VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 452)
1. Giriş (Değişik:RG-8/1/2025-32776)
12/11/2011 tarihli ve 28110 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği uyarınca Elektronik Ürün
Senedinin (ELÜS) her bir alım satım işlemi için anılan Yönetmeliğin 7 nci
maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında düzenlenen Elektronik Ürün Senedi Alım
Satım Belgesi (ELÜS Alım Satım Belgesi) ve dördüncü fıkrası kapsamında
düzenlenen Elektronik Ürün Senedi İşlem Sonuç Belgesi (ELÜS İşlem Sonuç
Belgesi)’nin 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca
düzenlenmesi zorunlu belgeler kapsamına alınması ve bu belgeleri
düzenleyenlere bilgi verme zorunluluğu getirilmesi bu Tebliğin konusunu
teşkil etmektedir.
2. Yetki
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin
birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, Maliye Bakanlığının, mükellef ve
meslek grupları itibarıyla muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, mezkûr
Kanuna göre tutulmakta olan defter ve belgeler ile bunlara ilaveten
tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü defter ve belgelerin mahiyet,
şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri belirlemeye, bunlarda değişiklik
yapmaya; bedeli karşılığında basıp dağıtmaya veya üçüncü kişilere bastırıp
dağıtmaya veya dağıttırmaya, bunların kayıtlarını tutturmaya, bu defter ve
belgelere tasdik, muhafaza ve ibraz zorunluluğu getirmeye veya kaldırmaya,
yine mezkûr Kanuna göre tutulacak defter ve düzenlenecek belgelerin tutulması
ve düzenlenmesi zorunluluğunu kaldırmaya yetkili olduğu hükme bağlanmış, (4)
numaralı bendinde ise “Bu Kanunun 149 uncu maddesine göre devamlı bilgi
vermek zorunda olanlardan istenilen bilgiler ile vergi beyannameleri ve
bildirimlerin, şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak
suretiyle internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik bilgi iletişim
araç ve ortamında verilmesi, beyanname ve bildirimlerin yetki verilmiş gerçek
veya tüzel kişiler aracı kılınarak gönderilmesi hususlarında izin vermeye
veya zorunluluk getirmeye, beyanname, bildirim ve bilgilerin aktarımında
uyulacak format ve standartlar ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit
etmeye, bu zorunluluğu beyanname, bildirim veya bilgi çeşitleri, mükellef
grupları ve faaliyet konuları itibarıyla ayrı ayrı uygulatmaya” Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Mezkûr Kanunun 149 uncu maddesinde de “Kamu idare
ve müesseseleri (Kamu hizmeti ifa eden kurum ve kuruluşlar dahil) ile gerçek
ve tüzel kişiler vergilendirmeye ilişkin olaylarla ilgili olarak Maliye
Bakanlığı ve vergi dairesince kendilerinden yazı ile istenecek bilgileri
belli fasılalarla ve devamlı olarak yazı ile vermeye mecburdurlar.” hükmü
mevcuttur.
Vergi Usul Kanununun yukarıda belirtilen
maddelerinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yapılan
düzenlemeler aşağıda yer almaktadır.
3. ELÜS Alım Satımında Düzenlenecek Belge (Değişik:RG-8/1/2025-32776)
10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı
Depoculuk Kanunu ile tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak, depolanması
için yaygın bir sistem oluşturmak, ürün sahiplerinin mallarının emniyetini
sağlamak ve kalitesini korumak, ürünlerin sınıf ve derecelerinin yetkili
sınıflandırıcılar tarafından saptanmasını sağlamak, tarım ürünleri lisanslı
depo işleticilerinin kişiler arasında ayrım yapmaksızın tarım ürünlerini
kabul etmelerini temin etmek, ürünlerin mülkiyetini temsil eden ve
finansmanını, satışını ve teslimini sağlayan ürün senedi düzenlemek ve
standartları belirlenmiş tarım ürünlerinin ticaretini geliştirmek üzere,
tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin kuruluş, işleyiş ve denetimine
ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Lisanslı depoculuk sisteminde; tarım ürünlerinin sınıf ve
kaliteleri yetkili sınıflandırıcı olarak isimlendirilen laboratuvarlarca
belirlenmekte, ardından, lisanslı depolarda depolanmakta ve bu ürünlerin
ticareti, ürünün mülkiyetini temsilen lisanslı depo işletmesince düzenlenen
ürün senetleri vasıtasıyla Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilen ticaret
borsalarında yapılmaktadır.
Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliğinde ise basılı ürün senedi
hükmünde olmak üzere depolamak amacıyla teslim ve kabul edilen ürünler için
lisanslı depo işletmelerince elektronik ortamda oluşturulan ELÜS'lerin kayden
izlenmesi, devredilmesi, değiştirilmesi, iptali ve güvenliğine, bu hizmetleri
yürütecek kuruluşun lisans alması, faaliyeti ile denetimine ve ELÜS'e yönelik
diğer işlemlere ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Mezkûr Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde Borsa (TÜRİB), elektronik ürün senetleri ile elektronik ürün
senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü Türkiye Ürün
İhtisas Borsası Anonim Şirketi, (d) bendinde Elektronik Kayıt Kuruluşu (EKK),
ELÜS'lerin sistem üzerinden oluşturulmasını sağlamak, bu senetlere bağlı tüm
hak ve yükümlülükler ile işlemleri ilgili taraflar itibarıyla kayden izlemek
amacıyla Ticaret Bakanlığından lisans almış anonim şirket, (e) bendinde ise
ELÜS, lisanslı depo işletmesince, elektronik kayıt kurallarına uygun olarak
sistem üzerinde oluşturulan elektronik kayıt olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca mezkûr Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında
EKK'ya ELÜS'lerin her bir alım satım işleminden takas hesapları üzerinden
takası tamamlananlar için bir ELÜS Alım Satım Belgesi oluşturma ve bu belgeyi
alıcı ve satıcı taraflara elektronik ortamda gönderme, dördüncü fıkrasında
ise TÜRİB tarafından yetkilendirilen aracı kurumların Borsadaki alım satım
işlemlerinde (kendi nam ve hesabına yapılanlar dâhil) EKK tarafından
düzenlenen ELÜS Alım Satım Belgesi yerine, yapılan alım satımların, verilen
hizmetlerin ve bunlar için alınan nakdin mahiyetini göstermek ve gerektiğinde
ibraz edilmek üzere ELÜS İşlem Sonuç Belgesi düzenleme ve bu belgeyi alıcı ve
satıcı taraflara elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir.
Mezkûr fıkralarda ayrıca ELÜS Alım Satım Belgesi ile ELÜS İşlem Sonuç
Belgesinde bulunması zorunlu bilgiler belirlenmiştir.
Bu bağlamda, Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin
Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak Elektronik Ürün
Senedi Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında düzenlenen
ELÜS Alım Satım Belgesi ile dördüncü fıkrası kapsamında düzenlenen ELÜS İşlem
Sonuç Belgesi, Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmesi zorunlu belgeler
kapsamına alınmıştır. Bu belgelerin düzenlenmesi, gönderilmesi ve kullanımına
ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır:
3.1. 5300 sayılı Kanun kapsamında lisanslı depo işletmelerinde
depolanan tarım ürünlerinin bu ürünleri temsil eden ELÜS vasıtasıyla alım
satımında her bir el değiştirme aşamasında EKK tarafından ELÜS Alım Satım
Belgesi düzenlenecektir. Diğer taraftan, ELÜS’lerin Borsada alım satıma konu
edilmesi durumunda ise TÜRİB tarafından yetkilendirilen aracı kurumlarca her
bir alım satım işlemi sırasında ELÜS Alım Satım Belgesi yerine ELÜS İşlem
Sonuç Belgesi düzenlenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, ELÜS alım satımına
taraf olanlar bu işlemler için ayrıca fatura veya diğer herhangi bir belge
düzenlemeyecek, alım satım işlemi Borsa dışında gerçekleşiyor ise bu işlemler
EKK tarafından kendisine iletilen bilgilere göre düzenlenen ELÜS Alım Satım
Belgesi ile, bu işlemler Borsada gerçekleştiriliyor ise aracı kurumlar
tarafından düzenlenen ELÜS İşlem Sonuç Belgesi ile tevsik edilecektir.
Ayrıca Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliğinin geçici 4 üncü
maddesi kapsamında TÜRİB üyesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerin doğrudan
alım satım işlemlerinde, mezkûr Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası
ve bu Tebliğin bu alt bölümü kapsamında EKK tarafından ELÜS Alım Satım Belgesi
düzenlenecek ve işlemin taraflarına elektronik ortamda gönderilecektir.
Bu minvâlde, ELÜS alım satımına taraf olanların, EKK tarafından
kendilerine iletilen ELÜS Alım Satım Belgesinin kâğıt çıktılarını veya aracı
kurumlar tarafından kendilerine iletilen ELÜS İşlem Sonuç Belgesinin kâğıt
çıktılarını vergi kanunlarının öngörmüş olduğu süreler dâhilinde muhafaza ve
istenildiğinde ibraz etmekle yükümlü oldukları tabiidir.
3.2. ELÜS Alım Satım Belgesi en az aşağıdaki bilgileri ihtiva
eder:
a) Düzenlenme tarihi.
b) İşlem tarihi.
c) Her hesap dönemi başından itibaren 1’den başlamak üzere
düzenleme sırasına göre verilecek müteselsil sıra numarası.
