ÖZEL
TÜKETİM VERGİSİ (II) SAYILI LİSTE UYGULAMA GENEL TEBLİĞİ
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun1 19 uncu maddesinin (c) bendi hükmüne
göre, özel tüketim vergisi (ÖTV) 1 Ağustos 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu Tebliğin konusunu, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı listede
yer alan mallara ilişkin hükümler ile bu hükümlerle ilgili olmak üzere adı
geçen Kanunun uygulanmasına dair usul ve esaslara yönelik açıklamalar
oluşturmaktadır.
I- MÜKELLEFİYET
A- VERGİNİN KONUSU
1. (II) Sayılı Liste
Kapsamındaki Mallarda Verginin Konusu
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, bu Kanuna ekli (II) sayılı
listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabı; kayıt ve tescile
tabi olmayanların ise ithalatı, imal ya da inşa edenler tarafından teslimi ile
ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı bir defaya mahsus olmak üzere
ÖTV’ye tabidir.
ÖTV, konusuna giren her mal için
bir kez uygulandığından, verginin kapsamına giren (II) sayılı listedeki
malların vergi uygulandıktan sonraki el değiştirmeleri veya iktisapları,
vergiye tabi değildir. Örneğin, Türkiye’de henüz kayıt ve tescil edilmemiş
panelvan tipi bir taşıtın, bayi tarafından (A) kişisine ilk iktisap kapsamında
satışı ÖTV’ye tabidir. Ancak, (A) kişisinin söz konusu taşıtı kayıt ve
tescilden önce veya sonra (B) kişisine satması aşamasında ÖTV aranmaz.
(II) sayılı liste kapsamındaki
mallardan daha önce ÖTV’ye tabi tutulmamış olanların, mahkeme satış
memurlukları ve icra daireleri dâhil olmak üzere, resmî veya özel kuruluşlarca
müzayede yoluyla satışı ÖTV’ye tabidir. Örneğin, motorlu araç ticareti yapan
bir mükellefin satmak üzere elinde bulundurduğu ve henüz Türkiye'de kayıt ve
tescil ettirilmemiş binek otomobillerinin icra yoluyla satılması halinde, bu
taşıtı kullanmak üzere alan açısından ilk iktisap söz konusu olacağından bu
satış vergiye tabidir. Bununla birlikte, bu mükellefin kendi adına kayıt ve
tescil edilmiş binek otomobilinin icra yoluyla satılması halinde, ÖTV
uygulanmaz.
2. (II) Sayılı Listenin
Kapsamı
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı listede, yarı römorklar için çekiciler, binek otomobilleri ve
esas itibarıyla insan taşımak üzere imal edilmiş motorlu taşıtlar, eşya
taşımaya mahsus motorlu taşıtlar, özel amaçlı motorlu taşıtlar, motosiklet,
helikopter, uçak, gemi, yat, eğlence ve spor tekneleri gibi taşıtlar yer
almaktadır. (II) sayılı listedeki tarife pozisyon numaralarında sınıflandırılan
taşıtların aksam ve parçaları, bu liste kapsamında ÖTV’ye tabi değildir.
Mezkûr listeye göre Türk Gümrük
Tarife Cetvelinin,
• 87.03 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan ambulanslar, mahkûm taşımaya mahsus arabalar, cenaze arabaları,
itfaiye öncü arabaları gibi özel amaçla yapılmış motorlu taşıtlar,
• 87.04 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan motorlu taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olmayanlar,
• 87.05 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan itfaiye taşıtları ile bu pozisyonda sınıflandırılan motorlu
taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olmayanlar,
• 87.11 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan motosiklet sepetleri,
• 88.02 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan taşıtlardan uzay araçları (uydular dâhil), uzay araçlarını
fırlatıcı araçlar ve yörünge-altı araçları ile askeri, zirai, yangınla
mücadelede kullanılan özel yapıdaki helikopterler ve uçaklar,
• 89.03 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan taşıtlardan şişirilebilir olanlar, birim ağırlığı 100 kilogramı
geçmeyenler, kürekli kayıklar ve kanolar
(II) sayılı liste kapsamında
değildir. Ancak, (II) sayılı listede, parantez içi hükümlerle ÖTV’ye tabi
tutulmamaları sağlanan taşıtların, ÖTV’ye tabi tutulmama amacı dışında, ÖTV’ye
tabi diğer taşıtlar gibi kullanıldıklarının tespiti halinde, taşıtın mevcut
durumu, teknik özellikleri, kullanım şekli ve benzeri hususlar dikkate alınmak
suretiyle bu taşıtlar genel hükümler çerçevesinde vergilendirilir.
