ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ (IV) SAYILI
LİSTE UYGULAMA GENEL TEBLİĞİ
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi
Kanununun1 19 uncu maddesinin (c) bendi hükmüne göre, özel tüketim vergisi
(ÖTV) 1 Ağustos 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğin konusunu,
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı listede yer alan mallara
ilişkin hükümler ile bu hükümlerle ilgili olmak üzere adı geçen Kanunun
uygulanmasına dair usul ve esaslara yönelik açıklamalar oluşturmaktadır.
I- MÜKELLEFİYET
A- VERGİNİN KONUSU
1. (IV) Sayılı Liste Kapsamındaki Mallarda
Verginin Konusu
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrası uyarınca, bu Kanuna ekli (IV) sayılı listede yer alan
malların ithali veya imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan
önce müzayede yoluyla satışı bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV’ye tabidir.
ÖTV, konusuna giren her mal için bir kez
uygulandığından, (IV) sayılı listedeki malların vergi uygulandıktan sonraki
el değiştirmeleri vergiye tabi değildir. Örneğin, (IV) sayılı liste
kapsamındaki saç spreyinin, imalatçısı tarafından pazarlama şirketine teslimi
ÖTV’ye tabidir. Ancak, pazarlama şirketinin ve sonraki safhaların perakende
veya toptan teslimi aşamalarında ÖTV aranmaz.
(IV) sayılı liste kapsamındaki mallardan daha önce
ÖTV’ye tabi tutulmamış olanların, mahkeme satış memurlukları ve icra
daireleri dâhil olmak üzere, resmî veya özel kuruluşlarca müzayede yoluyla
satışı ÖTV’ye tabidir. Ancak, daha önce ÖTV uygulanmış malların müzayede
yoluyla satışlarında ÖTV uygulanmaz. Örneğin, televizyon imalatçısının,
ürettiği ve stoklarında bulunan televizyonlarının icra yoluyla satılması
halinde, bu satış vergiye tabidir. Bununla birlikte, bu mükellefin ÖTV’sini
ödeyerek ithal ettiği televizyonların icra yoluyla satılması halinde, ÖTV
uygulanmaz.
2. (IV) Sayılı Listenin Kapsamı
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı
listede, genel itibarıyla, havyar ve havyar yerine kullanılan ürünler,
kozmetik ürünleri, kürkler ve kürkten giyim eşyası, muzır neşriyat, sofra,
mutfak, tuvalet, yazıhane, ev tezyinatı ve benzeri işler için bazı cam
eşyalar, manikür ve pedikür takım ve aletleri, altın veya gümüş kaplama
kaşık, çatal ve kaşık-çatal takımları, klimalar, ısıtıcılar, beyaz eşyalar,
elektrik motorlu araçların motorunu çalıştırmaya mahsus araç pilleri, küçük
ev aletleri, cep telefonu, telsiz-telefon cihazları, mikrofon, hoparlör,
kulaklık, amplifikatörler, ses kayıt ve çalma cihazları, televizyon,
projektör, kamera, ses ve görüntü cihazları, infrared ile çalışan uzaktan
kumanda cihazı, inci ve kıymetli taşlardan mamul saat kayışları, tabancalar
ve diğer ateşli silahlar ile sürgülü silahlar, kristal avizeler, bazı oyun
eşyaları, hayvansal maddelerden süs eşyaları gibi mallar yer almaktadır.
(IV) sayılı listedeki tarife pozisyon numaralarında
sınıflandırılan malların aksam ve parçaları, tek başlarına bu listede yer
alan tarife pozisyon ve gümrük tarife istatistik pozisyon numaraları
kapsamında ayrı bir mal olarak yer almamaları kaydıyla, ÖTV’ye tabi değildir.
ÖTV’nin konusuna giren malların tanımlanmasında,
Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan tanımlamalar dikkate alınır. Diğer
mevzuatta yer alan tanımlar dikkate alınmaz. Ancak, Türk Gümrük Tarife
Cetveli ve İzahnamesinde tanımlama veya açıklama olmadığı durumlarda, Gelir
İdaresi Başkanlığınca yapılan belirleme ve açıklamalar doğrultusunda işlem
tesis edilir.
3. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (G.T.İ.P.)
Numarasının Tespiti
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan malların Türk Gümrük
Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalar olduğu hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, ÖTV’ye tabi mallar, esas itibarıyla,
Kanuna ekli listelerde, Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki tarife, tarife alt
pozisyon açılımları, G.T.İ.P. numaralarına yer verilmek suretiyle ve Türk
Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlandığı şekilde belirlenmiştir.
Bu bağlamda, ülkemizde bir malın Türk Gümrük Tarife
Cetvelinin hangi G.T.İ.P. numarasında sınıflandırıldığının belirlenmesinde
yetkili kurum Gümrük ve Ticaret Bakanlığı olup, yükümlülerin bu husustaki
talepleri bu Bakanlığın Bölge Müdürlükleri tarafından ilgili mevzuatı
çerçevesinde sonuçlandırılmaktadır.
4. Malın Sınıflandırıldığı G.T.İ.P. Numarasının
veya Tanımının Değişmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrası uyarınca, Kanuna ekli listelerdeki malların tarife
numaralarında veya tanımlarında, Kanuna ekli listeler dışında yapılacak
değişiklikler ÖTV uygulamasında hüküm ifade etmez.
Buna göre, (IV) sayılı listede yer alan bir malın,
G.T.İ.P. numarasının veya tanımının değiştirilmek ya da kaldırılmak suretiyle
başka bir G.T.İ.P. numarasına taşınması veya bu mal için yeni G.T.İ.P.
numarası/numaraları ihdas edilmesi ve benzeri hallerde, (IV) sayılı listede
değişiklik yapılmadığı sürece, Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve bu Kanuna
dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile Özel Tüketim Vergisi Genel
Tebliğleri açısından uygulamada değişiklik olmaz.
Öte yandan, Maliye Bakanlığı, Kanuna ekli
listelerdeki malların tarife numaralarında veya tanımlarındaki değişikliğin
mahiyetini, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yapılan değişikliklere bağlı olarak
açıklamaya yetkilidir.
B- TANIMLAR
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde yer
alan tanımlardan, (IV) sayılı liste uygulamasına ilişkin olanlara yönelik
açıklamalar aşağıdadır.
1. İthalat
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (a) bendinde, verginin konusuna giren malların Türkiye
Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi “ithalat” olarak tanımlanmıştır.
Bu kapsamda, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı
Gümrük Kanununun2 geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen
eşyaya ilişkin hükümleri uyarınca Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren
mallar da ithal edilmiş sayılır.
2. Teslim ve Teslim Sayılan Haller
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (e) bendinde “teslim”, bir mal üzerindeki tasarruf
hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket
edenlere devredilmesi olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca aynı maddenin,
• (2) numaralı fıkrasında, bir malın alıcı veya
onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdiinin teslim
hükmünde olduğu, malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi
halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci ya da sürücüye tevdi
edilmesinin de teslim olduğu, trampanın iki ayrı teslim hükmünde olduğu, kap
veya ambalajların geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslimin, bunların
içinde bulunan mallar itibarıyla yapılmış sayılacağı,
• (3) numaralı fıkrasında, vergiye tabi malların,
vergiye tabi olan malların imali dışında her ne suretle olursa olsun
kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi veya işletme personeline ücret,
prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi ile mülkiyeti
muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devrinin teslim sayılacağı
hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, teslim işleminde malın gönderildiği
yere varmış olması şart değildir. Malın nakliyesine başlanması veya nakliyeci
ya da sürücüye tevdi edilmesi ile teslim gerçekleşir. Trampa iki ayrı teslim
sayıldığından, vergiye tabi bir malın karşılığının yine vergiye tabi bir mal
olması halinde, her iki teslim ayrı ayrı ÖTV’ye tabidir.
ÖTV kapsamına giren malların depozito karşılığı
geri verilmesi mutat olan kap ve ambalajlar içinde tesliminde vergileme,
sadece kap ve ambalajların içindeki mallar için yapılır. Ancak ÖTV kapsamına
giren malların, depozito karşılığı geri verilmesi mutat olmayan kap ve
ambalajlarla birlikte tesliminde, bu mallar, kap ve ambalajı ile birlikte
ÖTV’ye tabidir.
Vergiye tabi olan malların, vergiye tabi olan
malların imali dışında, her ne suretle olursa olsun kullanılması, sarfı veya
işletmeden çekilmesi de teslim sayılır. Dolayısıyla, (IV) sayılı listedeki
malların ÖTV’nin konusuna girmeyen bir malın imalinde kullanılması halinde
teslim gerçekleşmiş sayılır. Ancak işletmede üretilen ÖTV’ye tabi bir malın
aynı işletme bünyesinde ÖTV’ye tabi olan başka bir malın imalinde girdi
olarak kullanılması vergiye tabi değildir.
Vergiye tabi malların işletme personeline ücret,
prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi teslim olarak kabul
edilir. Bu çerçevede, vergiye tabi malların üçüncü şahıslara satılması ile
personele ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi ya
da özel amaçlarla işletmeden çekilmesi arasında, vergilendirme açısından bir
fark yoktur.
Teslim ve teslim sayılan haller, Katma Değer
Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin3 (I/A/2 ve 3) bölümlerinde yapılan
açıklamalara göre değerlendirilir.
C- VERGİYİ DOĞURAN OLAY
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinde
vergiyi doğuran olay, işlemlerin özelliklerine göre ayrı ayrı tayin ve tespit
edilmiştir.
Buna göre, (IV) sayılı liste kapsamındaki malların;
i. Tesliminde vergiyi doğuran olay, bunların imal
edenler ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler
tarafından teslimi,
ii. Tesliminden önce fatura veya benzeri belgeler
verilmesi hallerinde vergiyi doğuran olay, bu belgelerde gösterilen miktarla
sınırlı olmak üzere, fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi,
iii. Kısım kısım tesliminin mutat olduğu veya bu
hususta mutabık kalındığı hallerde vergiyi doğuran olay, her bir kısmın
teslimi,
iv. Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon
suretiyle satışında vergiyi doğuran olay, imalatçı tarafından bu malların
komisyoncuya veya konsinyi işletmelere verildiği anda değil, bu malların
komisyoncular veya konsinyi işletmeler tarafından alıcıya teslimi,
v. İthalatında vergiyi doğuran olay, Gümrük
Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat vergilerine tabi olmayan
işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili
anında meydana gelir.
Ç- MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU
1. Mükellef
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, (IV) sayılı listedeki malları
imal veya ithal edenler ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışını
gerçekleştirenler ÖTV mükellefidir.
(IV) sayılı listedeki malların imalatçılarına
ilişkin ÖTV mükellefiyeti, imalat faaliyetine başlanmasından önce tesis
ettirilir.
Öte yandan, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun4 153 üncü maddesi uyarınca ÖTV mükellefiyeti tesis ettiren
mükellefler, ÖTV’ye tabi işlemleri bulunmaması nedeniyle ÖTV
mükellefiyetlerinin sona erdirilmesini, bir dilekçe ile bağlı bulundukları
vergi dairesine başvurmak suretiyle isteyebilir. Bu dilekçe üzerine mükellefiyet
kaydı ilgili vergi dairesince terkin edilir.
