ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ
(III) SAYILI LİSTE
UYGULAMA GENEL
TEBLİĞİ
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun1 19 uncu maddesinin (c) bendi hükmüne
göre, özel tüketim vergisi (ÖTV) 1 Ağustos 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu Tebliğin konusunu, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listede
yer alan mallara ilişkin hükümler ile bu hükümlerle ilgili olmak üzere adı
geçen Kanunun uygulanmasına dair usul ve esaslara yönelik açıklamalar
oluşturmaktadır.
I- MÜKELLEFİYET
A- VERGİNİN KONUSU
1. (III) Sayılı Liste
Kapsamındaki Mallarda Verginin Konusu
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, bu Kanuna ekli (III) sayılı
listede yer alan malların ithali veya imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV
uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV’ye
tabidir.
ÖTV, konusuna giren her mal için
bir kez uygulandığından, (III) sayılı listedeki malların vergi uygulandıktan
sonraki el değiştirmeleri vergiye tabi değildir. Örneğin, rakının, imalatçısı
tarafından pazarlama şirketine teslimi ÖTV’ye tabidir. Ancak, pazarlama
şirketinin ve sonraki safhaların perakende veya toptan teslimi aşamalarında ÖTV
aranmaz.
(III) sayılı liste kapsamındaki
mallardan daha önce ÖTV’ye tabi tutulmamış olanların, mahkeme satış
memurlukları ve icra daireleri dâhil olmak üzere, resmî veya özel kuruluşlarca
müzayede yoluyla satışı ÖTV’ye tabidir. Ancak, daha önce ÖTV uygulanmış
malların müzayede yoluyla satışlarında ÖTV uygulanmaz. Örneğin, sigara imalatçısı
bir mükellefin, ürettiği ve stoklarında bulunan sigaralarının icra yoluyla
satılması halinde, bu satış vergiye tabidir. Bununla birlikte, bu mükellefin
ÖTV’sini ödeyerek ithal ettiği sigaraların icra yoluyla satılması halinde, ÖTV
uygulanmaz.
2. (III) Sayılı Listenin
Kapsamı
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (III) sayılı liste, (A) ve (B) cetvellerinden oluşur.
(Mülga paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17)
(Ek paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17) (A) Cetvelinde;
• Alkollü içkiler,
• Kolalı, meyvalı ve sade gazozlar,
• Alkolsüz biralar,
• 20.09 ve 22.02 G.T.İ.P. numaralarında
sınıflandırılan ambalajlanmış ve/veya toptan teslime konu edilen; meyve
nektarları, meyveli içecekler, limonatalar, enerji içecekleri, sporcu
içecekleri, soğuk çay, soğuk kahve, tonik ve tatlandırılmış veya
aromalandırılmış benzeri içecekler
yer alır.
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17)Etil alkol ve 22.01 G.T.İ.P.
numarasında sınıflandırılan, ilave şeker veya diğer tatlandırıcı maddeler
katılmamış veya lezzetlendirilmemiş sular (tabii veya suni mineral sular ve
gazlı sular dahil) söz konusu listede yer almadığından, 20.09 G.T.İ.P.
numarasında sınıflandırılan sebze suları ile Türk Gıda Kodeksine göre %100
meyve suyu sayılan meyve suları ve 22.02 G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan
doğal mineralli doğal maden suyu ile üretilmiş, tatlandırılmış,
aromalandırılmış meyveli gazlı içecekler parantez içi hükümle kapsam dışı
bırakıldığından ÖTV’ye tabi değildir.
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17) (III) sayılı listenin (A)
cetvelinde yer alan 20.09 ve 22.02 G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan bazı
içecekler için verginin kapsamının belirlenmesi açısından öngörülen toptan
teslimden maksat, teslimi yapılan içeceklerin aynen veya işlendikten sonra
satışını yapanlar ile işletmelerinde kullanacak olanlara teslimidir. Bunlar
dışındakilere yapılan teslim, perakende teslim sayılır. İçeceğin ticari amaçla
satılmak ya da işletmede kullanılmak üzere ithali de toptan teslim sayılır.
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17) (III) sayılı listenin (A)
cetvelinde yer alan 20.09 ve 22.02 G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan bazı
içecekler için verginin kapsamının belirlenmesi açısından öngörülen
ambalajlanmış içecekten maksat ise 26/1/2017 tarihli ve 29960 (Mükerrer) sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri
Bilgilendirme Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (ö) bendinde
tanımı yapılan şekilde hazır ambalajlı gıda kapsamında teslime konu edilen
içecektir. Buna göre, her durumda açılmadan veya değiştirilmeden içeriği değiştirilemeyecek
şekilde, içeceği tamamen kaplayan bir ambalajın içine konulmak suretiyle, son
tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine sunulmak üzere teslime konu edilen söz
konusu G.T.İ.P. numaralarında yer alan hazır ambalajlı içecekler, verginin
kapsamındadır. Öte yandan, toptan teslime konu edilenler hariç olmak üzere,
anılan Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (ğ) bendinde tanımı
yapılan şekilde perakendeci tarafından doğrudan satış için hazır ambalajlı hale
getirilmiş içeceklerin teslimi ise ÖTV’ye tabi değildir.
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17)Örneğin, içecek imalatçısı
tarafından ambalajlanmış veya ambalajlanmamış olarak toptan teslime konu edilen
limonata, meyve nektarı gibi içecekler ÖTV’ye tabi iken, bu içeceklerin pastane
işletmesi tarafından imalathanesinde imal edilip, pastanede doğrudan satış için
hazır ambalajlı hale getirilmiş şekilde perakende satışa sunulması ÖTV’ye tabi
değildir. Aynı şekilde, soğuk kahve imalatçısı tarafından ambalajlanmış olarak
toptan veya perakende satışa konu edilen soğuk kahve içeceği ÖTV’ye tabi iken,
kafe işletmesi tarafından imalathanesinde imal edilip, kafede perakende satışa
sunulan soğuk kahve ÖTV’ye tabi değildir.
(B) Cetvelinde; puro, sigarillo,
sigara, nargile tütünü, enfiye veya çiğnemeye mahsus tütün gibi tütün mamulleri
(Ek ibare:RG-1/1/2018-30288)(16) ve makaron yer alır.
ÖTV’nin konusuna giren malların
tanımlanmasında, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan tanımlamalar dikkate
alınır. Diğer mevzuatta yer alan tanımlar dikkate alınmaz. Ancak, Türk Gümrük
Tarife Cetveli ve İzahnamesinde tanımlama veya açıklama olmadığı durumlarda,
Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılan belirleme ve açıklamalar doğrultusunda
işlem tesis edilir.
(Ek paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17)
Öte yandan;
• 20.09 ve 22.02 G.T.İ.P.
numaralarında sınıflandırılan mallardan bazılarının sadece ambalajlanmış
olanları verginin konusuna alındığından, teslime konu edilen içeceğin hazır
ambalajlı gıda kapsamında olup olmadığı,
• Türk Gıda Kodeksine göre %100
meyve suyu sayılan meyve suları (6/8/2014 tarihli ve 29080 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliğinde
tanımlanan meyve suyu ve konsantreden meyve suyu) kapsam dışında olduğundan, teslime
konu edilen içeceğin %100 meyve suyu niteliğini haiz olup olmadığı
hususları Türk Gıda Kodeksine
göre ilgili mevzuatta yapılan belirleme ve açıklamalar çerçevesinde tespit
edilir.
3. Gümrük Tarife İstatistik
Pozisyon (G.T.İ.P.) Numarasının Tespiti
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan
malların Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalar olduğu hükme
bağlanmıştır.
Dolayısıyla, ÖTV’ye tabi mallar,
esas itibarıyla, Kanuna ekli listelerde, Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki
tarife, tarife alt pozisyon açılımları, G.T.İ.P. numaralarına yer verilmek
suretiyle ve Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlandığı şekilde belirlenmiştir.
Bu bağlamda, ülkemizde bir malın
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin hangi G.T.İ.P. numarasında sınıflandırıldığının
belirlenmesinde yetkili kurum Gümrük ve Ticaret Bakanlığı olup, yükümlülerin bu
husustaki talepleri bu Bakanlığın Bölge Müdürlükleri tarafından ilgili mevzuatı
çerçevesinde sonuçlandırılmaktadır.
4. Malın Sınıflandırıldığı
G.T.İ.P. Numarasının veya Tanımının Değişmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, Kanuna ekli listelerdeki
malların tarife numaralarında veya tanımlarında, Kanuna ekli listeler dışında
yapılacak değişiklikler ÖTV uygulamasında hüküm ifade etmez.
Buna göre, (III) sayılı listede
yer alan bir malın, G.T.İ.P. numarasının veya tanımının değiştirilmek ya da
kaldırılmak suretiyle başka bir G.T.İ.P. numarasına taşınması veya bu mal için
yeni G.T.İ.P. numarası/numaraları ihdas edilmesi ve benzeri hallerde, (III)
sayılı listede değişiklik yapılmadığı sürece, Özel Tüketim Vergisi Kanunu ve bu
Kanuna dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile Özel Tüketim Vergisi
Genel Tebliğleri açısından uygulamada değişiklik olmaz.
Öte yandan, Maliye Bakanlığı
Kanuna ekli listelerdeki malların tarife numaralarında veya tanımlarındaki
değişikliğin mahiyetini, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yapılan değişikliklere
bağlı olarak açıklamaya yetkilidir.
B- TANIMLAR
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinde yer alan tanımlardan, (III) sayılı liste uygulamasına ilişkin
olanlara yönelik açıklamalar aşağıdadır.
1. İthalat
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde, verginin konusuna giren
malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi “ithalat” olarak
tanımlanmıştır.
Bu kapsamda, 27/10/1999 tarihli
ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun2 geçici ithalat ve hariçte işleme
rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri uyarınca Türkiye Cumhuriyeti
Gümrük Bölgesine giren mallar da ithal edilmiş sayılır.
2. Teslim ve Teslim Sayılan
Haller
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde “teslim”, bir mal
üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alıcıya veya
adına hareket edenlere devredilmesi olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca aynı maddenin,
•
(2) numaralı fıkrasında, bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin
gösterdiği yere veya kişilere tevdiinin teslim hükmünde olduğu, malın alıcıya
veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin
başlatılması veya nakliyeci ya da sürücüye tevdi edilmesinin de teslim olduğu,
trampanın iki ayrı teslim hükmünde olduğu, kap veya ambalajların geri verilmesinin
mutat olduğu hallerde teslimin, bunların içinde bulunan mallar itibarıyla
yapılmış sayılacağı,
•
(3) numaralı fıkrasında, vergiye tabi malların, vergiye tabi olan malların
imali dışında her ne suretle olursa olsun kullanılması, sarfı, işletmeden
çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi
namlarla verilmesi ile mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda
zilyetliğin devrinin teslim sayılacağı
hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, teslim işleminde malın
gönderildiği yere varmış olması şart değildir. Malın nakliyesine başlanması
veya nakliyeci ya da sürücüye tevdi edilmesi ile teslim gerçekleşir. Trampa iki
ayrı teslim sayıldığından, vergiye tabi bir malın karşılığının yine vergiye
tabi bir mal olması halinde, her iki teslim ayrı ayrı ÖTV’ye tabidir.
ÖTV kapsamına giren malların
depozito karşılığı geri verilmesi mutat olan kap ve ambalajlar içinde
tesliminde vergileme, sadece kap ve ambalajların içindeki mallar için yapılır.
Ancak ÖTV kapsamına giren malların, depozito karşılığı geri verilmesi mutat
olmayan kap ve ambalajlarla birlikte tesliminde, bu mallar, kap ve ambalajı ile
birlikte ÖTV’ye tabidir.
Vergiye tabi olan malların,
vergiye tabi olan malların imali dışında, her ne suretle olursa olsun kullanılması,
sarfı veya işletmeden çekilmesi de teslim sayılır. Dolayısıyla, (III) sayılı
listedeki malların ÖTV’nin konusuna girmeyen bir malın imalinde kullanılması
halinde teslim gerçekleşmiş sayılır. Ancak işletmede üretilen ÖTV’ye tabi bir
malın aynı işletme bünyesinde ÖTV’ye tabi olan başka bir malın imalinde girdi
olarak kullanılması vergiye tabi değildir.
Örneğin, işletmede imal edilen
şarabın aynı işletmece vermut imalinde kullanılması durumunda, teslim
gerçekleşmiş sayılmaz ve ÖTV aranmaz, şarabın girdi olarak kullanımıyla imal
edilen vermutun teslimi ise ÖTV’ye tabi olur. Diğer taraftan, çikolata
imalatçısının ÖTV’ye tabi olmayan çikolata imalinde kullandığı, kendi ürettiği
likör için teslim gerçekleşmiş sayılır. Bu durumda, imalatta kullanılan likör
için genel hükümler çerçevesinde ÖTV beyan edilip ödenir.
Vergiye tabi malların işletme
personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi
teslim olarak kabul edilir. Bu çerçevede, vergiye tabi malların üçüncü
şahıslara satılması ile personele ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi
namlarla verilmesi ya da özel amaçlarla işletmeden çekilmesi arasında,
vergilendirme açısından bir fark yoktur.
Teslim ve teslim sayılan haller,
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin3 (I/A/2 ve 3)
bölümlerinde yapılan açıklamalara göre değerlendirilir.
C- VERGİYİ DOĞURAN OLAY
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 3
üncü maddesinde vergiyi doğuran olay, işlemlerin özelliklerine göre ayrı ayrı
tayin ve tespit edilmiştir.
Buna göre, (III) sayılı liste
kapsamındaki malların;
i. Tesliminde vergiyi doğuran
olay, bunların, imal edenler ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla
satışını gerçekleştirenler tarafından teslimi,
ii. Tesliminden önce fatura veya
benzeri belgeler verilmesi hallerinde vergiyi doğuran olay, bu belgelerde
gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere, fatura veya benzeri belgelerin
düzenlenmesi,
iii. Kısım kısım tesliminin mutat
olduğu veya bu hususta mutabık kalındığı hallerde vergiyi doğuran olay, her bir
kısmın teslimi,
iv. (Değişik:RG-27/5/2021-31493) Komisyoncular
vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle satışında vergiyi doğuran
olay, bu malların komisyoncular veya konsinyi işletmelere teslimi,
v. İthalatında vergiyi doğuran
olay, Gümrük Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat vergilerine
tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili
anında meydana gelir.
Ç- MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU
1. Mükellef
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, (III) sayılı listedeki
malları imal veya ithal edenler ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla
satışını gerçekleştirenler ÖTV mükellefidir.
(III) sayılı listedeki malların
imalatçılarına ilişkin ÖTV mükellefiyeti, imalat faaliyetine başlanmasından
önce tesis ettirilir.
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(17) (III) sayılı listenin (A)
cetvelinde yer alan 20.09 ve 22.02 G.T.İ.P. numarasında sınıflandırılan
içeceklerden bazılarının sadece ambalajlanmış ve/veya toptan teslime konu
edilenleri verginin kapsamında olduğundan, söz konusu içecekleri imal etmekle
birlikte;
• İmal ettiği içecekleri toptan
teslime konu edenlerin, söz konusu içecekleri ambalajlanmamış (dökme halinde)
olarak satışa konu etseler dahi mükellefiyet tesis ettirmeleri gerekmektedir,
• İmal ettikleri içecekleri hazır
ambalajlı gıda kapsamında teslime konu edenlerin, hiç toptan teslimi söz konusu
olmasa dahi mükellefiyet tesis ettirmeleri gerekmektedir,
• İmal ettikleri içecekleri
ambalajlanmamış olarak veya doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş
olarak sadece perakende teslime konu edenlerin, başkaca ÖTV’ye tabi mal satışı
bulunmaması halinde, ÖTV mükellefiyeti tesis ettirmesine gerek yoktur.
Öte yandan, 4/1/1961 tarihli ve
213 sayılı Vergi Usul Kanununun4 153 üncü maddesi uyarınca ÖTV
mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler, ÖTV’ye tabi işlemleri bulunmaması
nedeniyle ÖTV mükellefiyetlerinin sona erdirilmesini, bir dilekçe ile bağlı
bulundukları vergi dairesine başvurmak suretiyle isteyebilir. Bu dilekçe
üzerine mükellefiyet kaydı ilgili vergi dairesince terkin edilir.
Ancak Vergi Usul Kanununun 160
ıncı maddesi hükmü uyarınca, mükellefin ÖTV’ye ilişkin mükellefiyet kaydının
terkin edilmesi, mükellefin işi bırakmasından önceki döneme ilişkin
yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı gibi, bu tarihten sonra faaliyette
bulunduğunun tespiti halinde, bu dönemlere ilişkin vergilendirmeye ve sahte
belge düzenleme fiilini işleyenler hakkında kovuşturma yapılmasına ve ceza
uygulanmasına da engel teşkil etmez.
2. Vergi Sorumlusu
2.1. Mükellefin Türkiye İçinde
İkametgâhının, İşyerinin, Kanuni ve İş Merkezlerinin Bulunmaması Halinde
Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında, ÖTV mükellefinin Türkiye
içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması
halinde, verginin konusuna giren malları mükelleften teslim alanlar veya adına
hareket edenler, ÖTV’nin beyanı ve ödenmesiyle ilgili ödevlerin yerine
getirilmesinden mükellef gibi sorumludur.
