-28/9/2024-32676)[1]
Anayasa Mahkemesinin 22/3/2023 tarihli ve E:2022/108, K:2023/55 sayılı
Kararının yürürlüğe girdiği 20/4/2024 tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş olmakla
birlikte anılan Kararın uygulanmasına istinaden teminat alacak tahakkukları
terkin edilen veya aynı tarih itibarıyla tahakkuk ettirilmesi gerekirken henüz
teminat alacağı tahakkuk ettirilmemiş mükelleflere yönelik, bu bölümü ihdas
eden Tebliğin yayımlandığı tarihten itibaren bir ay içinde vergi dairesi
tarafından mükellefe hitaben yazılacak bir yazı ile altmış gün içinde 213
sayılı Kanunun 153/A maddesinin ilgili fıkrası kapsamındaki yükümlülüklerin
yerine getirilmesi istenir.
Teminatın süresinde gösterilmemesi halinde mükellefler hakkında 213 sayılı
Kanunun mükerrer 355 inci maddesinde öngörülen özel usulsüzlük cezası kesilir.
11. Yürürlük
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
12. Yürütme
Bu Tebliğ hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız.
[1]
28/9/2024 tarihli ve 32676 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliğ
değişikliği ile 10 uncu bölüm eklenmiş ve diğer bölümler buna göre teselsül
ettirilmiştir.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.