Ancak Vergi Usul Kanununun 160 ıncı maddesi hükmü
uyarınca, mükellefin ÖTV’ye ilişkin mükellefiyet kaydının terkin edilmesi,
mükellefin işi bırakmasından önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan
kaldırmayacağı gibi, bu tarihten sonra faaliyette bulunduğunun tespiti
halinde, bu dönemlere ilişkin vergilendirmeye ve sahte belge düzenleme
fiilini işleyenler hakkında kovuşturma yapılmasına ve ceza uygulanmasına da
engel teşkil etmez.
2. Vergi Sorumlusu
2.1. Mükellefin Türkiye İçinde İkametgâhının,
İşyerinin, Kanuni ve İş Merkezlerinin Bulunmaması Halinde Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin (2)
numaralı fıkrası kapsamında, ÖTV mükellefinin Türkiye içinde ikametgâhının,
işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması halinde, verginin konusuna
giren malları mükelleften teslim alanlar veya adına hareket edenler, ÖTV’nin
beyanı ve ödenmesiyle ilgili ödevlerin yerine getirilmesinden mükellef gibi
sorumludur.
2.2. Belgesiz Mal Bulundurulması Halinde
Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin
(3) numaralı fıkrasına göre, fiilî veya kaydî envanter sırasında Kanuna ekli
listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespiti halinde,
belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin ibrazı
için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde
alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen malın,
tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV, alışını
belgeleyemeyen mükellef adına re’sen tarh edilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı
cezası uygulanır.
Dolayısıyla, bu kapsamda işlem tesis edilebilmesi
için, mükellefiyetin veya mükellefiyeti gerektirecek faaliyetin bulunması ve
söz konusu malların belgesiz olarak bulundurulduğunun fiilî veya kaydî
envanter neticesinde tespit edilmesi gerekmekte olup, bu yönde herhangi bir
tespit bulunmadığı sürece mezkûr düzenleme kapsamında ÖTV tarhiyatı yapılmaz.
Örneğin, perakende satış yapan bir işletme nezdinde belgesiz olarak cep
telefonu bulundurulduğunun tespiti halinde bulunduran hakkında bu uygulama
kapsamında işlem tesis edilecek olup, tarhiyat tutarının tespitinde, Kanunun
geçici 6 ncı maddesinin de dikkate alınacağı tabiidir.
Öte yandan, belgesiz mal bulunduran mükelleflere bu
malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi inceleme raporuna
dayanılarak ÖTV tarhiyatı yapıldığı takdirde, bu kapsamda ayrıca alıcıdan ÖTV
ve buna ilişkin ceza aranmaz.
Ayrıca, (IV) sayılı liste kapsamındaki malların
ithalatı, imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede
yoluyla satışı aşamaları ÖTV’ye tabi olduğundan, belgesiz olarak
bulundurulduğu tespit edilen malların söz konusu safhalarda
vergilendirildiğinin tespiti halinde de bu uygulama kapsamında işlem tesis
edilmez.
II- İSTİSNALAR VE VERGİ İNDİRİMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin
(2) numaralı fıkrasında, Maliye Bakanlığının,
• Bu Kanunda yer alan istisna ve muafiyetlerin
uygulanmasına,
• Verginin tecilinde alınacak teminatların türü ve
miktarları ile tecil edilen verginin terkinine
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu
hükme bağlanmıştır.
Söz konusu yetkiye dayanılarak, mezkûr Kanunda yer
alan, (IV) sayılı listedeki mallara ilişkin istisna ve ihraç kayıtlı teslim
uygulamalarının usul ve esasları aşağıda belirlenmiştir.
A- İHRACAT İSTİSNASI
1. ÖTV Mükelleflerinin İhracat Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı
liste kapsamına giren malların ihracat teslimleri, Kanunun 5 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca;
• Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması,
• Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük
Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde ÖTV’den
istisnadır.
Bu bağlamda, (IV) sayılı liste kapsamındaki
malların, imalatçıları tarafından yurt dışındaki müşterilere teslim edilmesi
ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkması halinde bu teslim ÖTV’den
müstesnadır.
“Yurt dışındaki müşteri” tabiri; ikametgâhı,
işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde
bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini ifade eder.
Söz konusu malların imalatçıları tarafından yurt
dışındaki büro, temsilcilik, acente veya benzeri kuruluşlarına, buralarda
tüketilmek veya satılmak üzere tesliminde de ihracat istisnası uygulanır.
Uluslararası taşımacılığa ilişkin olarak; yabancı bayraklı gemilere, yabancı
hava yolu firmalarının hava taşıma araçlarına ve yerli deniz ve hava taşıma
araçlarına yapılan teslimler de ihracat teslimi olarak değerlendirilir.
İstisna kapsamına giren teslimlere ilişkin işlem veya ödemelerin yabancı
deniz ve hava yolu firmalarının Türkiye’deki acenteleri tarafından yapılması
istisnanın uygulanmasına engel değildir. Söz konusu teslimlerin ihracat
istisnası kapsamında vergiden müstesna tutulabilmesi için gümrük çıkış
beyannamesi ile tevsik edilmesi gerektiği tabiidir.
İhraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına
hareket eden Türkiye’deki kişi ya da kuruluşlara veya bizzat alıcıya işlenmek
ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere Türkiye’de teslim edilen
mallar için ihracat istisnası uygulanmaz.
İhracat teslimine ilişkin yurt dışındaki müşteri
adına düzenlenen faturalar ile uluslararası taşımacılığa ilişkin olarak
yabancı bayraklı gemilere, yabancı hava yolu firmalarının hava taşıma
araçlarına ve yerli deniz ve hava taşıma araçlarına ihracat istisnası
kapsamında yapılan teslimler dolayısıyla düzenlenen faturalarda ÖTV
hesaplanmaz.
İstisna kapsamında yapılan teslimler, ÖTV
Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar” tablosundaki
istisna türü listesinden “İhracat İstisnası” seçilerek beyan edilir.
ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin “Ekler” bölümünde
yer alan “İhracat İstisnası” tablosuna, istisna kapsamında yapılan teslime
ilişkin gümrük çıkış beyannamesi ile satış faturasına ilişkin bilgiler ve
Gelir İdaresi Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
İhracata konu malların yurt dışına çıktığı,
• Gümrük beyannamesinin ilgili gümrük idaresi,
noter ya da yeminli mali müşavir (YMM) tarafından onaylı örneği ile
• Yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen faturanın
(uluslararası taşımacılığa ilişkin yabancı ve yerli deniz ve hava taşıma araçlarına
yapılan teslimlerde, bu teslimlere ait faturanın) firma yetkililerince
aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek
suretiyle onaylı fotokopisi
bir dilekçe ekinde ÖTV yönünden bağlı olunan vergi
dairesine ibraz edilerek tevsik edilir.
Posta ve hızlı kargo taşımacılığı yolu ile yapılan
ihracat teslimleri, kargo şirketi adına düzenlenen, malı yurtdışına
gönderilen mükellefin bilgisinin yer aldığı ve gümrük müdürlüğü tarafından
elektronik ortamda onaylanan elektronik ticaret gümrük beyannamesi ile tevsik
edilir.
Sınır ticareti kapsamında yapılan ihracat, gümrük
beyannamesi ile tevsik edilir. Bu durumda ayrıca, bir defaya mahsus olmak
üzere sınır ticareti yetki belgesi de ibraz edilir.
2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan Malların İhracat
Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin (Değişik
ibare:RG-5/7/2018-30469)(2) (3) numaralı fıkrasında,
ihraç edilen mallara ait alış faturaları veya benzeri belgelerde ayrıca
gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin ihracatçıya iade edilmesine imkân tanınmış
olup, bu iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda Maliye
Bakanlığına yetki verilmiştir.
Bu kapsamda, (IV) sayılı listedeki malların ihraç
edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV mükelleflerinden satın alınan
mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan sonraki satıcılardan alınan
malların ihraç edilmesi halinde, alış belgelerinde görünmeyen ve malın
fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV iade edilmez.
Örnek: İmalatçı (A)’nın ürettiği televizyonu
ÖTV ödeyerek satın alan (B)’nin bu malı ihraç etmesi durumunda, (A)’nın satış
faturasında gösterilen ve yine (A) tarafından beyan edilerek vergi dairesine
ödenen ÖTV, (B) tarafından iade konusu yapılabilir. Ancak (B)’nin imalatçı
(A)’dan satın aldığı söz konusu malı (C)’ye satması ve (C)’nin bu malı ihraç
etmesi halinde, (A) tarafından beyan edilen ve (C)’nin satın aldığı
televizyonun fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV, iade edilmez.
Aynı şekilde ÖTV ödenerek ithal edilen, (IV) sayılı
liste kapsamındaki malın ithalatçısı tarafından ihraç edilmesi halinde,
gümrük idaresine ödenen ÖTV ithalatçı-ihracatçı tarafından iade konusu
yapılabilir. Ancak, ÖTV ödenerek ithal edilen malın, ithalatçısından satın
alınarak ihraç edilmesi halinde ise ÖTV iade konusu yapılamaz.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya yurt içinde ÖTV
mükellefinden satın alınan malların ihracatında, ödenen ÖTV’nin iadesi için
söz konusu malın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan tarafından, olduğu
gibi (aynen) ihraç edilmiş olması şartı aranır.
İhraç edilen mallara ait ÖTV’nin iadesi, 429 Sıra
No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde5 belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile talep edilir. Söz konusu
ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi halinde,
• İhracatçı adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin
ayrıca gösterildiği fatura veya benzeri belge (ihraç edilen mal ithal edilmiş
ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve verginin ödendiğini gösteren
gümrük makbuzu),
• İhraç edilen mala ait gümrük beyannamesi,
• İhraç edilen mala ilişkin yurt dışındaki müşteri
adına düzenlenen fatura (uluslararası taşımacılığa ilişkin yabancı ve yerli
deniz ve hava taşıma araçlarına yapılan teslimlerde, bu teslimlere ait
fatura)
ihracatçının katma değer vergisi (KDV) yönünden
bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Gümrük beyannamesi ile gümrük
makbuzunun ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylı örneği,
diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe
tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi vergi
dairesine verilir.
Bu belgelerin vergi dairesine ibrazı üzerine ilgili
vergi dairesince, ihraç edilen malın alımına ait ÖTV’nin, mükellefi
tarafından bağlı olduğu vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiği
teyit edilir. Bu teyitten sonra, ihraç edilen mala ait ÖTV, talebe göre,
gümrük beyannameli mal ihracından doğan KDV iadesi ile ilgili olarak Katma
Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç) belirlenen usul
ve esaslar çerçevesinde, nakden ve/veya mahsuben iade edilir. İhraç edilen
malla ilgili olarak ÖTV’nin yanı sıra KDV iadesi de talep edilmiş olması
halinde, yukarıda belirtilen belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş
olanlar mükelleften ayrıca istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen
belgelerin şef ve müdür yardımcısı tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
3. İhraç Edilen Malların Geri Gelmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, ÖTV mükelleflerince ihracat
istisnası uygulanarak ihraç edilen malların, Gümrük Kanunu hükümlerine göre
geri gelmesi halinde ithalatta ÖTV uygulanmaz.