Öte yandan Türk Gümrük Tarife
Cetvelinin,
• 87.01 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan traktör,
• 87.16 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan römork,
• 87.12 tarife pozisyonunda sınıflandırılan
bisiklet
gibi (II) sayılı listede yer
almayan tarife pozisyonları kapsamındaki mallar ÖTV’ye tabi değildir.
(Mülga
paragraf:RG-4/5/2016-29702)
ÖTV’nin konusuna giren malların
tanımlanmasında, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan tanımlamalar dikkate
alınır. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu2,
18/2/1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu3,
Karayolları Trafik Yönetmeliği4, Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip
Onay Yönetmeliği5 gibi diğer mevzuatta yer alan tanımlar dikkate
alınmaz. Ancak, Türk Gümrük Tarife Cetveli ve İzahnamesinde tanımlama veya
açıklama olmadığı durumlarda, Gelir İdaresi Başkanlığınca yapılan belirleme ve
açıklamalar doğrultusunda işlem tesis edilir.
3. Gümrük Tarife İstatistik
Pozisyon (G.T.İ.P.) Numarasının Tespiti
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan
malların Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalar olduğu hükme
bağlanmıştır.
Dolayısıyla, ÖTV’ye tabi mallar,
esas itibarıyla, Kanuna ekli listelerde, Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki
tarife, tarife alt pozisyon açılımları, G.T.İ.P. numaralarına yer verilmek
suretiyle ve Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlandığı şekilde belirlenmiştir.
Bu bağlamda, ülkemizde bir malın
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin hangi G.T.İ.P. numarasında sınıflandırıldığının
belirlenmesinde yetkili kurum Gümrük ve Ticaret Bakanlığı olup, yükümlülerin bu
husustaki talepleri bu Bakanlığın Bölge Müdürlükleri tarafından ilgili mevzuatı
çerçevesinde sonuçlandırılmaktadır.
4. Malın Sınıflandırıldığı
G.T.İ.P. Numarasının veya Tanımının Değişmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, Kanuna ekli listelerdeki
malların tarife numaralarında veya tanımlarında, Kanuna ekli listeler dışında
yapılacak değişiklikler ÖTV uygulamasında hüküm ifade etmez.
Buna göre, (II) sayılı listede
yer alan bir malın, G.T.İ.P. numarasının veya tanımının değiştirilmek ya da
kaldırılmak suretiyle başka bir G.T.İ.P. numarasına taşınması veya bu mal için
yeni G.T.İ.P. numarası/numaraları ihdas edilmesi ve benzeri hallerde, Kanuna
ekli (II) sayılı listede değişiklik yapılmadığı sürece, Özel Tüketim Vergisi
Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile Özel
Tüketim Vergisi Genel Tebliğleri açısından uygulamada değişiklik olmaz.
Öte yandan Maliye Bakanlığı,
Kanuna ekli listelerdeki malların tarife numaralarında veya tanımlarındaki
değişikliğin mahiyetini, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yapılan değişikliklere
bağlı olarak açıklamaya yetkilidir.
B- TANIMLAR
1. İthalat
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde, verginin konusuna giren
malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi “ithalat” olarak
tanımlanmıştır.
Bu kapsamda, 27/10/1999 tarihli
ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun6 geçici ithalat ve hariçte işleme
rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri uyarınca Türkiye Cumhuriyeti
Gümrük Bölgesine giren mallar da ithal edilmiş sayılır.
2. İlk İktisap
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı listede yer alan mallardan kayıt ve tescile tabi olanlarda
verginin konusuna giren işlem, bunların ilk iktisabıdır.
Kanunun 2 nci maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendine göre “ilk iktisap”, (II) sayılı listedeki
mallardan Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların, kullanılmak üzere
ithali veya motorlu araç ticareti yapanlardan ya da müzayede yoluyla satışını
gerçekleştirenlerden iktisabını, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya
başlanmasını, aktife alınmasını veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesini
ifade eder.
Bu çerçevede ilk iktisap,
Türkiye'de henüz kayıt ve tescil edilmemiş taşıtların iktisabı ile ilgili bir
kavram olup, kapsama giren taşıtların müzayede yoluyla veya motorlu araç
ticareti yapanlardan kullanılmak ve/veya kayıt ve tescil ettirilmek üzere
edinilmesidir. Taşıtların kullanılmak üzere ithalatı da ilk iktisaptır. Bu
taşıtların getirildiği ülkede kayıt ve tescile tabi tutulmuş veya kullanılmış
olması, ithalatı sırasında vergi uygulanmasını engellemez. Ancak taşıtların
motorlu araç ticareti yapanlarca satılmak üzere ithal edilmesi halinde bu
safhada vergi uygulanmaz.
