BAZI ALACAKLARIN
6552 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YENİDEN
YAPILANDIRILMASINA
DAİR GENEL TEBLİĞ (SERİ NO: 3)
Bilindiği üzere, 10/9/2014
tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılmasına Dair Kanunun 73 üncü maddesinin onyedinci fıkrasında,
“Bakanlar Kurulu, bu maddede öngörülen başvuru ve ilk taksit ödeme sürelerini
bir aya kadar, yabancı ülkelerde de faaliyette bulunan vergi
mükelleflerinden, Ekonomi Bakanlığı tarafından olağanüstü politik riskin
gerçekleştiği tespit edilen ülkede faaliyette bulunan ve bu ülkedeki
faaliyetleri nedeniyle durumları 213 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine göre
mücbir sebep hâli kabul edilenlerin, bu Kanun kapsamında alacakları
yapılandırılan alacaklı idarelere mücbir sebep hâllerinin devam ettiği süre
içinde ödemeleri gereken taksitlerin ödeme süreleri ile 213 sayılı Kanunun 15
inci maddesine göre doğal afet nedeniyle mücbir sebep hâli ilan edilen
yerlerdeki dairelere (alacaklı idarelere) doğal afetin vukuu tarihinden
itibaren ödenmesi gereken taksitlerin ödeme süreleri, mücbir sebep hâlinin
bitim tarihini takip eden aydan başlamak üzere topluca veya ayrı ayrı bir
yıla kadar uzatmaya yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm ile Bakanlar Kuruluna,
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 15 inci maddesine göre
doğal afet nedeniyle Bakanlığımız tarafından mücbir sebep hali ilan edilen
yerlerdeki dairelere (münhasıran bu yerlerdeki dairelere) borçlu olan
mükelleflerin 6552 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan borçlarının taksit
ödeme sürelerini mücbir sebep halinin bitim tarihini takip eden aydan
başlamak üzere topluca veya ayrı ayrı bir yıla kadar uzatma hususunda yetki
verilmiştir.
Diğer taraftan, 13/2/2011
tarihli ve 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 168 inci
maddesinde de 6111 sayılı Kanunun Birinci, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü
Kısımları kapsamında yapılandırılan borçların taksit ödeme sürelerini, mücbir
sebep halinin bitim tarihini takip eden aydan başlamak üzere topluca veya
ayrı ayrı bir yıla kadar uzatma hususunda Bakanlar Kurulu yetkili
kılınmıştır.
6111 ve 6552 sayılı Kanunlarda,
Bakanlar Kuruluna verilen bu yetki Artvin iline bağlı Arhavi, Borçka ve Hopa
ilçelerinde 24/8/2015 tarihinde meydana gelen doğal afet nedeniyle
Bakanlığımız tarafından mücbir sebep hali ilan edilen yerler esas alınarak
11/9/2015 tarihli ve 2015/8101 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (Bu Tebliğde BKK
olarak anılacaktır.) ile kullanılmıştır.
Bu Tebliğde, BKK ile yapılan
düzenleme kapsamında, Artvin iline bağlı Arhavi, Borçka ve Hopa ilçelerinde
bulunan vergi dairelerince 6111 sayılı Kanuna ve 6552 sayılı Kanunun 73 üncü
maddesine göre yapılandırılan borçların mücbir sebep halinin başladığı ve
sona erdiği döneme rastlayan taksitlerin ödeme sürelerine yönelik
açıklamalara yer verilmektedir.
I - 6111 SAYILI KANUN İLE
6552 SAYILI KANUNUN 73 ÜNCÜ MADDESİ KAPSAMINDAKİ TAKSİTLERİN ÖDEME SÜRELERİNİ
UZATAN HALLER
6111 sayılı Kanunun 168 inci
maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onyedinci fıkrasına göre,
6111 sayılı Kanun ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinden yararlanan
borçluların, taksit ödeme sürelerinin Bakanlar Kurulunca uzatılabilmesi için
bu borçluların 213 sayılı Kanunun verdiği yetkiye istinaden Bakanlığımız
tarafından doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen yerlerdeki dairelere
borçlu bulunması gerekir.
II - MALİYE BAKANLIĞI
TARAFINDAN DOĞAL AFET NEDENİYLE MÜCBİR SEBEP HALİ İLAN EDİLEN YERLER VE
SÜRELER
6111 sayılı Kanunun
yayımlandığı 25/2/2011 tarihi ile 6552 sayılı Kanunun yayımlandığı 11/9/2014
tarihinden sonra Artvin iline bağlı Arhavi, Borçka ve Hopa ilçelerinde
24/8/2015 tarihinde meydana gelen doğal afet nedeniyle Bakanlığımız
tarafından, 213 sayılı Kanunun 13 üncü ve 15 inci maddelerine istinaden, bu
ilçelerin genelinde 24/8/2015-29/2/2016 tarihleri arasında (bu tarihler
dâhil) mücbir sebep hali ilan edilmiştir.