Ancak, ihracatçıların ÖTV iadesinden yararlandığı
ihracat işlemine konu malların veya ÖTV ödemeksizin ihraç kaydıyla satın alarak
ihraç ettiği malların geri gelmesi halinde, gümrük idaresince geri gelen
mallar için ithalatın yapıldığı tarih itibarıyla ÖTV uygulanır. Bu nedenle,
geri gelen mallar için gümrük idaresi tarafından, ihracatçının ÖTV iadesinden
veya tecil-terkin uygulamasından yararlanıp yararlanmadığı, yararlanmışsa
yararlandığı tutar ihracatçının bağlı olduğu vergi dairesinden tespit edilir
ve buna göre işlem yapılır. Bu tespit, ithalatçının adı-soyadı/unvanı, vergi
kimlik numarası/T.C. kimlik numarası, geri gelen malın cinsi, miktarı,
tutarı, ilgili bulunduğu gümrük beyannamesinin tarih ve sayısı ile diğer
gerekli bilgiler ilgili vergi dairesine aktarılmak suretiyle yapılır.
İhraç kaydıyla yapılan teslimlere ilişkin olarak,
ihraç kaydıyla teslimde bulunan mükellefin tecil edilen vergisi henüz terkin
edilmemişse, ihracatçının ÖTV’yi gümrük idaresine ödediğinin tevsiki üzerine,
vergi dairesince tecil edilen vergi gecikme zammı uygulanmaksızın terkin
edilir.
4.Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimler
(Ek bölüm:RG-5/7/2018-30469)(2)(3)
4.1. ÖTV Mükelleflerince Gümrüksüz Satış
Mağazalarına Yapılan Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrası uyarınca, aynı Kanuna ekli (IV) sayılı listedeki
malların, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında satılmak
üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslimi vergiden müstesnadır.
Gümrüksüz satış mağazaları ve depoları 4458 sayılı
Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki yetkiye
istinaden 8/8/2017 tarihli ve 30148 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliğinde tanımlanmıştır.
Düzenleme gereği, Kanuna ekli (IV) sayılı listedeki
malların, istisna kapsamında, sadece gümrüksüz satış mağazalarında satılmak
üzere teslimi mümkün bulunduğundan, teslim aşamasında teslime konu malın
ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış mağazalarında satılabilecek mal
cinslerinden olup olmadığı ÖTV mükelleflerince kontrol edilir, teslime konu
malın ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış mağazalarında
satılabilecek mal cinslerinden olmaması halinde, istisna kapsamında mal
teslim edilemez.
ÖTV mükellefleri, istisna kapsamında gümrüksüz
satış mağazalarına veya bunların depolarına yaptıkları teslimlerde hesaplanan
ÖTV tutarını, fatura bedeline dahil etmez, ancak fatura bedeline dahil
edilmeyen bu tutarı faturada “ÖTV Kanununun (5/2) Maddesi Kapsamında
Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ……… TL’dir.” şerhi ile gösterir.
Gümrüksüz satış mağazalarında satılmak üzere bu
mağazalara veya bunların depolarına yapılan teslimlerde, antrepo beyannamesi
düzenlenecek olup, malın gümrüksüz satış mağazasına veya deposuna konulduğunu
(fiilen işleticiye teslim edildiğini/işletici tarafından fiilen teslim
alındığını) gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da ihtiva eden antrepo
beyannamesinin ilgili gümrük idaresi tarafından onaylandığı tarih itibariyle
istisna kapsamındaki işlemin gerçekleştiği kabul edilir.
İstisna kapsamında yapılan teslimler, ÖTV
Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar” tablosundaki
istisna türü listesinden “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimlerde
İstisna” seçilerek beyan edilir. ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin
“Ekler” bölümünde yer alan “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimlerde
İstisna” tablosuna, gümrüksüz satış mağazası işleticisi tarafından düzenlenen
antrepo beyannamesine ilişkin bilgiler, bu istisna kapsamında yapılan
teslimler nedeniyle düzenlenen faturalara ait bilgiler ve Gelir İdaresi
Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Malların gümrüksüz satış mağazalarında satılmak
üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim edildiği;
• Malın gümrüksüz satış mağazasına veya deposuna
konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da ihtiva eden gümrük
idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük
idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylanmış örneği ile
• Gümrüksüz satış mağazası işleticisi adına
düzenlenen faturanın firma yetkililerince aslının aynı olduğuna dair bir şerh
verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek suretiyle onaylı fotokopisi
bir dilekçe ekinde ÖTV yönünden bağlı olunan vergi
dairesine ibraz edilerek tevsik edilir. Vergi dairesince ilgili gümrük
idaresinden antrepo beyannamesinin doğruluğu teyit edilir (gümrük idaresince
bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca yazışma
yapılmaz).
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının
(7) numaralı bendi uyarınca ÖTV'nin konusuna giren malların gümrüksüz satış
mağazaları tarafından yurt dışından getirilerek bu mağazalara veya depolarına
konmasının ve aynı fıkranın (6) numaralı bendi uyarınca gerçek kişiler
tarafından bu mağazalardan (mağazanın malları yurt içinden mi yoksa yurt
dışından mı tedarik ettiğine bakılmaksızın) satın alınan malların Gümrük
Kanununun 167 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 ve (6/a) bentleri
kapsamında gümrük vergisinden muaf olarak yurda sokulmasının ÖTV’den müstesna
olduğu tabiidir.
4.2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan Malların
Gümrüksüz Satış Mağazalarına Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin
(3) numaralı fıkrasında, Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında satılmak
üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim edilen malların alış
faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin bu
malları teslim edenlere iade edilmesine imkân tanınmış olup, bu iadeye
ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda Maliye Bakanlığına yetki
verilmiştir.
Bu kapsamda, (IV) sayılı listedeki malların
gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına teslim edilmesi halinde
bu verginin iadesi, sadece ÖTV mükelleflerinden alınan veya doğrudan ithal
edilen mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan sonraki satıcılardan
alınan malların söz konusu mağaza veya depolara teslim edilmesi halinde, alış
belgelerinde görünmeyen ve malın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV iade
edilmez.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya yurt içinde ÖTV
mükellefinden satın alınan malların gümrüksüz satış mağazalarına veya
bunların depolarına teslim edilmesi halinde, ödenen ÖTV’nin iadesi için söz
konusu malın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan tarafından, olduğu
gibi (aynen) teslime konu edilmiş olması şartı aranır.
Gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların
depolarına teslim edilen mallara ait ÖTV’nin iadesi, 429 Sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Standart
İade Talep Dilekçesi ile talep edilir. Söz konusu ÖTV’nin iadesinin talep
edilmesi halinde;
• Gümrüksüz satış mağazası veya deposuna mal teslim
eden adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin ayrıca gösterildiği fatura veya
benzeri belge (gümrüksüz satış mağazasına veya bunların deposuna teslim
edilen mal ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve
verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu),
• Malın gümrüksüz satış mağazasına veya deposuna
konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da ihtiva eden gümrük
idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesi,
• Teslim edilen mala ilişkin gümrüksüz satış
mağazası işleticisi adına düzenlenen fatura
gümrüksüz satış mağazasına mal teslim eden kişinin
KDV yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Antrepo beyannamesi ile
gümrük beyannamesi ve gümrük makbuzunun ilgili gümrük idaresi, noter ya da
YMM tarafından onaylı örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair
bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince
onaylı fotokopisi vergi dairesine verilir. Bu belgelerin vergi dairesine
ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, gümrüksüz satış mağazasına teslim
edilen malın alımına ait ÖTV’nin, mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi
dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiği teyit edilir. Bunun yanı
sıra, iadenin yapılabilmesi için ilgili gümrük idaresinden antrepo
beyannamesinin doğruluğunun da teyit edilmesi gerekir (gümrük idaresince
bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca yazışma
yapılmaz).
Bu teyitlerden sonra, söz konusu mala ait ÖTV,
talebe göre, gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına mal
tesliminden doğan KDV iadesi ile ilgili olarak Katma Değer Vergisi Genel
Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç) belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde, nakden ve/veya mahsuben iade edilir. Gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına yapılan teslimlerle ilgili olarak
ÖTV’nin yanı sıra KDV iadesi de talep edilmiş olması halinde, yukarıda
belirtilen belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanlar mükelleften
ayrıca istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen belgelerin şef ve müdür
yardımcısı tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
4.3. Gümrüksüz Satış Mağazasına Teslim Edilen
Malların İade Edilmesi
ÖTV mükelleflerince ÖTV Kanununun 5 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrası kapsamında istisna uygulanarak gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına teslim edilen malların iade edilmesi
durumunda ÖTV doğmaz. Bu takdirde, iade alınan malların tekrar teslime konu
edilmesi durumunda ÖTV mükelleflerince ÖTV hesaplanacağı tabiidir.
Ancak, gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların
depolarına ÖTV Kanununun 5 inci maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamında
mal teslim edenlerin ÖTV iadesinden yararlandığı/yararlanabileceği teslimlere
konu malların mağaza işleticilerince iade edilmesi halinde, gümrük idaresince
malların iade edildiği hususu mağazaya/depoya teslimde bulunan mükellefin KDV
yönünden bağlı olduğu vergi dairesine bildirilir. İlgili vergi dairesince
henüz mükellefe ÖTV iadesi yapılmamışsa herhangi bir iade yapılmaksızın talep
sonuçlandırılır. İade yapılmışsa;
• Mükellefin, malların geri geldiği aylık
vergilendirme döneminde, yasal defter kayıtlarını düzeltmek suretiyle
iadesini aldığı tutarı vergi dairesine ödemesi halinde bu tutar, gecikme
faizi ve vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın mükelleften geri alınır.
• Mükellefin, iade aldığı tutarı, malların geri
geldiği aylık vergilendirme döneminde vergi dairesine iade etmemesi halinde,
mükellefe iade edilen ÖTV, malların geri geldiği dönemden mükellef tarafından
ödemenin yapıldığı döneme kadar gecikme faizi uygulanarak vergi ziyaı cezası
ile birlikte mükelleften aranır.
4.4. Sorumluluk
İstisna kapsamında gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim edilen malların,
hak sahipleri dışındakilere satılması veya hak sahibi olanlara belirlenen
limitlerin üstünde satılması ya da yersiz veya haksız olarak her türlü
kullanımı halinde, ödenmeyen ÖTV ve buna bağlı KDV, vergi ziyaı cezası ve
gecikme faizi ile birlikte mağaza işleticisinden aranır. İlgili mevzuat
hükümlerine aykırı olarak satış/kullanım yapıldığının tespiti halinde, ilgili
gümrük idaresi tarafından durum işleticinin KDV yönünden bağlı olduğu vergi
dairesine bildirilir.
Bu istisna uygulamasında, belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle istisna kapsamında mal
teslim edilmesi halinde, mağaza işleticisinin doğrudan sorumlu tutulduğu
haller dışında, ziyaa uğratılan vergiler, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi
ile birlikte ÖTV mükellefinden aranır.”
5. Serbest Bölgelere Yapılan Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerdeki malların ihracat
teslimlerinde ÖTV istisnası uygulanabilmesi için;
• Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması,
• Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük
Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği hükme
bağlanmıştır.
Bu hüküm gereğince, yurt içinden serbest bölgelere
yapılan teslimlerde, teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması şartı
gerçekleşmediğinden, ihracat istisnası uygulanmaz.