Örneğin, motorlu araç ticareti
yapanlar kapsamındaki ana bayi, bölge bayii, bayi, yetkili satıcı ve
acentelerin; bu durumlarını tevsik etmeleri şartıyla, Türkiye’de imal edilen
veya satılmak üzere ithal edilen kayıt ve tescile tabi taşıtları satmak
amacıyla iktisap etmeleri ilk iktisap sayılmaz. Ayrıca, mülkiyeti devredilmeden
ve kayıt ve tescili iptal ettirilmeden/silinmeden tamir, bakım ve onarım
amacıyla geçici olarak yurt dışına gönderilen kayıt ve tescil edilmiş bir
taşıtın, bu işlemleri takiben geri getirilmesi, bu taşıtın Türkiye’de kayıt ve
tescil edilmemiş olmasından bahsedilemeyeceği için ilk iktisap kapsamında
değerlendirilmez.
Kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi
23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun7
hükümleri gereğince alıcıları tarafından iade edilen taşıtların, aynen veya
tamir, onarım gibi bir işlem gördükten sonra motorlu araç ticareti yapanlardan
iktisabı ile motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanması,
aktiflerine alınması veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesi de ilk iktisap
sayılır. Öte yandan 4077 sayılı Kanun, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun8 ile 28/5/2014 tarihinden
itibaren yürürlükten kaldırılmış olup, bu Kanunun 86 ncı maddesinde, diğer
mevzuatta 4077 sayılı Kanuna yapılan atıfların 6502 sayılı Kanuna yapılmış
sayılacağı hükme bağlanmıştır.
3. Kayıt ve Tescil
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinde “kayıt ve tescil”, motorlu
taşıtların ilgili mevzuat gereğince trafik, belediye, liman ile Ulaştırma,
Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce tutulan
sivil hava vasıtaları siciline kayıt ve tescil edilmesi olarak tanımlanmıştır.
3.1. Kayıt ve Tescile Tabi
Olanlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinde geçen “kayıt ve tescile tabi olanlar” ifadesi;
i. Kara taşıtları için,
Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre trafik
tescil kuruluşlarınca,
ii. Deniz taşıtları için,
belediyeler veya liman başkanlıklarınca,
iii. Hava taşıtları için,
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğünce
kayıt ve tescil edilmesi zorunlu
olan taşıtları kapsar.
Deniz taşıtları bakımından,
bağlama kütüğüne kaydı zorunlu olanlar da bu kapsamda değerlendirilir.
3.2. Kayıt ve Tescile Tabi
Olmayanlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1
inci maddesinde geçen “kayıt ve tescile tabi olmayanlar” ifadesi, (II) sayılı
listede yer alan taşıtlardan, Tebliğin (I/B/3.1) bölümünde sayılanlar dışında
kalanları kapsar. Örneğin; kar üzerinde hareket etmeye yarayan taşıtlar, golf
sahalarında insan taşımada kullanılan arabalar, Off Road (trafiğe çıkışı
yasaklı) ATV’ler ile tip onayından muaf yol süpürme araçları bu kapsamdadır.
Ayrıca, “kayıt ve tescil”
tanımına, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan kayıt ve tescil işlemi
dâhil değildir. Dolayısıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve tescil
edilen/edilecek taşıtlar, bu Kanun uygulamasında “kayıt ve tescile tabi
olmayanlar” kapsamında değerlendirilir.
Bununla birlikte, (II) sayılı
listeye göre 87.04 ve 87.05 tarife pozisyonları sıralarındaki motorlu
taşıtlardan, sadece kayıt ve tescile tabi olanlar ÖTV kapsamında olup, Türk
Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve tescili yapılan söz konusu taşıtların,
daha sonra Türk Silahlı Kuvvetlerince ilk iktisap kapsamında satışı veya devri genel
hükümler çerçevesinde ÖTV’ye tabidir.
4. Motorlu Araç Ticareti
Yapanlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendine göre, “motorlu araç ticareti
yapanlar”, kayıt ve tescile tabi olan taşıtları satmak üzere imal, inşa veya
ithal edenler ile fabrika, ana bayi, bölge bayii, bayi, yetkili satıcı,
acenteler ve Maliye Bakanlığınca bu nitelikte olduğu tespit edilenlerdir.