2.2. Belgesiz Mal
Bulundurulması Halinde Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre, fiilî veya kaydî envanter
sırasında Kanuna ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun
tespiti halinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin
ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre
içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen
malın, tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV, alışını
belgeleyemeyen mükellef adına re’sen tarh edilir. Tarh edilecek ÖTV, asgari
maktu vergi tutarına göre hesaplanan vergiden az olamaz. Bu tarhiyata vergi
ziyaı cezası uygulanır.
Dolayısıyla, bu kapsamda işlem
tesis edilebilmesi için, mükellefiyetin veya mükellefiyeti gerektirecek faaliyetin
bulunması ve söz konusu malların belgesiz olarak bulundurulduğunun fiilî veya
kaydî envanter neticesinde tespit edilmesi gerekmekte olup, bu yönde herhangi
bir tespit bulunmadığı sürece mezkûr düzenleme kapsamında ÖTV tarhiyatı
yapılmaz. Örneğin, perakende satış yapan bir işletme nezdinde belgesiz olarak
alkollü içki veya tütün mamulü bulundurulduğunun tespiti halinde bulunduran
hakkında bu uygulama kapsamında işlem tesis edilir.
Öte yandan, belgesiz mal
bulunduran mükelleflere bu malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi
inceleme raporuna dayanılarak ÖTV tarhiyatı yapıldığı takdirde, bu kapsamda
ayrıca alıcıdan ÖTV ve buna ilişkin ceza aranmaz.
Ayrıca, (III) sayılı liste kapsamındaki
malların ithalatı, imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce
müzayede yoluyla satışı aşamaları ÖTV’ye tabi olduğundan, belgesiz olarak
bulundurulduğu tespit edilen malların söz konusu safhalarda
vergilendirildiğinin tespiti halinde de bu uygulama kapsamında işlem tesis
edilmez.
II- İSTİSNALAR VE VERGİ
İNDİRİMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10
uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Maliye Bakanlığının,
•
Bu Kanunda yer alan istisna ve muafiyetlerin uygulanmasına,
•
Verginin tecilinde alınacak teminatların türü ve miktarları ile tecil edilen
verginin terkinine
ilişkin usul ve esasları
belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Söz konusu yetkiye dayanılarak,
mezkûr Kanunda yer alan, (III) sayılı listedeki mallara ilişkin istisna ve
ihraç kayıtlı teslim uygulamalarının usul ve esasları aşağıda belirlenmiştir.
A- İHRACAT İSTİSNASI
1. ÖTV Mükelleflerinin İhracat
Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (III) sayılı liste kapsamına giren malların ihracat teslimleri, Kanunun 5
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca;
•
Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması,
•
Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte
gerçekleşmesi halinde ÖTV’den istisnadır.
Bu bağlamda, (III) sayılı liste
kapsamındaki malların, imalatçıları tarafından yurt dışındaki müşterilere
teslim edilmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkması halinde bu
teslim ÖTV’den müstesnadır.
“Yurt dışındaki müşteri” tabiri;
ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt
içinde bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini ifade
eder.
Söz konusu malların imalatçıları
tarafından yurt dışındaki büro, temsilcilik, acente veya benzeri kuruluşlarına,
buralarda tüketilmek veya satılmak üzere tesliminde de ihracat istisnası
uygulanır. Uluslararası taşımacılığa ilişkin olarak; yabancı bayraklı gemilere,
yabancı hava yolu firmalarının hava taşıma araçlarına ve yerli deniz ve hava
taşıma araçlarına yapılan teslimler de ihracat teslimi olarak değerlendirilir.
İstisna kapsamına giren teslimlere ilişkin işlem veya ödemelerin yabancı deniz
ve hava yolu firmalarının Türkiye’deki acenteleri tarafından yapılması
istisnanın uygulanmasına engel değildir. Söz konusu teslimlerin ihracat
istisnası kapsamında vergiden müstesna tutulabilmesi için gümrük çıkış
beyannamesi ile tevsik edilmesi gerektiği tabiidir.
İhraç edilmeden önce yurt
dışındaki alıcı adına hareket eden Türkiye’deki kişi ya da kuruluşlara veya
bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere
Türkiye’de teslim edilen mallar için ihracat istisnası uygulanmaz.
İhracat teslimine ilişkin yurt
dışındaki müşteri adına düzenlenen faturalar ile uluslararası taşımacılığa
ilişkin olarak yabancı bayraklı gemilere, yabancı hava yolu firmalarının hava
taşıma araçlarına ve yerli deniz ve hava taşıma araçlarına ihracat istisnası
kapsamında yapılan teslimler dolayısıyla düzenlenen faturalarda ÖTV
hesaplanmaz.
İstisna kapsamında yapılan
teslimler, ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar”
tablosundaki istisna türü listesinden “İhracat İstisnası” seçilerek beyan
edilir.
ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin
“Ekler” bölümünde yer alan “İhracat İstisnası” tablosuna, istisna kapsamında
yapılan teslime ilişkin gümrük çıkış beyannamesi ile satış faturasına ilişkin
bilgiler ve Gelir İdaresi Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
İhracata konu malların yurt
dışına çıktığı,
•
Gümrük beyannamesinin ilgili gümrük idaresi, noter ya da yeminli mali müşavir
(YMM) tarafından onaylı örneği ile
•
Yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen faturanın (uluslararası taşımacılığa
ilişkin yabancı ve yerli deniz ve hava taşıma araçlarına yapılan teslimlerde,
bu teslimlere ait faturanın) firma yetkililerince aslının aynı olduğuna dair
bir şerh verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek suretiyle onaylı fotokopisi
bir dilekçe ekinde ÖTV yönünden
bağlı olunan vergi dairesine ibraz edilerek tevsik edilir.
Posta ve hızlı kargo taşımacılığı
yolu ile yapılan ihracat teslimleri, kargo şirketi adına düzenlenen, malı
yurtdışına gönderilen mükellefin bilgisinin yer aldığı ve gümrük müdürlüğü
tarafından elektronik ortamda onaylanan elektronik ticaret gümrük beyannamesi
ile tevsik edilir.
Sınır ticareti kapsamında yapılan
ihracat, gümrük beyannamesi ile tevsik edilir. Bu durumda ayrıca, bir defaya
mahsus olmak üzere sınır ticareti yetki belgesi de ibraz edilir.
2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan
Malların İhracat Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (Değişik ibare:RG-5/7/2018-30469)(20) (3)
numaralı fıkrasında, ihraç edilen mallara ait alış faturaları veya benzeri
belgelerde ayrıca gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin ihracatçıya iade
edilmesine imkân tanınmış olup, bu iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme
hususunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.
Bu kapsamda, (III) sayılı
listedeki malların ihraç edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV
mükelleflerinden satın alınan mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan
sonraki satıcılardan alınan malların ihraç edilmesi halinde, alış belgelerinde
görünmeyen ve malın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV iade edilmez.
Örnek: İmalatçı (A)’nın
ürettiği sigarayı ÖTV ödeyerek satın alan (B)’nin bu malı ihraç etmesi
durumunda, (A)’nın satış faturasında gösterilen ve yine (A) tarafından beyan edilerek
vergi dairesine ödenen ÖTV, (B) tarafından iade konusu yapılabilir. Ancak
(B)’nin imalatçı (A)’dan satın aldığı söz konusu malı (C)’ye satması ve (C)’nin
bu malı ihraç etmesi halinde, (A) tarafından beyan edilen ve (C)’nin satın
aldığı sigaranın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV, iade edilmez.
Aynı şekilde ÖTV ödenerek ithal
edilen (III) sayılı liste kapsamındaki malın ithalatçısı tarafından ihraç
edilmesi halinde, gümrük idaresine ödenen ÖTV, ithalatçı-ihracatçı tarafından
iade konusu yapılabilir. Ancak, ÖTV ödenerek ithal edilen malın,
ithalatçısından satın alınarak ihraç edilmesi halinde ÖTV iade konusu yapılmaz.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya
yurt içinde ÖTV mükellefinden satın alınan malların ihracatında, ödenen ÖTV’nin
iadesi için söz konusu malın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan
tarafından, olduğu gibi (aynen) ihraç edilmiş olması şartı aranır. Örneğin,
imalatçısından ÖTV’si ödenerek satın alınan taze üzüm şarabının çeşitli aroma
ve katkı maddeleri ile işlenerek ihraç edilmesi halinde taze üzüm şarabı için
ödenen ÖTV iade edilmez.
İhraç edilen mallara ait ÖTV’nin
iadesi, 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde5
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile talep
edilir. Söz konusu ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi halinde,
•
İhracatçı adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin ayrıca gösterildiği fatura veya
benzeri belge (ihraç edilen mal ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen gümrük
beyannamesi ve verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu),
•
İhraç edilen mala ait gümrük beyannamesi,
•
İhraç edilen mala ilişkin yurt dışındaki müşteri adına düzenlenen fatura
(uluslararası taşımacılığa ilişkin yabancı ve yerli deniz ve hava taşıma
araçlarına yapılan teslimlerde, bu teslimlere ait fatura)
ihracatçının katma değer vergisi
(KDV) yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Gümrük beyannamesi ile
gümrük makbuzunun ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylı
örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe
tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi vergi
dairesine verilir.
Bu belgelerin vergi dairesine
ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, ihraç edilen malın alımına ait ÖTV’nin,
mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine)
ödendiği teyit edilir. Bu teyitten sonra, ihraç edilen mala ait ÖTV, talebe
göre, gümrük beyannameli mal ihracından doğan KDV iadesi ile ilgili olarak
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç) belirlenen
usul ve esaslar çerçevesinde, nakden ve/veya mahsuben iade edilir. İhraç edilen
malla ilgili olarak ÖTV’nin yanı sıra KDV iadesi de talep edilmiş olması
halinde, yukarıda belirtilen belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanlar
mükelleften ayrıca istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen belgelerin şef ve
müdür yardımcısı tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
3. İhraç Edilen Malların Geri
Gelmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, ÖTV
mükelleflerince ihracat istisnası uygulanarak ihraç edilen malların, Gümrük
Kanunu hükümlerine göre geri gelmesi halinde ithalatta ÖTV uygulanmaz.
Ancak, ihracatçıların ÖTV
iadesinden yararlandığı ihracat işlemine konu malların veya ÖTV ödemeksizin
ihraç kaydıyla satın alarak ihraç ettiği malların geri gelmesi halinde, gümrük
idaresince geri gelen mallar için ithalatın yapıldığı tarih itibarıyla ÖTV
uygulanır. Bu nedenle, geri gelen mallar için gümrük idaresi tarafından,
ihracatçının ÖTV iadesinden veya tecil-terkin uygulamasından yararlanıp
yararlanmadığı, yararlanmışsa yararlandığı tutar ihracatçının bağlı olduğu
vergi dairesinden tespit edilir ve buna göre işlem yapılır. Bu tespit,
ithalatçının adı-soyadı/unvanı, vergi kimlik numarası/T.C. kimlik numarası,
geri gelen malın cinsi, miktarı, tutarı, ilgili bulunduğu gümrük beyannamesinin
tarih ve sayısı ile diğer gerekli bilgiler ilgili vergi dairesine aktarılmak
suretiyle yapılır.
İhraç kaydıyla yapılan teslimlere
ilişkin olarak, ihraç kaydıyla teslimde bulunan mükellefin tecil edilen vergisi
henüz terkin edilmemişse, ihracatçının ÖTV’yi gümrük idaresine ödediğinin
tevsiki üzerine, vergi dairesince tecil edilen vergi gecikme zammı
uygulanmaksızın terkin edilir.
4. Gümrüksüz Satış
Mağazalarına Yapılan Teslimler
4.1. ÖTV Mükelleflerince
Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, aynı Kanuna ekli (III) sayılı
listedeki malların, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslimi vergiden
müstesnadır.
Gümrüksüz satış mağazaları ve
depoları 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasındaki yetkiye istinaden 8/8/2017 tarihli ve 30148 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliğinde tanımlanmıştır.
Düzenleme gereği, Kanuna ekli
(III) sayılı listedeki malların, istisna kapsamında, sadece gümrüksüz satış
mağazalarında satılmak üzere teslimi mümkün bulunduğundan, teslim aşamasında
teslime konu malın ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış mağazalarında
satılabilecek mal cinslerinden olup olmadığı ÖTV mükelleflerince kontrol
edilir, teslime konu malın ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış
mağazalarında satılabilecek mal cinslerinden olmaması halinde, istisna
kapsamında mal teslim edilemez.
ÖTV mükellefleri, istisna
kapsamında gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına yaptıkları
teslimlerde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dahil etmez, ancak fatura
bedeline dahil edilmeyen bu tutarı faturada “ÖTV Kanununun (5/2) Maddesi
Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ……… TL’dir.”
şerhi ile gösterir.
Gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına yapılan teslimlerde,
antrepo beyannamesi düzenlenecek olup, malın gümrüksüz satış mağazasına veya
deposuna konulduğunu (fiilen işleticiye teslim edildiğini/işletici tarafından
fiilen teslim alındığını) gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da ihtiva
eden antrepo beyannamesinin ilgili gümrük idaresi tarafından onaylandığı tarih
itibariyle istisna kapsamındaki işlemin gerçekleştiği kabul edilir.
İstisna kapsamında yapılan
teslimler, ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar”
tablosundaki istisna türü listesinden “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan
Teslimlerde İstisna” seçilerek beyan edilir. ÖTV mükelleflerince ayrıca, beyannamenin
“Ekler” bölümünde yer alan “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimlerde
İstisna” tablosuna, gümrüksüz satış mağazası işleticisi tarafından düzenlenen
antrepo beyannamesine ilişkin bilgiler, bu istisna kapsamında yapılan teslimler
nedeniyle düzenlenen faturalara ait bilgiler ve Gelir İdaresi Başkanlığınca
istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Malların gümrüksüz satış
mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim
edildiği;
• Malın gümrüksüz satış
mağazasına veya deposuna konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da
ihtiva eden gümrük idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesinin aslı
veya ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylanmış örneği ile
• Gümrüksüz satış mağazası
işleticisi adına düzenlenen faturanın firma yetkililerince aslının aynı
olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek suretiyle onaylı
fotokopisi
bir dilekçe ekinde ÖTV yönünden
bağlı olunan vergi dairesine ibraz edilerek tevsik edilir. Vergi dairesince
ilgili gümrük idaresinden antrepo beyannamesinin doğruluğu teyit edilir (gümrük
idaresince bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca
yazışma yapılmaz).
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (7) numaralı bendi uyarınca ÖTV'nin konusuna giren malların
gümrüksüz satış mağazaları tarafından yurtdışından getirilerek bu mağazalara
veya depolarına konmasının ve aynı fıkranın (6) numaralı bendi uyarınca gerçek
kişiler tarafından bu mağazalardan (mağazanın malları yurt içinden mi yoksa
yurt dışından mı tedarik ettiğine bakılmaksızın) satın alınan malların Gümrük
Kanununun 167 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 ve (6/a) bentleri kapsamında
gümrük vergisinden muaf olarak yurda sokulmasının ÖTV’den müstesna olduğu
tabiidir.
4.2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan
Malların Gümrüksüz Satış Mağazalarına Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında, Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim edilen malların
alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin
bu malları teslim edenlere iade edilmesine imkân tanınmış olup, bu iadeye
ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda Maliye Bakanlığına yetki
verilmiştir.
Bu kapsamda, (III) sayılı
listedeki malların gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına teslim
edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV mükelleflerinden alınan veya
doğrudan ithal edilen mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan sonraki
satıcılardan alınan malların söz konusu mağaza veya depolara teslim edilmesi
halinde, alış belgelerinde görünmeyen ve malın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV
iade edilmez.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya
yurt içinde ÖTV mükellefinden satın alınan malların gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına teslim edilmesi halinde, ödenen ÖTV’nin
iadesi için söz konusu malın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan
tarafından, olduğu gibi (aynen) teslime konu edilmiş olması şartı aranır.
Gümrüksüz satış mağazalarına veya
bunların depolarına teslim edilen mallara ait ÖTV’nin iadesi, 429 Sıra No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
Standart İade Talep Dilekçesi ile talep edilir. Söz konusu ÖTV’nin iadesinin
talep edilmesi halinde;
• Gümrüksüz satış mağazası veya
deposuna mal teslim eden adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin ayrıca gösterildiği
fatura veya benzeri belge (gümrüksüz satış mağazasına veya bunların deposuna
teslim edilen mal ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve
verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu),
• Malın gümrüksüz satış
mağazasına veya deposuna konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da
ihtiva eden gümrük idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesi,
• Teslim edilen mala ilişkin
gümrüksüz satış mağazası işleticisi adına düzenlenen fatura
gümrüksüz satış mağazasına mal
teslim eden kişinin KDV yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Antrepo
beyannamesi ile gümrük beyannamesi ve gümrük makbuzunun ilgili gümrük idaresi,
noter ya da YMM tarafından onaylı örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı
olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma
yetkililerince onaylı fotokopisi vergi dairesine verilir. Bu belgelerin vergi
dairesine ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, gümrüksüz satış mağazasına
teslim edilen malın alımına ait ÖTV’nin, mükellefi tarafından bağlı olduğu
vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiği teyit edilir. Bunun yanı
sıra, iadenin yapılabilmesi için ilgili gümrük idaresinden antrepo
beyannamesinin doğruluğunun da teyit edilmesi gerekir (gümrük idaresince
bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca yazışma
yapılmaz).
