YATIRIM HİZMET VE FAALİYETLERİ İLE
YAN HİZMETLERE İLİŞKİN BELGE VE KAYIT DÜZENİ
HAKKINDA TEBLİĞ (III-45.1)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve
Kısaltmalar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 ‒ (1) Bu Tebliğin
amacı, yatırım kuruluşlarının yatırım hizmet ve faaliyetlerine ilişkin
düzenleyecekleri belgeler ile yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan
hizmetlere ilişkin tutulacak kayıtlar ve söz konusu kayıtların saklanmasında
uyacakları esasları belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2 ‒ (1) Bu
Tebliğ, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 45 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3 ‒ (1) Bu
Tebliğde geçen;
a) Aracı Kurum: Kanunun 37 nci
maddesinin birinci fıkrasındaki yatırım hizmet ve faaliyetlerinden (a), (b),
(c), (e) ve (f) bentlerinde yer alanları münhasıran yapmak üzere Kurul
tarafından yetkilendirilen yatırım kuruluşunu,
b) Banka: 19/10/2005 tarihli ve
5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan mevduat ve
katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarını,
c) Borsa: Kanunun 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan sistemleri ve pazar
yerlerini,
ç) Kaldıraçlı işlem: III-37.1
sayılı Tebliğde tanımlanan işlemleri,
d) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,
e) Kurul: Sermaye Piyasası
Kurulunu,
f) MKK: Kanunun 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde tanımlanan Merkezi Kayıt Kuruluşu
Anonim Şirketini,
g) Özsermaye: Kurulun aracı
kurumların sermayeleri ve sermaye yeterliliği ile ilgili düzenlemeleri
uyarınca hesaplanan özsermayeyi,
ğ) Profesyonel ve genel
müşteri: Kurulun yatırım kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet esaslarına
ilişkin düzenlemelerinde tanımlanan profesyonel ve genel müşterileri,
h) Sermaye piyasası araçları:
Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde tanımlanan sermaye
piyasası araçlarını,
ı) Takasbank: İstanbul Takas ve
Saklama Bankası Anonim Şirketini,
i) Türev araçlar: III-37.1
sayılı Tebliğde tanımlanan araçları,
j) Yan hizmetler: Kanunun 38
inci maddesinde sayılan hizmetleri,
k) Yatırım hizmetleri ve
faaliyetleri: Kanunun 37 nci maddesinde sayılan hizmet ve faaliyetleri,
l) Yatırım hizmet ve
faaliyetleri ile yan hizmetler: Yatırım kuruluşlarının Kanunun 37 nci
maddesinde tanımlanan yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile bunlara ek
olarak sunulan ve Kanunun 38 inci maddesinde tanımlanan yan hizmetleri,
m) Yatırım kuruluşu: Kanunun 3
üncü maddesinin birinci fıkrasının (v) bendinde tanımlanan kurumları,
n) III-37.1 sayılı Tebliğ:
11/7/2013 tarihli ve 28704 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırım
Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ
(III-37.1)’i,
o) III-39.1 sayılı Tebliğ:
17/12/2013 tarihli ve 28854 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırım
Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-39.1)’i,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Uygulama esasları
MADDE 4 ‒ (1)
Yatırım kuruluşları, yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlere
ilişkin muhasebe kayıt ve işlemlerine dayanak teşkil etmek üzere, bu Tebliğde
açıklanan form ve belgeleri eksiksiz olarak düzenlemek, saklamak ve takası
merkezi takas kuruluşlarında yapılan sermaye piyasası aracı işlemleri ile
ilgili muhasebe kayıtlarını takas süresini takip eden ilk iş günü içinde,
diğer sermaye piyasası aracı işlemleri ile ilgili muhasebe kayıtlarını
işlemin gerçekleştiği günü takip eden ilk iş günü içinde yasal defterlerine
işlemek zorundadırlar. Bunun dışındaki faaliyetlere ilişkin muhasebe ve kayıt
işlemleri 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine
tabidir.
(2) Yatırım kuruluşları,
yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlere ilişkin muhasebe
kayıtlarını merkezlerinde veya şubelerinde tutabilirler.
(3) Aracı kurumlar muhasebe
hesaplarının işleyişinde, Kurulun aracı kurumların hesap planına ilişkin
düzenlemelerinde yer alan Aracı Kurum Hesap Planını esas alırlar.
Çerçeve sözleşmeler ile
müşteri hesap numarası
MADDE 5 ‒ (1)
Yatırım kuruluşları müşterileriyle işlem yapmaya başlamadan önce, sunulacak
faaliyet ve hizmete ilişkin III-39.1 sayılı Tebliğ uyarınca bir sözleşme
yapmak ve müşteriyi tanıma kuralının gereklerini yerine getirmek zorundadır.
(2) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
Sözleşmeler, en az bir nüsha olarak düzenlenir ve aslına uygun olduğuna
ilişkin onaylayanın imzasını ve yatırım kuruluşunun kaşesini ihtiva eden bir
suret müşteriye verilir. Sözleşmenin yatırım kuruluşunda kalan aslının
üzerine müşteri tarafından bir suretinin alındığı ibaresi yazılır ve
imzalanır. Müşteri ile elektronik ortamda kurulan çerçeve sözleşmeler için
8/2/2022 tarihli ve 31744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aracı Kurumlar ve
Portföy Yönetim Şirketleri Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti
Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin
Tebliğ (III-42.1)’in 13 üncü maddesi uygulanır. Elektronik ortamda kurulacak
sözleşmelerde kaşe ve imza ihtiva eden bir suretin müşteriye verilmesine
gerek yoktur. Ancak elektronik ortamda kurulan sözleşmenin bir suretinin
müşteriye verilmesi veya müşteri tarafından beyan edilecek elektronik posta
adresine iletilmesi veya müşteriye bilgisi verilmek suretiyle sözleşmenin
elektronik ortamda erişiminin ve görüntülenebilirliğinin sağlanması
zorunludur.
(3) Yatırım kuruluşları
müşterileri ile akdettikleri çerçeve sözleşmeleri daha sonra elektronik
ortamda değiştirebilir. Bu durumda öncelikle müşterinin çerçeve sözleşmelerde
elektronik ortamda değişiklik yapılması hususunda yatırım kuruluşuna onay
vermiş olması zorunludur. Çerçeve sözleşme değişikliklerinin elektronik
ortamda yapılabilmesi için elektronik imza kullanılması veya müşterinin
elektronik ortama erişiminin yatırım kuruluşunun müşteriye atadığı şifre ile
sağlanmış olması ve müşterinin ilgili değişiklikleri okuduğuna ve anladığına
dair onayını elektronik ortamda vermiş olması gerekmektedir. Bu durumda da
ispat yükü ve bilgilerin saklanması bakımından ikinci fıkra hükümleri
geçerlidir.
