VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 459)
1. Giriş
Vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayı, belli
kurumların kayıt ve belgeleri yardımıyla tespit etmek ve böylece kayıt dışılığı
önlemek amacı doğrultusunda tahsilat ve ödemelerde tevsik zorunluluğu
getirilmesi bu Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.
2. Yetki
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde Maliye
Bakanlığına mükelleflere (Ek
ibare:RG-18/10/2024-32696) ve mükellef olmayanlara
muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini bankalar, benzeri finans
kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri
zorunluluğunu getirme ve bu zorunluluğun kapsamını ve uygulamaya ilişkin usul
ve esaslarını belirleme yetkisi verilmiştir.
Vergi Usul Kanununun yukarıda belirtilen hükmünün
Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yapılan düzenlemeler aşağıda yer
almaktadır.
3. Tanımlar
Bu Tebliğde geçen;
a) Aracı finansal kurum: Bu Tebliğ uygulaması
bakımından tahsilat ve ödemelere aracılık eden 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanununda tanımlanan bankayı, 29/6/2013 tarihli ve 6493
sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve
Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme
kuruluşlarını ve 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa göre
kurulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketini,
b) Ödeme: Nakit ve her an kullanıma hazır banka
varlığından oluşan ödeme mevcudundaki azalışı,
c) Tahsilat: Nakit ve her an kullanıma hazır banka
varlığından oluşan ödeme mevcudundaki artışı,
ç) Tevsik zorunluluğu kapsamında olanlar: Bu Tebliğ
uygulaması bakımından, Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinin birinci fıkrası
kapsamında fatura almak zorunda olan birinci ve ikinci sınıf tüccarları,
serbest meslek erbabını, kazançları basit usulde tespit olunan tüccarları,
defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçileri, vergiden muaf esnafı, (Ek ibare:RG-18/10/2024-32696) mükellef
olmayanları,
d) (Değişik:RG-18/10/2024-32696)
Mükellef olmayanlar: Bu Tebliğ uygulaması bakımından, Vergi Usul Kanununun 232
nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında fatura almak zorunda olan birinci ve
ikinci sınıf tüccar, serbest meslek erbabı, kazançları basit usulde tespit
olunan tüccar, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçi, vergiden muaf esnaf
dışında kalanları,
ifade eder.
4. Tevsik Zorunluluğunun Kapsamı ve Tutarı
4.1. Kapsam ve Tutar
(Değişik
paragraf:RG-18/10/2024-32696) Tevsik zorunluluğu kapsamında
olanların (mükellef olmayanların kendi aralarında yapacakları işlemler hariç
olmak üzere) yapacakları, (Değişik ibare:RG-30/11/2024-32738) 30.000
TL’yi aşan tutardaki her türlü tahsilat ve ödemelerini aracı finansal kurumlar
kanalıyla yapmaları ve bu tahsilat ve ödemeleri söz konusu kurumlarca
düzenlenen belgeler ile tevsik etmeleri zorunludur.
Bu kapsamda örneğin;
- Her türlü mal teslimi veya hizmet ifasına ilişkin
tahsilat ve ödemelerin,
- Avans, depozito, pey akçesi gibi suretlerle
yapılacak tahsilat ve ödemelerin,
- İşletmelerin kendi ortakları ve/veya diğer gerçek
ve tüzel kişilerle yaptığı her türlü tahsilat ve ödemelerin
belirlenen haddi aşması durumunda, aracı finansal kurumlar
kanalıyla yapılması ve bu işlemlerin söz konusu kurumlarca düzenlenen belgeler
ile tevsik edilmesi zorunludur.