Bu teyitlerden sonra, söz konusu
mala ait ÖTV, talebe göre, gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların
depolarına mal tesliminden doğan KDV iadesi ile ilgili olarak Katma Değer
Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç) belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde, nakden ve/veya mahsuben iade edilir. Gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına yapılan teslimlerle ilgili olarak ÖTV’nin
yanı sıra KDV iadesi de talep edilmiş olması halinde, yukarıda belirtilen
belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanlar mükelleften ayrıca
istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen belgelerin şef ve müdür yardımcısı
tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
4.3. Gümrüksüz Satış
Mağazasına Teslim Edilen Malların İade Edilmesi
ÖTV mükelleflerince ÖTV Kanununun
5 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında istisna uygulanarak gümrüksüz
satış mağazalarına veya bunların depolarına teslim edilen malların iade
edilmesi durumunda ÖTV doğmaz. Bu takdirde, iade alınan malların tekrar teslime
konu edilmesi durumunda ÖTV mükelleflerince ÖTV hesaplanacağı tabiidir.
Ancak, gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına ÖTV Kanununun 5 inci maddesinin (3)
numaralı fıkrası kapsamında mal teslim edenlerin ÖTV iadesinden
yararlandığı/yararlanabileceği teslimlere konu malların mağaza işleticilerince
iade edilmesi halinde, gümrük idaresince malların iade edildiği hususu
mağazaya/depoya teslimde bulunan mükellefin KDV yönünden bağlı olduğu vergi
dairesine bildirilir. İlgili vergi dairesince henüz mükellefe ÖTV iadesi
yapılmamışsa herhangi bir iade yapılmaksızın talep sonuçlandırılır. İade
yapılmışsa;
• Mükellefin, malların geri
geldiği aylık vergilendirme döneminde, yasal defter kayıtlarını düzeltmek suretiyle
iadesini aldığı tutarı vergi dairesine ödemesi halinde bu tutar, gecikme faizi
ve vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın mükelleften geri alınır.
• Mükellefin, iade aldığı tutarı,
malların geri geldiği aylık vergilendirme döneminde vergi dairesine iade etmemesi
halinde, mükellefe iade edilen ÖTV, malların geri geldiği dönemden mükellef
tarafından ödemenin yapıldığı döneme kadar gecikme faizi uygulanarak vergi
ziyaı cezası ile birlikte mükelleften aranır.
4.4. Sorumluluk
İstisna kapsamında gümrüksüz
satış mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına
teslim edilen malların, hak sahipleri dışındakilere satılması veya hak sahibi
olanlara belirlenen limitlerin üstünde satılması ya da yersiz veya haksız
olarak her türlü kullanımı halinde, ödenmeyen ÖTV ve buna bağlı KDV, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte mağaza işleticisinden aranır. İlgili
mevzuat hükümlerine aykırı olarak satış/kullanım yapıldığının tespiti halinde,
ilgili gümrük idaresi tarafından durum işleticinin KDV yönünden bağlı olduğu
vergi dairesine bildirilir.
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında mal teslim edilmesi halinde, mağaza işleticisinin doğrudan
sorumlu tutulduğu haller dışında, ziyaa uğratılan vergiler, vergi ziyaı cezası
ve gecikme faizi ile birlikte ÖTV mükellefinden aranır.
4. Gümrüksüz Satış
Mağazalarına Yapılan Teslimler (Ek:RG-5/7/2018-30469)(20)(22)
4.1. ÖTV Mükelleflerince
Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, aynı Kanuna ekli (III) sayılı
listedeki malların, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1)
numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında satılmak
üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslimi vergiden müstesnadır.
Gümrüksüz satış mağazaları ve
depoları 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrasındaki yetkiye istinaden 8/8/2017 tarihli ve 30148 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliğinde tanımlanmıştır.
Düzenleme gereği, Kanuna ekli
(III) sayılı listedeki malların, istisna kapsamında, sadece gümrüksüz satış
mağazalarında satılmak üzere teslimi mümkün bulunduğundan, teslim aşamasında
teslime konu malın ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış mağazalarında
satılabilecek mal cinslerinden olup olmadığı ÖTV mükelleflerince kontrol
edilir, teslime konu malın ilgili gümrük mevzuatına göre gümrüksüz satış
mağazalarında satılabilecek mal cinslerinden olmaması halinde, istisna
kapsamında mal teslim edilemez.
ÖTV mükellefleri, istisna
kapsamında gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına yaptıkları
teslimlerde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dahil etmez, ancak fatura
bedeline dahil edilmeyen bu tutarı faturada “ÖTV Kanununun (5/2) Maddesi
Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ……… TL’dir.”
şerhi ile gösterir.
Gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına yapılan teslimlerde,
antrepo beyannamesi düzenlenecek olup, malın gümrüksüz satış mağazasına veya
deposuna konulduğunu (fiilen işleticiye teslim edildiğini/işletici tarafından
fiilen teslim alındığını) gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da ihtiva eden
antrepo beyannamesinin ilgili gümrük idaresi tarafından onaylandığı tarih
itibariyle istisna kapsamındaki işlemin gerçekleştiği kabul edilir.
İstisna kapsamında yapılan
teslimler, ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar”
tablosundaki istisna türü listesinden “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan
Teslimlerde İstisna” seçilerek beyan edilir. ÖTV mükelleflerince ayrıca,
beyannamenin “Ekler” bölümünde yer alan “Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yapılan
Teslimlerde İstisna” tablosuna, gümrüksüz satış mağazası işleticisi tarafından
düzenlenen antrepo beyannamesine ilişkin bilgiler, bu istisna kapsamında
yapılan teslimler nedeniyle düzenlenen faturalara ait bilgiler ve Gelir İdaresi
Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
Malların gümrüksüz satış
mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim
edildiği;
• Malın gümrüksüz satış
mağazasına veya deposuna konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da
ihtiva eden gümrük idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesinin aslı
veya ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylanmış örneği ile
• Gümrüksüz satış mağazası
işleticisi adına düzenlenen faturanın firma yetkililerince aslının aynı
olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek suretiyle onaylı
fotokopisi
bir dilekçe ekinde ÖTV yönünden
bağlı olunan vergi dairesine ibraz edilerek tevsik edilir. Vergi dairesince
ilgili gümrük idaresinden antrepo beyannamesinin doğruluğu teyit edilir (gümrük
idaresince bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca
yazışma yapılmaz).
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (7) numaralı bendi uyarınca ÖTV'nin konusuna giren malların
gümrüksüz satış mağazaları tarafından yurtdışından getirilerek bu mağazalara
veya depolarına konmasının ve aynı fıkranın (6) numaralı bendi uyarınca gerçek
kişiler tarafından bu mağazalardan (mağazanın malları yurt içinden mi yoksa
yurt dışından mı tedarik ettiğine bakılmaksızın) satın alınan malların Gümrük Kanununun
167 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 ve (6/a) bentleri kapsamında gümrük
vergisinden muaf olarak yurda sokulmasının ÖTV’den müstesna olduğu tabiidir.
4.2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan
Malların Gümrüksüz Satış Mağazalarına Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında, Gümrük Kanununun 95 inci maddesinin
(1) numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış mağazalarında
satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına teslim edilen malların
alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin
bu malları teslim edenlere iade edilmesine imkân tanınmış olup, bu iadeye
ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda Maliye Bakanlığına yetki
verilmiştir.
Bu kapsamda, (III) sayılı
listedeki malların gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına teslim
edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV mükelleflerinden alınan veya
doğrudan ithal edilen mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan sonraki
satıcılardan alınan malların söz konusu mağaza veya depolara teslim edilmesi
halinde, alış belgelerinde görünmeyen ve malın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV
iade edilmez.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya
yurt içinde ÖTV mükellefinden satın alınan malların gümrüksüz satış mağazalarına
veya bunların depolarına teslim edilmesi halinde, ödenen ÖTV’nin iadesi için
söz konusu malın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan tarafından, olduğu
gibi (aynen) teslime konu edilmiş olması şartı aranır.
Gümrüksüz satış mağazalarına veya
bunların depolarına teslim edilen mallara ait ÖTV’nin iadesi, 429 Sıra No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde
Standart İade Talep Dilekçesi ile talep edilir. Söz konusu ÖTV’nin iadesinin
talep edilmesi halinde;
• Gümrüksüz satış mağazası veya
deposuna mal teslim eden adına düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin ayrıca
gösterildiği fatura veya benzeri belge (gümrüksüz satış mağazasına veya
bunların deposuna teslim edilen mal ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen
gümrük beyannamesi ve verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu),
• Malın gümrüksüz satış
mağazasına veya deposuna konulduğunu gösteren antrepo giriş sayım tutanağını da
ihtiva eden gümrük idaresi tarafından onaylanmış antrepo beyannamesi,
• Teslim edilen mala ilişkin
gümrüksüz satış mağazası işleticisi adına düzenlenen fatura
gümrüksüz satış mağazasına mal
teslim eden kişinin KDV yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Antrepo
beyannamesi ile gümrük beyannamesi ve gümrük makbuzunun ilgili gümrük idaresi,
noter ya da YMM tarafından onaylı örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı
olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma
yetkililerince onaylı fotokopisi vergi dairesine verilir. Bu belgelerin vergi
dairesine ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, gümrüksüz satış mağazasına
teslim edilen malın alımına ait ÖTV’nin, mükellefi tarafından bağlı olduğu
vergi dairesine (ithalatta gümrük idaresine) ödendiği teyit edilir. Bunun yanı
sıra, iadenin yapılabilmesi için ilgili gümrük idaresinden antrepo
beyannamesinin doğruluğunun da teyit edilmesi gerekir (gümrük idaresince
bilgilerin elektronik ortamda iletilmiş olması halinde ayrıca yazışma
yapılmaz).
Bu teyitlerden sonra, söz konusu
mala ait ÖTV, talebe göre, gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların
depolarına mal tesliminden doğan KDV iadesi ile ilgili olarak Katma Değer
Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç) belirlenen usul ve
esaslar çerçevesinde, nakden ve/veya mahsuben iade edilir. Gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına yapılan teslimlerle ilgili olarak ÖTV’nin
yanı sıra KDV iadesi de talep edilmiş olması halinde, yukarıda belirtilen
belgelerden KDV iadesi için ibraz edilmiş olanlar mükelleften ayrıca
istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen belgelerin şef ve müdür yardımcısı
tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
4.3. Gümrüksüz Satış
Mağazasına Teslim Edilen Malların İade Edilmesi
ÖTV mükelleflerince ÖTV Kanununun
5 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında istisna uygulanarak gümrüksüz
satış mağazalarına veya bunların depolarına teslim edilen malların iade
edilmesi durumunda ÖTV doğmaz. Bu takdirde, iade alınan malların tekrar teslime
konu edilmesi durumunda ÖTV mükelleflerince ÖTV hesaplanacağı tabiidir.
Ancak, gümrüksüz satış
mağazalarına veya bunların depolarına ÖTV Kanununun 5 inci maddesinin (3)
numaralı fıkrası kapsamında mal teslim edenlerin ÖTV iadesinden
yararlandığı/yararlanabileceği teslimlere konu malların mağaza işleticilerince
iade edilmesi halinde, gümrük idaresince malların iade edildiği hususu
mağazaya/depoya teslimde bulunan mükellefin KDV yönünden bağlı olduğu vergi
dairesine bildirilir. İlgili vergi dairesince henüz mükellefe ÖTV iadesi
yapılmamışsa herhangi bir iade yapılmaksızın talep sonuçlandırılır. İade
yapılmışsa;
• Mükellefin, malların geri
geldiği aylık vergilendirme döneminde, yasal defter kayıtlarını düzeltmek
suretiyle iadesini aldığı tutarı vergi dairesine ödemesi halinde bu tutar,
gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın mükelleften geri alınır.
• Mükellefin, iade aldığı tutarı,
malların geri geldiği aylık vergilendirme döneminde vergi dairesine iade
etmemesi halinde, mükellefe iade edilen ÖTV, malların geri geldiği dönemden
mükellef tarafından ödemenin yapıldığı döneme kadar gecikme faizi uygulanarak
vergi ziyaı cezası ile birlikte mükelleften aranır.
4.4. Sorumluluk
İstisna kapsamında gümrüksüz
satış mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına
teslim edilen malların, hak sahipleri dışındakilere satılması veya hak sahibi
olanlara belirlenen limitlerin üstünde satılması ya da yersiz veya haksız
olarak her türlü kullanımı halinde, ödenmeyen ÖTV ve buna bağlı KDV, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte mağaza işleticisinden aranır. İlgili
mevzuat hükümlerine aykırı olarak satış/kullanım yapıldığının tespiti halinde,
ilgili gümrük idaresi tarafından durum işleticinin KDV yönünden bağlı olduğu
vergi dairesine bildirilir.
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında mal teslim edilmesi halinde, mağaza işleticisinin doğrudan
sorumlu tutulduğu haller dışında, ziyaa uğratılan vergiler, vergi ziyaı cezası
ve gecikme faizi ile birlikte ÖTV mükellefinden aranır.
5. Serbest Bölgelere Yapılan
Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerdeki malların
ihracat teslimlerinde ÖTV istisnası uygulanabilmesi için;
•
Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması,
•
Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte
gerçekleşmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm gereğince, yurt içinden
serbest bölgelere yapılan teslimlerde, teslimin yurt dışındaki müşteriye
yapılması şartı gerçekleşmediğinden, ihracat istisnası uygulanmaz.
Öte yandan, serbest bölgelerden
yurt dışına yapılan teslimler ÖTV’den müstesnadır. Serbest bölgelerden yurt
dışına yapılan teslimlerde, gümrük beyannamesi düzenlenmemesi nedeniyle, (III)
sayılı listedeki malların serbest bölgeden ihracatı, serbest bölgeye giren
mallar için düzenlenen gümrük beyannamesi ile birlikte gümrük idaresince onaylı
serbest bölge işlem formlarıyla tevsik edilir. Dolayısıyla, söz konusu belgeler
de ihracatın tevsikinde veya iade talebinde, ibrazı gerekli diğer belgelerle
birlikte vergi dairesine verilir.
6. Yetkili Gümrük Antreposu
İşleticisine Yapılan Teslimler
25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı
Katma Değer Vergisi Kanununun6 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki,
yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılan teslimlerin ihracat teslimi
sayılacağına dair hükümler, Özel Tüketim Vergisi Kanununda yer almamaktadır.
Dolayısıyla, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 5 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince, yetkili gümrük
antreposu işleticilerine yapılan teslimlerde ÖTV yönünden ihracat istisnası
uygulanmaz. (Ek cümle:RG-5/7/2018-30469)(20) Ancak, Kanunun 5
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 95
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre faaliyette bulunan gümrüksüz satış
mağazalarında satılmak üzere bu mağazalara veya bunların depolarına yapılan
teslimlerin vergiden müstesna olduğu tabiidir.
7. Türkiye’de İkamet Etmeyen
Yolculara Yapılan Teslimler
Katma Değer Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamındaki, “Türkiye’de İkamet
Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satışlar (Bavul Ticareti)” ile “Yolcu
Beraberi Eşya (Türkiye’de İkamet Etmeyenlere KDV Hesaplanarak Yapılan
Satışlar)” uygulamalarına ilişkin olarak mezkûr Kanun ve Katma Değer Vergisi
Genel Uygulama Tebliğinde yer alan düzenlemelerin ÖTV uygulaması bakımından
geçerliliği bulunmamaktadır.
Bu nedenle, Türkiye’de ikamet
etmeyen yolculara ÖTV kapsamına giren malların tesliminde ÖTV istisnası
uygulanmaz veya tahsil edilen ÖTV iade edilmez.
B- DİPLOMATİK İSTİSNA
1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 6
ncı maddesine göre, Kanuna ekli (III) sayılı listede yer alan malların,
•
Karşılıklı olmak kaydıyla yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik
temsilciliklerine, konsolosluklarına ve bunların diplomatik haklara sahip
mensuplarına,
•
Uluslararası anlaşmalarla vergi muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlara ve
bunların diplomatik haklara sahip mensuplarına,
•
Ev sahibi hükümet anlaşmaları veya ülkemizin taraf olduğu diğer anlaşmalar
çerçevesinde Türkiye’deki uluslararası kuruluşlara ve bunların yönetici
kadrolarında görev yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan mensuplarına
Türkiye’de görevde bulundukları süre içerisinde
kendi ihtiyaçları için teslimi,
ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı ve bunlar tarafından ithali
ÖTV’den istisnadır.
2. İstisnadan
Yararlanabilecekler
İstisnadan,
•
Karşılıklı olmak kaydıyla yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik
temsilcilikleri, konsoloslukları ve bunların diplomatik statüyü haiz bulunan
diplomatik misyon şefleri, diplomasi memurları, konsolosluklarda görevli misyon
şefleri, meslekten konsolosluk memurları,
•
Uluslararası anlaşmalarla vergi muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlar ve
bunların diplomatik haklara sahip mensupları,
•
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanan ya da Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan ev sahibi ülke anlaşmaları veya ülkemizin taraf olduğu
diğer anlaşmalar kapsamında, Türkiye’deki uluslararası kuruluşlar ile bu
kuruluşların yönetici kadrolarındaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan
mensupları
yararlanabilir.
Bu istisna uygulamasında,
istisnadan yararlanacak olanların kapsamı Dışişleri Bakanlığı ve Maliye
Bakanlığınca birlikte belirlenir.
3. İstisnadan Yararlananlara
Belge Verilmesi
İstisnadan yararlanan kişi ve
kuruluşlara Dışişleri Bakanlığınca, ÖTV istisnasından yararlanacakları malları
gösteren bir belge verilir. Bu belge, (III) sayılı listedeki mallar için varsa
istisnadan yararlanılacak miktar veya tutarları da gösterir şekilde, ÖTV
mükellefine veya ithalde gümrük idaresine verilmek üzere düzenlenir.