(4) Çerçeve sözleşme imzalanan
her müşteriye III-39.1 sayılı Tebliğ hükümlerine uygun olarak ayrı bir
müşteri numarası tahsis edilir. İmzalanan sözleşme çerçevesinde müşteriye
tahsis edilmiş olan numaraya bağlı olarak müşterinin onayı alınmak suretiyle
birden fazla hesap açılabilir. Bu numara müşteri ile ilgili her türlü işlem
ve alt hesapla ilişkilendirilir. Yetkili takas ve saklama kuruluşu ve/veya
MKK nezdinde saklama hesabı açılması ve sicil numarası alınması ile ilgili
olarak III-39.1 sayılı Tebliğ hükümlerinin gerekleri yerine getirilir.
(5) Halka arz işlemleri
nedeniyle talepte bulunanlara hesap açılması zorunlu değildir.
(6) Hesap sahibi müşterilerin
çerçeve sözleşmelerinde yer alan adres bilgilerindeki değişikliklerin veya
gerçek kişi müşterilerin isimlerinde, tüzel kişi müşterilerin/yatırım
fonlarının unvanlarında meydana gelen değişikliklerin yatırım kuruluşları
tarafından öğrenilmesini müteakip keyfiyetin derhal yetkili takas ve saklama
kuruluşu ve/veya MKK’ya bildirilmesi zorunludur.
(7) Bir müşteriye verilmiş olan
müşteri ve hesap numarası, çerçeve sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren
10 yıl geçmedikçe başka bir müşteriye verilemez.
(8) Müşteri kimliğinin belge ve
kayıtlarda yer alması gerekmez, ancak müşteri kimliğinin belge ve kayıtlarda
gösterilmesine ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır. İstenildiğinde hesap
numarası sahibi müşterilerin kimlik bilgileri ve adresi yatırım kuruluşunca
Kurula veya Kurulca görevlendirilenlere ibraz edilir.
Kimlik doğrulama ve işlem
güvenliği
MADDE 5/A – (Ek:RG-8/2/2022-31744)(2)
(1) Aracı kurumun, elektronik
ortamda sunulan yatırım hizmet ve faaliyetleri için müşterilerine birbirinden
bağımsız en az iki bileşenden oluşan bir kimlik doğrulama mekanizması
uygulaması ve bu bileşenlerin kimlik doğrulama sürecinde kullanılmaları
esnasında barındırdıkları kimlik doğrulama verilerinin gizliliğini sağlayacak
önlemleri alması esastır. Bu iki bileşen; müşterinin “bildiği”, “sahip olduğu”
veya “biyometrik bir karakteristiği olan” unsur sınıflarından farklı ikisine
ait olmak üzere seçilir. Bileşenlerin bağımsız olması, bir bileşenin ele
geçirilmesinin diğer bileşenin güvenliğini tehlikeye atmamasını ifade eder.
Müşterinin sahip olduğu bileşenin müşteriye özgü olması ve taklit edilememesi
esastır.
(2) Elektronik ortamda sunulan
yatırım hizmet ve faaliyetleri için birinci fıkraya göre gerçekleştirilecek
kimlik doğrulama işlemi için müşteriye atanmış bir şifreleme gizli anahtarı
ile imzalanacak şekilde tek kullanımlık bir doğrulama kodu üretilir.
Doğrulama kodu aracılığıyla birinci fıkrada belirtilen kimlik doğrulama
unsurlarından hiçbiri hakkında bilgi edinilememesi, bilinen bir doğrulama
kodu ile geçerli başka doğrulama kodlarının türetilememesi, doğrulama
kodlarının taklit edilememesi sağlanır. Müşteriye atanmış bir şifreleme gizli
anahtarı ile doğrulama kodunun imzalanmasının mümkün olmadığı hallerde, SMS
yoluyla müşteriye doğrulama kodu iletilebilir.
(3) Aracı kurum mobil
uygulamasına tanımlanan uygulama pininin müşteriye özgü bir şifreleme
anahtarına erişmek üzere kullanılması ve bu şifreleme anahtarı yoluyla
müşteriyle ilintili eşsiz bir bilginin aracı kurum nezdinde çevrimiçi olarak
doğrulanması halinde, birinci fıkrada belirtilen iki bileşenli kimlik
doğrulama yerine getirilmiş kabul edilir. Benzer şekilde, müşteriye ait bir
biyometrik kimlik doğrulama bileşeninin mobil uygulama kullanılarak müşteriye
özgü bir şifreleme anahtarına erişilmesi suretiyle bu şifreleme anahtarı
yoluyla müşteriyle ilintili eşsiz bir bilginin aracı kurum nezdinde çevrimiçi
olarak doğrulanması halinde, birinci fıkrada belirtilen iki bileşenli kimlik
doğrulama yerine getirilmiş kabul edilir.
(4) Müşterilere uygulanacak
kimlik doğrulama mekanizmasının aşağıdaki fonksiyonları yerine getirmesi
sağlanır:
a) Başarısız kimlik doğrulama
teşebbüslerinin belirli bir sayıyı aşması halinde ilgili müşterinin erişimini
engellemesi.
b) Başarısız kimlik doğrulama
teşebbüsleri sonrasında, bu teşebbüsü gerçekleştiren kişiye, hatalı girilen
müşteri adı bilgisi veya parola ile ilgili, böyle bir müşteri adının sistemde
olmadığı veya parolanın hatalı girildiği bilgisini vermemesi.
c) Hiçbir işlem yapılmayan
hareketsiz oturumlar için oturumu belirli bir süre sonra sonlandırması veya
kilitlemesi.
ç) Birden fazla müşterinin aynı
müşteri hesabını kullanabilmesi ya da bir müşterinin aynı anda farklı
oturumlar açabilmesi konusunda bilgi güvenliğinden sorumlu personelin onay
verdiği durumlar hariç olmak üzere, aynı müşteri için aynı anda birden fazla
oturum açılmaya çalışılması durumunda buna izin vermemesi ve müşteriye uyarı
vermesi.
Yatırım hizmet ve
faaliyetlerine ilişkin risklerin bildirimi
MADDE 6 ‒ (1)
Kurulun yatırım kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet esaslarına ilişkin
düzenlemelerinde öngörüldüğü üzere, Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Genel Risk
Bildirim Formunun müşteriye iletilmesinde, işleme konu sermaye piyasası
araçlarının risklerine ilişkin genel risk bildirim formuna ilave
açıklamaların müşteriye yapılmasında, açıklanan durumlarda değişiklik olması
durumunda müşteriye gereken bildirimlerin yapılmasında, bu form, açıklama ve
bildirimlerin ulaştığına dair müşteriden beyan alınmasında, müşteriye
profesyonel veya genel müşteri olarak sınıflandırılması, bununla ilgili
mevzuat hükümleri ve yer aldıkları sınıfı değiştirme hakları hakkında bilgi
verilmesinde 5 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca elektronik ortamın
kullanılması mümkündür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yatırım Kuruluşları
Tarafından Düzenlenecek Belgeler, Müşteri
Emirlerinin
Alınması ve İletilmesi
Yatırım kuruluşları
tarafından düzenlenecek belgeler
MADDE 7 ‒ (1)
Yatırım kuruluşları tarafından yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan
hizmetlerin sunumu sırasında, gerçekleştirilen faaliyetin türü gözetilmek
suretiyle aşağıdaki belgelerin düzenlenmesi zorunludur:
a) Nakit Alındı/Nakit Ödendi
Belgesi.
b) Müşteri Emir Formu.
c) Türev Piyasalar Emir Takip
Formu.