Öte yandan, serbest bölgelerden yurt dışına yapılan
teslimler ÖTV’den müstesnadır. Serbest bölgelerden yurt dışına yapılan
teslimlerde, gümrük beyannamesi düzenlenmemesi nedeniyle, (IV) sayılı
listedeki malların serbest bölgeden ihracatı, serbest bölgeye giren mallar
için düzenlenen gümrük beyannamesi ile birlikte gümrük idaresince onaylı
serbest bölge işlem formlarıyla tevsik edilir. Dolayısıyla, söz konusu
belgeler de ihracatın tevsikinde veya iade talebinde, ibrazı gerekli diğer
belgelerle birlikte vergi dairesine verilir.
6. Yetkili Gümrük Antreposu İşleticisine Yapılan
Teslimler
25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer
Vergisi Kanununun6 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki, yetkili
gümrük antreposu işleticisine yapılan teslimlerin ihracat teslimi
sayılacağına dair hükümler, Özel Tüketim Vergisi Kanununda yer almamaktadır.
Dolayısıyla, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci
maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince, yetkili gümrük antreposu
işleticilerine yapılan teslimlerde ÖTV yönünden ihracat istisnası uygulanmaz.
(Ek cümle:RG-5/7/2018-30469) Ancak, Kanunun 5 inci maddesinin (2)
numaralı fıkrası uyarınca, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına yapılan teslimlerin
vergiden müstesna olduğu tabiidir.
7. Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolculara Yapılan
Teslimler
Katma Değer Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrası kapsamındaki, “Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura
ile Yapılan Satışlar (Bavul Ticareti)” ile “Yolcu Beraberi Eşya (Türkiye’de
İkamet Etmeyenlere KDV Hesaplanarak Yapılan Satışlar)” uygulamalarına ilişkin
olarak mezkûr Kanun ve Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde yer alan
düzenlemelerin ÖTV uygulaması bakımından geçerliliği bulunmamaktadır.
Bu nedenle, Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara ÖTV
kapsamına giren malların tesliminde ÖTV istisnası uygulanmaz veya tahsil
edilen ÖTV iade edilmez.
B- DİĞER İSTİSNALAR
1. Güvenlik Kuruluşlarının Silah Alımlarına
İlişkin İstisna
1.1. Kapsam(4) (5)
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (4) numaralı bendi ile (IV) sayılı listedeki (Değişik
ibare:RG-5/7/2018-30469)(4) 9302.00.00.00.00 ve 93.03
tarife pozisyonlarında yer alan malların (revolver, tabanca, ateşli ve
sürgülü diğer silahlar, tüfekler, diğer cihazlar ve benzerlerinin) Milli
Savunma Bakanlığı, (Ek ibare:RG-27/12/2017-30283) Adalet Bakanlığı,
Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli İstihbarat
Teşkilatı, (Değişik ibare:RG-5/7/2018-30469)(4) Savunma
Sanayii Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gümrükler Muhafaza Genel
Müdürlüğüne teslimi veya bunlar tarafından ithali vergiden istisna
edilmiştir.
1.2. İstisna Uygulaması(4) (5)
İstisna uygulaması kapsamındaki malları bu
kuruluşlara teslim eden mükellefler veya ithalatın yapılacağı gümrük
idaresince, bu maddede sayılan kuruluşlardan sözü edilen malların resmî
ihtiyaçlarında kullanılacağına dair onaylı bir belge/yazı istenir ve bu
belgeye istinaden ÖTV uygulamaksızın işlem yapılır. (Ek
cümle:RG-27/12/2017-30283) Söz konusu malların Adalet Bakanlığı adına
Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından temin edilmesi halinde,
düzenlenecek belge/yazıda bu husus ayrıca belirtilir.
ÖTV mükelleflerince, istisna kapsamında teslim
edilen mala ait bilgiler ile bedeli, teslim tarihi ve alıcıya ait bilgilerin
yer aldığı ve yanına kaşe tatbik edilerek imzalanan söz konusu
belgenin/yazının bir fotokopisi, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz
hükümleri gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir.
ÖTV mükellefleri, bu istisna kapsamındaki
teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez, ancak
fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV Kanununun
(7/4) Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV
Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna kapsamında yapılan teslimler, ÖTV
Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar” tablosundaki
istisna türü listesinden “Güvenlik Kuruluşlarının Silah Alımlarında İstisna”
seçilerek beyan edilir.
ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin “Ekler”
bölümünde yer alan “Güvenlik Kuruluşlarının Silah Alımlarında İstisna”
tablosuna, istisna kapsamında yapılan teslime ilişkin güvenlik kuruluşunun
yazısı ile satış faturasına ilişkin bilgiler ve Gelir İdaresi Başkanlığınca
istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Bu kapsamda istisna uygulanan teslimlere ilişkin
olarak, güvenlik kuruluşu yazısı ile faturanın aslının aynı olduğu işletme
yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopileri,
Tebliğin (IV/C/3) bölümünde belirtilen süre içerisinde bir dilekçe ekinde
vergi dairesine ibraz edilir.
2. Kamu Kurumlarına Bedelsiz Mal Teslimlerinde İstisna
2.1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, (IV) sayılı listede yer alan
malların genel ve katma bütçeli dairelere, il özel idarelerine, belediyelere,
köylere ve bunların teşkil ettikleri birliklere bedelsiz olarak teslimi veya
bunlar tarafından bedelsiz olarak ithalinin vergiden istisna olduğu hükme
bağlanmıştır.
2.2. İstisna Uygulaması
İstisna uygulamasında, (IV) sayılı listede yer alan
malların istisnadan yararlananlara bedelsiz olarak teslimi veya bunlar
tarafından bedelsiz olarak ithali esastır. Sözü edilen mallar için nakdi veya
ayni herhangi bir bedel ödenmesi halinde ÖTV istisnası uygulanmaz.
Söz konusu malların istisnadan yararlananlara
tesliminde düzenlenecek faturalarda herhangi bir bedel gösterilmemesi
şartıyla ÖTV hesaplanmaz.
Gümrük idarelerince, ithal işlemlerini yapanlardan,
ithal edilen malların istisnadan yararlanan kurumlarca bedelsiz edinildiğini
gösteren belgeler aranır. Yurt içi teslimlerde de mükelleflerce, istisnadan
yararlanan kurumlardan sözü edilen malların bedelsiz edinildiğine dair bir
yazı istenir.
ÖTV mükellefleri, bu istisna kapsamındaki
teslimlerine ilişkin düzenlenen faturaya “ÖTV Kanununun (7/5) Maddesi
Kapsamında İstisna Olduğundan ÖTV Hesaplanmamıştır.” şerhini ekler.
İstisna kapsamında yapılan teslimler, ÖTV
Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar” tablosundaki
istisna türü listesinden “Kamu Kurumlarına Yapılan Bedelsiz Teslimlerde
İstisna” seçilerek beyan edilir.
ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin “Ekler”
bölümünde yer alan “Kamu Kurumlarına Yapılan Bedelsiz Teslimlerde İstisna”
tablosuna, istisna kapsamında yapılan teslime ilişkin faturaya ait bilgiler
ve Gelir İdaresi Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Bu kapsamda istisna uygulanan teslimlere ilişkin
olarak, istisnadan yararlanan kurum yazısı ile faturanın aslının aynı olduğu
işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış
fotokopisi Tebliğin (IV/C/3) bölümünde belirtilen süre içerisinde bir dilekçe
ekinde vergi dairesine ibraz edilir.
3. Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci
Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, Gümrük Kanununun;
• 167 nci maddesi [5 numaralı fıkrasının (a) bendi
ile 7 numaralı fıkrası hariç],
• Geçici ithalat rejimine ilişkin,
• Hariçte işleme rejimine ilişkin,
• Geri gelen eşyaya ilişkin
hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya
müstesna olan malların ithali ÖTV’den istisnadır.
Öte yandan, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci
maddesinde düzenlenen ihracat istisnası ile 8 inci maddesinin (2) numaralı
fıkrasında düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve terkin
edilmesi uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak Gümrük Kanununun
168, 169 ve 170 inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın
ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak
ihracat istisnası dolayısıyla iade alınan veya tecil-terkin uygulamasından
faydalanılan miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat
gösterilmesi şarttır.
4. Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci
Maddesinin Birinci Fıkrasının (7) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (7) numaralı bendi gereğince, Gümrük Kanununun,
• Transit, gümrük antrepo, dâhilde işleme, gümrük
kontrolü altında işleme rejimlerine tabi tutulan,
• Serbest bölgeler ve geçici depolama yerleri
hükümlerinin uygulandığı
mallar ÖTV’den istisnadır.
Bu kapsamda, dâhilde işleme rejimi, ihracatı
taahhüt edilen ürünlerin elde edilmesinde kullanılan malların, ithalat
vergileri ödenmeksizin ithal edilmesine imkân sağlayan bir rejim olup, (IV)
sayılı listede yer alan malların dâhilde işleme rejimi kapsamında ithali,
ÖTV’den istisnadır. Ancak, dâhilde işleme rejimi kapsamında olsa dahi;
imalatta kullanılan malların yurt içinden temin edilmesi ile fiilen ihraç
edilmeyen malların imalinde kullanılan malların ithal edilmesi hallerinde bu
kapsamda ÖTV istisnası uygulanmaz.
Bunun yanı sıra, (IV) sayılı listede yer alan
malların söz konusu rejimler dışında kullanılması, sarfı veya yurt içine
tesliminin genel hükümler çerçevesinde vergilendirileceği tabiidir.
Ayrıca, Kanunun 16 ncı maddesinde; Gümrük Kanunu ve
diğer kanunlar gereğince gümrük vergisi teminata bağlanarak işlem gören
mallara ait ÖTV’nin de aynı usule tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır. Buna
göre, başta Gümrük Kanununun 118 inci maddesi olmak üzere ilgili mevzuat
hükümleri gereğince, gümrük vergisi teminata bağlanarak ithal edilen mallara
ait ÖTV de teminata bağlanır.
5. (Mülga:RG-5/7/2018-30469)(2)
C- İHRAÇ KAYITLI TESLİMLERDE VERGİNİN TECİLİ VE
TERKİNİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrasıyla, ihraç edilmek şartıyla ihracatçılara teslim edilen
mallara ait ÖTV’nin, mükelleflerce ihracatçılardan tahsil edilmemesi
şartıyla, bu mükelleflerin talebi üzerine vergi dairesince tarh ve tahakkuk
ettirilerek tecil edileceği, söz konusu malların ihracatçıya teslim tarihini
takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi halinde tecil
edilen verginin terkin olunacağı hükme bağlanmıştır.
1. Kapsam
(IV) sayılı liste kapsamındaki malların ihraç
edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin ihracatçıdan tahsil
edilmemesi şartıyla, ÖTV mükelleflerinin talebi üzerine tecil edilmesi
mümkündür.
Bu uygulama, ihracatçının doğrudan ÖTV
mükelleflerinden satın aldığı malların, olduğu gibi (aynen) ihraç edilmesi
halinde geçerlidir.
İhraç kaydıyla yapılacak teslimler için cins,
nitelik, tutar veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.
Serbest bölgeye yapılan teslimlerde ihracat
istisnası uygulanmadığından, serbest bölgeye teslim edilecek malların ÖTV
mükelleflerinden satın alınmasında tecil-terkin uygulaması kapsamında işlem
tesis edilemez. Ancak, serbest bölgelerden yurt dışına yapılan ihracat
teslimleri ÖTV’den müstesna olduğundan, ihraç kaydıyla teslim edilen malların
serbest bölgeden ihraç edilmesi durumunda, serbest bölgedeki alıcıya yapılan
teslimlerde tecil-terkin uygulaması kapsamında işlem yapılması mümkündür.
Tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınmakla
birlikte, malın sonraki aşamada tekrar teslime konu edildikten sonra bu aşama
tarafından ihracının yapılmış olması halinde, bu durum tecil-terkin
şartlarının ihlal edilmesi sonucunu doğurduğundan buna göre işlem yapılır.
Ancak, merkezi yurt içinde bulunan bir firma tarafından yurt içinden
tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınıp serbest bölgedeki şubesi
aracılığıyla ihraç edilen mallara ilişkin olarak mükellef tarafından beyan
edilerek tecil edilen ÖTV, serbest bölgedeki şubenin merkezden ayrı
mükellefiyetinin bulunmaması veya kendi adına müstakilen faaliyet göstermiyor
olması kaydıyla, terkin edilir. Merkez tarafından serbest bölgedeki şubeye
mal gönderimlerinin ilgili diğer mevzuat gereğince şube adına fatura
düzenlenmek suretiyle yapılması bu yönde işlem tesisine engel teşkil etmez.
2. Verginin Tecili
İhraç kaydıyla teslimde bulunan ÖTV mükellefleri
tarafından düzenlenen faturada, hesaplanan ÖTV ayrıca gösterilir ve faturaya
“ÖTV Kanununun (8/2) Maddesine Göre İhraç Edilmek Üzere Teslim Edilmiş Olup
ÖTV Tahsil Edilmemiştir.” ibaresi yazılır.
Bu uygulama kapsamında yapılan teslimler beyannamenin
“Matrah ve Vergi Bildirimi” bölümündeki “Teslimler” tablosu ile “Tecil”
bölümündeki “İhraç Kaydıyla Satılan Mallara Ait Teciller” tablosunun her
ikisinde de beyan edilir.
Vergi dairesi, mükellefin bu beyanına göre gerekli
tarhiyat işlemini yaptıktan sonra, ihraç kaydıyla teslimlere ait ÖTV tutarını
tecil eder.
3. Verginin Terkini
İhraç kaydıyla teslim edilen malın, ihracatçıya
teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihracının
gerçekleşmesi halinde, tecil edilen verginin,
• Malın ihraç edildiğini gösteren gümrük
beyannamesinin,
• Malın serbest bölgeden ihracında ayrıca örneği
Tebliğ ekinde (EK:1) olarak yer alan “Serbest Bölgelerden Yapılan İhracat
Teslimlerine İlişkin Bildirim” ile giriş ve çıkışla ilgili serbest bölge
işlem formlarının
aslı veya ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM
tarafından onaylanmış örneği ile ÖTV mükellefinin ihraç kaydıyla teslimine
ilişkin faturanın aslının aynı olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve
kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopisi vergi dairesine verilmek suretiyle
terkini sağlanır.
Malın serbest bölgeden ihraç edilmiş olması halinde
terkin işleminden önce, ihraç edilen malın serbest bölgeye girişi ve serbest
bölgeden yurt dışına çıkışıyla ilgili serbest bölge işlem formlarındaki bilgiler,
vergi dairelerince ilgili serbest bölge müdürlüğünden teyit edilir.
4. İhraç Kaydıyla Yapılan Teslimlerde İhracatın
Süresinde Gerçekleşmemesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrası uyarınca, ihracatın bu uygulama kapsamında belirlenen
şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi halinde tecil edilen vergi, vade
tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun7 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme
zammı ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilir. Ancak ihracatın Vergi
Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle süresinde gerçekleşmemiş
olması halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten itibaren Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili
dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.
(Değişik paragraf:RG-5/7/2018-30469)(4)
İhraç kaydıyla teslim aldıkları malları yasal süresi içinde mücbir sebepler
veya beklenmedik durumlara bağlı olarak ihraç edemeyen ihracatçıların ek süre
talepleri ilgili vergi dairesi başkanlığı/defterdarlık tarafından Katma Değer
Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (II/A-8.6) bölümünde yapılan açıklamalara
göre değerlendirilir.
5. İhraç Kayıtlı Teslim Edilen Malın ÖTV
Mükellefine İadesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrası kapsamında satın alınan malın, (Değişik
ibare:RG-5/7/2018-30469)(4) Tebliğin (II/C/4) bölümünde
belirtilen süreler içerisinde veya bu süreler geçtikten sonra iade
edilmesi durumu, tecil-terkin şartlarının ihlal edilmesi sonucunu
doğurduğundan, bu uygulama kapsamında teslim edilen malın iade edilmesi
halinde tecil edilen vergi, vade tarihinden itibaren gecikme zammı (mücbir
sebeplerin varlığı halinde tecil faizi) ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil
edilir.
Ç- İSTİSNALARIN SINIRI
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin
(1) numaralı fıkrasına göre, ÖTV ile ilgili istisna veya muafiyetler, ancak
Özel Tüketim Vergisi Kanununa hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik
yapılmak suretiyle düzenlenir. Diğer kanunlarda yer alan istisna veya
muafiyet hükümleri ÖTV bakımından uygulanmaz.
Dolayısıyla, söz konusu düzenleme ile bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden önce veya sonra diğer kanunlarla, bu Kanun dışında
düzenlenmek suretiyle getirilmiş veya getirilecek olan istisnaların ÖTV
açısından geçersiz olması sağlanmıştır.
Örneğin, bir kurumun kuruluş kanununda alımlarının
her türlü vergi, resim, harç, pay ve fondan muaf olduğuna dair hüküm
bulunması, bu kurumun alımlarında ÖTV uygulanmasına engel teşkil etmez.
Öte yandan, mezkûr fıkrada, uluslararası
anlaşmalardaki ÖTV’ye ilişkin istisna ve muafiyet hükümleri saklı tutulmuş
olup, bu hükümler Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile sınırlı olmaksızın
uygulanır.
D- VERGİ İNDİRİMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 9 uncu maddesiyle,
vergiye tabi malların, yer aldıkları listedeki başka bir malın imalinde
kullanılması halinde, ödenen verginin, Maliye Bakanlığınca belirlenen
esaslara göre, imal edilen mal için ödenecek vergiden indirilmesi suretiyle,
ÖTV’nin her mal için bir kez uygulanması öngörülmüştür.
Buna göre, vergisi ödenerek ithal edilen veya ÖTV
mükelleflerinden satın alınan bir malın aynı listede yer alan başka bir malın
imalinde kullanılması halinde, kullanılan mala isabet eden ÖTV tutarı, imal
edilen malın teslimine ilişkin hesaplanan ÖTV tutarından indirilebilir.
Bu şekilde indirim konusu yapılabilecek azami ÖTV
tutarı, satın alınan mala ait ödenen ÖTV tutarını aşamayacağı gibi, bu malın
girdi olarak kullanılması suretiyle üretilen malın teslimine ilişkin
hesaplanan ÖTV tutarını da geçemez.
Bununla birlikte, ÖTV ödenerek satın alınan malın
aynı listede yer alan vergiye tabi başka bir malın imalinde kullanılması
sonucu, ödenen verginin tamamının hesaplanan vergiden indirilememesi
durumunda indirilemeyen vergi iade edilmez.
Diğer taraftan, indirim uygulamasından
yararlanılabilmesi için imal edilerek teslim edilen malın ÖTV’sinin beyan
edilmesi gerekir. Ayrıca imal edilen malın istisna kapsamında teslim edilmesi
halinde bu malın imalinde kullanılan mallar için yüklenilen ÖTV'nin indirim
konusu yapılamayacağı tabiidir.
(IV) sayılı listede yer alan bir malın imalinde
kullanılmakla birlikte, Kanuna ekli diğer listeler kapsamında olan mallar
dolayısıyla ödenen ÖTV’nin malın tesliminde hesaplanan ÖTV’den indirimi mümkün
değildir.
Öte yandan, indirim konusu yapılamayan veya indirim
yoluyla telafi edilemeyen ÖTV, ilgili mevzuata göre maliyet veya gider unsuru
olarak dikkate alınabilir.
III- MATRAH, ORAN, TUTAR, YETKİ VE MÜTESELSİL
SORUMLULUK
A- MATRAH
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin
(3) numaralı fıkrası uyarınca, (IV) sayılı listedeki mallar için verginin
matrahı, bu malların teslimi ve ithali ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede
yoluyla satışında, hesaplanan ÖTV hariç KDV matrahını oluşturan unsurlardan
teşekkül eder.
1. Yurt İçi Teslimde Matrah
ÖTV matrahına esas alınan KDV matrahının
tespitinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 20 ilâ 27 nci maddeleri ile bu
maddelere ilişkin Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde yapılan
açıklamalar dikkate alınır.
Katma Değer Vergisi Kanununun 20 nci maddesine
göre, teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil
eden bedel olup; bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan
veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne
suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer
suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler
toplamını ifade etmektedir.
Ayrıca, aynı Kanunun 24 üncü maddesinde belirtilen
unsurlar matraha dâhil edilmekte, 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine göre, mükellefin düzenlediği fatura veya benzeri vesikalarda
gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ise matrahtan
indirilebilmektedir. Bunun yanı sıra, mezkûr Kanunun 26 ncı maddesi uyarınca,
bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana
geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilmekte, cari kuru belli
olmayan dövizlerin Türk parasına çevrilmesine ilişkin esaslar ise Maliye
Bakanlığınca belirlenmektedir.
Dolayısıyla, (IV) sayılı listedeki mallar
bakımından ÖTV matrahı, işlemin karşılığını teşkil eden bedel olup, teslim
edilen mal karşılığında her ne nam adı altında olursa olsun alıcıdan alınan
bedeller, teslim edilen malın ÖTV matrahına dâhildir.
Teslimi yapılan mala ilişkin satış anında veya daha
sonraki bir tarihte ortaya çıkan vade farkı, fiyat farkı, faiz gibi çeşitli
gelirler ÖTV matrahına dâhildir.
Bununla birlikte, mükellefin düzenlediği faturada
ayrıca gösterdiği ticari teamüllere uygun iskontoların ÖTV matrahından
indirilmesi mümkündür.
Öte yandan, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11 inci
maddesinin (3) numaralı fıkrası ve Katma Değer Vergisi Kanununun 23 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, gümrük depolarında ve
müzayede mahallerinde yapılan satışlarda ÖTV matrahı kesin satış bedelidir.
İmalatçı satış bedelinin emsal bedeline göre açık
bir şekilde düşük olduğu ve bu düşüklüğün mükellefçe haklı bir sebeple
açıklanamadığı hallerde matrah olarak emsal bedel esas alınır. ÖTV’ye tabi
malların mükellefler tarafından kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi
veya işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla
verilmesi durumunda da matrah olarak emsal bedel esas alınır.
2. İthalatta Matrah
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin
(3) numaralı fıkrası ile Katma Değer Vergisi Kanununun 21 inci maddesi
uyarınca, (IV) sayılı listede yer alan malların ithalinde ÖTV’nin matrahı;
• İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas
olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın
gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dâhil
(CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilen
değeri,
• İthalat sırasında ödenen her türlü vergi (ÖTV ve
KDV hariç), resim, harç ve paylar,
• Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar
yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile malın bedeli
üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerden
oluşmaktadır.