4. İstisna Uygulaması
Bu istisna (III) sayılı listedeki
malların, istisnadan yararlananlar tarafından ithalinde veya mükellefler
tarafından istisnadan yararlanan kişi ve kuruluşlara tesliminde uygulanır.
İstisna uygulamasından
yararlanmak isteyen kişi veya kuruluşlarca, işlemi yapacak olan ÖTV
mükelleflerine veya gümrük idaresine, Dışişleri Bakanlığınca verilen belge
ibraz edilerek bu işlemde ÖTV uygulanmaması talep edilir. ÖTV mükellefleri veya
gümrük idarelerince, kendilerine ibraz edilen belgedeki bilgilere,
düzenledikleri faturada veya gümrük makbuzunda yer verilir. Bu suretle yapılan
teslimler veya ithalat için ÖTV hesaplanmaz ve tahsil edilmez.
ÖTV mükelleflerince, bu kapsamda
teslim edilen mala ait bilgiler ile bedeli, teslim tarihi ve alıcıya ait
bilgilerin yer aldığı ve yanına kaşe tatbik edilerek imzalanan söz konusu
belgenin bir fotokopisi, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri
gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir.
ÖTV mükellefleri, diplomatik
istisna kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline
dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen
faturada “ÖTV Kanununun 6 ncı Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline
Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna kapsamında yapılan
teslimler, ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar”
tablosundaki istisna türü listesinden “Diplomatik İstisna” seçilerek beyan
edilir.
ÖTV mükelleflerince ayrıca,
beyannamenin “Ekler” bölümünde yer alan “Diplomatik İstisna” tablosuna,
Dışişleri Bakanlığınca verilen belgeye ilişkin bilgiler, bu istisna kapsamında
yapılan teslimler nedeniyle düzenlenen faturalara ait bilgiler ve Gelir İdaresi
Başkanlığınca istenebilecek diğer bilgiler girilir.
İstisnadan yararlanan kişi veya kuruluşun
mükellefe verdiği Dışişleri Bakanlığı yazısının ve işleme ilişkin olarak
düzenlenen faturanın aslının aynı olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve
kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopileri, bir dilekçe ekinde vergi
dairesine ibraz edilerek teslimin istisna kapsamında olduğu tevsik edilir.
5. Sorumluluk
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında mal teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte ÖTV mükellefinden aranır.
C- DİĞER İSTİSNALAR
1. Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 7 nci Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, Gümrük
Kanununun;
•
167 nci maddesi [5 numaralı fıkrasının (a) bendi ile 7 numaralı fıkrası hariç],
•
Geçici ithalat rejimine ilişkin,
•
Hariçte işleme rejimine ilişkin,
•
Geri gelen eşyaya ilişkin
hükümleri kapsamında gümrük
vergisinden muaf veya müstesna olan malların ithali ÖTV’den istisnadır.
Bu kapsamda, (III) sayılı listede
yer alan malların, Gümrük Kanununun 167 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 ve
(6/a) bentleri kapsamında gümrük vergisinden muaf olarak ithalinde ÖTV
istisnası uygulanır.
Ayrıca, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 5 inci maddesinde düzenlenen ihracat istisnası ile 8 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrasında düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve
terkin edilmesi uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak Gümrük
Kanununun 168, 169 ve 170 inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen
eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak
ihracat istisnası dolayısıyla iade alınan veya tecil-terkin uygulamasından
faydalanılan miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat
gösterilmesi şarttır.
2. Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 7 nci Maddesinin Birinci Fıkrasının (7) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendi gereğince, Gümrük
Kanununun,
•
Transit, gümrük antrepo, dâhilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme
rejimlerine tabi tutulan mallar ile
•
Serbest bölgeler ve geçici depolama yerleri hükümlerinin uygulandığı mallar
ÖTV’den istisnadır.
Bu kapsamda, dâhilde işleme
rejimi, ihracatı taahhüt edilen ürünlerin elde edilmesinde kullanılan malların,
ithalat vergileri ödenmeksizin ithal edilmesine imkân sağlayan bir rejim olup,
(III) sayılı listede yer alan malların dâhilde işleme rejimi kapsamında ithali,
ÖTV’den istisnadır. Ancak, dâhilde işleme rejimi kapsamında olsa dahi; imalatta
kullanılan malların yurt içinden temin edilmesi ile fiilen ihraç edilmeyen malların
imalinde kullanılan malların ithal edilmesi hallerinde bu kapsamda ÖTV
istisnası uygulanmaz.
Bunun yanı sıra, (III) sayılı
listede yer alan malların söz konusu rejimler dışında kullanılması, sarfı veya
yurt içine tesliminin genel hükümler çerçevesinde vergilendirileceği tabiidir.
Ayrıca, Kanunun 16 ncı
maddesinde, Gümrük Kanunu ve diğer kanunlar gereğince gümrük vergisi teminata
bağlanarak işlem gören mallara ait ÖTV’nin de aynı usule tabi tutulacağı hükme
bağlanmıştır. Buna göre, başta Gümrük Kanununun 118 inci maddesi olmak üzere
ilgili mevzuat hükümleri gereğince, gümrük vergisi teminata bağlanarak ithal
edilen mallara ait ÖTV de teminata bağlanır.
3. Gümrüksüz Satış
Mağazalarına Yapılan Teslimler ile Bu Mağazalar Tarafından Yapılan Teslimler
(Mülga:RG-5/7/2018-30469)(20)
Ç- İHRAÇ KAYITLI TESLİMLERDE
VERGİNİN TECİLİ VE TERKİNİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla, ihraç edilmek şartıyla ihracatçılara
teslim edilen mallara ait ÖTV’nin, mükelleflerce ihracatçılardan tahsil
edilmemesi şartıyla, bu mükelleflerin talebi üzerine vergi dairesince tarh ve
tahakkuk ettirilerek tecil edileceği, söz konusu malların ihracatçıya teslim
tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi halinde
tecil edilen verginin terkin olunacağı hükme bağlanmıştır.
1. Kapsam
(III) sayılı liste kapsamındaki
malların ihraç edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin
ihracatçıdan tahsil edilmemesi şartıyla, ÖTV mükelleflerinin talebi üzerine
tecil edilmesi mümkündür.
Bu uygulama, ihracatçının
doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldığı malların, olduğu gibi (aynen) ihraç
edilmesi halinde geçerlidir.
İhraç kaydıyla yapılacak
teslimler için cins, nitelik, tutar veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.
Serbest bölgeye yapılan
teslimlerde ihracat istisnası uygulanmadığından, serbest bölgeye teslim
edilecek malların ÖTV mükelleflerinden satın alınmasında tecil-terkin
uygulaması kapsamında işlem tesis edilemez. Ancak, serbest bölgelerden yurt
dışına yapılan ihracat teslimleri ÖTV’den müstesna olduğundan, ihraç kaydıyla
teslim edilen malların serbest bölgeden ihraç edilmesi durumunda, serbest
bölgedeki alıcıya yapılan teslimlerde tecil-terkin uygulaması kapsamında işlem
yapılması mümkündür.
Tecil-terkin uygulaması
kapsamında satın alınmakla birlikte, malın sonraki aşamada tekrar teslime konu
edildikten sonra bu aşama tarafından ihracının yapılmış olması halinde, bu
durum tecil-terkin şartlarının ihlal edilmesi sonucunu doğurduğundan buna göre
işlem yapılır. Ancak, merkezi yurt içinde bulunan bir firma tarafından yurt
içinden tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınıp serbest bölgedeki
şubesi aracılığıyla ihraç edilen mallara ilişkin olarak mükellef tarafından
beyan edilerek tecil edilen ÖTV, serbest bölgedeki şubenin merkezden ayrı
mükellefiyetinin bulunmaması veya kendi adına müstakilen faaliyet göstermiyor
olması kaydıyla, terkin edilir. Merkez tarafından serbest bölgedeki şubeye mal
gönderimlerinin ilgili diğer mevzuat gereğince şube adına fatura düzenlenmek
suretiyle yapılması bu yönde işlem tesisine engel teşkil etmez.
2. Verginin Tecili
İhraç kaydıyla teslimde bulunan
ÖTV mükellefleri tarafından düzenlenen faturada, hesaplanan ÖTV ayrıca
gösterilir ve faturaya “ÖTV Kanununun 8/2 maddesine göre ihraç edilmek üzere
teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir.” ibaresi yazılır.
Bu uygulama kapsamında yapılan
teslimler beyannamenin “Matrah ve Vergi Bildirimi” bölümündeki “Teslimler”
tablosu ile “Tecil” bölümündeki “İhraç Kaydıyla Satılan Mallara Ait Teciller”
tablosunun her ikisinde de beyan edilir.
Vergi dairesi, mükellefin bu
beyanına göre gerekli tarhiyat işlemini yaptıktan sonra, ihraç kaydıyla
teslimlere ait ÖTV tutarını tecil eder.
3. Verginin Terkini
İhraç kaydıyla teslim edilen
malın, ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde
ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen verginin,
•
Malın ihraç edildiğini gösteren gümrük beyannamesinin,
•
Malın serbest bölgeden ihracında ayrıca örneği Tebliğ ekinde (EK:1) olarak yer
alan “Serbest Bölgelerden Yapılan İhracat Teslimlerine İlişkin Bildirim” ile
giriş ve çıkışla ilgili serbest bölge işlem formlarının
aslı veya ilgili gümrük idaresi,
noter ya da YMM tarafından onaylanmış örneği ile ÖTV mükellefinin ihraç
kaydıyla teslimine ilişkin faturanın aslının aynı olduğu işletme yetkililerince
imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopisi vergi dairesine
verilmek suretiyle terkini sağlanır.
Malın serbest bölgeden ihraç
edilmiş olması halinde terkin işleminden önce, ihraç edilen malın serbest
bölgeye girişi ve serbest bölgeden yurt dışına çıkışıyla ilgili serbest bölge
işlem formlarındaki bilgiler, vergi dairelerince ilgili serbest bölge
müdürlüğünden teyit edilir.
4. İhraç Kaydıyla Yapılan Teslimlerde
İhracatın Süresinde Gerçekleşmemesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, ihracatın bu uygulama kapsamında
belirlenen şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi halinde tecil edilen vergi,
vade tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun7 51 inci maddesine göre belirlenen
gecikme zammı ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilir. Ancak ihracatın
Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle süresinde
gerçekleşmemiş olması halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten
itibaren Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine
göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.
(Değişik paragraf:RG-5/7/2018-30469)(21)
İhraç kaydıyla teslim aldıkları malları yasal süresi içinde mücbir
sebepler veya beklenmedik durumlara bağlı olarak ihraç edemeyen ihracatçıların
ek süre talepleri ilgili vergi dairesi başkanlığı/defterdarlık tarafından Katma
Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (II/A-8.6) bölümünde yapılan
açıklamalara göre değerlendirilir.
5. İhraç Kayıtlı Teslim Edilen
Malın ÖTV Mükellefine İadesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında satın alınan malın, (Değişik
ibare:RG-5/7/2018-30469)(21) Tebliğin (II/Ç/4)
bölümünde belirtilen süreler içerisinde veya bu süreler geçtikten sonra
iade edilmesi durumu, tecil-terkin şartlarının ihlal edilmesi sonucunu
doğurduğundan, bu uygulama kapsamında teslim edilen malın iade edilmesi halinde
tecil edilen vergi vade tarihinden itibaren gecikme zammı (mücbir sebeplerin
varlığı halinde tecil faizi) ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilir.
D- İSTİSNALARIN SINIRI
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10
uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre, ÖTV ile ilgili istisna veya
muafiyetler, ancak Özel Tüketim Vergisi Kanununa hüküm eklenmek veya bu Kanunda
değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. Diğer kanunlarda yer alan istisna
veya muafiyet hükümleri ÖTV bakımından uygulanmaz.
Dolayısıyla, söz konusu düzenleme
ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce veya sonra diğer kanunlarla, bu Kanun
dışında düzenlenmek suretiyle getirilmiş veya getirilecek olan istisnaların ÖTV
açısından geçersiz olması sağlanmıştır.
Örneğin; bir kurumun kuruluş
kanununda alımlarının her türlü vergi, resim, harç, pay ve fondan muaf olduğuna
dair hüküm bulunması, bu kurumun alımlarında ÖTV uygulanmasına engel teşkil
etmez.
Öte yandan, mezkûr fıkrada,
uluslararası anlaşmalardaki ÖTV’ye ilişkin istisna ve muafiyet hükümleri saklı
tutulmuş olup, bu hükümler Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile sınırlı olmaksızın
uygulanır.
E- VERGİ İNDİRİMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 9
uncu maddesiyle, vergiye tabi malların, yer aldıkları listedeki başka bir malın
imalinde kullanılması halinde, ödenen verginin, Maliye Bakanlığınca belirlenen
esaslara göre, imal edilen mal için ödenecek vergiden indirilmesi suretiyle,
ÖTV’nin her mal için bir kez uygulanması öngörülmüştür.
Buna göre, vergisi ödenerek ithal
edilen veya ÖTV mükelleflerinden satın alınan bir malın aynı listede yer alan
başka bir malın imalinde kullanılması halinde, kullanılan mala isabet eden ÖTV
tutarı, imal edilen malın teslimine ilişkin hesaplanan ÖTV tutarından
indirilebilir.
Bu şekilde indirim konusu
yapılabilecek azami ÖTV tutarı, satın alınan mala ait ödenen ÖTV tutarını
aşamayacağı gibi, bu malın girdi olarak kullanılması suretiyle üretilen malın
teslimine ilişkin hesaplanan ÖTV tutarını da geçemez.
Bununla birlikte, ÖTV ödenerek
satın alınan malın aynı listede yer alan vergiye tabi başka bir malın imalinde
kullanılması sonucu, ödenen verginin tamamının hesaplanan vergiden
indirilememesi durumunda indirilemeyen vergi iade edilmez.
Diğer taraftan, indirim
uygulamasından yararlanılabilmesi için imal edilerek teslim edilen malın
ÖTV’sinin beyan edilmesi gerekir. Ayrıca imal edilen malın istisna kapsamında
teslim edilmesi halinde bu malın imalinde kullanılan mallar için yüklenilen
ÖTV'nin indirim konusu yapılamayacağı tabiidir.
(III) sayılı listede yer alan bir
malın imalinde kullanılmakla birlikte, Kanuna ekli diğer listeler kapsamında
olan mallar dolayısıyla ödenen ÖTV’nin malın tesliminde hesaplanan ÖTV’den
indirimi mümkün değildir.
Öte yandan, indirim konusu
yapılamayan veya indirim yoluyla telafi edilemeyen ÖTV, ilgili mevzuata göre
maliyet veya gider unsuru olarak dikkate alınabilir.
III- MATRAH, ORAN, TUTAR,
YETKİ VE MÜTESELSİL SORUMLULUK
A- MATRAH
1. (A) Cetvelindeki Mallarda
Verginin Matrahı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, (III) sayılı listenin (A)
cetvelindeki mallar için verginin matrahı, bu malların teslimi ve ithali ile
ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışında, hesaplanan ÖTV hariç KDV
matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül eder.
1.1. Yurt İçi Teslimde Matrah
ÖTV matrahına esas alınan KDV
matrahının tespitinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 20 ilâ 27 nci maddeleri
ile bu maddelere ilişkin Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde yapılan
açıklamalar dikkate alınır.
Katma Değer Vergisi Kanununun 20
nci maddesine göre, teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin
karşılığını teşkil eden bedel olup; bedel deyimi, malı teslim alan veya
kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler
karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para,
mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet
ve değerler toplamını ifade etmektedir.
Ayrıca, aynı Kanunun 24 üncü
maddesinde belirtilen unsurlar matraha dâhil edilmekte, 25 inci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre, mükellefin düzenlediği fatura veya benzeri
vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ise matrahtan
indirilebilmektedir. Bunun yanı sıra, mezkûr Kanunun 26 ncı maddesi uyarınca,
bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana
geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilmekte, cari kuru belli
olmayan dövizlerin Türk parasına çevrilmesine ilişkin esaslar ise Maliye
Bakanlığınca belirlenmektedir.
Dolayısıyla, (III) sayılı
listenin (A) cetvelindeki mallar bakımından nispi vergi hesabının söz konusu
olduğu durumlarda ÖTV matrahı, işlemin karşılığını teşkil eden bedel olup,
teslim edilen mal karşılığında her ne nam adı altında olursa olsun alıcıdan alınan
bedeller, teslim edilen malın ÖTV matrahına dâhildir.
Teslimi yapılan mala ilişkin
satış anında veya daha sonraki bir tarihte ortaya çıkan vade farkı, fiyat
farkı, faiz gibi çeşitli gelirler ÖTV matrahına dâhildir.
Bununla birlikte, mükellefin
düzenlediği faturada ayrıca gösterdiği ticari teamüllere uygun iskontoların ÖTV
matrahından indirilmesi mümkündür.
Öte yandan, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 11 inci maddesinin (3) numaralı fıkrası ve Katma Değer Vergisi
Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, gümrük
depolarında ve müzayede mahallerinde yapılan satışlarda ÖTV matrahı kesin satış
bedelidir.
İmalatçı satış bedelinin emsal
bedeline göre açık bir şekilde düşük olduğu ve bu düşüklüğün mükellefçe haklı
bir sebeple açıklanamadığı hallerde matrah olarak emsal bedel esas alınır.