ç) Seans Takip Formu.
d) İşlem Sonuç Formu, Türev Araç
İşlem Sonuç Formu ve Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri İşlem Sonuç Formu.
e) İşlem Talimat Formu.
f) Türev Piyasalar Teminat
Durum Raporu.
g) Türev Piyasalar Pozisyon
Limit Aşımı Raporu.
ğ) Hesap Ekstresi (aylık
bildirimler).
(2) III-37.1 sayılı Tebliğde
tanımlanan emir iletimine aracılık faaliyeti kapsamında gişe hizmetinin
verilmesi sırasında yatırım kuruluşları bu maddenin birinci fıkrasında yer
alan belgelerden müşteri emir formu ile işlemlerin niteliğine göre nakit
alındı-ödendi belgesi düzenlemekle yükümlüdür.
(3) Tezgahüstü işlemlerde
müşteri emri formu yerine işlem talimat formu ve aylık olarak hesap ekstresi
düzenlenir.
Müşteri emirleri
MADDE 8 ‒ (1)
Yatırım kuruluşları müşterilerden yazılı ya da sözlü olarak emir kabul
edebilir.
(2) Müşterilerden seanstan önce
veya seans sırasında telefon, faks, otomatik para çekme makinesi (ATM)
kullanılmak suretiyle, elektronik ortamda ya da benzeri şekillerde imza
alınmaksızın emir alınabilir. Bu emirler genel hükümler açısından sözlü emir
niteliğindedir. Yatırım kuruluşlarınca telefon ile alınan müşteri emirlerine
ilişkin ses kayıtlarının, faks yoluyla alınan emirlere ilişkin talimatın ve
gün içinde faks ile iletilen tüm emirlerin yatırım kuruluşuna ulaştığı tarih
ve zaman bilgilerini içeren toplu dökümün, internet üzerinden alınan emirler
de dahil her ne türlü olursa olsun elektronik ortamda diğer şekillerde alınan
emirlerde tarih, zaman ve müşteri bazında olmak üzere emri ileten müşterilere
ilişkin IP (Internet Protokol) numaraları kayıtlarının, emri veren kaynağı
gösterecek şekilde gerekli elektronik log kayıtlarının, emri alan yatırım
kuruluşlarınca tutulması ve elektronik ortamda tutulan verilerin gerektiğinde
yazılı hale dönüştürülebilecek şekilde hem emir iletimine aracılığa yetkili
yatırım kuruluşu, hem de lehine faaliyet gösterilen yetkili yatırım kuruluşu
tarafından tutulması zorunludur.
(3) Sözlü alım satım emirlerine
dayanılarak yapılan işlemlerde, sözlü emrin varlığını ispat yükü yatırım
kuruluşuna aittir.
(4) Alım veya satım emri
vermesine rağmen herhangi bir işlem gerçekleştirilmediğini iddia eden
müşteri, emri verdiğini ispatla yükümlüdür.
Müşteri emir formları ve
seans takip formu ile türev piyasalar emir takip formu
MADDE 9 ‒ (1) Emir
formu, emrin borsaya iletildiği kanal bazında müteselsil sıra numarası ile
her emir için 10 ve 11 inci maddelerde yer alan bilgileri taşıması şartıyla
serbestçe düzenlenir. Emirlerin yazılı olarak alınması halinde, elektronik
olarak düzenlenecek emir formundan yazılı bir örnek alınarak müşterinin
imzasının alınması zorunlu olup emir formunun müşteri ve emri alan yatırım
kuruluşu görevlisi tarafından imzalanmış bir örneği talebi halinde müşteriye
verilir.
(2) Sözlü olarak verilmiş
emirler için alındıkları anda müşteri imzası aranmaksızın elektronik ortamda
müşteri emir formu düzenlenir.
(3) Emir formunda, emrin
alındığı tarih ile asgari saniye bazında olmak üzere mümkün olan en küçük
birimde zamanı gösteren bir ibarenin damga olarak veya bilgisayar marifetiyle
basılması şarttır. Faks yoluyla iletilen emirlere ilişkin talimatın, faks
cihazı tarafından otomatik olarak yazılan, göndericinin faks numarası, tarih
ve zaman bilgilerini kapsaması zorunludur.
(4) Yazılı ve sözlü olarak
alınan tüm emirlerde, müşterinin talebi halinde emrin alınması sırasında
müşteriye emir alınış numarasının verilmesi zorunludur.
(5) Yatırım kuruluşları merkez
ve merkez dışı örgütlerinde aldıkları yazılı veya sözlü tüm müşteri
emirlerini bilgisayar ortamında düzenlenmiş olan Müşteri Emir Formuna emrin
borsaya eriştiği kanal bazında müteselsil sıra numarası izleyecek şekilde
kaydederler. Bu formlar esas alınarak seans öncesinde alınan tüm müşteri
emirleri, emrin borsaya eriştiği kanal bazında yatırım kuruluşu merkezinde
bilgisayar ortamında düzenlenen ve EK/1’de yer alan Seans Takip Formuna, türev
araçlar için alınan emirler ise EK/2’de yer alan Türev Piyasalar Emir Takip
Formuna kanal bazında zaman önceliğine göre otomatik olarak kaydedilir.
Borsa’da seans sürerken alınan emirler de aynı şekilde Seans Takip Formu veya
Türev Piyasalar Emir Takip Formuna seans esnasında aktarılır. Zaman önceliği
esasına uyulmasını teminen, tüm emirleri alınış zamanına göre sıralayabilecek
bir sistem için gerekli altyapının oluşturulması zorunludur. Bu şekilde
kaydedilen müşteri emirleri, yerine getirilmek üzere borsaya iletilir. Piyasa
yapıcılığı faaliyeti kapsamında iletilen kotasyon emirleri için bu maddede
yer alan hükümler uygulanmaz.
(6) Yatırım kuruluşlarının
kendi nam ve hesabına yapacakları alım ve satımlarda beşinci fıkradaki
esaslara uyulur.
(7) Geçerlilik süresi bir
günden uzun olan emirlerden verildiği gün gerçekleşmeyenler, izleyen günlerde
Seans Takip Formu veya Türev Piyasalar Emir Takip Formuna kaydedilir.