B- ORAN, TUTAR VE YETKİ
1. Oran ve Tutar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12 nci maddesinin
(1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan mallardan,
karşılarında belirtilen tutar ve/veya oranlarda ÖTV alınacağı hükme bağlanmış
olup, (IV) sayılı listede bütün mallar için nispi vergi oranı öngörülmüştür.
(Değişik ikinci paragraf:RG-30/12/2023-32415
2.Mükerrer)(6) Ancak, Kanunun geçici 6 ncı maddesinde,
31/12/2033 tarihine kadar, (IV) sayılı listede yer alan 8517.12.00.00.11
G.T.İ.P. numaralı malların karşısında gösterilen orana göre hesaplanan
verginin, bu malların her bir adedi için 160 TL'den az olması halinde, orana
göre hesaplanan vergi yerine her bir adet için 160 TL vergi alınacağı, bu
maddede yer alan tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213
sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme
oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, hesaplanan tutarın 1 lirayı
aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı ve Cumhurbaşkanının bu tutarı veya
yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle belirlenmiş olan tutarı
sıfıra kadar indirmeye, üç katına kadar artırmaya yetkili olduğu hüküm altına
alınmıştır. Söz konusu tutar, (Değişik ibare:RG-31/12/2025-33124
5.Mükerrer)(7) 1/1/2026 tarihinden itibaren 456 TL olarak
belirlenmiştir.
(Değişik üçüncü paragraf:RG-30/12/2023-32415
2.Mükerrer)(6) Buna göre, 31/12/2033 tarihine kadar, mezkûr
listenin “8517.12.00.00.11 Alıcısı bulunan verici portatif (cellular) telsiz
telefon cihazları” sırası kapsamındaki mallar için Kanunun geçici 6 ncı
maddesi gereğince belirlenen tutardan düşük olmamak üzere nispi vergi
uygulanır.
2. Yetki
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12 nci maddesinin
(2) numaralı fıkrasına göre Bakanlar Kurulu topluca veya ayrı ayrı olmak
üzere;
• (IV) sayılı listedeki mallar için belirlenen
oranları sıfıra kadar indirmeye, %25’e kadar artırmaya,
• Listede gümrük tarife pozisyonu veya tarife alt
pozisyonu olarak yer alan malların her biri için belirlenmiş olan oranların
alt ve üst sınırları içinde kalmak suretiyle, bu pozisyonların altında yer
alan mallar itibarıyla farklı vergi oranları belirlemeye
yetkilidir.
C- MÜTESELSİL SORUMLULUK
1. Müteselsil Sorumluluğun Kapsamı
Vergi Usul Kanununun 11 inci maddesinde, mal alım-satımı
ile hizmet ifası dolayısıyla vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine
yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde
verginin ödenmesinden, alım-satıma taraf olanların, hizmetten yararlananların
ve aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle ya da sermaye, organizasyon
veya yönetimine katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle dolaylı olarak
ilişkide bulunduğu tespit olunanların müteselsilen sorumlu olacağı, ancak
müteselsilen sorumluluğun nihai tüketiciler için söz konusu olmayacağı,
müteselsil sorumluluğun şartları, sınırları ve bu konuya ilişkin usul ve
esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Bu yetkiye dayanılarak, ÖTV mükellefinin, Özel
Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı liste kapsamındaki malların
teslimine ait ÖTV’yi Hazine'ye intikal ettirmediğinin tespit edilmesi
halinde, satıcı (ÖTV mükellefi) tarafından mal teslim edilen nihai tüketici
gerçek kişiler dışındaki mükelleflerin, bu işleme ilişkin olarak Hazine'ye
intikal etmeyen ÖTV’den, satıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulması
uygun görülmüştür.
2. Müteselsil Sorumluluğu Kaldıran Haller
Alıcıların, ÖTV dâhil toplam işlem bedelini;
• 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık
Kanunu10 hükümlerine göre faaliyette bulunan bankalar vasıtasıyla ödemeleri
ve bankaya yapılan ödeme sırasında düzenlenen belgede satıcının (veya adına
hareket edenlerin) adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile banka hesap
numarasını ve vergi kimlik numarasını doğru olarak yazdırmaları,
• Çekle ödemiş olmaları halinde, çekin 13/1/2011
tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun11 785 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrası kapsamında düzenlenmiş olması,
• Kredi kartı (faturada yer alan kişi veya kuruma
ait) veya kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla (ön ödeme avansı şeklinde
kamu kurum ve kuruluşlarının veznesine ödeme gibi) ödemiş olmaları,
• PTT yoluyla ödemiş olmaları halinde, ödeme
sırasında düzenlenen belgenin ibrazı [satıcının veya adına hareket edenlerin
adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile hesap numarası ve vergi kimlik
numarasının doğru olarak yazdırılmış olması]
kaydıyla müteselsil sorumluluk uygulaması ile
muhatap tutulmazlar. Herhangi bir hesaba bağlı olmaksızın yapılan ödemeler,
örneğin kasadan ödeme yapılması, sorumluluğu kaldırmaz.
Bunun yanı sıra, alıcı ile satıcı arasında
muvazaaya dayanan bir işlem yapıldığının veya menfaat sağlayan doğrudan bir
ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma, organizasyon veya yönetimi
içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin bulunduğunun vergi incelemesine
yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarla tespit edilmesi halinde, ödeme
yukarıdaki şekilde tevsik edilmiş olsa bile müteselsil sorumluluk kalkmaz.
Aynı şekilde bir mükellefin, daha önceki
safhalarda, Hazine'ye intikal ettirilmemiş ÖTV nedeniyle müteselsil
sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulabilmesi için, sözü edilen mükellef
ile vergiyi Hazine'ye intikal ettirmeyen ÖTV mükellefi arasında; menfaat
sağlayan doğrudan bir ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma,
organizasyon veya yönetimi içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin
mevcudiyetinin vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarda
açıkça belirtilmiş olması zorunludur.
Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri,
belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler,
döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasî partiler ve sendikalar,
kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu
menfaatine yararlı dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan
vakıflar, sermayelerinin %51 veya daha fazlası söz konusu idare, kurum ve
kuruluşlara ait iktisadi işletmeler ile özelleştirme kapsam ve programına
alınmış olup hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan kuruluşların
verginin doğduğu safhada taraf olduğu işlemlerde müteselsil sorumluluk
uygulanmaz.
3. Müteselsil Sorumlu Nezdinde Verginin Takibi
Müteselsil sorumluluk uygulaması aşağıdaki
açıklamalar çerçevesinde yerine getirilir:
i. Vergi, ÖTV mükellefi adına tarh ve tahakkuk
ettirilerek öncelikle mükellefinden aranır.
ii. ÖTV mükellefi tarafından eksik beyan edilen
veya hiç beyan edilmeyen vergi için yapılacak tarhiyat üzerine tahsil
edilebilir hale gelen vergi ve gecikme faizi ile ilgili olarak;
• ÖTV mükellefine, bilinen adreslerinde
bulunamadığından ödeme emri tebliğ edilememiş olması veya
• Kendisine ödeme emri tebliğ edilen ÖTV
mükellefinin mal beyanında bulunmamış, vergi dairesince de malı tespit
olunamamış ya da beyan edilen veya vergi dairesince tespit olunan malların
amme alacağını karşılamayacağının anlaşılmış olması
hallerinde ÖTV mükellefi dışındaki mükellef
(müteselsil sorumlu) nezdinde ödeme emri ile takibe başlanır.
iii. Müteselsil sorumluluk, satın alınan mala
ilişkin hesaplanan ÖTV, varsa gecikme faizi ve gecikme zammı ile sınırlıdır.
Cezalar sorumluluk kapsamı dışındadır.
IV- VERGİLENDİRME İŞLEMLERİ
A- VERGİLENDİRME DÖNEMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14 üncü maddesine
göre, Kanuna ekli (IV) sayılı listede yer alan malların tesliminde
vergilendirme dönemi, faaliyette bulunulan takvim yılının birer aylık
dönemleridir.
B- BEYAN ESASI
ÖTV, mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh
olunur.
(IV) sayılı listedeki malların ÖTV mükellefleri bir
vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemleri bulunmasa dahi bu dönemlerle
ilgili olarak beyanname vermek zorundadır.
Ancak, müzayede yoluyla satış yapanlar (sürekli ÖTV
mükellefiyeti bulunmayanlar) ile kendilerine Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesi uyarınca vergi sorumluluğu yüklenenlerin, vergiye tabi
işlemlerin bulunmadığı vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak beyanname
verme zorunlulukları yoktur.
(IV) sayılı listede yer alan malların ithalatında
ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanarak gümrük mevzuatına göre kabul edilen
beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe,
kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir.
C- VERGİNİN BEYANI
1. Beyanname Verme Zamanı
(IV) sayılı listedeki mallara ilişkin ÖTV
beyannameleri, vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına
kadar, KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine verilir.
Sürekli ÖTV mükellefiyeti gerektiren faaliyeti
olmayanların müzayede yoluyla yaptıkları satışlara ilişkin vergi, satış
bedelinin tahsil edildiği günün mesai saati bitimine kadar beyan edilir ve bu
süre içinde ödenir.
(IV) sayılı liste kapsamındaki mallara ilişkin
verginin beyanı (4) numaralı ÖTV Beyannamesi ile yapılır.
2. Beyanname İçeriği Bilgilerin Doğru Olarak
Beyan Edilmemesi
Elektronik ortamda veya kâğıt ortamında verilen
beyannameler ve eklerinde, matrah ve vergi tutarı dışındaki bilgileri doğru
olarak beyan etmeyen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri
uyarınca ikinci derece usulsüzlük cezası uygulanır.
3. Beyannamelerin Elektronik Ortamda
Gönderilmesi
(IV) sayılı listedeki mallara ilişkin ÖTV
beyannamelerinin, 34012 ve 34613 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğleri başta olmak üzere, beyannamelerin elektronik ortamda
gönderilmesine ilişkin Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirlenen usul
ve esaslar çerçevesinde elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.
ÖTV’ye tabi işlemlerin bulunmaması, ilgili döneme
ait ÖTV beyannamelerinin verilmesine engel teşkil etmez. Bu durumda
beyannamenin, “Genel Bilgiler” bölümünde yer alan “Beyannamede beyan edilecek
bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğu işaretlenmek suretiyle beyanname verilir.
Beyannamelerde ÖTV indirimine dayanak işlem türü
olarak “Aynı Listedeki Malın İmalatta Kullanılması” seçeneğinin seçilmesi
durumunda, “İndirilecek ÖTV” alanına bu dönemde ÖTV hesaplanmak suretiyle
teslim edilen malın imalinde kullanılan mal için ödenmiş olan ÖTV tutarı
yazılır. İmal edilmeyen veya imal edilmiş olsa dahi, ÖTV uygulanarak teslimi
henüz gerçekleşmeyen malların imalinde kullanılan mallar için ödenen ÖTV bu
alanda beyan edilen tutara dâhil edilmez.
Beyannamelerin “Matrah ve Vergi Bildirimi”
bölümünde yer alan “Teslimler” tablosuna, ihraç kaydıyla yapılan teslimler de
dâhil edilir. İhraç kaydıyla yapılan teslimler, ayrıca beyannamelerin “Tecil”
bölümünde yer alan “İhraç Kaydıyla Satılan Mallara Ait Teciller” tablosunda
da beyan edilir.