(Ek paragraf:RG-9/6/2017-30091)(1) Tevsik
zorunluluğu kapsamında olanlardan araç kiralama faaliyeti ile uğraşanların
vermiş oldukları motorlu kara taşıtı ve motorlu kara aracı (13/10/1983 tarihli
ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile 18/7/1997 tarihli ve 23053
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğine
göre tescile yetkili kuruluşlarca kayıt ve tescil edilmesi zorunlu olmayan
taşıt ve araçlar hariç) kiralama hizmetlerine ilişkin tahsilat ve ödemelerin
ise yukarıda belirtilen hadle sınırlı kalınmaksızın, aracı finansal kurumlar
tarafından düzenlenen belgeler ile tevsik edilmesi zorunludur.
(Ek
paragraf:RG-18/10/2024-32696) Bu zorunluluk kapsamında,
mükellef olmayanlar da, tevsik zorunluluğu kapsamında olanlardan yapacakları
alımlarına ilişkin (Değişik ibare:RG-30/11/2024-32738) 30.000
TL’yi aşan tahsilat ve ödemelerini aracı finansal kurumlar kanalıyla
yapacaklardır.
Örnek: Kamu kurumunda memur
olarak çalışan Bay (A) evinde kullanmak üzere, beyaz eşya perakende ticareti
ile uğraşan (B) Ltd. Şti.’nden (Değişik ibare:RG-30/11/2024-32738) 35.000
tutarında bir buzdolabı satın almıştır. Söz konusu buzdolabının tutarı (Değişik
ibare:RG-30/11/2024-32738) 30.000 TL’lik haddi aştığından bu işleme
ait tahsilat ve ödemenin aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması
gerekmektedir. Söz konusu tahsilat ve ödemede tevsik zorunluluğuna uyulmaması
durumunda memur Bay (A) ve (B) Ltd. Şti.’ye ayrı ayrı ceza uygulanacaktır.
(Ek
paragraf:RG-18/10/2024-32696) Tevsik zorunluluğu kapsamındaki
ödemelerin tahsilatı yapanın hesabına, bizzat aracı finansal kurumların
şubelerine gidilmek ve işleme ait açıklamalara da yer verilmek suretiyle
gerçekleştirilmesi durumunda, tevsik zorunluluğuna uyulmuş sayılacaktır.
Örnek: Herhangi bir banka hesabı
veya kredi kartı bulunmayan Bay (C), mobilya perakende ticareti ile uğraşan (D)
Ltd. Şti.’den (Değişik ibare:RG-30/11/2024-32738) 45.000 TL
tutarında bir masa satın almıştır. Bay (C) söz konusu ödemeyi gerçekleştirmek
için (D) Ltd. Şti.’nin hesabının bulunduğu bankanın bir şubesine gitmiş, işleme
ait açıklamalara yer vermek ve karşılığında banka dekontu almak suretiyle
ödemeyi yerine getirmiştir. Bu durumda tevsik zorunluluğuna uyulmuş sayılacak
ve Bay (C) ile (D) Ltd. Şti.’ne ceza uygulanmayacaktır.
Örnek: Herhangi bir banka hesabı
veya kredi kartı bulunmayan Bay (E), cep telefonu perakende ticareti ile
uğraşan Bay (F)’den (Değişik ibare:RG-30/11/2024-32738) 90.000 TL
tutarında bir cep telefonu satın almıştır. Bay (E) söz konusu cep telefonunun
bedelini işlem anında nakit olarak Bay (F)’ye ödemiştir. Bay (F) ise söz konusu
tutarı banka şubesine giderek kendi hesabına yatırmıştır. Bu durumda tevsik
zorunluluğuna uyulmamış olacak ve Bay (E) ile Bay (F)’ye ayrı ayrı ceza
uygulanacaktır.
4.1.1. Aynı Günde Aynı Kişi veya Kurumlarla
Yapılan İşlemler
Aynı günde aynı kişi veya kurumlarla yapılan
işlemlerin toplam tutarının bu Tebliğin (4.1.) bölümünde belirlenen haddi
aşması durumunda, işlemlerin her biri işlem bazında belirlenen haddin altında
kalsa bile, aştığı işlemden itibaren işleme konu tahsilat ve ödemelerin de
aracı finansal kurumlar aracılığıyla yapılması zorunludur.