(8) Aracı kurumların müşteriden
alacakları emrin borsaya iletilmesi aşamasında, hangi kanalın kullanılacağına
ilişkin olarak Kurulun iç denetim sistemine ilişkin düzenlemeleri kapsamında
hazırlayacakları iş akış prosedürünün emir iletimi ile ilgili bölümünün
müşterinin incelemesine sunulmak üzere aracı kurumun internet sitesinde yer
alması gereklidir. Emir iletimine aracılık faaliyeti kapsamında müşterilerden
emir alınması sırasında yatırım kuruluşunun farklı kanalları kullanarak emri
aracı kuruma iletmesi durumunda bu hususun, iş akış prosedürünün emir iletimi
ile ilgili bölümüne bağlanarak yatırım kuruluşunun internet sitesinde
müşterinin incelemesine sunulması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Emir Formlarında,
İşlem Talimat Formunda Bulunması
Gereken Hususlar ile
Emirlerin Gerçekleşmesi
Müşteri emir formlarında
bulunması gereken hususlar
MADDE 10 ‒ (1) Türev
araç ve kaldıraçlı alım satım işlemleri hariç olmak üzere borsalarda işlem
gören sermaye piyasası araçları ile ilgili olarak iptal edilen,
gerçekleştirilmeyen ve değiştirilenler de dahil olmak üzere alınan tüm
emirlere ilişkin olarak düzenlenecek emir formunda asgari olarak aşağıdaki
bilgilerin bulunması şarttır:
a) Müşteri numarası ve hesap
numarası.
b) Müşterinin ve varsa
müşteriye vekalet eden kişinin adı ve soyadı ya da unvanı.
c) Sıra numarası.
ç) İşleme konu sermaye piyasası
aracı.
d) Emir tipi.
e) Emrin iletilme şekli
(telefon, faks, internet ve benzeri).
f) Emrin alım ya da satım emri
olduğu.
g) Emrin fiyat bilgisi veya
nominal değeri.
ğ) Emrin miktarı.
h) Emrin alındığı ve iletildiği
tarih ve zaman.
ı) Emrin verildiği seans ve
geçerlilik süresi.
i) Emri alan yatırım kuruluşu
görevlisinin adı, soyadı ve emrin yazılı olarak alınması halinde imzası.
j) Emir iletilen yatırım
kuruluşu.
k) İşlem yapılacak borsa, pazar
ve takas kurumu.
l) İşlem yapılacak para birimi
(Türk lirası, ABD doları ve diğer).
Türev araç emir formlarında
bulunması gereken hususlar
MADDE 11 ‒ (1)
Borsa ya da teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde işlem gören türev araçlarla
ilgili olarak iptal edilen, gerçekleştirilmeyen ve değiştirilenler de dahil
olmak üzere alınan tüm emirlere ilişkin olarak düzenlenecek emir formunda
asgari olarak aşağıdaki bilgilerin bulunması şarttır:
a) Müşteri numarası ve hesap
numarası.
b) Müşterinin ve varsa
müşteriye vekalet eden kişinin adı ve soyadı ya da unvanı.
c) Sıra numarası.
ç) Sözleşmenin ismi ve/veya
işlem kodu.
d) Emir tipi.
e) Emrin iletilme şekli
(telefon, faks, internet ve benzeri).
f) Emrin alım, satım ya da
diğer türlerde emir olduğu.
g) Emrin fiyat bilgisi.
ğ) Sözleşme adedi.
h) Emrin alındığı ve iletildiği
tarih ve zaman.
ı) Emrin verildiği seans ve
geçerlilik süresi.
i) Hesap tipi (müşteri, global
hesap ve benzeri).
j) Emri alan yatırım kuruluşu
görevlisinin adı, soyadı ve emrin yazılı olarak alınması halinde imzası.
k) İşlem yapılacak borsa, pazar
ve takas kurumu.
l) İşlem yapılacak para birimi
(Türk lirası, ABD doları ve diğer).
İşlem talimat formu
MADDE 12 ‒ (1)
Kaldıraçlı alım satım işlemleri hariç olmak üzere tezgahüstü piyasalarda
müşterilerle gerçekleştirilecek sermaye piyasası aracı işlemleri için yatırım
kuruluşu bir İşlem Talimat Formu hazırlamak zorundadır. İşlem Talimat
Formunda asgari olarak aşağıdaki bilgilerin bulunması şarttır:
a) Müşteri numarası ve hesap
numarası.
b) İşlemin yapılacağı
müşterinin ve varsa müşteriye vekalet eden kişinin adı ve soyadı ya da
unvanı.
c) İşlemin tarih ve zamanı.
ç) Sıra numarası.
d) Sermaye piyasası aracının
adı/tanımı/tipi.
e) Müşteri açısından işlemin
türü (alım/satım).
f) Emrin iletilme şekli
(telefon, faks, internet ve benzeri).
g) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
İşleme konu miktar ve işlemin yapıldığı para birimi ve/veya Türk
Lirası cinsinden parasal tutarı.
ğ) İlgili dayanak varlığın tür
ve niteliğine bağlı olarak fiyat/değer/gösterge bilgisi.
h) Vade günü (takas tarihi,
bildirim tarihi/saati).
ı) Varsa prim tutarı ve/veya
kullanım fiyatı.
i) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
Varsa işlem başlangıç anında belirlenen teminat tutarı.
(2) İşlem talimat formunda
varsa gerekli görülen diğer hususlara da yer verilir.
(3) Emirlerin yazılı olarak
alınması halinde, elektronik olarak düzenlenecek talimat formundan yazılı bir
örnek alınarak müşterinin imzasının alınması zorunlu olup emir formunun
müşteri ve emri alan yatırım kuruluşu görevlisi tarafından imzalanmış bir
örneği talebi halinde müşteriye verilir. Sözlü olarak verilmiş emirler için
alındıkları anda müşteri imzası aranmaksızın elektronik ortamda işlem talimat
formu düzenlenir.
(4) (Ek:RG-11/11/2015-29529)(1)
İşlemin niteliği ve yapılış şekli gereği, müşteri ile yapılan
görüşme sonucunda talimatın alınması ve işlemin sonuçlandırılmasının eşanlı
olduğu veya işlemin karşılıklı ya da tek taraflı tekliflerin iletilmesi
suretiyle talimat ve sonuçlanma aşamasının aynı anda gerçekleştiği ve benzeri
haller için işlem talimat formu ve işlem sonuç formunun bu Tebliğdeki
bilgileri içerecek şekilde tek bir form olarak düzenlenmesi mümkündür.
(5) Yatırım kuruluşunun müşteri
için karşı taraf olması durumunda yatırım kuruluşu oluşabilecek çıkar
çatışmaları ile ilgili olarak müşteriyi III-39.1 sayılı Tebliğ hükümlerine
uygun olarak bilgilendirmek ve ispat yükümlülüğü ile ilgili sorumluluğunu
yerine getirmek zorundadır.
(6) Gerçekleştirilecek tezgahüstü
işlemlerde teminat tamamlama veya benzeri bir yükümlülüğün bulunması halinde
uygulamanın nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin olarak ispat yükü yatırım
kuruluşunda olmak üzere müşteriye yazılı bir açıklama yapılması
gerekmektedir. Çerçeve sözleşmede bu konuda hüküm bulunması halinde ayrıca
bir açıklama yapılmayabilir.
Kaldıraçlı alım satım
işlemleri emir formlarında bulunması gereken hususlar
MADDE 13 ‒ (1)
Kaldıraçlı alım satım işlemleri ile ilgili olarak kabul edilmeyen,
gerçekleştirilmeyen, iptal edilen ve değiştirilenler de dahil olmak üzere
alınan tüm emirlere ilişkin olarak düzenlenecek emir formunda asgari olarak
aşağıdaki bilgilerin bulunması şarttır:
a) Müşteri numarası ve her bir
emrin alındığı müşterinin hesap numarası.
b) Müşterinin ve varsa
müşteriye vekalet eden kişinin adı ve soyadı ya da unvanı.
c) Sıra numarası.