İstisna kapsamında yapılan teslimler ile
indirilecek ÖTV’ye ilişkin tevsik edici belgelerin, ilgili olduğu döneme ait
ÖTV beyannamesinin verildiği günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe
ekinde ilgili vergi dairesine verilmesi zorunludur. Aksi halde, mükellefler
adına Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri gereğince ikinci derece
usulsüzlük cezası kesilir.
Ç- TARH İŞLEMLERİ
1. Tarh Yeri
(IV) sayılı listedeki mallar için beyan edilen ÖTV,
mükellefin KDV yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından tarh olunur.
Söz konusu malların ithalatında ÖTV, ilgili gümrük
idaresince hesaplanır. İthalat vergilerine tabi olmayan mallara ait ÖTV,
gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin
tescili tarihinde, bu tarihteki oran ve/veya tutarlar üzerinden hesaplanarak
tahsil edilir.
2. Tarhiyatın Muhatabı
ÖTV, bu vergiye mükellef olan gerçek veya tüzel
kişiler adına tarh olunur. Şu kadar ki;
• Adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden
ortakların tamamı müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri,
• Mükellefin, Türkiye içinde ikametgâhının,
işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması veya Maliye
Bakanlığınca gerekli görülen hallerde ise vergi sorumluları
tarhiyata muhatap tutulur.
3. Tarh Zamanı
(IV) sayılı listedeki mallara ait ÖTV, beyannamenin
verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse tarhiyatla görevli vergi
dairesine geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde tarh edilir.
D- VERGİNİN ÖDENMESİ
ÖTV, beyanname verme süresi içinde ödenir.
(IV) sayılı listede yer alan malların ithalatında ÖTV,
ilgili gümrük idaresince hesaplanır ve gümrük mevzuatına göre kabul edilen
beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe,
kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir. Bu tebliğ üzerine
ortaya çıkabilecek ihtilaflar için gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve
esaslar uygulanır. Bu vergi, gümrük vergileri ile aynı zamanda ödenir. Gümrük
vergilerine tabi olmayan mallara ait ÖTV ise gümrük mevzuatına göre kabul
edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihindeki esaslara göre,
bu tarihteki oran ve/veya tutar üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.
E- VERGİNİN BELGELERDE GÖSTERİLMESİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrası uyarınca, vergiye tabi işlemlere ait ÖTV, fatura veya
benzeri belgelerde ayrıca gösterilir.
Örnek 1: 22/07/2015 tarihinde KDV ve ÖTV
hariç imalatçı satış fiyatı 1.000 TL, ÖTV oranı %20, KDV oranı %18 olan bir
malın imalatçısı tarafından teslimine ilişkin düzenlenen faturada aşağıdaki
bilgilere yer verilir.
Satış bedeli (KDV ve ÖTV hariç)
:
1.000 TL
Hesaplanan ÖTV Tutarı (1.000 TL x
0,20=)
:
200 TL
KDV Matrahı (1.000 TL + 200
TL=)
:
1.200 TL
Hesaplanan KDV Tutarı (1.200 TL x
0,18=)
:
216 TL
GENEL TOPLAM
:
1.416 TL
Yalnız bindörtyüzonaltı Türk Lirasıdır.
Örnek 2: 22/07/2015 tarihinde KDV ve ÖTV
hariç imalatçı satış fiyatı 400 TL olan cep telefonunun imalatçısı tarafından
teslimine ilişkin düzenlenen faturada aşağıdaki bilgilere yer verilir.
Satış bedeli (KDV ve ÖTV hariç)
:
400 TL
Hesaplanan Nispi ÖTV
Tutarı*
:
100 TL
(400 TL x 0,25=)
Asgari ÖTV Tutarı*
:
120 TL
KDV Matrahı (400 TL + 120 TL=)
:
520 TL
Hesaplanan KDV Tutarı (520 TL x 0,18=)
:
93,60 TL
GENEL TOPLAM
:
613,60 TL
Yalnız altıyüzonüç Türk Lirası altmış Kuruştur.
* Örnekte cep telefonu için nispi olarak hesaplanan
ÖTV tutarı, asgari ÖTV tutarından düşük olduğundan [100 TL < 120 TL],
faturada asgari ÖTV tutarı dikkate alınır.
ÖTV uygulanmamış olan malların perakende tesliminin
söz konusu olduğu hallerde, mükellefçe düzenlenen fatura veya benzeri
belgelerde ÖTV ve KDV ayrıca gösterilir.
ÖTV kapsamına giren malların ÖTV uygulanmadan önce
müzayede yoluyla satışlarında düzenlenen belgelerde de ÖTV’nin ayrıca
gösterilmesi zorunludur.
İthalatta uygulanan ÖTV gümrük makbuzunda ayrıca
gösterilir. İthalat vergilerinin maktu tutarlarda veya sabit oranlı alındığı
hallerde buna ilişkin tarife, ÖTV’yi de kapsayacak şekilde tespit olunur ve
ayrıca ÖTV hesaplanmaz.
F- DÜZELTME
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrasına göre,
• Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya
bu Kanun kapsamına giren vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye
hakkı bulunmadığı halde, düzenlediği bu tür belgelerde bu vergiyi
gösterenler, söz konusu vergiyi beyan ve ödemekle mükelleftirler.
• Fatura veya benzeri belgelerde Kanuna göre borçlu
oldukları vergi tutarından daha yüksek bir tutarı gösterenler de bu
belgelerde gösterilen vergi tutarını beyan etmek ve ödemekle mükelleftirler.
• Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi,
işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle matrahta değişiklik vuku bulduğu
ya da yersiz veya fazla vergi hesaplandığı hallerde vergiye tabi işlemleri
yapmış olan mükellefler; bunlarla ilgili borçlandıkları ya da ödedikleri
vergiler için değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve meydana geldiği dönem
içinde düzeltme yapabilirler, bu vergiden mahsup edebilirler veya iade
talebinde bulunabilirler.
• Şu kadar ki, iade olunan malların fiilen
işletmeye girmiş olması, yersiz veya fazla ödenen verginin alıcıya iade
edilmesi ve bu işlemlerin defter kayıtları, belgeler ile beyannamede
gösterilmesi şarttır.
1. Fazla veya Yersiz Hesaplanan ÖTV’nin
Düzeltilmesi
Vergiye tabi olmayan mallar için vergi hesaplanması
veya vergiye tabi mallar için daha yüksek oranda veya tutarda vergi
hesaplanması halinde, bu verginin de beyan edilmesi ve ödenmesi zorunludur.
Fazla veya yersiz vergi uygulanması halinde,
vergiye tabi işlemin yapıldığı döneme ait beyannamede gerekli düzeltme
yapılır. Bu durumun işleme ait beyanname verme tarihinden sonra ortaya
çıkması halinde ise değişikliğin meydana geldiği dönemde düzeltme, mahsup ve
iade imkânı bulunmaktadır.
Söz konusu vergiye ilişkin düzeltme işlemi, fazla
veya yersiz ödenen ÖTV’nin, bu durumun ortaya çıktığı döneme ait beyannamenin
“İndirimler” bölümüne dâhil edilmesi suretiyle yapılır. Bunun mümkün olmaması
ya da fazla veya yersiz ödenen ÖTV’nin bu şekilde telafi edilememesi halinde
ise 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile nakden ya da bu
dönemdeki veya gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dâhil) borçlarına mahsuben
iade talep edilebilir.
Ayrıca, fazla veya yersiz beyan edilip ödenen
ÖTV’ye dayanak belgelerin firma yetkilisince onaylı bir örneği ile birlikte,
ÖTV’nin alıcıdan tahsil edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair
alıcının kimlik, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı alıcı tarafından da
imzalanmış olan tutanak da vergi dairesine verilir.
Vergi dairesi tarafından, düzeltilmesi veya iadesi
talep edilen verginin beyan edilip ödendiğinin tespit edilmesine bağlı olarak
düzeltme veya iade talebi yerine getirilir.
Fazla veya yersiz hesaplanan verginin beyan edilmiş
ancak henüz ödenmemiş olması halinde, tahakkuk terkin edilir ve bu durumda
iade söz konusu olmaz.
Düzeltme ve iade talebi, miktarına bakılmaksızın
YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan sonuçlandırılır.
İthalat sırasında fazla veya yersiz uygulanan ÖTV,
Gümrük Kanununa göre bu vergiye muhatap olanlara iade edilir.
2. Malların İadesi, İşlemin Gerçekleşmemesi ve
İşlemden Vazgeçilmesi Hallerinde Düzeltme
Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi,
işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle matrahta değişiklik vuku bulması
halinde, vergiye tabi işlemin yapıldığı döneme ait beyannamede gerekli
düzeltme yapılır. Bu durumların işleme ait beyanname verme tarihinden sonra
ortaya çıkması halinde ise değişikliğin meydana geldiği dönemde düzeltme,
mahsup ve iade imkânı bulunmaktadır.
(IV) sayılı listedeki malların iadesi, işlemin
gerçekleşmemesi veya işlemden vazgeçilmesi durumunda, mal alıcıya teslim
edilmişse iade edilen malın ÖTV mükellefinin işletmesine girmesi, ÖTV tahsil
edilmişse alıcıya iade edilmesi ve bu işlemlerin yasal defter kayıtları ve
belgelerde gösterilmesi şartıyla düzeltme işlemi; ÖTV’nin, bu durumun ortaya
çıktığı döneme ait beyannamenin “İndirimler” bölümüne dâhil edilmesi
suretiyle yapılır.
Bunun mümkün olmaması ya da söz konusu ÖTV’nin bu
şekilde telafi edilememesi halinde, indirilemeyen ÖTV tutarının, 429 Sıra
No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde öngörülen usul ve esaslar
çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile nakden ya da bu dönemdeki veya
gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dâhil) borçlarına mahsuben iadesi talep
edilebilir.
Vergi dairesi tarafından, düzeltilmesi veya iadesi
talep edilen verginin beyan edilip ödendiğinin tespit edilmesine bağlı olarak
düzeltme veya iade talebi yerine getirilir.
Düzeltmeye konu verginin beyan edilmiş ancak henüz
ödenmemiş olması halinde, bu işleme ilişkin tahakkuk terkin edilir ve bu
durumda iade söz konusu olmaz.
Düzeltme veya iade talebi, miktarına bakılmaksızın
YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan sonuçlandırılır.
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin (2)
numaralı fıkrasına göre, trampa iki ayrı teslim hükmünde olduğundan, mükellef
tarafından iade alınan mal yerine verilen ÖTV’ye tabi mal için genel hükümler
çerçevesinde ÖTV uygulanır.
3. KDV İade Alacağına Mahsup Yoluyla Ödenen
ÖTV’nin İadesi
KDV iade alacağına mahsup yoluyla ödenen ÖTV’nin
iadesinin talep edilmesi durumunda, söz konusu iade taleplerinin asıl
kaynağının KDV alacağı olması nedeniyle bu tür iade talepleri, KDV iade
alacağının kaynağını oluşturan işleme ilişkin nakden iade şartları ile ilgili
iade usul ve esaslarının belirlendiği KDV Genel Uygulama Tebliğinin ilgili
bölümü çerçevesinde yerine getirilir.