Doğal afet nedeniyle mücbir
sebep hali ilan edilen yerlerdeki dairelere 6111 sayılı Kanunun Birinci,
İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Kısımları ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi
kapsamında taksitlendirilmiş borcu bulunanların, bu dairelere olan
taksitlerinin ödeme süreleri BKK ile yeniden belirlenmiştir. Dolayısıyla, BKK
ile yapılan bu düzenleme, doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen
yerlerin dışında bulunan dairelere 6111 sayılı Kanun ve 6552 sayılı Kanunun
73 üncü maddesi kapsamında ödenmesi gereken taksitleri kapsamamaktadır.
Bu itibarla, 6111 sayılı Kanun
ve 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında birden fazla daireye
taksitlendirilmiş borcu bulunanların, doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali
ilan edilen yerlerdeki dairelere olan taksitlerinin ödeme süreleri BKK’ya
göre uzatıldığı halde, bu yerlerin dışındaki dairelere olan taksitlerinin
ödeme sürelerinin uzatılması yasal olarak mümkün değildir.
Örnek 1 - Artvin ili
Hopa Vergi Dairesine ve Bolu ili Gerede Vergi Dairesine olan borçları 6552
sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında yapılandırılmış olan borçlunun,
Hopa Vergi Dairesine olan borçlarının taksit ödeme süreleri BKK gereğince
uzatılmış olmasına rağmen, doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen
yerlerdeki dairelerden olmayan Gerede Vergi Dairesine olan borçlarının taksit
ödeme süreleri uzatılmamıştır.
III - TAKSİT ÖDEME
SÜRELERİNİN YENİDEN BELİRLENMESİ
BKK’nın 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasıyla, doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen
yerlerdeki dairelere borçlu olanların, mücbir sebep halinin başladığı tarih
ile mücbir sebep halinin sona erdiği tarih arasına rastlayan taksitlerinin
(ödeme süresinin son günü mücbir sebep halinin sona erdiği tarihe rastlayan
taksitler dâhil) ödeme süreleri;
a) Birincisi, mücbir sebep
halinin sona erdiği tarihi izleyen ayda,
b) Sonrakiler ise birinci
taksitin ödenmesi gereken ayı takip eden ikişer aylık dönemler halinde
birbirini izleyecek şekilde
ödenmek üzere uzatılmıştır.
Bu itibarla, Artvin iline bağlı
Arhavi, Borçka ve Hopa ilçelerinde 24/8/2015 tarihinde meydana gelen doğal
afet nedeniyle Bakanlığımız tarafından, bu ilçelerin genelinde
24/8/2015-29/2/2016 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) mücbir sebep hali
ilan edildiğinden mücbir sebep halinin sona erdiği 29/2/2016 tarihi esas
alınarak taksit ödeme süreleri yeniden belirlenir.
Örnek 2 - Artvin ili
Arhavi Malmüdürlüğü mükellefi (A), bu vergi dairesine olan borçlarını 6552
sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında yapılandırarak 9 eşit taksitte
ödeme seçeneğini tercih etmiş olup, mücbir sebep halinin başlangıç tarihi
olan 24/8/2015 tarihi itibarıyla mükellef madde hükümlerini ihlal etmemiştir.
Buna göre, mükellef (A)’nın
mücbir sebep halinin başlangıç ve bitiş (24/8/2015-29/2/2016) tarihleri
arasına rastlayan taksitlerinin yeni ödeme süreleri aşağıdaki şekilde oluşur.
Bu itibarla, mükellef (A)’nın
Ağustos 2015, Ekim 2015, Aralık 2015, Şubat 2016 aylarında ödenmesi gereken
5, 6, 7 ve 8 inci taksitlerin ödeme süreleri, mücbir sebep halinin sona
erdiği Şubat 2016 ayını takip edecek şekilde yeniden belirlenmiştir.