ÖTV’ye tabi malların mükellefler tarafından kullanılması, sarfı, işletmeden
çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi
namlarla verilmesi durumunda da matrah olarak emsal bedel esas alınır.
1.2. İthalatta Matrah
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (3) numaralı fıkrası ile Katma Değer Vergisi Kanununun 21 inci
maddesi uyarınca, (III) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan malların
ithalinde ÖTV’nin matrahı;
•
İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin
kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması
halinde sigorta ve navlun bedelleri dâhil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı
hallerde malın gümrükçe tespit edilen değeri,
•
İthalat sırasında ödenen her türlü vergi (ÖTV ve KDV hariç), resim, harç ve
paylar,
•
Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve
ödemelerden vergilendirilmeyenler ile malın bedeli üzerinden hesaplanan fiyat
farkı, kur farkı gibi ödemelerden
oluşmaktadır.
2. (B) Cetvelindeki Mallarda
Verginin Matrahı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca, (III) sayılı listenin (B)
cetvelindeki malların teslimi ve ithali ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede
yoluyla satışında verginin matrahı; bu malların nihai tüketicilere perakende
satış fiyatıdır.
B- ORAN, TUTAR VE YETKİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan
mallardan, karşılarında belirtilen tutar ve/veya oranlarda ÖTV alınacağı hükme
bağlanmıştır.
Öte yandan, Kanunun 11 inci
maddesinin,
•
(2) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelindeki
mallar için asgari maktu vergi tutarları ile (B) cetvelindeki mallar için
asgari maktu vergi ve maktu vergi tutarlarının;
a) (A) cetvelindeki mallardan,
2203.00 G.T.İ.P. numaralı mallar için bir litredeki her bir alkol derecesi,
22.04, 22.05 (2205.10.90.00.12 hariç) ve 2206.00 G.T.İ.P. numaralı mallar için
her bir litre, diğer mallar için içerdiği alkolün her bir litresi itibarıyla,
b) (B) cetvelindeki mallar için asgari
maktu vergi tutarının (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(16)
perakende satışa sunulan sigaraların ve makaronların birim ambalajı içinde
yer alan her bir sigara veya her bir makaron, diğer tütün mamullerinin
birim ambalajı içindeki mamulün her bir gramı itibarıyla, maktu vergi tutarının
ise (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(16) 20 adet
sigaradan, 50 adet makarondan veya 50 gram tütünden oluşan birim ambalaj
itibarıyla (birim ambalajların farklı adet veya gramdan oluşması halinde vergi
tutarının, anılan adet veya grama göre oranlanarak),
•
(5) numaralı fıkrasında, (III) sayılı listenin (A) cetvelindeki mallar için
asgari maktu vergi tutarlarına göre hesaplanacak vergi tutarından az olmamak
üzere, yalnızca nispi vergi; (B) cetvelindeki mallar için maktu vergi ile
birlikte, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergi tutarından az
olmamak üzere nispi vergi
uygulanacağı hüküm altına
alınmıştır.
1. (A) Cetvelindeki Mallarda
Verginin Hesabı
1.1. 1.1. Alkolsüz İçeceklerde
Verginin Hesabı(17)(18)
(III) sayılı listenin (A) (Değişik
ibare:RG-1/1/2018-30288)(17) cetvelinde yer alan alkolsüz
içecekler için sadece nispi vergi oranı belirlenmiştir.
Dolayısıyla, (Değişik
ibare:RG-1/1/2018-30288)(17) bu içeceklerin
ithalinde ve imalatçıları tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce
müzayede yoluyla satışında, Tebliğin (III/A/1) bölümü çerçevesinde tespit
edilen matraha, (III) sayılı listenin (A) cetvelinde bu mallar için belirlenen
vergi oranı uygulanmak suretiyle ÖTV hesaplanır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla KDV ve ÖTV hariç satış/ithal bedeli 200 TL olan 250 litre kolalı
gazozun ÖTV’si aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Hesaplanan ÖTV: 200 TL x 0,25 =
50 TL
1.2. Malttan Üretilen
Biralarda Verginin Hesabı
(III) sayılı listenin (A)
cetvelinde, 2203.00 G.T.İ.P. numarası sırasındaki malttan üretilen biralar için
nispi vergi oranının yanı sıra asgari maktu vergi tutarı da belirlenmiştir.
Mezkûr cetvelde belirlenen asgari maktu vergi tutarı söz konusu mallar için bir
litredeki her bir alkol derecesi itibarıyla uygulanır.
Söz konusu malların ithali ve
imalatçıları tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla
satışında, asgari maktu vergi tutarından az olmamak üzere yalnızca nispi vergi
uygulanır.
Bu çerçevede, malttan üretilen
biralarda, Tebliğin (III/A/1) bölümü çerçevesinde tespit edilen matraha, (III)
sayılı listenin (A) cetvelinde bu mallar için belirlenen vergi oranı
uygulanarak hesaplanan ÖTV tutarı (nispi ÖTV tutarı) ile asgari maktu vergi
tutarına göre hesaplanan ÖTV tutarının karşılaştırılması sonucunda, daha yüksek
olan tutar, hesaplanan ÖTV olarak dikkate alınır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla, KDV ve ÖTV hariç satış/ithal bedeli 2 TL, alkol derecesi 5 olan, 50
cl’lik bir kutu biranın ÖTV’si aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Nispi ÖTV tutarı
:
2 TL x 0, 63
= 1,26
TL
Asgari maktu vergi tutarı
:
(5⁰ x 0,8966 TL) x 0,5 lt
=
2,2415 TL
1,26 TL < 2,2415 TL
olduğundan, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV tutarı dikkate
alınır.
1.3. Şaraplarda (Alkol
Derecesi Hacim İtibariyle %22’den Fazla Olanlar Hariç) Verginin Hesabı
(III) sayılı listenin (A)
cetvelinde,
•
22.04 Taze üzüm şarabı,
•
2204.10 Köpüklü şaraplar,
•
22.05 Vermut ve diğer taze üzüm şarapları (2205.10.90.00.12 hariç),
•
2205.10.10.00.00 Alkol derecesi hacim itibariyle % 18 veya daha az olanlar,
•
2206.00 Fermente edilmiş diğer içecekler, tarifenin başka yerinde belirtilmeyen
veya yer almayan fermente edilmiş içeceklerin karışımları ve fermente edilmiş
içeceklerle alkolsüz içeceklerin karışımları
tarife pozisyon veya G.T.İ.P.
numarası sıralarındaki mallar için nispi vergi oranı Bakanlar Kurulu tarafından
“0” (sıfır) olarak belirlenmek suretiyle, bu malların asgari maktu vergi tutarı
itibarıyla vergilenmesi öngörülmüştür.
Mezkûr cetvelde belirlenen asgari
maktu vergi tutarı, söz konusu malların her bir litresi itibarıyla uygulanır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla, KDV ve ÖTV hariç satış/ithal bedeli 15 TL olan, 75 cl’lik bir şişe
köpüklü şarabın ÖTV’si aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Asgari maktu vergi tutarı
:
0,75 lt x 32,7229 TL
=
24,542175 TL
Buna göre, hesaplanan ÖTV olarak 24,5421
TL dikkate alınır.
1.4. Diğer Alkollü İçkilerde
Verginin Hesabı
(III) sayılı listenin (A)
cetvelinde, Tebliğin (III/B/1.1, 1.2 ve 1.3) bölümleri kapsamı dışında kalan
diğer mallar (viski, votka, cin, konyak, rom, likör, rakı gibi) için nispi
vergi oranı Bakanlar Kurulu tarafından “0” (sıfır) olarak belirlenmek
suretiyle, bu malların asgari maktu vergi tutarı itibarıyla vergilenmesi
öngörülmüştür.
Mezkûr cetvelde belirlenen asgari
maktu vergi tutarı, söz konusu malların içerdiği alkolün her bir litresi
itibarıyla uygulanır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla, KDV ve ÖTV hariç satış/ithal bedeli 20 TL, alkol derecesi hacmen 45⁰
olan 70 cl’lik bir şişe rakının ÖTV’si aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Asgari maktu vergi tutarı
:
(113,6338 TL x 0,45) x 0,70 lt
=
35,794647 TL
Buna göre, hesaplanan ÖTV olarak
35,7946 TL dikkate alınır.
2. (B) Cetvelindeki Mallarda
Verginin Hesabı
2.1. Sigaralarda Verginin
Hesabı
(III) sayılı listenin (B) cetveli
kapsamındaki sigaraların vergilendirilmesinde, perakende satış fiyatına bu
mallar için geçerli olan ÖTV oranı uygulanarak nispi ÖTV tutarı hesaplanır.
Ancak hesaplanan bu tutar, birim paket içindeki her bir adet sigara için
belirlenen asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan vergi tutarından az
olamaz.
Nispi ÖTV tutarı ile asgari maktu
vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV tutarının karşılaştırılması sonucunda,
yüksek olan tutara, 20 adet sigaradan oluşan her bir paket sigara için (III)
sayılı listenin (B) cetvelinde belirlenen maktu vergi tutarı eklenerek bir
paket sigara için toplam ÖTV tutarı hesaplanır. Birim ambalajın farklı adetten
oluşması halinde maktu vergi tutarı, anılan adede göre oranlanarak hesaplanır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla, perakende satış fiyatı 9 TL olan 1 paket (20 adet) sigara için ÖTV
aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Nispi ÖTV tutarı
:
9 TL x 0,6525
=
5,8725 TL
Asgari maktu ÖTV tutarı
:
20 x 0,2103 TL
=
4,2060 TL
Maktu ÖTV tutarı
:
1 x 0,1968 TL
=
0,1968 TL
5,8725 TL > 4,2060 TL
olduğundan, nispi ÖTV tutarı ile maktu ÖTV tutarı toplamı (5,8725 TL + 0,1968
TL = 6,0693 TL) dikkate alınır.
Söz konusu sigaranın perakende
satış fiyatının 6 TL olması halinde ise;
Nispi ÖTV tutarı
:
6 TL x 0,6525
=
3,9150 TL
Asgari maktu ÖTV tutarı
:
20 x 0,2103 TL
=
4,2060 TL
Maktu ÖTV tutarı
:
1 x 0,1968 TL =
0,1968 TL
3,9150 TL < 4,2060 TL
olduğundan, asgari maktu ÖTV tutarı ile maktu ÖTV tutarı toplamı (4,2060 TL +
0,1968 TL = 4,4028 TL) dikkate alınır.
(Başlığı ile birlikte ek
bölüm:RG-1/1/2018-30288)(17)(19) 2.2. Makaronda Verginin Hesabı
(Ek
paragraf:RG-1/1/2018-30288)(16) (III) sayılı listenin
(B) cetveli kapsamındaki makaronun vergilendirilmesinde, perakende satış
fiyatına bu mallar için geçerli olan ÖTV oranı uygulanarak nispi ÖTV tutarı
hesaplanır. Ancak hesaplanan bu tutar, birim paket içindeki her bir makaron
için belirlenen asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan vergi tutarından az
olamaz.
Öte yandan, (III) sayılı listenin
(B) cetvelinde, makaron için nispi vergi oranı Bakanlar Kurulu tarafından “0”
(sıfır) olarak belirlenmiş ve maktu vergi ihdas edilmemiş olup, bu suretle
makaronun asgari maktu vergi tutarı üzerinden vergilenmesi öngörülmüştür.
Örnek: 1/1/2018
tarihi itibarıyla, perakende satış fiyatı 16 TL olan 200 adet makarondan oluşan
bir makaron paketi için ÖTV aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Asgari maktu ÖTV tutarı (200 x
0,0500 TL) = 10,0000 TL
Buna göre, hesaplanan ÖTV olarak
10,0000 TL dikkate alınır.
2.3. Diğer Tütün Mamullerinde
Verginin Hesabı
(III) sayılı listenin (B)
cetvelinde sigaralar dışında kalan tütün mamullerinin vergilendirilmesinde, perakende
satış fiyatına bu mallar için geçerli olan ÖTV oranı uygulanarak nispi ÖTV
tutarı hesaplanır. Ancak hesaplanan bu tutar, birim paket/ambalaj içindeki her
bir gram tütün mamulü için belirlenen asgari maktu vergi tutarına göre
hesaplanan vergi tutarından az olamaz.
Nispi ÖTV tutarı ile asgari maktu
vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV tutarının karşılaştırılması sonucunda,
yüksek olan tutara, 50 gramdan oluşan birim ambalaj için (III) sayılı listenin
(B) cetvelinde belirlenen maktu vergi tutarı eklenerek toplam ÖTV tutarı
hesaplanır. Birim ambalajın farklı gramdan oluşması halinde maktu vergi tutarı,
anılan grama göre oranlanarak hesaplanır.
Örnek: 13/7/2015 tarihi
itibarıyla, perakende satış fiyatı 55 TL, birim ambalajı 100 gram olan 1 kutu
puronun ÖTV’si aşağıdaki şekilde hesaplanır:
Nispi ÖTV tutarı
:
55 TL x 0,40
= 22 TL
Asgari maktu ÖTV tutarı
:
100 gr x 0,2103
TL
= 21,03
TL
Maktu ÖTV tutarı
:
(100 gr / 50 gr) x 0,1968
TL
=
0,3936 TL
22 TL > 21,03 TL olduğundan,
nispi ÖTV tutarı ile maktu ÖTV tutarı toplamı (22 TL + 0,3936 TL = 22,3936 TL)
dikkate alınır.
Tatlandırıcı, şeker, su, nem
tutucu, aroma esansı ve benzeri katkı maddeleri ilave edilmek suretiyle
üretilen tütün mamullerinin ithali ve tesliminde maktu ve asgari maktu ÖTV
tutarı, söz konusu katkı maddelerinin miktarı da dâhil nihai mamulün miktarı
üzerinden hesaplanır.
3. Yetki
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12
nci maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre Bakanlar Kurulu topluca veya ayrı
ayrı olmak üzere,
a) (III) sayılı listedeki mallar
için belirlenen oranları her bir mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A)
cetvelindeki mallar için dört katına, (B) cetvelindeki mallar için yarısına
kadar artırmaya,
b) Asgari maktu vergiyi her bir
mal itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, (A) cetvelindeki mallar için iki katına,
(B) cetvelindeki mallar için bir katına kadar artırmaya,
c) Bu sınırlar içinde malların
cinsleri, özellikleri, fiyat grupları, alkol dereceleri ve içerdiği alkol
miktarına göre farklı vergi oranı ve asgari maktu vergi tutarı belirlemeye,
ç) (B) cetvelindeki mallar için
listede yer alan asgari maktu vergi tutarlarının, perakende satışa sunulan
ürünlerin birim ambalajı içinde yer alan (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(16)
her bir sigara veya makaron dedi, diğer tütün mamullerinin birim
ambalajı içindeki mamulün her bir gramı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın
%20’sine tekabül eden tutarı aşmamak üzere; birim ambalaj itibarıyla maktu
vergi tutarı belirlemeye, bu tutarı malların cinsleri, özellikleri, ambalajları
(paketleri) ve bunların fiyatları ve fiyat grupları itibarıyla
farklılaştırmaya,
d) Listede gümrük tarife
pozisyonu veya tarife alt pozisyonu olarak yer alan malların her biri için
belirlenmiş olan oran veya tutarların alt ve üst sınırları içinde kalmak
suretiyle, bu pozisyonların altında yer alan mallar itibarıyla farklı vergi
tutarları veya oranları belirlemeye
yetkilidir.
Bunun yanı sıra, mezkûr maddenin
(3) numaralı fıkrasına göre, (III) sayılı listedeki mallar için belirtilen
asgari maktu vergi tutarları veya Bakanlar Kurulunca bunlara ilişkin belirlenen
en son asgari maktu vergi ve maktu vergi tutarları, Ocak ve Temmuz aylarında,
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat
endeksinde son altı ayda meydana gelen değişim oranında, bu değişimin ilanı
gününden geçerli olmak üzere yeniden belirlenmiş sayılır. Bakanlar Kurulu,
uygulama dönemlerini gün veya ay olarak belirlemeye veya belirleyeceği mallar
ve aylar itibarıyla yeniden belirlenmiş sayılan tutarların uygulanmamasına
karar vermeye yetkilidir.
Öte yandan, 30/12/2014 tarihli ve
2014/7127 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı8 eki Kararın 4 üncü maddesi
uyarınca, Kanunun 12 nci maddesinin (3) numaralı fıkrası hükmü uygulanarak yurt
içi üretici fiyat endeksindeki değişim oranına göre vergi tutarlarının
arttırılmasında; (III) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan asgari maktu
vergi tutarları ile (B) cetvelinde yer alan asgari maktu ve maktu vergi
tutarları için virgülden sonraki dört hane dikkate alınır.
C- MÜTESELSİL SORUMLULUK
1. Özel Etiketi veya İşareti
Olmayan Malların Tespitinde Müteselsil Sorumluluk
Vergi Usul Kanununun 257 nci
maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, 1 Seri No.lu Tütün Mamulleri ve Alkollü
İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği9 ile vergi
güvenliğini sağlamak amacıyla tütün mamulleri (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23)
, makaron ve alkollü içkiler için bandrollü ürün izleme
sistemi kurulmuş ve bu kapsamda söz konusu mallar için bandrol ve kod (biralar
için) uygulaması zorunluluğu getirilmiştir.