Bu durumda, iadenin yapılabilmesi için düzeltme
gerekçesi bakımından Tebliğin (IV/F/1 ve 2) bölümlerinde belirlenen belgelerin
de ibraz edilmesinin aranacağı tabiidir.
V- GÜMRÜK İDARELERİNCE ALINAN ÖZEL TÜKETİM
VERGİSİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 16 ncı maddesi
uyarınca;
a) İthalde alınan ÖTV, yurt içi satışlardaki belge
düzenine paralel olarak, gümrük makbuzunda ayrıca gösterilir.
b) İthalat vergilerinin maktu veya sabit oranlı
alındığı hallerde tarife, malın ithalinde alınacak ÖTV de dâhil edilmek
suretiyle tespit olunur.
c) Gümrük Kanunu ile diğer kanunlar gereğince
ithalat vergileri teminata bağlanarak işlem gören mallara ait ÖTV de aynı
usule tabi tutulur. Örneğin, dâhilde işleme izin belgesi kapsamında ithal
edilen mallar için ithalat vergileri teminata bağlanırsa, ÖTV de teminata
bağlanarak ilgili mevzuat kapsamında takip edilir.
ç) Yurda sokulan eşya için ÖTV’nin eksik ödenmiş
veya hiç ödenmemiş olması halleri ile ithal edilen eşyaya ilişkin olarak
mükelleften fazla alınan veya vergiden müstesna olduğu halde yanlışlıkla
alınan ÖTV’nin düzeltilmesi işleminde, ilgili gümrük idaresi tarafından Gümrük
Kanunundaki esaslara göre işlem yapılır.
d) İthal edilen mala ilişkin beyan üzerinden
hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan vergiler
arasındaki farklarda, Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri
noksanlıklarında uygulanan esaslara göre para cezası kesilir.
VI- ÇEŞİTLİ HUSUSLAR
A- İTHAL EDİLEN MALLARA İLİŞKİN BİLDİRİM
(IV) sayılı listedeki malların ithalini yapanlardan
KDV mükellefi olanların, bir ay içinde ithal ettikleri, söz konusu liste
kapsamında ÖTV’ye tabi mallara ilişkin, Tebliğ ekinde (EK:2) olarak yer alan
bildirim formunu, takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar Gelir İdaresi
Başkanlığı web adresinde hizmet veren “İnternet Vergi Dairesi” aracılığıyla
Gelir İdaresi Başkanlığına göndermesi zorunludur.
Söz konusu malların ithalini yapanların, aynı
zamanda bu malların imalatçısı olarak ÖTV mükellefiyetinin bulunması ve bu
mükellefiyet kapsamında ÖTV beyannamesi vermesi, ithal edilen mallar için ÖTV
bildirimi verilmesine engel teşkil etmez. Ancak, ithalatın bulunmadığı aylar
için bildirim verilmez.
Bildirime konu malları ithal eden mükelleflerce,
KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesinden kullanıcı kodu ve kişisel şifre
alınır. Şifre alınabilmesi için “İnternet Hizmetleri Kullanım Başvuru Formu”,
otomasyonlu vergi dairelerinden temin edilerek veya Gelir İdaresi Başkanlığı
web adresindeki “İnternet Vergi Dairesi” bölümünden döküm alınarak düzenlenir
ve KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilir. Bu başvuru üzerine
mükelleflere kişisel şifre ve kullanıcı kodu verilir.
Daha önce vergi dairesinden kullanıcı kodu ve
kişisel şifre almış olanların Bildirim Formunu göndermek için yeniden
kullanıcı kodu ve kişisel şifre almaları gerekmez. Ancak bu işlemi yapabilmek
için vergi dairesinden Bildirim Formu gönderme yetkisi alınır.
İnternet ortamında düzenlenen bildirimler
onaylanmak suretiyle Gelir İdaresi Başkanlığının internet vergi dairesine
gönderilir. Gönderilen bildirimlerin içeriğinde mükelleflerce değişiklik
yapılmak istenmesi halinde, yeniden düzenlenen bildirimler onaylanarak
gönderilebilir.
Vergi Usul Kanununun 149 uncu ve mükerrer 257 nci
maddelerinin verdiği yetkilere dayanılarak getirilen söz konusu bildirim yükümlülüğünü,
süresinde yerine getirmeyen veya süresinde yerine getirmekle birlikte eksik
ya da yanlış bildirimde bulunan mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu
hükümleri uyarınca özel usulsüzlük cezası uygulanır.
B- KAYIT DÜZENİ
ÖTV mükellefleri yasal defter kayıtlarını ÖTV’nin
hesaplanmasına ve kontrolüne imkân verecek şekilde tutar.
Bu maksatla tutulan defter kayıtlarında vergiye
tabi işlemler, vergisiz tutarları ile gösterilir. Mükellefin vergiye tabi
işlemleri üzerinden hesapladığı ÖTV ve girdileri üzerindeki indirilebilir ÖTV
tutarı ayrı hesaplarda izlenir.
Vergiden istisna edilmiş işlemlerin mevcut olması
halinde, bu işlemler, ayrı hesaplarda izlenir.
Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi
veya sair sebeplerle matrah, vergi veya indirim tutarlarında vuku bulan
değişiklikler ile ödenen, iade olunan ve terkin edilen ÖTV kayıtlarda açıkça
gösterilir.
C- DİĞER HUSUSLAR
Mükellefler tarafından verilmesi gereken beyanname
ve bildirimler, Gelir İdaresi Başkanlığınca uygun görülen durumlar haricinde,
kâğıt ortamında verilemez; verilmeleri halinde Vergi Usul Kanununun ilgili
hükümlerine göre işlem tesis edilir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, Tebliğ ekinde yer alan
bildirimlerde değişiklik yapmaya yetkilidir.
Ç- YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN TEBLİĞLER
1 ila 36 Seri Numaralı Özel Tüketim Vergisi Genel
Tebliğleri, bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yürürlükten
kaldırılmıştır.
Diğer mevzuatta, yürürlükten kaldırılan Genel
Tebliğlerin (IV) sayılı liste uygulamasına ilişkin bölümlerine yapılan
atıflar, bu Tebliğin ilgili bölümüne veya bölümlerine yapılmış sayılır.
(Ek bölüm:RG-27/12/2017-30283)(1)
D- FIRSATLARI ARTIRMA VE TEKNOLOJİYİ İYİLEŞTİRME
HAREKETİ (FATİH) PROJESİ KAPSAMINA GİREN MALLARIN MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
TESLİMİNDE ÖTV İSTİSNASI
1. Kapsam
28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Bazı Vergi
Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 44
üncü maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa eklenen geçici 38
inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren düzenlenen sözleşmelere istinaden Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından FATİH Projesi kapsamında yapılan mal alımlarında
uygulanmak üzere, proje bileşenlerine ilişkin olarak 4760 sayılı Kanuna ekli
(IV) sayılı listede yer alan malların, Milli Eğitim Bakanlığına ya da proje
yüklenicisine teslimi veya bunlar tarafından ithali özel tüketim vergisinden
müstesnadır.
2. İstisna Uygulaması
İstisna, FATİH Projesi kapsamında proje
bileşenlerine ilişkin 5/12/2017 tarihinden itibaren düzenlenen sözleşmelere
istinaden Milli Eğitim Bakanlığı ya da Proje yüklenicisinin ÖTV
mükelleflerinden aldıkları ya da bunlar tarafından ithal edilen mallar için
uygulanır.
İstisna uygulaması kapsamındaki malları Milli
Eğitim Bakanlığına ya da Proje yüklenicine teslim eden mükellefler ya da
gümrük idaresince, söz konusu malların FATİH Projesi kapsamında
kullanılacağına dair Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen onaylı bir
belge/yazı istenir ve bu belgeye/yazıya istinaden ÖTV uygulanmaksızın işlem
yapılır.
Teslimin proje yüklenicisine yapılması ya da
ithalatın proje yüklenicisi tarafından yapılması halinde, Milli Eğitim
Bakanlığınca düzenlenen belgede ayrıca proje yüklenicisine ait bilgilere
(adı/soyadı veya unvanı, vergi kimlik numarası, sözleşme tarihi) de yer
verilir. Düzenlenecek belgeye ayrıca istisna kapsamındaki malların nitelik,
miktar ve tutarını gösteren onaylı bir liste eklenir.
ÖTV mükelleflerince, istisna kapsamında teslim
edilen mallara ait bilgiler ile bedeli, teslim tarihi ve alıcıya ait bilgilerin
yer aldığı ve yanına kaşe tatbik edilerek imzalanan söz konusu
belgenin/yazının bir fotokopisi, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz
hükümleri gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir.
ÖTV mükellefleri, bu istisna kapsamındaki
teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez,
ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada
“KDV Kanununun Geçici 38 inci Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline
Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı …… TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna kapsamında yapılan teslimler, ÖTV
Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar” tablosundaki
istisna türü listesinden “FATİH Projesi Kapsamında Yapılan Teslimlerde
İstisna” seçilerek beyan edilir. ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin
“Ekler” bölümünde yer alan “FATİH Projesi Kapsamında Yapılan Teslimlerde
İstisna” tablosuna, istisna kapsamında yapılan teslime ilişkin faturaya ait
bilgiler ve Gelir İdaresi Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Bu kapsamda istisna uygulanan teslimlere ilişkin
olarak, istisnadan yararlanan kurum belgesi/yazısı ile faturanın aslının aynı
olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış
fotokopisi Tebliğin (IV/C/3) bölümünde belirtilen süre içerisinde bir dilekçe
ekinde vergi dairesine ibraz edilir.
E- YÜRÜRLÜK
Bu Tebliğ, yayım tarihini izleyen aybaşından
itibaren yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.
_________
(1) 27/12/2017 tarihli ve 30283 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan değişiklik ile Tebliğin “VI- ÇEŞİTLİ HUSUSLAR” başlıklı kısmında
yer alan “Ç- YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN TEBLİĞLER” başlıklı bölümden sonra gelmek
üzere bölüm eklenmiş ve takip eden bölüm buna göre teselsül ettirilmiştir.
(2) Bu değişiklik 1/6/2018 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(3) 5/7/2018 tarihli ve 30469 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan değişiklik ile bu Tebliğe (II/A/3) bölümünden sonra gelmek üzere,
‘’ 4. ‘’ numaralı bölüm eklenmiş ve takip
eden bölümler buna göre teselsül ettirilmiştir.
(4) Bu değişiklik 27/3/2018 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(5) 5/7/2018 tarihli ve 30469 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan değişiklik ile bu Tebliğin “2.1. Kapsam” başlıklı alt
bölümünün başlığı ile “2.2. İstisna Uygulaması” başlıklı alt bölümünün
başlığı Tebliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(6) Bu değişiklik 1/1/2024
tarihinde yürürlüğe girer.
(7) Bu değişiklik 1/1/2026 tarihinde
yürürlüğe girer.
EKLER DİZİNİ
EK 1 :
SERBEST BÖLGELERDEN YAPILAN İHRACAT TESLİMLERİNE İLİŞKİN BİLDİRİM
EK 2 :
İTHAL EDİLEN (IV) SAYILI LİSTE KAPSAMINDAKİ MALLAR İÇİN BİLDİRİM
Ekler için tıklayınız.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.