Bayilik, yetkili satıcılık veya acentelik
ilişkisinin noter nezdinde yapılmış sözleşme ile tesis edilmiş olması aranır.
Kayıt ve tescile tabi taşıtları
satmak üzere ithal edenlerin, motorlu araç ticareti ile iştigal ettiklerini,
ilgili ticaret sicili müdürlüğünden alınan ve faaliyet/işletme konuları
arasında motorlu araç ticareti veya benzeri ifadelerin bulunduğuna dair “Sicil
Tasdiknamesi”nin veya yazının aslını ya da noter onaylı örneğini gümrük
idarelerine ibraz etmek suretiyle tevsik etmeleri halinde, ithal aşamasında ÖTV
aranmaksızın işlem tesis edilir. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı nezdinde yürütülen
Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden kuruluşu yapılarak tescil işlemi
gerçekleştirilenlerden “Sicil Tasdiknamesi” veya yazı ibrazı istenmez. Bu
kapsamdakilerin MERSİS numaraları üzerinden sicil kayıtlarındaki faaliyet
konularının kontrol edilmesi suretiyle motorlu araç ticareti ile iştigal edip
etmedikleri tespit edilir. MERSİS üzerinden bu kontrolün yapılmasının mümkün
olmaması halinde, bunlardan da söz konusu belge veya yazının ibrazı istenir.
Bunun yanı sıra, kayıt ve tescile tabi taşıtları satmak üzere ithal edecek
olanların, bu kapsamdaki ithalatlarında ÖTV aranmaksızın işlem tesisi için
gümrük müdürlüklerince, ilk iktisabı yapılmamış ÖTV’ye tabi motorlu araçların
ticaretinin ithalatçılar tarafından icra edildiğine dair bağlı olunan (Değişik
ibare:RG-26/7/2022-31904) vergi dairesi müdürlüğünden/başkanlığından
alınan ‘Kayıt ve Tescile Tabi Taşıtların İthalatında ÖTV Aranmaksızın İşlem
Tesisi İçin Motorlu Araç Ticareti İle İştigal Edildiğine Dair Belge’nin
aslı veya noter onaylı örneği de aranır. Bu yazı, vergi daireleri tarafından en
fazla iki yıllık dönemleri kapsayacak şekilde verilir ve yazının geçerlilik
süresi içinde yapılan ithalatlar bakımından geçerlidir.
Kanunun 2 nci maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (d) bendi kapsamında, Maliye Bakanlığınca bu nitelikte
oldukları tespit edilenler, Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş motorlu
araçlar üzerinde tadilat veya ek imalat yapmak suretiyle motorlu araç
ticaretiyle uğraşanlardır. Bunların, taşıtların tadilatını veya bu taşıtlarla
ilgili ek imalat yaptıklarını gösteren sanayi sicil belgesine sahip olmaları
gerekir. Bu mükellefler, durumlarını tevsik eden sanayi sicil belgesinin aslı
veya noter onaylı örneğiyle birlikte Gelir İdaresi Başkanlığına başvururlar.
Yapılacak yoklama ve değerlendirme sonucuna göre başvuru sahibi mükelleflere,
kayıt ve tescile tabi olan motorlu taşıtların tadilatı veya ek imalatını
yaparak bunları satmak üzere yurt içinden alımında veya ithalinde, ÖTV uygulanmaması
gerektiğine dair bir örneği Tebliğ ekinde (EK:1) olarak yer alan yazı (Ek
ibare:RG-26/7/2022-31904) en fazla iki yıl süreyle ve vize süresince
geçerli olmak üzere verilebilir. Ayrıca, (Değişik
ibare:RG-26/7/2022-31904) sanayi sicil belgesinin yenilenmesi,
değişikliği veya vize edilmesi, unvan, adres, vergi kimlik numarası
değişikliği gibi durumlarda, Gelir İdaresi Başkanlığına başvurularak, yeni bir
yazı verilmesi talep edilir. Sanayi sicil belgesinin yenilenmesi veya
değişikliği halinde, yeni sanayi sicil belgesinin aslı veya noter onaylı
örneğiyle birlikte başvurulması gerektiği tabiidir.