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasına göre, Vergi Usul Kanununun mükerrer 257
nci maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen özel
etiketi veya işareti olmayan ÖTV’ye tabi malların bulundurulduğunun tespit
edilmesi halinde, bu malları bulunduranlar adına; her bir tespit için bu Kanuna
ekli (III) sayılı listenin (A) Cetvelinde yer alan malların 50 litreyi, (B)
Cetvelinde yer alan 2402.20 ve 2402.90.00.00.00 (yalnız tütün yerine geçen
maddelerden yapılmış sigaralar) (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23) ile
4813.10.00.80.00 (makaron) G.T.İ.P. numaralı malların 5.000 adedi aşması
halinde ise müteselsilen sorumlu olmak üzere, bu malları bulunduranlar ile
ithal veya imal edenlerden herhangi biri adına; malların tespit tarihindeki
emsal bedeli veya miktarı üzerinden Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre
ÖTV re’sen tarh edilir ve bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası uygulanır.
1.1. Kanunda Belirtilen
Hadleri Aşmayan (III) Sayılı Listedeki Malların Tespitinde Müteselsil Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasında, mezkûr fıkrada belirlenen hadleri
aşmayan özel etiketi veya işareti olmayan sigara (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23)
, makaron ve alkollü içki tespitlerinde
imalatçı/ithalatçı bakımından müteselsil sorumluluk öngörülmediğinden, bu
mallar için sadece malı aracında, işyerinde veya herhangi bir yerde
bulundurdukları tespit edilenler adına işlem yapılır.
Özel etiketi veya işareti olmayan
söz konusu malların tespitinde, yakalama/el koyma işlemini gerçekleştiren
ilgili kolluk birimleri tarafından; yakalama/el koyma işlemine ilişkin
düzenlenen tutanağın bir örneği, numune olmaksızın, doğrudan yakalamanın/el
koymanın gerçekleştiği yerdeki Vergi Dairesi Başkanlığına (bulunmayan yerlerde
Defterdarlığa) gönderilir. Bu tutanakta asgari olarak, bulunduranların
kimlik/pasaport bilgileri, yakalanan/el konulan malın miktar bilgileri ile
bulunması halinde ayırt edici ibarelere ve alkollü içkilerde varsa ürün
üzerindeki, içerdiği alkol derecesine/miktarına ilişkin bilgilere yer verilir.
İlgili kolluk birimleri
tarafından gönderilen tutanak, Vergi Dairesi Başkanlığı (bulunmayan yerlerde
Defterdarlık) tarafından, bulunduranlar adına tarhiyat yapılabilmesi için
bulunduranların;
•
Faal mükellef olması durumunda bunların bağlı bulunduğu,
•
Faal mükellef olmaması durumunda ikametgâhlarının, işyerlerinin, kanuni veya iş
merkezlerinin bulunduğu yer,
•
Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması durumunda
ise yakalamanın/el koymanın gerçekleştiği yer
vergi dairesine gönderilir.
Yukarıda belirtilen durumlarda, tarhiyatı yapması öngörülen vergi dairesinin
bulunduğu ilgili ilde, Kanuna ekli (III) sayılı liste bakımından
görevlendirilmiş/belirlenmiş vergi dairesi varsa, söz konusu tutanak bu vergi
dairesine gönderilir. Başka bir ildeki vergi dairesine gönderilmesi gereken
tutanaklar, ilgili il Vergi Dairesi Başkanlığına (bulunmayan yerlerde
Defterdarlığa) gönderilir.
Söz konusu mallara ait ÖTV,
tespit tarihindeki emsal bedeli ve/veya miktarı üzerinden Kanunun 11 inci
maddesindeki esaslar ve Tebliğin (III/A ve B) bölümlerindeki açıklamalara göre
re’sen tarh edilir. Bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası da uygulanır.
Yapılacak tarhiyatlarda,
tarhiyata esas perakende satış fiyatının, takdir komisyonları marifetiyle
belirlenmesi mümkündür. Bu durumda, marka ve ayırt edici ibaresi aynı olan ürün
ile ilgili, Tebliğin (III/C/1.2) bölümü çerçevesinde, Tütün ve Alkol Piyasası
Düzenleme Kurumu (TAPDK) tarafından daha önce gönderilmiş değerlendirme
raporu/raporları bulunması halinde, geçerliliği hususunda aksi yönde tespit
olmaması kaydıyla, bu rapordaki/raporlardaki vergilendirmeye esas veriler
kullanılabilir. Daha önce TAPDK tarafından gönderilmiş değerlendirme raporu bulunmaması
ve söz konusu malın yasal olarak piyasada satışının olmaması halinde ise emsal
bedel (piyasaya arz edilen benzer malların piyasadaki en düşük perakende satış
fiyatı) üzerinden hesaplanan nispi ÖTV tutarı, asgari maktu vergi tutarı ile
yapılacak kıyaslamada dikkate alınabilir. Emsal bedelin ve alkollü içki
tespitlerinde ayrıca alkol oranının, Vergi Dairesi Başkanlığı/Defterdarlık
tarafından TAPDK’dan da temin edilmesi mümkündür.
Kolluk kuvvetleri tarafından
düzenlenen yakalama/el koyma tutanakları ile birden fazla kişinin söz konusu
malları aracında, işyerinde veya herhangi bir yerde bulundurduğunun tespit
edilmesi halinde, tarha yetkili vergi daireleri tarafından her biri adına ayrı
ayrı tarhiyat yapılması mümkündür. Bu durumda, yapılacak tahsilata bağlı olarak
diğer bulunduranlar adına yapılan tarhiyatların/tarhiyatlara ilişkin
tahakkukların terkin edileceği açıktır.
Öte yandan, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasında, özel etiketi veya işareti
olmayan, (III) sayılı listenin (B) cetvelinde yer alan (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23)
makaron ve sigara dışındaki tütün mamullerinin tespitinde de
imalatçı/ithalatçı bakımından müteselsil sorumluluk öngörülmemiştir. Buna göre,
miktarına bakılmaksızın (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23) makaron
ve sigara dışındaki tütün mamullerine ilişkin tespitlerde de bu bölümdeki
açıklamalar çerçevesinde işlem tesis edilir.
1.2. Kanunda Belirtilen
Hadleri Aşan (III) Sayılı Listedeki Malların Tespitinde Müteselsil Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen hadleri aşan miktarlarda
özel etiketi veya işareti olmayan sigara (Ek ibare:RG-12/1/2024-32427)(23)
, makaron ve alkollü içki tespiti üzerine, yakalama/el
koyma işlemini gerçekleştiren ilgili kolluk birimleri tarafından; yakalama/el
koyma işlemine ilişkin düzenlenen tutanağın bir örneği ile yakalanan/el konulan
tüm mallardan alınan yeterli sayıda ve/veya miktarda numune, söz konusu
malların hangi ithalatçı ya da imalatçıya ait olduğunun tespiti için, TAPDK’ya
gönderilir. Söz konusu tutanakta asgari olarak, bulunduranların kimlik/pasaport
bilgileri, yakalanan/el konulan malın miktar bilgileri ile bulunması halinde
ayırt edici ibarelere ilişkin bilgiler yer alır.
TAPDK, numuneler üzerinde
yapacağı analiz sonucunda malların miktarı, alkol derecesi, emsal bedeli gibi
tespite konu mal türleri itibarıyla verginin hesabına esas bilgileri de içeren
bir değerlendirme raporu düzenler. Sigaralar için düzenlenen değerlendirme
raporunda, emsal bedel olarak perakende satış fiyatlarına yer verilir. Raporda
ayrıca yakalanan/el konulan malların ithalatçı veya imalatçı bazında ayrımı ile
aynı ithalatçı ya da imalatçıya ait malların miktar ve marka bilgileriyle,
bulunması halinde ayırt edici ibare bilgileri itibarıyla tasnifi yapılır ve
Kanunda belirtilen miktarların aşılıp aşılmadığı belirtilir. TAPDK tarafından
30 gün içerisinde düzenlenecek bu rapor yakalama/el koyma işlemine ilişkin
olarak düzenlenen tutanak ile birlikte aynı süre içerisinde yakalamanın/el
koymanın gerçekleştiği yerdeki Vergi Dairesi Başkanlığına (bulunmayan yerlerde
Defterdarlığa) gönderilir. Söz konusu analiz neticesinde numuneler TAPDK
tarafından imha edilir ve yakalama/el koyma işlemini gerçekleştiren ilgili
kolluk birimine bilgi verilir.
Yakalamanın/el koymanın
gerçekleştiği yer Vergi Dairesi Başkanlığı (bulunmayan yerlerde Defterdarlık),
TAPDK tarafından gönderilen rapor ile yakalama/el koyma işlemine ilişkin
tutanağı, bulunduranlar adına tarhiyat yapılabilmesi için bulunduranların;
•
Faal mükellef olması durumunda bunların bağlı bulunduğu,
•
Faal mükellef olmaması durumunda ikametgâhlarının, işyerlerinin, kanuni veya iş
merkezlerinin bulunduğu yer,
•
Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni veya iş merkezleri bulunmayanlarda ise
yakalamanın/el koymanın gerçekleştiği yer
vergi dairesine gönderir.
Yukarıda belirtilen durumlarda, tarhiyatı yapması öngörülen vergi dairesinin
bulunduğu ilgili ilde, Kanuna ekli (III) sayılı liste bakımından
görevlendirilmiş/belirlenmiş vergi dairesi varsa, söz konusu belgeler bu vergi
dairesine gönderilir. Başka bir ildeki vergi dairesine gönderilmesi gereken
belgeler, ilgili il Vergi Dairesi Başkanlığına (bulunmayan yerlerde
Defterdarlığa) gönderilir.
Söz konusu mallara ait ÖTV,
tespit tarihindeki emsal bedeli ve/veya miktarı üzerinden Kanunun 11 inci
maddesindeki esaslar ve Tebliğin (III/A ve B) bölümlerindeki açıklamalara göre
re’sen tarh edilir. Bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası da uygulanır. Bahse
konu tespitlerde, takdir komisyonlarınca, TAPDK tarafından gönderilen
değerlendirme raporlarında yer verilen tutarlar ve vergilendirmeye esas diğer verilerin
dikkate alınacağı açıktır.
Kolluk kuvvetleri tarafından
yapılan tespitlerde özel etiketi veya işareti bulunmayan ÖTV’ye tabi söz konusu
malları bulunduranların birden fazla kişi olması halinde, tarha yetkili vergi
daireleri tarafından her biri adına ayrı ayrı tarhiyat yapılması mümkündür. Bu
durumda, yapılacak tahsilata bağlı olarak diğer bulunduranlar adına yapılan
tarhiyatların/tarhiyatlara ilişkin tahakkukların terkin edileceği açıktır.
İthalatçı/imalatçı hakkında bu
kapsamda işlem yapılabilmesi, esas itibarıyla söz konusu malların TAPDK’ya
kayıtlı firmalarca piyasaya arz edilen ürünler arasında yer alması, diğer bir
ifade ile ithalatçının/imalatçının Türkiye’de faaliyette bulunan firmalar
arasında olması halinde mümkündür. Ayrıca, ithalatçı/imalatçı firmanın
sorumluluğu, yakalanan/el konulan mallardan sadece kendisine ait olduğu TAPDK
tarafından belirlenen miktarla sınırlıdır. Dolayısıyla, yakalamalarda/el
koymalarda birden fazla ithalatçı veya imalatçıya ait malların ele geçirilmesi
durumunda müteselsil sorumluluk, her bir ithalatçı veya imalatçıya ait mallar
bazında Kanunda belirtilen miktarların aşılması halinde uygulanır.
İthalatçı veya imalatçıya yönelik
müteselsil sorumluluk uygulaması aşağıdaki açıklamalar çerçevesinde yerine
getirilir:
i. Vergi, bulunduranlar adına
tarh ve tahakkuk ettirilerek öncelikle bunlardan aranır.
ii. Yapılacak tarhiyat üzerine
tahsil edilebilir hale gelen vergi ve fer’ileri ile cezanın;
•
Bulunduranlara, bilinen adreslerinde bulunamadığından ödeme emri tebliğ
edilememiş olması veya
•
Ödeme emri tebliğ edilmekle birlikte mal beyanında bulunulmamış, vergi
dairesince de malı tespit olunamamış ya da beyan edilen veya vergi dairesince
tespit olunan malların amme alacağını karşılamayacağının anlaşılmış olması
hallerinde ithalatçı/imalatçı
nezdinde ödeme emri ile takibine başlanır. Ancak, bu malları bulunduranların,
Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni veya iş merkezlerinin olmaması, kimlik
veya yurt içi adres bilgilerinin tespit edilememesi, yurt dışına kaçması ya da
kaçma ihtimalinin olması gibi durumlarda, bulunduranlar adına tarha yetkili
vergi dairesinin talebi üzerine ithalatçının/imalatçının ÖTV yönünden bağlı
olduğu vergi dairesi tarafından doğrudan ithalatçı/imalatçı adına bu uygulama
kapsamında tarhiyat yapılabilir.
TAPDK tarafından düzenlenen
değerlendirme raporlarında, ithalatçının/imalatçının belirlenemediği
durumlarda, ithalatçı/imalatçı hakkında yapılacak bir işlem bulunmadığından,
aksi yönde bir tespit bulunmadıkça, bu mallar için sadece malı aracında,
işyerinde veya herhangi bir yerde bulundurdukları tespit edilenler adına işlem
yapılır.
Kanunun 13 üncü maddesinin (5)
numaralı fıkrasında belirlenen hadleri aşan söz konusu mallara ilişkin
tespitlerde kolluk kuvvetlerince mallara ilişkin numunenin TAPDK’ya
gönderilmemiş olması durumunda, mezkûr maddede belirlenen limitleri aşmayan
tespitler gibi işlem tesis edilir.
İlgili kolluk birimleri
tarafından yakalanıp/el konulup, analiz edilerek rapor düzenlenmesini teminen
TAPDK’ya gönderilen mallara ve düzenlenen raporlara ilişkin olarak TAPDK
tarafından üçer aylık dönemler halinde Gelir İdaresi Başkanlığına bilgi
verilir.
1.3. Diğer Hususlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası uygulamasında ÖTV’nin mükellefi, Tebliğin
(III/C/1.2) bölümünde doğrudan ithalatçı/imalatçı adına tarhiyat yapılması
öngörülen durumlar hariç, özel etiketi veya işareti olmayan ÖTV’ye tabi malları
aracında, işyerinde veya herhangi bir yerde bulundurdukları tespit edilenler
olduğundan, hakkında bu kapsamda tespit yapılanların ÖTV mükellefiyeti tesis
edilir. Söz konusu malları bulunduranların yabancı uyruklu olması ve/veya
Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması bu
uygulama kapsamında işlem tesisine engel teşkil etmez.
Özel etiketi veya işareti
bulunmayan ÖTV’ye tabi malları bulundurduğu tespit edilen yabancı uyruklu
ve/veya Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri bulunmayan kişiler
adına tesis edilmesi gereken mükellefiyet kaydı, mevcut belgelere
(pasaportlarında yer alan kimlik bilgilerine, ilgili kolluk birimi tarafından
düzenlenen tutanakta yer alan kimlik bilgilerine v.b.) göre yakalama/el koyma
işleminin yapıldığı yer vergi dairesince (varsa Kanuna ekli (III) sayılı liste
bakımından ilgili ilde görevlendirilmiş/belirlenmiş vergi dairesince) yapılır.
Özel etiketi veya işareti olmayan
malların kargo şirketleri nezdinde yakalanması durumunda, gönderici hakkında
işlem tesis edilir. Ancak, gönderen kişiye ilişkin bilgilerin (kimlik
bilgileri, adres) bulunmaması nedeniyle gönderene ulaşılamadığı durumlarda
taşıma yapan kargo şirketi hakkında işlem tesis edilir. Bununla birlikte,
21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu10
kapsamında haklarında soruşturma gerektirmesine bağlı olarak, yakalama/el koyma
tutanağında kargo şirketine ve/veya çalışanlarına yönelik tespitlere de yer
verilmiş olması halinde, gönderen kişi ile birlikte kargo şirketi de sorumlu
tutularak buna göre işlem tesis edilir.
Kolluk kuvvetlerince düzenlenen
yakalama/el koyma tutanakları ile TAPDK tarafından düzenlenen değerlendirme
raporlarında eksiklikler bulunması halinde, Vergi Dairesi Başkanlığı
(bulunmayan yerlerde Defterdarlık) aracılığıyla tutanaklardaki eksiklikler
ilgili kolluk birimi, değerlendirme raporlarındaki eksiklikler ise TAPDK
nezdinde tamamlatılır.
2. İşleme Taraf Olanların
Müteselsil Sorumluluğu
2.1. Müteselsil Sorumluluğun
Kapsamı
Vergi Usul Kanununun 11 inci
maddesinde, mal alım-satımı ile hizmet ifası dolayısıyla vergi kesintisi yapmak
ve vergi dairesine yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülükleri yerine
getirmemeleri halinde verginin ödenmesinden, alım-satıma taraf olanların,
hizmetten yararlananların ve aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle ya da
sermaye, organizasyon veya yönetimine katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle
dolaylı olarak ilişkide bulunduğu tespit olunanların müteselsilen sorumlu
olacağı, ancak müteselsilen sorumluluğun nihai tüketiciler için söz konusu
olmayacağı, müteselsil sorumluluğun şartları, sınırları ve bu konuya ilişkin
usul ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Bu yetkiye dayanılarak, ÖTV
mükellefinin, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı liste kapsamındaki
malların teslimine ait ÖTV’yi Hazine'ye intikal ettirmediğinin tespit edilmesi
halinde, satıcı (ÖTV mükellefi) tarafından mal teslim edilen nihai tüketici
gerçek kişiler dışındaki mükelleflerin, bu işleme ilişkin olarak Hazine'ye
intikal etmeyen ÖTV’den, satıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulması
uygun görülmüştür.