IV - BKK İLE ÖDEME SÜRESİ
UZATILAN TAKSİTLERİN 6111 SAYILI KANUNUN 19 UNCU MADDESİ İLE 6552 SAYILI
KANUNUN 73 ÜNCÜ MADDESİNİN ONUNCU FIKRASI KARŞISINDAKİ DURUMU
Bilindiği üzere, 6111 sayılı
Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Bu Kanuna göre
ödenmesi gereken taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin,
süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen veya eksik ödenen
taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay
ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme
zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu
Kanun hükümlerinden yararlanılır. Süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen
taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden
fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde matrah ve
vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun
hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm her bir madde ve alacaklı
idareler açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.”
hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, 6552 sayılı Kanunun 73
üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendinde, “Bu maddeye göre ödenmesi
gereken taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az (2014 takvim yılı
için bir) taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde,
ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın
sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci
maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı
ile birlikte ödenmesi şartıyla bu madde hükümlerinden yararlanılır. Süresinde
ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya
bir takvim yılında ikiden fazla (2014 takvim yılı için birden fazla) taksitin
süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu madde hükümlerinden
yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm alacaklı tahsil daireleri açısından
taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.” hükmüne yer
verilmiştir.
Bu hükümlere göre, 6111 sayılı
Kanun ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında ödenmesi gereken
taksitlerin bir takvim yılında en fazla iki defa (6552 sayılı Kanunun 73 üncü
maddesi kapsamında 2014 takvim yılı içinde ödenmesi gereken taksitler için en
fazla bir defa) ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde, ödenmeyen veya eksik
ödenen taksit tutarlarının borçlunun başvuru sırasında tercih ettiği
taksitlendirme süresinin son taksitini izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen
her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen
gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi
şartıyla bu taksitler için de Kanun hükümlerinden yararlanılır.
6111 sayılı Kanunun 19 uncu
maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onuncu fıkrası hükmü, BKK
ile uzatılan taksitler için de uygulanır. BKK ile ödeme süresi uzatılan
taksitlerden sonuncusunun ödeme süresinin son gününün, 6111 sayılı Kanun ile
6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinden yararlanmak için yapılan başvuru ile
tercih edilen taksit seçeneğine göre ödenmesi gereken son taksitin ödeme süresinden
sonraki bir tarihe rastlaması halinde, 6111 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi
ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi
uygulamasında BKK ile ödeme süresi uzatılan en son taksit esas alınır.
Bu durumda, mücbir sebep hali nedeniyle
ödeme süresi uzamamış olan taksitlerin 6111 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi
ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendine göre
geç ödeme zammıyla birlikte ödenebileceği sürenin tayininde de BKK ile ödeme
süresi uzatılan en son taksit esas alınır.
Diğer taraftan, ödeme süreleri
mücbir sebep halinin başladığı tarihten öncesine rastlayan, dolayısıyla ödeme
süresi değişmemiş olan taksitlerin, geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi
durumunda tahsili gereken geç ödeme zammının hesabında mücbir sebep halinin
devam ettiği sürenin bir etkisi bulunmamaktadır. Bir başka anlatımla, bu
taksitler için mücbir sebep halinin devam ettiği sürelere de geç ödeme zammı
hesaplanır.
BKK ile mücbir sebep halinin
başlangıç ve bitiş tarihleri arasına rastlayan 6111 sayılı Kanun ile 6552
sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamındaki taksitlerin ödeme süreleri
uzadığından, borçluların ödeme süresi uzayan taksitlerini süresinde
ödememeleri halinde, taksitlerin BKK ile belirlenen ödeme süreleri esas alınarak
6111 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü
maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince geç ödeme zammı
hesaplanır.
Bu nedenle, BKK ile ödeme
süresi uzatılan taksitlerden, BKK’nın yürürlüğünden önce, 6111 sayılı Kanunun
19 uncu maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onuncu fıkrasının
(a) bendi hükmüne göre ödenen taksitler için tahsil edilmiş olan geç ödeme
zammı, borçlunun öncelikle diğer taksitlerine mahsup edilmek üzere red ve
iade edilir.
BKK ile yapılan ödeme süresi
uzatımından borçluların yararlanabilmeleri için mücbir sebep halinin
başlangıç tarihi olan 24/8/2015 tarihinden önce 6111 sayılı Kanun ile 6552
sayılı Kanunun 73 üncü maddesi hükümlerinin ihlal edilmemiş olması gerekir.