ç) İşleme konu varlık.
d) Emir tipi.
e) Emrin iletilme şekli
(telefon, faks, internet ve benzeri).
f) Emrin alım ya da satım emri
olduğu.
g) Emrin fiyat bilgisi ve
miktarı.
ğ) Emrin alındığı tarih ve
zaman.
Nakit alındı ve ödendi
belgeleri
MADDE 14 ‒ (1)
Müşterilerden nakit tahsilat yapıldığında Nakit Alındı Belgesi, müşterilere
ödeme yapıldığında Nakit Ödendi Belgesi düzenlenir. Müteselsil sıra numarası
izleyen bu belgelerin en az bir örnek olarak düzenlenmesi, müşteriye
imzalatılması ve imzalı bir örneğinin müşteriye verilmesi gerekir.
İşlem sonuç formları
MADDE 15 ‒ (1)
Yapılan alım satımların, verilen hizmetlerin ve bunlar için alınan nakdin
mahiyetini göstermek üzere EK/3’te yer alan müteselsil numaralı İşlem Sonuç
Formu gerektiğinde ibraz edilmek üzere elektronik ortamda tutulur.
(2) Türev araç işlemleri için
EK/4’te yer alan Türev Araçlar İşlem Sonuç Formu gerektiğinde ibraz edilmek
üzere elektronik ortamda tutulur.
(3) Kaldıraçlı alım satım
işlemleri için EK/5’te asgari unsurları yer alan Kaldıraçlı Alım Satım
İşlemleri İşlem Sonuç Formu gerektiğinde ibraz edilmek üzere elektronik
ortamda tutulur. Belirlenen asgari unsurlara ek olarak, Kaldıraçlı Alım Satım
İşlemleri İşlem Sonuç Formunda kaldıraçlı alım satım işlemleri ile ilgili
olarak kabul edilmeyen, gerçekleştirilmeyen, iptal edilen ve değiştirilenler
de dahil olmak üzere tüm emirlere ilişkin bilgiler yer alır.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarda belirtilen işlem sonuç formlarında 213 sayılı Kanuna istinaden
yapılan düzenlemelerde yer alan bilgilere de yer verilir.
İşlemlerin gerçekleşmesi ve
müşteriye bildirimi
MADDE 16 ‒ (1) (Değişik:RG-11/11/2015-29529)
Gerçekleşen işlemler müşteriye en geç gün sonunda olmak üzere çerçeve
sözleşmede belirtilen sürede ve şekilde bildirilir. Aynı gün, alınan ve
satılan sermaye piyasası aracının cins, miktar, fiyat veya primi ile
müşteriye tahakkuk ettirilen komisyon ve gider karşılıklarını gösterecek
şekilde düzenlenecek İşlem Sonuç Formu, Türev Araç İşlem Sonuç Formu ya da
Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri İşlem Sonuç Formu müteselsil numara taşıyacak
şekilde elektronik olarak düzenlenerek müşteri ile yapılacak sözleşme
uyarınca elektronik ortamda müşteriye gönderilir veya formlara elektronik
ortamda erişim sağlanır. Müşterinin elektronik ortamda gönderi alacak
elektronik posta adresinin bulunmaması veya formlara elektronik ortamda
erişim sağlamayı tercih etmemesi halinde posta ile gönderi konusunda çerçeve
sözleşmede belirtilen usullere uyulur.
(2) İşlem Sonuç Formunun, Türev
Araç İşlem Sonuç Formunun ya da Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri İşlem Sonuç
Formunun gönderildiğine veya elektronik ortamda erişim sağlandığına ilişkin
ispat yükü yatırım kuruluşuna aittir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Müşteriye
Yapılacak Bildirimler
Yatırım kuruluşlarının hesap
ekstresi gönderimi
MADDE 17 ‒ (1) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
Müşteri hesabı bulunan yatırım kuruluşları, yatırım hizmet ve
faaliyetleri ile yan hizmetlerle ilgili olarak hesap ekstresini aylık
dönemler itibarıyla ilgili dönemi izleyen beş iş günü içinde müşterilerin
adreslerine göndermek zorundadır. Ancak hesap ekstresi, müşterinin yazılı
olarak, kayıtlı telefon üzerinden veya tevsik edilebilmesi kaydıyla her türlü
elektronik ortamda ileteceği talep üzerine; müşteri tarafından beyan edilecek
elektronik posta adresine aynı süre içinde gönderilebilir ya da müşterilerin
hesap ekstresine elektronik ortamda erişimine imkân sağlanabilir. Müşterinin
söz konusu talebinin 5 inci maddenin ikinci fıkrasında çerçeve sözleşme
imzalanması için öngörülen yöntemle alınması mümkündür.
(2) Müşterilere gönderilecek hesap
ekstrelerinde, ilgili dönem içerisinde;
a) Alınan veya satılan tüm
sermaye piyasası araçlarına ilişkin olarak, sermaye piyasası aracının adı,
alım ya da satım tarihi, zamanı, fiyatı ve miktarına,
b) Yatırım kuruluşu nezdinde
tutulan nakit, menkul kıymet ve diğer varlıklara ilişkin tüm hareketlere,
c) Hesaba tahakkuk ettirilen
her türlü komisyon, ücret ve vergilere,
ilişkin bilgilere anlaşılır ve
açık bir biçimde yer verilmesi zorunludur.
(3) İlgili dönem içinde
herhangi bir işlem yapmayan müşterilere hesap ekstresi ve/veya rapor
gönderilmeyebilir. Diğer yandan hesap ekstresi ve rapor gönderilmemesi
hususunda münhasıran sözleşme imzalanan veya bu hususa çerçeve sözleşmede yer
verilen profesyonel müşterilere rapor ve/veya ekstre gönderilmeyebilir.
(4) Hesap ekstresi de dahil
yatırım kuruluşları tarafından müşteriye yapılması gereken bildirim ve
raporların gönderildiğine veya bunlara elektronik ortamda erişim sağlandığına
ilişkin ispat yükü yatırım kuruluşuna aittir.
(5) Hesap ekstresinde yer alan
bilgilerin belirli süre geçtikten sonra müşteri tarafından kabul edilmiş
sayılacağına ilişkin sorumsuzluk kayıtlarına çerçeve sözleşmelerde ve ilgili
diğer belgelerde yer verilemez. Bu tür kayıtlar hükümsüz sayılır.
(6) Alım satıma aracılık
faaliyeti kapsamında yurt dışı piyasalarda bir yetkili kuruluş ile
gerçekleştirilen işlemlerde Türkiye’de yerleşik yatırım kuruluşu tarafından
müşterilere aylık olarak hesap ekstresi gönderilmesi veya lehine faaliyet
gösterilen kuruluş tarafından gönderilmesinin sağlanması ve ekstrenin
gönderildiğine ilişkin tevsik edici belgelerin saklanması zorunludur. Hesap
ekstresi gönderim yükümlülüğü taraflar arasında yapılan sözleşmelerde
belirlenen esaslar çerçevesinde yerine getirilir. Hesapların açılışına
ilişkin olarak yurt dışına gönderilen tüm belgelerin birer örneğinin,
emirleri ileten yatırım kuruluşu nezdinde saklanması zorunludur.