2.2. Müteselsil Sorumluluğu
Kaldıran Haller
Alıcıların, ÖTV dâhil toplam
işlem bedelini;
•
19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu11 hükümlerine
göre faaliyette bulunan bankalar vasıtasıyla ödemeleri ve bankaya yapılan ödeme
sırasında düzenlenen belgede satıcının (veya adına hareket edenlerin)
adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile banka hesap numarasını ve vergi kimlik
numarasını doğru olarak yazdırmaları,
•
Çekle ödemiş olmaları halinde, çekin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk
Ticaret Kanununun12 785 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası
kapsamında düzenlenmiş olması,
•
Kredi kartı (faturada yer alan kişi veya kuruma ait) veya kamu kurum ve
kuruluşları aracılığıyla (ön ödeme avansı şeklinde kamu kurum ve kuruluşlarının
veznesine ödeme gibi) ödemiş olmaları,
•
PTT yoluyla ödemiş olmaları halinde, ödeme sırasında düzenlenen belgenin ibrazı
[satıcının veya adına hareket edenlerin adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile
hesap numarası ve vergi kimlik numarasının doğru olarak yazdırılmış olması]
kaydıyla müteselsil sorumluluk
uygulaması ile muhatap tutulmazlar. Herhangi bir hesaba bağlı olmaksızın
yapılan ödemeler, örneğin kasadan ödeme yapılması, sorumluluğu kaldırmaz.
Bunun yanı sıra, alıcı ile satıcı
arasında muvazaaya dayanan bir işlem yapıldığının veya menfaat sağlayan
doğrudan bir ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma, organizasyon veya
yönetimi içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin bulunduğunun vergi
incelemesine yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarla tespit edilmesi halinde,
ödeme yukarıdaki şekilde tevsik edilmiş olsa bile müteselsil sorumluluk
kalkmaz.
Aynı şekilde bir mükellefin, daha
önceki safhalarda, Hazine'ye intikal ettirilmemiş ÖTV nedeniyle müteselsil
sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulabilmesi için, sözü edilen mükellef ile
vergiyi Hazine'ye intikal ettirmeyen ÖTV mükellefi arasında; menfaat sağlayan
doğrudan bir ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma, organizasyon veya
yönetimi içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin mevcudiyetinin vergi
incelemesine yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarda açıkça belirtilmiş olması
zorunludur.
Genel ve özel bütçeli idareler, il
özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler,
üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve
kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasî partiler ve
sendikalar, kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım
sandıkları, kamu menfaatine yararlı dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi
muafiyeti tanınan vakıflar, sermayelerinin %51 veya daha fazlası söz konusu
idare, kurum ve kuruluşlara ait iktisadi işletmeler ile özelleştirme kapsam ve
programına alınmış olup hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan
kuruluşların, verginin doğduğu safhada taraf olduğu işlemlerde müteselsil
sorumluluk uygulanmaz.
2.3. Müteselsil Sorumlu
Nezdinde Verginin Takibi
Müteselsil sorumluluk uygulaması
aşağıdaki açıklamalar çerçevesinde yerine getirilir:
i. Vergi, ÖTV mükellefi adına
tarh ve tahakkuk ettirilerek öncelikle mükellefinden aranır.
ii. ÖTV mükellefi tarafından
eksik beyan edilen veya hiç beyan edilmeyen vergi için yapılacak tarhiyat
üzerine tahsil edilebilir hale gelen vergi ve gecikme faizi ile ilgili olarak;
•
ÖTV mükellefine, bilinen adreslerinde bulunamadığından ödeme emri tebliğ
edilememiş olması veya
•
Kendisine ödeme emri tebliğ edilen ÖTV mükellefinin mal beyanında bulunmamış,
vergi dairesince de malı tespit olunamamış ya da beyan edilen veya vergi
dairesince tespit olunan malların amme alacağını karşılamayacağının anlaşılmış
olması
hallerinde ÖTV mükellefi
dışındaki mükellef (müteselsil sorumlu) nezdinde ödeme emri ile takibe
başlanır.
iii. Müteselsil sorumluluk, satın
alınan mala ilişkin hesaplanan ÖTV, varsa gecikme faizi ve gecikme zammı ile
sınırlıdır. Cezalar sorumluluk kapsamı dışındadır.
IV- VERGİLENDİRME İŞLEMLERİ
A- VERGİLENDİRME DÖNEMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14
üncü maddesine göre, Kanuna ekli (III) sayılı listede yer alan malların
tesliminde vergilendirme dönemi, faaliyette bulunulan takvim yılının birer
aylık dönemleridir.
B- BEYAN ESASI
ÖTV, mükelleflerin yazılı
beyanları üzerine tarh olunur.
ÖTV mükellefleri, bir
vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemleri bulunmasa dahi bu dönemlerle
ilgili olarak beyanname vermek zorundadır.
Ancak, müzayede yoluyla satış
yapanlar (sürekli ÖTV mükellefiyeti bulunmayanlar), kendilerine Özel Tüketim
Vergisi Kanununun 4 üncü maddesi uyarınca vergi sorumluluğu yüklenenler ve faal
mükellefiyeti bulunmayanlardan Kanunun 13 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası
uyarınca özel etiketi veya işareti bulunmayan ÖTV’ye tabi malları
bulundurmaları nedeniyle mükellefiyet tesis ettirilenlerin, vergiye tabi
işlemlerin bulunmadığı vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak beyanname verme
zorunlulukları yoktur.
(III) sayılı listede yer alan
malların ithalatında ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanarak gümrük
mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak
suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir.
C- VERGİNİN BEYANI
1. Beyanname Verme Zamanı
(III) sayılı listedeki mallara
ilişkin ÖTV beyannameleri, vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü
akşamına kadar, KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine verilir.
Ancak, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 14 üncü maddesinin (5) numaralı fıkrası ile 5/5/2005 tarihli ve 5345
sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun13
23 üncü maddesinin ikinci fıkrasının verdiği yetkilere dayanılarak, (III)
sayılı liste uygulaması bakımından ilgili ilde belirlenmiş/görevlendirilmiş
vergi dairesinin bulunması halinde, beyanname bu vergi dairesine verilir.
Sürekli ÖTV mükellefiyeti
gerektiren faaliyeti olmayanların müzayede yoluyla yaptıkları satışlara ilişkin
vergi, satış bedelinin tahsil edildiği günün mesai saati bitimine kadar beyan
edilir ve bu süre içinde ödenir.
(III) sayılı listedeki mallardan,
alkollü içkilere ait verginin beyanı (3A), tütün mamullerine (Ek
bare:RG-1/1/2018-30288)(16) ve makarona ait verginin
beyanı (3B), (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(17) alkolsüz
içeceklere ait verginin beyanı ise (3C) numaralı ÖTV Beyannameleri ile
yapılır.
2. Beyanname İçeriği
Bilgilerin Doğru Olarak Beyan Edilmemesi
Elektronik ortamda veya kâğıt
ortamında verilen beyannameler ve eklerinde, matrah ve vergi tutarı dışındaki
bilgileri doğru olarak beyan etmeyen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu
hükümleri uyarınca ikinci derece usulsüzlük cezası uygulanır.
3. Beyannamelerin Elektronik
Ortamda Gönderilmesi
(III) sayılı listedeki mallara
ilişkin ÖTV beyannamelerinin, 34014 ve 34615 Sıra No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri başta olmak üzere, beyannamelerin elektronik
ortamda gönderilmesine ilişkin Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirlenen
usul ve esaslar çerçevesinde elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.
ÖTV’ye tabi işlemlerin bulunmaması,
ilgili döneme ait ÖTV beyannamelerinin verilmesine engel teşkil etmez. Bu
durumda beyannamenin, “Genel Bilgiler” bölümünde yer alan “Beyannamede beyan
edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğu işaretlenmek suretiyle beyanname
verilir.
Beyannamelerde ÖTV indirimine
dayanak işlem türü olarak “Aynı Listedeki Malın İmalatta Kullanılması”
seçeneğinin seçilmesi durumunda, “İndirilecek ÖTV” alanına bu dönemde ÖTV
hesaplanmak suretiyle teslim edilen malın imalinde kullanılan mal için ödenmiş
olan ÖTV tutarı yazılır. İmal edilmeyen veya imal edilmiş olsa dahi, ÖTV
uygulanarak teslimi henüz gerçekleşmeyen malların imalinde kullanılan mallar
için ödenen ÖTV bu alanda beyan edilen tutara dâhil edilmez.
Beyannamelerin “Matrah ve Vergi
Bildirimi” bölümünde yer alan “Teslimler” tablosuna, ihraç kaydıyla yapılan
teslimler de dâhil edilir. İhraç kaydıyla yapılan teslimler, ayrıca
beyannamelerin “Tecil” bölümünde yer alan “İhraç Kaydıyla Satılan Mallara Ait
Teciller” tablosunda da beyan edilir.
Alkollü içki üreticilerince,
ilgili beyan dönemine ait bandrol bilgileri (3A) numaralı ÖTV Beyannamesinin
“Ekler” bölümünde yer alan "Bandrol Bilgileri" başlıklı Tablo-1’e;
aynı beyan dönemine ait bandrollü/kodlu alkollü içki ürünlerine (bira dâhil)
ilişkin stok bilgileri ise “Bandrollü/Kodlu Ürün Bilgileri” başlıklı Tablo-2’ye
girilir. Bira üreticilerince, Tablo-1’e sadece fıçı ambalajlı bira ürünlerine
ilişkin bandrol bilgileri; Tablo-2’ye ise bandrollenmiş fıçı ambalajlı
biralarla şişe, kutu, pet şişe ve benzeri ambalajlı diğer kodlu bira ürünlerine
ilişkin stok bilgileri girilir.
Tütün mamulü (Ek
ibare:RG-1/1/2018-30288)(16) ve makaron üreticilerince,
ilgili beyan dönemine ait bandrol bilgileri (3B) numaralı ÖTV Beyannamesinin
“Ekler” bölümünde yer alan “Bandrol Bilgileri” başlıklı Tablo-1’e; aynı beyan
dönemine ait bandrollü tütün mamullerine (Ek ibare:RG-1/1/2018-30288)(16)
ve makarona ilişkin stok bilgileri ise beyanname eki
“Bandrollü Ürün Bilgileri” başlıklı Tablo-2’ye girilir.
Herhangi bir beyan döneminde,
vergiye tabi işlemin bulunmaması nedeniyle matraha ve/veya hesaplanan vergiye
ilişkin bilginin olmaması halinde de mükelleflerce, beyannamenin yukarıda
belirtilen bandrol ve bandrollü/kodlu ürün bilgilerine ilişkin tabloların
kendilerini ilgilendiren kısımları doldurulur.
İstisna kapsamında yapılan
teslimler ile indirilecek ÖTV’ye ilişkin tevsik edici belgelerin, ilgili olduğu
döneme ait ÖTV beyannamesinin verildiği günün mesai saati bitimine kadar bir
dilekçe ekinde ilgili vergi dairesine tevdi edilmesi zorunludur. Aksi halde,
mükellefler adına Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri gereğince ikinci derece
usulsüzlük cezası kesilir.
Ç- TARH İŞLEMLERİ
1. Tarh Yeri
(III) sayılı listedeki mallar
için beyan edilen ÖTV, mükellefin KDV yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından
tarh olunur.
(III) sayılı liste uygulaması
bakımından ilgili ilde belirlenmiş/görevlendirilmiş vergi dairesinin bulunması
halinde, beyan edilen ÖTV bu vergi dairesi tarafından tarh olunur.
Söz konusu malların ithalatında
ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanır. İthalat vergilerine tabi olmayan
mallara ait ÖTV, gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyannamenin veya diğer
belgelerin tescili tarihinde, bu tarihteki oran ve/veya tutarlar üzerinden
hesaplanarak tahsil edilir.
2. Tarhiyatın Muhatabı
ÖTV, bu vergiye mükellef olan
gerçek veya tüzel kişiler adına tarh olunur. Şu kadar ki;
•
Adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden ortakların tamamı müteselsilen sorumlu
olmak üzere ortaklardan herhangi biri,
•
Mükellefin, Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş
merkezinin bulunmaması veya Maliye Bakanlığınca gerekli görülen hallerde ise
vergi sorumluları
tarhiyata muhatap tutulur.
3. Tarh Zamanı
(III) sayılı listedeki mallara
ait ÖTV, beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse
tarhiyatla görevli vergi dairesine geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde
tarh edilir.
D- VERGİNİN ÖDENMESİ
ÖTV, beyanname verme süresi
içinde ödenir.
(III) sayılı listede yer alan
malların ithalatında ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanır ve gümrük
mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak
suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir.
Bu tebliğ üzerine ortaya çıkabilecek ihtilaflar için gümrük vergisinin tabi
olduğu usul ve esaslar uygulanır. Bu vergi, gümrük vergileri ile aynı zamanda
ödenir. Gümrük vergilerine tabi olmayan mallara ait ÖTV ise gümrük mevzuatına
göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihindeki esaslara
göre, bu tarihteki oran ve/veya tutar üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.
E- VERGİNİN BELGELERDE
GÖSTERİLMESİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, vergiye tabi işlemlere ait ÖTV,
fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilir.
Örnek 1: 13/7/2015
tarihinde, KDV ve ÖTV hariç imalatçı teslim fiyatı 1.000 TL olan 33 cl’lik
1.000 kutu kolalı gazozun imalatçısı tarafından teslimine ilişkin düzenlenen
faturada aşağıdaki bilgilere yer verilir.
Satış bedeli (KDV ve ÖTV
hariç)
:
1.000 TL
Hesaplanan ÖTV Tutarı (1.000 TL x
0,25=)
:
250 TL
KDV Matrahı (1.000 TL + 250
TL=)
:
1.250 TL
Hesaplanan KDV Tutarı (1.250 TL x
0,08=)
:
100 TL
GENEL TOPLAM
:
1.350 TL
Yalnız binüçyüzelli Türk
Lirasıdır.
Örnek 2: 13/7/2015
tarihinde, KDV ve ÖTV hariç imalatçı teslim fiyatı 80 TL, alkol derecesi 5
olan, 20 litre biranın imalatçısı tarafından teslimine ilişkin düzenlenen faturada
aşağıdaki bilgilere yer verilir.
Satış bedeli (KDV ve ÖTV
hariç)
:
80 TL
Hesaplanan ÖTV Tutarı
*
:
89,66 TL
KDV Matrahı (80 TL + 89,66
TL=)
:
169,66 TL
Hesaplanan KDV Tutarı (169,66 TL
x 0,18=)
:
30,54 TL
GENEL TOPLAM
:
200,20 TL
Yalnız ikiyüz Türk Lirası, yirmi
Kuruştur.
* Örnekte, nispi olarak
hesaplanan ÖTV tutarı, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV
tutarından düşük olduğundan [(80 TL x 0,63) < (5⁰ x 0,8966 TL x 20
lt)], faturada asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV tutarı dikkate
alınmıştır.
Örnek 3: 13/7/2015
tarihinde, KDV ve ÖTV hariç imalatçı teslim fiyatı 1 TL, perakende satış fiyatı
9 TL olan sigaranın 100 paketinin (2.000 adet/dal) imalatçısı tarafından,
perakende satışı bulunmayan pazarlama şirketine teslimine ilişkin düzenlenen
faturada aşağıdaki bilgilere yer verilir.
Satış bedeli (KDV ve ÖTV hariç)
(1 TL x 100)
:
100 TL
(ÖTV Matrahı: 9 TL x 100 = 900
TL)
Nispi ÖTV Tutarı (900 TL x
0,6525=)*
:
587,25 TL
Maktu ÖTV Tutarı (100 x 0,1968
TL)
:
19,68 TL
Toplam Hesaplanan ÖTV Tutarı
(587,25 TL + 19,68 TL =)
:
606,93 TL
KDV Matrahı (100 TL + 606,93 TL
=)
:
706,93 TL
Hesaplanan KDV Tutarı (706,93 TL
x
0,18=)
:
127,25 TL
GENEL TOPLAM
:
834,18 TL
Yalnız sekizyüzotuzdört Türk
Lirası, onsekiz Kuruştur.
* Örnekte, nispi olarak
hesaplanan ÖTV tutarı, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanan ÖTV
tutarından yüksek olduğundan [(900 TL x 0,6525) > (2.000 x 0,2103 TL)],
faturada nispi olarak hesaplanan ÖTV tutarı dikkate alınmıştır.
(Ek:RG-27/5/2021-31493)
Mükelleflerin, komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle
mal satışında, bu malların komisyoncular veya konsinyi işletmelere
tesliminde vergiyi doğuran olay gerçekleştiğinden, bu teslime ilişkin
hesaplanan ÖTV ve KDV, fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilir.
ÖTV uygulanmamış olan malların
perakende tesliminin söz konusu olduğu hallerde, mükellefçe düzenlenen fatura
veya benzeri belgelerde ÖTV ve KDV ayrıca gösterilir.
ÖTV kapsamına giren malların ÖTV
uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışlarında düzenlenen belgelerde de
ÖTV’nin ayrıca gösterilmesi zorunludur.