ç) Her bir ELÜS satıcısı için her hesap dönemi başından itibaren
1’den başlamak üzere düzenleme sırasına göre verilecek müteselsil sıra
numarası.
d) ELÜS’ü alan ve satanın;
1) Adı-soyadı/ünvanı.
2) Adresi.
3) Varsa vergi dairesi.
4) T.C. kimlik numarası (vergi kimlik numarası).
e) Alım satıma konu ELÜS’ün;
1) Temsil ettiği ürünün türü, tipi, hasat yılı, lisanslı depo
işletmesinin ünvanı ve ürünün depolandığı yer.
2) Temsil ettiği alım satıma konu ürün miktarı.
3) Alım satım bedeli.
f) EKK’nın;
1) Ünvanı.
2) Adresi.
3) Vergi dairesi.
4) Vergi kimlik numarası.
(Bu bentteki bilgiler dip not olarak yazılacaktır.)
g) “452 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca
düzenlenmiştir.” ibaresi.
3.3. ELÜS İşlem Sonuç Belgesi en az aşağıdaki bilgileri ihtiva
eder:
a) Borsa üyesinin ünvanı, vergi dairesi ve vergi kimlik
numarası, birim/şube kodu (ELÜS İşlem Sonuç Belgesini düzenleyen her müstakil
şube veya birimi tanıtmak üzere verilecek kod numarası).
b) İşlemin tarafı alıcının veya satıcının adı-soyadı/ünvanı,
T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası.
c) İşlemin karşı tarafı Borsa üyesinin ünvanı, vergi dairesi ve
vergi kimlik numarası.
ç) Düzenleme tarihi.
d) Her hesap dönemi başından itibaren 1'den başlamak üzere
düzenleme sırasına göre verilecek belge müteselsil sıra numarası (Her
müstakil şube veya birim itibarıyla her hesap dönemi başından itibaren 1'den
başlamak üzere düzenlenme sırasına göre verilecek müteselsil sıra numarası).
e) İşlem tarihi, işlem numarası ve işlem tipi.
f) ELÜS’e dayanak olan emtiaya ilişkin bilgileri içeren kod
(ISIN), ELÜS’ün temsil ettiği ürünün türü, tipi, miktarı, hasat yılı ile
lisanslı depo işletmesinin ünvanı ve ürünün depolandığı yer.
g) Alım veya satım bedeli.
ğ) Varsa komisyon tutarı ve diğer kesintiler.
h) “452 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca
düzenlenmiştir." ibaresi.
4. Bilgi Verme Zorunluluğu (Değişik:RG-8/1/2025-32776)
Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkraları uyarınca ELÜS Alım Satım Belgesi ve ELÜS İşlem Sonuç
Belgesi düzenlenme zorunluluğu bulunanlara, bu Tebliğin bu bölümünde
açıklanan esaslar dâhilinde, düzenledikleri söz konusu belgelere ilişkin
bilgilerin elektronik ortamda (Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığı Bilgi Transfer Sistemine BTRANS aracılığıyla) gönderilmesi
zorunluluğu getirilmiştir.
4.1. EKK tarafından düzenlenen her bir ELÜS Alım Satım Belgesine
ilişkin bilgiler ile TÜRİB üyeleri tarafından düzenlenen her bir ELÜS İşlem
Sonuç Belgesine ilişkin bilgilerin takip eden ayın son günü saat 24.00'a
kadar BTRANS aracılığıyla gönderilmesi gerekmektedir.
4.2. ELÜS Alım Satım Belgesi ve ELÜS İşlem Sonuç Belgesi ile
ilgili olarak istenecek bilgilere ilişkin format ve standartlar BTRANS
aracılığıyla duyurulacaktır. Bilgi verme formatında ve standartlarında
yapılacak ekleme, çıkarma, zorunlu alan olarak belirleme gibi değişiklikler
de ayrıca BTRANS aracılığıyla duyurulacaktır.
4.3. Hazine ve Maliye Bakanlığınca bu Tebliğ doğrultusunda
belirlenerek duyurulacak format ve standartlar dışında elektronik ortamda
(BTRANS aracılığıyla dahi olsa) gönderilen bilgiler gönderilmemiş sayılacak,
kâğıt ortamında verilen bilgiler hiçbir şekilde kabul edilmeyecektir.
5. Cezai Müeyyide
Bu Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslara riayet
edilmemesi halinde ilgililere Vergi Usul Kanununda yer alan cezalar tatbik
edilir.
6. Yürürlük
Bu Tebliğ 1/7/2015 tarihinde yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
3/6/2015
29375
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
8/1/2025
32776
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.