Örnek: (Değişik:RG-30/11/2024-32738) Tevsik
zorunluluğu kapsamında olan (AB) A.Ş., aynı gün içerisinde (VY) Ltd. Şti.’nden
sırasıyla 10.000 TL, 10.000 TL, 8.000 TL ve 3.000 TL tutarında ayrı ayrı mal
alımları gerçekleştirmiştir. Tevsik zorunluluğu kapsamında olan (AB) A.Ş.’nin
(VY) Ltd. Şti.’nden aynı günde yaptığı mal alımları toplamı 3.000 TL’lik alımla
30.000 TL’lik haddi aştığından, son işleme ait tahsilat ve ödemelerin tevsik
zorunluluğu kapsamında aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması
gerekmektedir.
Söz konusu tahsilat ve ödemelerde tevsik
zorunluluğuna uyulmaması durumunda (AB) A.Ş. ile (VY) Ltd. Şti.’ne ayrı ayrı
ceza uygulanacaktır.
4.1.2. Kısım Kısım Yapılan Tahsilat ve Ödemeler
Tahsilat ve ödemeye konu işlem tutarının tevsik
zorunluluğu kapsamında bu Tebliğin (4.1.) bölümünde belirlenen haddi aşması
halinde, bedelin farklı tarihlerde kısım kısım ödenmesinde işlemin toplam
tutarı dikkate alınacak ve her bir tahsilat ve ödeme, tevsik zorunluluğu
kapsamında aracı finansal kurumlar kanalıyla gerçekleştirilecektir.
Örnek: (Değişik:RG-30/11/2024-32738) Avukatlık
mesleğini icra eden mükellef (T), (K) A.Ş.’ye bir yıl süreyle vereceği hukuk
danışmalığı hizmeti karşılığında 160.000 TL alacaktır. Aralarındaki anlaşma
gereği (K) A.Ş., hizmet bedelini 15.000 TL’lik taksitler halinde ödeyecektir.
Bu durumda serbest meslek makbuzunun, taksitlerin ödendiği tarihlerde 15.000 TL
üzerinden düzenlenmesi tevsik zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak, sözleşmenin
toplam tutarı belirlenen haddi aştığından kısım kısım yapılan her bir tahsilat
ve ödeme de aracı finansal kurumlar kanalıyla tevsik edilecektir.
Söz konusu tahsilat ve ödemelerde tevsik
zorunluluğuna uyulmaması durumunda serbest meslek erbabı (T) ile (K) A.Ş.’ye
ayrı ayrı ceza uygulanacaktır.
4.2. Kapsamda Olmayan Tahsilat ve Ödemeler
a) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer alan merkezi yönetim kapsamındaki kamu
idareleri ile bunlara ait döner sermaye işletmelerinin işlemlerine konu
tahsilat ve ödemelerin,
b) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununda tanımlanan sermaye piyasası aracı kurumlarında yapılan işlemlere konu
tahsilat ve ödemelerin,
c) 11/8/1989 tarihli ve 20249 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan 89/14391 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı
Kararda tanımlanan yetkili döviz müesseselerinin yapacakları döviz alım satım
işlemlerine ilişkin tahsilat ve ödemelerin,
ç) Tapu sicil müdürlüklerinde gerçekleştirilen
işlemler karşılığında yapılan tahsilat ve ödemelerin,
d) Noterlerde gerçekleştirilen işlemler karşılığında
yapılan tahsilat ve ödemelerin,
e) 5018 sayılı Kanunda yer alan merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ile bunların teşkil
ettikleri birlikler, kanunla kurulan diğer kamu kurum ve kuruluşları, kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait veya tabi olan veyahut bunlar
tarafından kurulan ve işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşlar veya
bunlara ait veya tabi diğer müesseseler tarafından yapılan ihale işlemlerine
ilişkin yatırılması gereken teminat tutarlarına ilişkin tahsilat ve ödemelerin,
f) (Ek:RG:12/2/2016-29622) 6362 sayılı Kanun