Kaldıraçlı alım satım
işlemlerinde müşterilere yapılacak bildirimler
MADDE 18 ‒ (1)
III-37.1 sayılı Tebliğ kapsamında işlem/portföy aracılığına yetkili yatırım
kuruluşu ve kaldıraçlı alım satım işlemi yapan aracı kurumlar, bu işlemlere
ilişkin olarak müşterilerine günlük olarak işlem sonuç formu ve aylık olarak
hesap ekstresi bildiriminde bulunmak zorundadır.
(2) Müşterilere gönderilecek
aylık hesap ekstresinde, ilgili dönem içerisinde;
a) Alınan tüm pozisyonlara
ilişkin olarak, tarih, zaman, fiyat ve miktara,
b) Kapatılan pozisyonlara
ilişkin kesin kar ve zarar tutarlarına,
c) Açık pozisyonlara ilişkin
mevcut kar ve zarar tutarlarına,
ç) Aracı kurum nezdinde tutulan
nakit ve diğer kıymetlere ilişkin tüm hareketlere,
d) Hesaba tahakkuk ettirilen
her türlü komisyon, ücret ve vergilere,
e) Teminat durumlarına,
ilişkin bilgilere anlaşılır ve
açık bir biçimde yer verilmesi zorunludur.
(3) Aracı kurumlar tarafından,
en geç her işlemin yapıldığı günü izleyen iş günü içerisinde, bir önceki gün
içinde alınan tüm pozisyonlara ilişkin bilgileri içerecek şekilde müşterilere
15 inci madde uyarınca işlem sonuç formu iletilir. Bildirimin yapılma şekli
aracı kurum ile müşteri arasında serbestçe belirlenebilir. Hesap ekstresi
gönderilmemesi hususunda münhasıran sözleşme imzalanan veya bu hususa çerçeve
sözleşmede yer verilen profesyonel müşterilere rapor ve ekstre
gönderilmeyebilir. Ayrıca ilgili dönemde hesabında herhangi bir hareket
bulunmayan müşterilere bildirimde bulunulmayabilir.
(4) Bu madde kapsamında yapılan
bildirimlere erişim sağlandığına ilişkin ispat yükü aracı kuruma ait olup bu
madde kapsamında yapılan bildirimlerin belirli süre geçtikten sonra müşteri
tarafından kabul edilmiş sayılacağına ilişkin sorumsuzluk kayıtlarına çerçeve
sözleşmelerde ve ilgili diğer belgelerde yer verilemez. Bu tür kayıtlar
hükümsüz sayılır.
Türev araç işlemlerinde
müşterilere yapılacak bildirimler
MADDE 19 ‒ (1)
III-37.1 sayılı Tebliğ kapsamında işlem aracılığına ya da portföy aracılığına
yetkili olan yatırım kuruluşları tezgahüstünde gerçekleştirilenler dahil
olmak üzere türev araçlara ilişkin işlemlerle ilgili olarak müşterilerine
günlük bildirimlerde bulunmak ve aylık hesap ekstresi göndermek zorundadır.
(2) Müşterilere gönderilecek
aylık hesap ekstresinde, ilgili dönem içerisinde;
a) Alınan tüm pozisyonlara
ilişkin olarak, sözleşmenin tanımı, tarih, zaman, fiyat ve miktarına,
b) Kapatılan pozisyonlara
ilişkin kesin kar ve zarar tutarlarına,
c) Açık pozisyonlara ilişkin
realize olmamış mevcut kar ve zarar tutarlarına,
ç) Yatırım kuruluşu nezdinde
tutulan nakit, menkul kıymet ve diğer varlıklara ilişkin tüm hareketlere,
d) Hesaba tahakkuk ettirilen her
türlü komisyon, ücret ve vergilere,
e) Teminat durumlarına,
ilişkin bilgilere anlaşılır ve
açık bir biçimde yer verilmesi zorunludur.
(3) Yatırım kuruluşları,
müşterilerine ve kendi portföylerine ait açık pozisyonlar için ödenmesi
gereken teminatları izlemek amacıyla, örneği EK/6’da yer alan Türev Piyasalar
Teminat Durumu Raporunu açık pozisyonun taşındığı her gün sonu itibarıyla
düzenlerler. Türev Piyasalar Teminat Durumu Raporunda, açık pozisyonlar için
takas kurumları tarafından istenen nakit teminat tutarı dikkate alınarak
müşterinin yatırması gereken teminat hesaplanır. Müşteri tarafından yatırılan
nakit Türk lirası ve konvertibl döviz dışında gayrinakdi teminatlar, takas
kurumunun belirlediği esaslar dahilinde, belli bir oran ya da fiyat üzerinden
nakde çevrilir. Takas kurumunun böyle bir oran tespit etmemiş olduğu
durumlarda Kurulun sermaye yeterliliği düzenlemelerinde yer alan değerleme
hükümlerine uyulur. Takas kurumu tarafından kabul edilmeyen teminatlar bu
raporda teminat olarak hesaplamaya dahil edilmez.
(4) Yatırım kuruluşları,
müşteri ve yatırım kuruluşu bazında, taşınan açık pozisyonları izlemek
amacıyla, örneği EK/7’de yer alan Pozisyon Limit Aşımı Raporunu açık
pozisyonun taşındığı her gün sonu itibariyle düzenlerler. Pozisyon Limit
Aşımı Raporu, Borsa mevzuatında tanımlanan global hesap müşterileri hariç her
bir müşteri hesabı için ayrı ayrı hazırlanır. Bu formda, hesaplarda yer alan
türev sözleşmelerin işlem gördüğü ilgili borsalarca tespit edilmiş limitler
referans alınarak yatırım kuruluşunun ve müşterilerin sahip olduğu açık
pozisyonlar değerlendirilir. Bu değerlendirmede, türev araç türleri ve
sözleşmeler itibarıyla, hesap sahibinin uzun ve kısa pozisyon aldığı sözleşme
adedi ile bunların toplam piyasa değerlerinin, ilgili borsaların pozisyon
limitlerini aşıp aşmadığı hakkında bilgilere yer verilir.
(5) Yatırım kuruluşu
tarafından, en geç her işlemin yapıldığı günü izleyen iş günü içerisinde, bir
önceki gün içinde alınan tüm pozisyonlara ilişkin bilgileri içerecek şekilde
müşterilere 15 inci madde uyarınca işlem sonuç formu iletir. Bildirimin
yapılma şekli yatırım kuruluşu ile müşteri arasında serbestçe belirlenebilir.
Hesap ekstresi gönderilmemesi hususunda münhasıran sözleşme imzalanan veya bu
hususa çerçeve sözleşmede yer verilen profesyonel müşterilere ekstre
gönderilmeyebilir. Ayrıca ilgili dönemde hesabında herhangi bir hareket
bulunmayan müşterilere bildirimde bulunulmayabilir.