İthalatta uygulanan ÖTV gümrük
makbuzunda ayrıca gösterilir. İthalat vergilerinin maktu tutarlarda veya sabit
oranlı alındığı hallerde buna ilişkin tarife, ÖTV’yi de kapsayacak şekilde
tespit olunur ve ayrıca ÖTV hesaplanmaz.
F- DÜZELTME
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre,
•
Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya bu Kanun kapsamına giren
vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye hakkı bulunmadığı halde,
düzenlediği bu tür belgelerde bu vergiyi gösterenler, söz konusu vergiyi beyan
ve ödemekle mükelleftirler.
•
Fatura veya benzeri belgelerde Kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından
daha yüksek bir tutarı gösterenler de bu belgelerde gösterilen vergi tutarını
beyan etmek ve ödemekle mükelleftirler.
•
Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya
diğer nedenlerle matrahta değişiklik vuku bulduğu ya da yersiz veya fazla vergi
hesaplandığı hallerde vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellefler; bunlarla
ilgili borçlandıkları ya da ödedikleri vergiler için değişikliğin mahiyetine
uygun şekilde ve meydana geldiği dönem içinde düzeltme yapabilirler, bu
vergiden mahsup edebilirler veya iade talebinde bulunabilirler.
•
Şu kadar ki, iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması, yersiz veya
fazla ödenen verginin alıcıya iade edilmesi ve bu işlemlerin defter kayıtları, belgeler
ile beyannamede gösterilmesi şarttır.
1. Fazla veya Yersiz
Hesaplanan ÖTV’nin Düzeltilmesi
Vergiye tabi olmayan mallar için
vergi hesaplanması veya vergiye tabi mallar için daha yüksek oranda ve/veya
tutarda vergi hesaplanması halinde, bu verginin de beyan edilmesi ve ödenmesi
zorunludur.
Fazla veya yersiz vergi
uygulanması halinde, vergiye tabi işlemin yapıldığı döneme ait beyannamede
gerekli düzeltme yapılır. Bu durumun işleme ait beyanname verme tarihinden
sonra ortaya çıkması halinde ise değişikliğin meydana geldiği dönemde düzeltme,
mahsup ve iade imkânı bulunmaktadır.
Söz konusu vergiye ilişkin
düzeltme işlemi, fazla veya yersiz ödenen ÖTV’nin, bu durumun ortaya çıktığı
döneme ait beyannamenin “İndirimler” bölümüne dâhil edilmesi suretiyle yapılır.
Bunun mümkün olmaması ya da fazla veya yersiz ödenen ÖTV’nin bu şekilde telafi
edilememesi halinde ise 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile
nakden ya da bu dönemdeki veya gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dâhil)
borçlarına mahsuben iade talep edilebilir.
Ayrıca, fazla veya yersiz beyan
edilip ödenen ÖTV’ye dayanak belgelerin firma yetkilisince onaylı bir örneği
ile birlikte, ÖTV’nin alıcıdan tahsil edilmediğine, tahsil edilmişse iade
edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı alıcı
tarafından da imzalanmış olan tutanak da vergi dairesine verilir.
Vergi dairesi tarafından,
düzeltilmesi veya iadesi talep edilen verginin beyan edilip ödendiğinin tespit
edilmesine bağlı olarak düzeltme veya iade talebi yerine getirilir.
Fazla veya yersiz hesaplanan
verginin beyan edilmiş ancak henüz ödenmemiş olması halinde, tahakkuk terkin
edilir ve bu durumda iade söz konusu olmaz.
Düzeltme ve iade talebi,
miktarına bakılmaksızın YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan
sonuçlandırılır.
İthalat sırasında fazla veya
yersiz uygulanan ÖTV, Gümrük Kanununa göre bu vergiye muhatap olanlara iade
edilir.
2. Malların İadesi, İşlemin Gerçekleşmemesi
ve İşlemden Vazgeçilmesi Hallerinde Düzeltme
Malların iade edilmesi, işlemin
gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle matrahta
değişiklik vuku bulması halinde, vergiye tabi işlemin yapıldığı döneme ait
beyannamede gerekli düzeltme yapılır. Bu durumların işleme ait beyanname verme
tarihinden sonra ortaya çıkması halinde ise değişikliğin meydana geldiği
dönemde düzeltme, mahsup ve iade imkânı bulunmaktadır.
(III) sayılı listedeki malların
iadesi, işlemin gerçekleşmemesi veya işlemden vazgeçilmesi durumunda, mal
alıcıya teslim edilmişse iade edilen malın ÖTV mükellefinin işletmesine
girmesi, ÖTV tahsil edilmişse alıcıya iade edilmesi ve bu işlemlerin yasal
defter kayıtları ve belgelerde gösterilmesi şartıyla düzeltme işlemi; ÖTV’nin,
bu durumun ortaya çıktığı döneme ait beyannamenin “İndirimler” bölümüne dâhil
edilmesi suretiyle yapılır.
Bunun mümkün olmaması ya da söz
konusu ÖTV’nin bu şekilde telafi edilememesi halinde, indirilemeyen ÖTV
tutarının, 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde öngörülen usul ve
esaslar çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile nakden ya da bu
dönemdeki veya gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dâhil) borçlarına mahsuben
iadesi talep edilebilir.
Vergi dairesi tarafından,
düzeltilmesi veya iadesi talep edilen verginin beyan edilip ödendiğinin tespit
edilmesine bağlı olarak düzeltme veya iade talebi yerine getirilir.
Düzeltmeye konu verginin beyan
edilmiş ancak henüz ödenmemiş olması halinde, bu işleme ilişkin tahakkuk terkin
edilir ve bu durumda iade söz konusu olmaz.
Düzeltme veya iade talebi,
miktarına bakılmaksızın YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan
sonuçlandırılır.
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, trampa iki ayrı teslim hükmünde
olduğundan, mükellef tarafından iade alınan mal yerine verilen ÖTV’ye tabi mal
için genel hükümler çerçevesinde ÖTV uygulanır.
3. KDV İade Alacağına Mahsup
Yoluyla Ödenen ÖTV’nin İadesi
KDV iade alacağına mahsup yoluyla
ödenen ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi durumunda, söz konusu iade taleplerinin
asıl kaynağının KDV alacağı olması nedeniyle bu tür iade talepleri, KDV iade
alacağının kaynağını oluşturan işleme ilişkin nakden iade şartları ile ilgili
iade usul ve esaslarının belirlendiği KDV Genel Uygulama Tebliğinin ilgili
bölümü çerçevesinde yerine getirilir.
Bu durumda, iadenin yapılabilmesi
için düzeltme gerekçesi bakımından Tebliğin (IV/F/1 ve 2) bölümlerinde
belirlenen belgelerin de ibraz edilmesinin aranacağı tabiidir.
V- GÜMRÜK İDARELERİNCE ALINAN
ÖZEL TÜKETİM
VERGİSİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 16
ncı maddesi uyarınca;
a) İthalde alınan ÖTV, yurt içi
satışlardaki belge düzenine paralel olarak, gümrük makbuzunda ayrıca
gösterilir.
b) İthalat vergilerinin maktu
veya sabit oranlı alındığı hallerde tarife, malın ithalinde alınacak ÖTV de
dâhil edilmek suretiyle tespit olunur.
c) Gümrük Kanunu ile diğer
kanunlar gereğince ithalat vergileri teminata bağlanarak işlem gören mallara
ait ÖTV de aynı usule tabi tutulur. Örneğin; dâhilde işleme izin belgesi
kapsamında ithal edilen mallar için ithalat vergileri teminata bağlanırsa, ÖTV
de teminata bağlanarak ilgili mevzuat kapsamında takip edilir.
ç) Yurda sokulan eşya için
ÖTV’nin eksik ödenmiş veya hiç ödenmemiş olması halleri ile ithal edilen eşyaya
ilişkin olarak mükelleften fazla alınan veya vergiden müstesna olduğu halde
yanlışlıkla alınan ÖTV’nin düzeltilmesi işleminde, ilgili gümrük idaresi
tarafından Gümrük Kanunundaki esaslara göre işlem yapılır.
d) İthal edilen mala ilişkin beyan
üzerinden hesaplanan vergiler ile muayene ve denetleme sonucu hesaplanan
vergiler arasındaki farklarda, Gümrük Kanunu uyarınca ithalat vergileri
noksanlıklarında uygulanan esaslara göre para cezası kesilir.
VI- ÇEŞİTLİ HUSUSLAR
A- İTHAL EDİLEN MALLARA
İLİŞKİN BİLDİRİM
(III) sayılı listedeki malların
ithalini yapanlardan KDV mükellefi olanların, bir ay içinde ithal ettikleri,
söz konusu liste kapsamında ÖTV’ye tabi mallara ilişkin, Tebliğ ekinde (EK:2)
olarak yer alan bildirim formunu, takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar
Gelir İdaresi Başkanlığı web adresinde hizmet veren “İnternet Vergi Dairesi”
aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığına göndermesi zorunludur.
Söz konusu malların ithalini
yapanların, aynı zamanda bu malların imalatçısı olarak ÖTV mükellefiyetinin
bulunması ve bu mükellefiyet kapsamında ÖTV beyannamesi vermesi, ithal edilen
mallar için ÖTV bildirimi verilmesine engel teşkil etmez.
(III) sayılı listedeki malların (Değişik
ibare:RG-1/1/2018-30288)(17) (alkolsüz içecekler hariç)
ithalatını yapanların, herhangi bir ayda ithalatları olmasa dahi bildirim
vermeleri zorunludur. Ancak, bu listedeki (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(17)
alkolsüz içeceklerin ithalatının bulunmadığı aylar için
bildirim verilmez.
TAPDK’dan tütün mamulü ve alkollü
içki ithalatçısı olarak belge alan mükellefler, ilgili dönemde ithalat yapmış
olup olmadıklarına bakılmaksızın, bildirim formlarındaki bandrol bilgileri ve
bandrollü/kodlanmış etiketli ürünlere ilişkin bilgiler için oluşturulan
bölümleri doldurur.
Bira dışındaki ithal alkollü içki
ürünlerine ilişkin bandrol bilgileri ile ithal bira ürünlerine ilişkin
kodlanmış etiket bilgileri, bildirimdeki “Bandrol Bilgileri” bölümüne;
bandrollü/kodlanmış etiketli (bira dâhil) ithal alkollü içki ürünlerine ilişkin
stok bilgileri ise “Bandrollü Ürün Bilgileri” bölümüne girilir. İthal tütün
mamullerine (Ek ibare:RG-1/1/2018-30288)(16) ve ithal
makarona ilişkin bandrol bilgileri, bildirimdeki “Bandrol Bilgileri”
bölümüne; ithal tütün mamullerine (Ek ibare:RG-1/1/2018-30288)(16)
ve ithal makarona ilişkin stok bilgileri ise bildirim formundaki
“Bandrollü Ürün Bilgileri” bölümüne girilir.
Aynı mükellefin üretim ve
ithalatı birlikte yapması durumunda;
•
Alkollü içki üretimine ilişkin bandrol ve bandrollü/kodlanmış etiketli ürün
bilgileri (3A) beyannamesi ekinde, (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(16)
tütün mamulü ve makaron üretimine ilişkin bandrol ve bandrollü ürün
bilgileri ise (3B) beyannamesi ekinde,
•
Alkollü (Değişik ibare:RG-1/1/2018-30288)(16) içki
, tütün mamulü ve makaron ithalatına ilişkin bandrol ve
bandrollü/kodlanmış etiketli ürün bilgileri ise Tebliğin bu bölümünde öngörülen
bildirim formlarıyla
bildirilir.
Bildirime konu malları ithal eden
mükelleflerce, KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesinden kullanıcı kodu ve
kişisel şifre alınır. Şifre alınabilmesi için “İnternet Hizmetleri Kullanım
Başvuru Formu”, otomasyonlu vergi dairelerinden temin edilerek veya Gelir
İdaresi Başkanlığı web adresindeki “İnternet Vergi Dairesi” bölümünden döküm
alınarak düzenlenir ve KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilir. Bu
başvuru üzerine mükelleflere kişisel şifre ve kullanıcı kodu verilir.
Daha önce vergi dairesinden
kullanıcı kodu ve kişisel şifre almış olanların Bildirim Formunu göndermek için
yeniden kullanıcı kodu ve kişisel şifre almaları gerekmez. Ancak bu işlemi
yapabilmek için vergi dairesinden Bildirim Formu gönderme yetkisi alınır.
İnternet ortamında düzenlenen
bildirimler onaylanmak suretiyle Gelir İdaresi Başkanlığının internet vergi dairesine
gönderilir. Gönderilen bildirimlerin içeriğinde mükelleflerce değişiklik
yapılmak istenmesi halinde, yeniden düzenlenen bildirimler onaylanarak
gönderilebilir.
Vergi Usul Kanununun 149 uncu ve
mükerrer 257 nci maddelerinin verdiği yetkilere dayanılarak getirilen söz
konusu bildirim yükümlülüğünü, süresinde yerine getirmeyen veya süresinde
yerine getirmekle birlikte eksik ya da yanlış bildirimde bulunan mükellefler
hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca özel usulsüzlük cezası uygulanır.
B- KAYIT DÜZENİ
ÖTV mükellefleri yasal defter
kayıtlarını ÖTV’nin hesaplanmasına ve kontrolüne imkân verecek şekilde tutar.
Bu maksatla tutulan defter
kayıtlarında vergiye tabi işlemler, vergisiz tutarları ile gösterilir.
Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesapladığı ÖTV ve girdileri
üzerindeki indirilebilir ÖTV tutarı ayrı hesaplarda izlenir.
Vergiden istisna edilmiş
işlemlerin mevcut olması halinde, bu işlemler, ayrı hesaplarda izlenir.
Malların iade edilmesi, işlemin
gerçekleşmemesi veya sair sebeplerle matrah, vergi veya indirim tutarlarında
vuku bulan değişiklikler ile ödenen, iade olunan ve terkin edilen ÖTV
kayıtlarda açıkça gösterilir.
C- DİĞER HUSUSLAR
Mükellefler tarafından verilmesi
gereken beyanname ve bildirimler, Gelir İdaresi Başkanlığınca uygun görülen
durumlar haricinde, kâğıt ortamında verilemez; verilmeleri halinde Vergi Usul
Kanununun ilgili hükümlerine göre işlem tesis edilir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, Tebliğ
ekinde yer alan bildirimlerde değişiklik yapmaya yetkilidir.
Ç- YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN
TEBLİĞLER
Bu Tebliğin yayımından önce
yürürlükte bulunan Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğlerinin, Kanuna ekli (III)
sayılı liste uygulamasına ilişkin bölümleri, bu Tebliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer mevzuatta, Genel
Tebliğlerin yürürlükten kaldırılan bölümlerine yapılan atıflar, bu Tebliğin
ilgili bölümüne veya bölümlerine yapılmış sayılır.
D- YÜRÜRLÜK
Bu Tebliğ, yayım tarihini izleyen
aybaşından itibaren yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.
_______________________________________
1 12.06.2002 tarihli ve 24783
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
2 04.11.1999 tarihli ve 23866
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
3 26.04.2014 tarihli ve 28983
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
4 10.01.1961 tarihli ve 10703
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
5 10.10.2013 tarihli ve 28791
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
6 02.11.1984 tarihli ve 18563
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
7 28.07.1953 tarihli ve 8469
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
8 01.01.2015 tarihli ve 29223
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
9 17.03.2007 tarihli ve 26465
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
10 31.03.2007 tarihli ve 26479
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
11 01.11.2005 tarihli ve mükerrer
25983 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
12 14.02.2011 tarihli ve 27846
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
13 16.05.2005 tarihli ve 25817
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
14 30.09.2004 tarihli ve 25599
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
15 03.03.2005 tarihli ve 25744
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
(16)
Bu değişiklik, 5/12/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
(17)
Bu değişiklik, 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe girer.
(18)
1/1/2018 tarihli ve 30288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Bu
tebliğin 1.1. Kolalı Gazozlarda Verginin Hesabı olan (III/B/1.1)
bölümünün başlığı 1.1. Alkolsüz İçeceklerde Verginin Hesabı şeklinde
değiştirilmiştir.
(19)
1/1/2018 tarihli ve 30288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik
ile (III/B/2.1.) bölümünden sonra gelmek üzere başlığıyla birlikte
aşağıdaki bölüm eklenmiş ve takip eden bölüm başlığı buna göre teselsül
ettirilmiştir.
(20)
Bu değişiklik 1/6/2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
(21)
Bu değişiklik 27/3/2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
(22)
5/7/2018 tarihli ve 30469 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile
Tebliğin (II/A/3) bölümünden sonra gelmek üzere başlığı ile birlikte bölüm
eklenmiş ve takip eden bölümler buna göre teselsül ettirilmiştir.
(23)
Bu değişiklik 1/1/2024 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
EKLER DİZİNİ
EK
1
:
SERBEST BÖLGELERDEN YAPILAN İHRACAT TESLİMLERİNE
İLİŞKİN BİLDİRİM
EK
2
:
İTHAL EDİLEN (III) SAYILI LİSTE KAPSAMINDAKİ MALLAR
İÇİN BİLDİRİMLER
EK
2A
:
KOLALI GAZOZLAR İÇİN BİLDİRİM FORMU
EK
2B
:
ALKOLLÜ İÇKİLER İÇİN BİLDİRİM FORMU
EK
2C
:
TÜTÜN MAMULLERİ İÇİN BİLDİRİM FORMU
Ekler için tıklayınız
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.