Yukarıda yapılan açıklamalar
çerçevesinde, Örnek 2’deki mükellefin ödeme alternatiflerine göre BKK
karşısındaki durumu aşağıda değerlendirilmiştir.
a) Mükellef (A)’nın mücbir
sebep halinin başladığı 24/8/2015 tarihi itibarıyla Arhavi Malmüdürlüğüne
olan yapılandırılmış borçlarından 2015 takvim yılına ilişkin ilk üç taksitini
(Şubat, Nisan, Haziran) ödememiş olması halinde, bu taksitler için BKK ile
herhangi bir süre uzatımı söz konusu olmadığından, 6552 sayılı Kanunun 73
üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi hükmüne göre maddeden yararlanma
hakkı kaybedilmiş olur.
b) Mükellef (A), 2 nci taksiti
süresinde ödediği halde, 3 ve 4 üncü taksitleri ödememiştir. Böyle bir
durumda, 2 nci taksit süresinde ödendiğinden ve 5 inci taksitin de ödeme
süresi BKK ile uzatıldığından, 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onuncu
fıkrasının (a) bendi kapsamında mükellefin 2015 takvim yılında süresinde
ödenmeyen iki taksiti olacaktır. Dolayısıyla, mükellefin BKK’nın yayımlandığı
tarih itibarıyla 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinden yararlanma hakkı
devam eder.
c) Mükellef (A), Ocak 2015
ayında ödemesi gereken 1 inci taksiti süresinde ödememiştir. Mükellef (A)’nın
başvuru sırasında tercih ettiği taksit seçeneğine göre, son taksitin (9 uncu
taksit) ödeme süresi Nisan 2016 ayı olmasına rağmen BKK ile 8 inci taksitin
ödeme süresi Eylül 2016 ayı olarak yeniden belirlenmiştir. Buna göre,
mükellef (A), süresinde ödenmeyen 1 inci taksitini Ekim 2016 ayı sonuna kadar
geç ödeme zammı ile birlikte ödemesi halinde, bu taksit için de 6552 sayılı
Kanunun 73 üncü maddesi hükümlerinden yararlanabilir.
ç) Mükellef (A), 6552 sayılı
Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında yapılandırılmış borcunun 1, 2 ve 3 üncü
taksitlerini süresinde ödediği halde, 4 ve 5 inci taksitlerini süresinden
sonra 8/9/2015 tarihinde geç ödeme zammı ile birlikte ödemiştir. BKK ile 5
inci taksitin ödeme süresinin uzatılması nedeniyle, bu taksite ilişkin
ödenmiş olan geç ödeme zammının mükellefin diğer taksitlerine mahsubu
gerekir. Ancak, 4 üncü taksitin ödeme süresi BKK ile uzamadığından bu taksite
ilişkin tahsil edilen geç ödeme zammının red ve iadesi söz konusu olmaz.
d) Mükellef (A)’nın 6552 sayılı
Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında ödemesi gereken 5, 6, 7 ve 8 inci
taksitlerinin ödeme süreleri BKK ile yeniden belirlendiğinden, 2016 takvim
yılında bu mükellef tarafından toplam beş (5, 6, 7, 8, 9 uncu taksitler)
taksit ödemesi yapılır. Böyle bir durumda, 6552 sayılı Kanunun 73 üncü
maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince bir takvim yılında iki
taksit ödememe halinin tespitinde her bir taksit ayrı ayrı değerlendirilir.
V - DİĞER HUSUSLAR
a) BKK ile 6111 sayılı Kanun
veya 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamında yapılandırılan ve mücbir
sebep hallerinin devam ettiği süre içinde ödenmesi gereken taksitlerin ödeme
süreleri yeniden belirlenmiş olup, anılan Kanunlarda yer alan başvuru
sürelerinde herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Bu nedenle, 6111 sayılı
Kanun ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi hükümlerinden yararlanmak üzere
süresinde başvuru yapmayan borçluların BKK ile yapılmış düzenlemelerden
yararlanması söz konusu olmaz.
b) 6111 sayılı Kanunun 18 inci
maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasına
istinaden başvuru sırasında tercih edilen taksit sayısı esas alınarak katsayı
hesaplanmaktadır. BKK ile taksitlerin ödeme sürelerinin yeniden belirlenmesi
katsayı hesabını etkilememektedir. Dolayısıyla, taksitlerin ödeme sürelerinin
uzatılması başvuru sırasında tercih edilmiş taksit sayısını
değiştirmediğinden, tercih edilen taksit sayısına göre hesaplanmış katsayılarda
da herhangi bir değişiklik yapılmaz.
c) 6111 sayılı Kanunun 168 inci
maddesi ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin onyedinci fıkrası
kapsamında doğal afet nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen yerlerdeki
dairelere borçlu olanların, anılan Kanunlar kapsamında ödenmesi gereken
taksitlerinin ödeme sürelerinin uzatılması mümkün olup, bunun dışında 213
sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde sayılan diğer mücbir sebep halleri
nedeniyle 6111 sayılı Kanun ile 6552 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi kapsamındaki
taksitlerin ödeme sürelerinin uzatılması Kanunen mümkün değildir.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.