(6) Bu madde kapsamında yapılan
bildirimlere erişim sağlandığına ilişkin ispat yükü yatırım kuruluşuna ait
olup bu madde kapsamında yapılan bildirimlerin belirli süre geçtikten sonra
müşteri tarafından kabul edilmiş sayılacağına ilişkin sorumsuzluk kayıtlarına
çerçeve sözleşmelerde ve ilgili diğer belgelerde yer verilemez. Bu tür
kayıtlar hükümsüz sayılır.
ALTINCI BÖLÜM
Yatırım Hizmet ve
Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Tutulacak
Kayıtlar ve Saklama Esasları
Yatırım danışmanlığı ve
bireysel portföy yöneticiliği faaliyeti kapsamında tutulacak kayıtlar
MADDE 20 ‒ (1)
Yatırım danışmanlığı faaliyeti kapsamında müşteri ile paylaşılan ve bireysel
portföy yöneticiliği kapsamında alınan yatırım kararlarının dayanağını
oluşturan yazılı, sözlü ve elektronik ortamdaki her türlü bilgi ve belge ile
söz konusu yatırım faaliyetlerine mesnet teşkil eden araştırma ve raporların,
27 nci madde uyarınca ilgili yatırım kuruluşu nezdinde saklanması zorunludur.
Saklama hizmetinde müşteri
hesaplarının izlenmesine ilişkin esaslar
MADDE 21 ‒ (1)
Saklamaya yetkili yatırım kuruluşunun tutacağı kayıtlarda III-37.1 sayılı
Tebliğin 63 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki esaslara uyulur.
Yurt dışında yerleşik müşterilere saklama hizmeti sunulması sırasında ise
saklamaya yetkili kuruluş nezdinde tutulan kayıtlarda, III-37.1 sayılı
Tebliğin 63 üncü maddesinin üçüncü fıkrasındaki esaslara uyulur.
(2) Türev araçlar nedeniyle
müşteriler tarafından teminat veya emanet olarak verilmiş varlıklardan
saklama kuruluşlarında bulunanların hareket ve tutarlarının her hareket
bazında ve periyodik olarak izlenmesi, varlıkların tutulduğu kuruluşlar ile
mutabakata varılması ve ilgili belgelerin tasnifli bir şekilde saklanması
zorunludur.
Takas kurumu ile yapılacak
mutabakat
MADDE 22 ‒ (1)
Yatırım kuruluşları, kaldıraçlı alım satım işlemleri de dahil olmak üzere
türev araç işlemlerine ilişkin olarak; açık pozisyon taşıdıkları her gün
itibarıyla açık pozisyonların tutarı ve niteliği hakkında takas kurumu ile
mutabakata varmak ve takas kurumu tarafından üretilen belgeleri düzenli bir
şekilde saklamak zorundadır.
Kaldıraçlı alım satım
işlemlerinde müşteri hesaplarına ilişkin olarak tutulacak kayıtlar
MADDE 23 ‒ (1)
Kaldıraçlı alım satım işlemlerinde aracı kurumlar tarafından müşteri
hesaplarına ilişkin olarak tutulacak kayıtların anlık olarak müşteri bazında;
a) Hesaplarda gerçekleşen tüm
kaldıraçlı alım satım işlemlerine,
b) Tüm varlık giriş, çıkış ve
transferlerine,
c) Kapanan pozisyonlarda oluşan
kesin kar ve zarar tutarlarına,
ç) Açık pozisyonlara ilişkin
olarak mevcut kar ve zarar tutarlarına,
d) Hesaplara tahakkuk ettirilen
her türlü komisyon, ücret ve vergi tutarlarına,
e) Hesapların teminat
durumlarına,
ilişkin bilgileri içermesi
zorunludur.
(2) Aracı kurumlar,
müşterilerinin elektronik işlem platformu üzerinden birinci fıkrada yer alan
bilgilere erişimine imkân sağlamakla yükümlüdürler.
(3) Birinci fıkra uyarınca
müşteri hesaplarına ilişkin olarak tutulan kayıtlar günlük periyotlarda dosya
bütünlük değerleri zaman damgası ile düzenlenir ve saklanır.
Genel yatırım tavsiyelerine
ilişkin tutulacak kayıtlar
MADDE 24 ‒ (1)
III-37.1 sayılı Tebliğ kapsamında genel yatırım tavsiyesi sunan yatırım
kuruluşlarının, müşterileri ile paylaştıkları yazılı, sözlü ve elektronik
ortamdaki her türlü bilgi ve belgeyi 27 nci madde uyarınca saklamaları
zorunludur.
Sermaye piyasası araçlarının
kredili alım, açığa satış ve ödünç alma ve verme işlemlerinde müşteri
emirlerinin alınması ve izlenmesi
MADDE 25 ‒ (1)
Yatırım kuruluşlarının, sermaye piyasası araçlarının kredili alım, açığa
satış ve ödünç alma ve verme işlemlerinde bulunmaları halinde bu Tebliğin
belge ve kayıt düzenine ilişkin hükümlerine uyulur.
Yatırımcılarla iletişime
ilişkin tutulacak diğer kayıtlar
MADDE 26 ‒ (1)
Tebliğin ilgili maddelerinde belirtilen hususlar saklı kalmak kaydıyla
yatırım kuruluşlarının kaldıraçlı alım satım işlemleri ile ilgili olarak
reklam, tanıtım, pazarlama, analiz desteği gibi faaliyetleri de dahil olmak
üzere; yatırımcılarla sözlü, yazılı ve her türlü elektronik ortamdaki
iletişimlerini 27 nci madde uyarınca saklamaları zorunludur.
Yatırım kuruluşlarınca
belgelerin saklanması
MADDE 27 ‒ (1) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
Yatırım kuruluşlarının yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan
hizmetler dolayısıyla aldıkları ve ürettikleri elektronik olanlar da dahil
her türlü belgeyi, gerçekleşip gerçekleşmemesine bakılmaksızın müşteri
emirlerine ilişkin tüm emir formlarını, elektronik ortamda alınan emirleri,
bu emirlere ilişkin belgeler ile faks ve ses kayıtları ile Aracı Kurumlar ve
Portföy Yönetim Şirketleri Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti
Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin
Tebliğ (III-42.1) uyarınca uzaktan kimlik tespiti süresince alınan tüm
belgeler ve video görüntüler dahil elektronik kayıtları düzenli ve tasnif
edilmiş bir biçimde 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun
82 nci maddesi uyarınca 10 yıl süre ile saklamaları zorunludur.
(2) Yatırım kuruluşları bu
maddenin birinci fıkrasında yer alan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu
kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, 6102
sayılı Kanunun 64 üncü maddesi uyarınca yazılı, görsel veya elektronik
ortamda saklamakla yükümlüdür.
(3) Birinci fıkrada yer alan
belge ve kayıtların elektronik ortamda tutulması durumunda, bilgilerin
saklanma süresince bunlara ulaşılmasının ve bu süre içinde bunların her zaman
kolaylıkla okunmasının temin edilmiş olması şarttır.
(4) Saklanması gereken belge ve
kayıtlardan ihtilaflı olanların birinci fıkrada belirtilen süre ile sınırlı
olmaksızın ihtilaf sonuçlanıncaya kadar muhafazası zorunludur.