uyarınca kurulan Borsa İstanbul A.Ş. bünyesinde yer alan Kıymetli Madenler
Piyasasında işlem yapma yetkisi verilenlerin, faaliyet konuları kapsamında
yapacakları işlemlere ilişkin tahsilat ve ödemelerin,
g) (Ek:RG-1/4/2017-30025) Gerçek usulde
vergiye tabi olmayan çiftçiler tarafından; 11/3/2010 tarihli ve 5957
sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer
Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre kurulmuş olan
toptancı hallerinde faaliyet gösteren tüccar, üretici, üretici örgütleri ve
komisyonculara yapılan sebze ve meyve, et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri,
su ve su ürünleri, bal ve yumurta gibi diğer gıda maddeleri, kesme çiçek ve süs
bitkileri satışları ile söz konusu yerler dışında yapılmakla birlikte anılan
Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında bildirime tabi tutulmuş satışlara ilişkin
tahsilat ve ödemelerin,
ğ) (Ek:RG-9/6/2017-30091) Gerçek usulde
vergiye tabi olmayan çiftçilere ait ürünlerin, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu kapsamında
kurulan ticaret borsalarına mezkur Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen süreler
dahilinde tescil ettirilerek gerçekleşen satışlarına ilişkin tahsilat ve
ödemelerin,
h) (Ek:RG-23/7/2022-31901) (Değişik:RG-30/11/2024-32738) Tevsik zorunluluğu
kapsamında olanların (mükellef olmayanlar hariç olmak üzere) yabancılar ve/veya
Türkiye mukimi olmayan gerçek kişilerle yapacakları işlemlere ilişkin tahsilat
ve ödemelerin (Şu kadar ki, düzenlenecek faturalarda yabancıların ve/veya
Türkiye mukimi olmayan gerçek kişilerin pasaport numaralarının yazılması şart
olup, bunun dışında pasaportların bir suretinin faturanın ekine konulmasına
gerek bulunmamaktadır. Ayrıca, tahsil edilen tutarların tahsilatı takip eden
ilk iş günü sonuna kadar aracı finansal kurumlara yatırılması zorunluluğu
aranılmayacaktır.),
aracı finansal kurumlar kanalıyla yapılması
zorunluluğu bulunmamaktadır.
4.3. Diğer Hususlar
Bu Tebliğ kapsamında aracı finansal kurumlar
kanalıyla yapılması zorunlu bulunan tahsilat ve ödemelerin bu kurumlarca
mevzuatlarına göre düzenlenen belgelerle (dekont, hesap bildirim cetveli,
alındı vb.) tevsiki zorunludur.
Tevsik zorunluluğu kapsamında yapılan işlemler için
aracı finansal kurumlar tarafından düzenlenen belgeler yapılan işlemi değil o
işleme ilişkin tahsilat veya ödemeyi tevsik etmektedir. Dolayısıyla tahsilat ve
ödemelerin tevsik zorunluluğu kapsamında aracı finansal kurumlar kanalıyla
yapılması, bu zorunluluğu ortaya çıkaran işleme ilişkin olarak Vergi Usul
Kanununda yer alan belgeleri düzenleme zorunluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.
5. Ceza Uygulaması
Tahsilat ve ödemelerin aracı finansal kurumlar
kanalıyla yapılması zorunluluğuna uyulmaması durumunda ilgililere Vergi Usul
Kanununda yer alan cezalar tatbik edilir.
6. Yürürlük
Bu Tebliğ 1/1/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.
______________
(1)
Bu değişiklik 1/7/2017 tarihinde
yürürlüğe girer.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
24/12/2015
29572
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
23/7/2022
31901
2.
18/10/2024
32696
3.
30/11/2024
32738
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.