(5) Tutulması zorunlu olan tüm
belge ve kayıtlarda, silinemez, değiştirilemez ve tahrif edilemez yapının
oluşturulması zorunludur. Ayrıca yazılı olarak tutulan belge ve kayıtlarda
ise silinti ve kazıntı yapılmaması; düzeltmelerin yanlış kaydın görülmesine
engel olmayacak şekilde yapılması, boş satır bırakılmaması zorunludur.
(6) Bilgi işlem altyapısında
gerçekleştirilen tüm değişiklikler kimlerce yapıldığı bilgisi ile birlikte
kayıt altına alınır. Bilgi işlem altyapısında oluşan bilgi güvenliği
ihlalleri, hatalar ve bunlara karşı yapılan iyileştirici işlemler kayıt
altına alınır.
(7) (Değişik:RG-8/2/2022-31744)(2)
Yatırım kuruluşları tarafından; 22 nci madde hükümleri saklı kalmak
üzere elektronik ortamda üretilen;
a) III-37.1 sayılı Tebliğin
elektronik ortamda alım satım emirlerinin iletimine ilişkin hükümleri
uyarınca anlık olarak kaydedilmesi zorunlu olan; gerçekleşmeyen, iptal edilen
ve değiştirilen emirler de dahil olmak üzere gerçekleştirilen tüm işlemlere
ilişkin tarih, zaman, miktar, fiyat, kullanılan kaldıraç oranı ve diğer tüm
unsurları ve hesap hareketlerini ve zaman bilgisini gösterecek şekilde
müşterilere yansıtılan fiyatların,
b) III-37.1 sayılı Tebliğin
elektronik ortamda alım satım emirlerinin iletimine ilişkin hükümleri
uyarınca anlık olarak kaydedilmesi zorunlu olan, müşterilerin teminatları,
alacak ve borçları, açık pozisyonları ve kar zarar durumlarına ilişkin
kayıtların,
anlık olarak doğruluğu ve
bütünlüğü sağlanacak şekilde dosya bütünlük değerlerinin günlük periyotlarda
zaman damgası ile düzenlenmesi ve saklanması zorunludur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Diğer Hususlar
Müşteri şikâyetlerine
ilişkin kayıtlar
MADDE 28 ‒ (1)
Müşteri şikâyetlerine ilişkin olarak, kayıtların yazılı veya elektronik
olarak tutulması gerekir. İlgili kayıtların, her bir şikâyete ilişkin asgari
olarak aşağıdaki bilgileri içermesi gerekir.
a) Şikâyet sahibinin adı,
soyadı, adresi ve hesap numarası.
b) Şikâyet tarihi.
c) Şikâyetin özeti ve mevzuatın
hangi hükümlerine aykırılık iddiasında olduğu.
ç) Varsa şikâyete konu
personelin ismi.
d) Şikâyete ilişkin olarak
yatırım kuruluşu tarafından yapılan işlemlerin özeti.
(2) Müşteri şikâyetlerinin
incelenmesine ilişkin olarak üretilen bilgi ve belgeler 27 nci maddenin
birinci fıkrasında yer alan sürenin sonuna kadar saklanır.
(3) Müşterilerin şikâyetlerini
yöneltebilecekleri birimlerin adres ve iletişim bilgilerinin müşterilere
gönderilen belgelerde ve yatırım kuruluşunun internet sitesinde yer alması
zorunludur.
Yatırım kuruluşlarının bilgi
işlem ve elektronik işlem alt yapısına yönelik yükümlülükleri
MADDE 29 ‒ (Mülga:RG-8/2/2022-31744)(2)
Veri depolama kuruluşuna
bildirim yükümlülüğü
MADDE 30 ‒ (1)
Kurul, uygun gördüğü piyasalarda ve sermaye piyasası araçlarında
gerçekleştirilen işlemlere ilişkin işlem, teminat ve pozisyon kayıtları ile
bunlara dair ilgili diğer tüm kayıtların Kanunun 87 nci maddesinde tanımlanan
veri depolama kuruluşlarınca merkezi olarak izlenmesini isteyebilir. Bu
hususta Kurul’un veri depolama kuruluşları ve bu kurumlara yapılacak
bildirimlere ilişkin belirlediği esaslara uyulur.
Bankaların belge ve kayıt
düzeni
MADDE 31 ‒ (1)
Bankalar yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetler ile sınırlı olarak
bu Tebliğdeki belge ve kayıt düzenine ilişkin hükümlere uyarlar.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Mevcut imzalanmış çerçeve
sözleşmelerin yenilenmesi
GEÇİCİ MADDE 1 ‒ (1)
Bu Tebliğin yayımlandığı tarihten önce yatırım kuruluşları ile müşteriler
arasında imzalanmış olan çerçeve sözleşmelerin yenilenmesi, çerçeve
sözleşmelere ilişkin asgari unsurların Kurulca III-37.1 ve III-39.1 sayılı
Tebliğlere uygun olarak belirlenmesini ve duyurulmasını takip eden bir yıl
içinde yapılır. Sözleşmelerin yenilenmesi işlemleri bu Tebliğin ilgili
hükümlerine uygun olarak elektronik ortamda yapılabilir.
(2) Söz konusu sözleşmeler
yenilenene kadarki süre içinde de hesap ekstresi gönderim yükümlülüğü 17 nci
madde çerçevesinde yerine getirilir ve ilgili dönem içinde herhangi bir işlem
yapmayan müşteriler hariç olmak üzere profesyonel olmayan müşterilere her
koşulda hesap ekstresi iletilir.
İşlemlerin
muhasebeleştirilmesine ilişkin geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 2 ‒
(1) 31/1/1992 tarihli ve 21128 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aracılık
Faaliyetlerinde Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ (Seri: V, No: 6)’in
muhasebeye ilişkin 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28
ve 29 uncu maddeleri ile 27/8/2001 tarihli ve 24506 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Aracı Kuruluşların Türev Araçların Alım Satımına Aracılık
Faaliyetlerinde Düzenleyecekleri Belgeler ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ
(Seri: V, No: 51)’in muhasebeye ilişkin üçüncü bölümündeki hükümler ilgili Tebliğler
yürürlükten kaldırılıncaya kadar uygulanmaya devam olunur.
Yürürlük
MADDE 32 ‒ (Değişik:RG-11/11/2015-29529)
(1) 5, 6, 13, 18, 22 nci
maddeler ile geçici 1 ve geçici 2 nci maddeler bu Tebliğin yayımı tarihinde;
8, 20, 23, 24, 26, 28, 29 uncu maddeler 1/10/2015 tarihinde; diğer
maddeleri ise 1/1/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33 ‒ (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Kurul yürütür.
__________
(1)
11/11/2015 tarihli ve 29529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliğ değişikliği
ile 12 nci maddesine üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere dördüncü fıkra
eklenmiş ve müteakip fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
(2)
Bu değişiklik yayımı tarihinden bir ay sonra yürürlüğe girer.
Ekleri için tıklayınız.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî
Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
1/8/2015
29432
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
11/11/2015
29529
2.
8/2/2022
31744
3.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.