Gelir İdaresi Başkanlığından söz
konusu yazıyı alan mükellefler, kayıt ve tescil edilmemiş taşıtları tadilat
veya ek imalat yaparak satmak üzere yurt içinden alımında veya ithalinde, bu
yazının aslını veya noter onaylı örneğini satıcıya veya gümrük idaresine vermek
suretiyle ÖTV ödemeksizin işlem yaptırabilir. İthalde bu yazıyı ibraz
edenlerden, ayrıca vergi dairesi yazısı aranmaz.
Söz konusu yazıya istinaden ÖTV
uygulanmaksızın satın alınan Kanuna ekli (II) sayılı liste kapsamındaki
taşıtların, tadilat veya ek imalat yapılarak mezkûr Kanunun 1 inci maddesi
kapsamında tesliminde, tadilat veya ek imalat yapanlar tarafından ÖTV beyan
edilip ödeneceği tabiidir. Ayrıca, yazı sahibi mükellefler tarafından, tadilat
veya ek imalat sonrası kayıt ve tescile tabi taşıtların satılmak üzere bayileri
veya acentelerine teslimi ÖTV’ye tabi değildir. Ancak, bu taşıtların söz konusu
bayi veya acenteler tarafından ilk iktisap kapsamında satışı ÖTV’ye tabidir.
Kamu kurum ve kuruluşlarına taşıt
temin eden Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü yukarıda belirtilen nitelikler
aranmaksızın, motorlu araç ticareti yapanlar kapsamındadır.
5. Teslim ve Teslim Sayılan
Haller
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde “teslim”, bir mal
üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alıcıya veya
adına hareket edenlere devredilmesi olarak tanımlanmıştır.
Ayrıca aynı maddenin,
• (2) numaralı fıkrasında, bir
malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere
tevdiinin teslim hükmünde olduğu, malın alıcıya veya onun adına hareket
edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci
ya da sürücüye tevdi edilmesinin de mal teslimi olduğu, trampanın iki ayrı
teslim hükmünde olduğu,
• (3) numaralı fıkrasında,
vergiye tabi malların, vergiye tabi olan malların imali dışında her ne suretle
olursa olsun kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi veya işletme personeline
ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi ile mülkiyeti
muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devrinin teslim sayılacağı
hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla, teslim işleminde
satılan taşıtın gönderildiği yere varmış olması şart değildir. Satılan taşıtın
nakliyesine başlanması veya nakliyeci ya da sürücüye tevdi edilmesi de
teslimdir. Trampa iki ayrı teslim sayıldığından, vergiye tabi bir taşıtın
karşılığının yine vergiye tabi bir taşıt olması halinde, her iki teslim ayrı
ayrı ÖTV’ye tabidir.
Vergiye tabi taşıtların her ne
suretle olursa olsun işletmeden çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim,
ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi teslim olarak kabul edilir.
Bu şekilde vergiye tabi taşıtların üçüncü şahıslara satılması ile personele
ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi ya da özel
amaçlarla işletmeden çekilmesi arasında, vergilendirme açısından bir fark
yoktur.
Mülkiyeti muhafaza kaydıyla
yapılan satışlarda, malın zilyetliği alıcıya geçmekle birlikte, mülkiyet
satıcıda kalmaktadır. Bu şekilde yapılan taşıt satışlarında, zilyetliğin devri
ile teslim gerçekleşmiş sayılır.
Teslim ve teslim sayılan haller,
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin9 (I/A/2 ve 3)
bölümlerinde yapılan açıklamalara göre değerlendirilir.
C- VERGİYİ DOĞURAN OLAY
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 3
üncü maddesinde vergiyi doğuran olay, işlemlerin özelliklerine göre ayrı ayrı
tayin ve tespit edilmiştir.
Buna göre;
i. Kayıt ve tescile tabi olan taşıtlarda
vergiyi doğuran olay, bu taşıtların ilk iktisabı anında,
ii. Kayıt ve tescile tabi olmayan
taşıtlarda vergiyi doğuran olay, bunların imal edenler tarafından teslimi ile
ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler tarafından teslimi
anında,
iii. Taşıtın tesliminden önce
fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen
miktarla sınırlı olmak üzere vergiyi doğuran olay, fatura veya benzeri
belgelerin düzenlenmesi anında,
iv. Kısım kısım mal tesliminin mutad
olduğu veya bu hususta mutabık kalındığı hallerde vergiyi doğuran olay, her bir
kısmın tesliminde,
v. Komisyoncular vasıtasıyla veya
konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda vergiyi doğuran olay, imalatçı veya
ithalatçı tarafından taşıtın komisyoncuya veya konsinyi işletmelere verildiği
anda değil, taşıtların komisyoncular veya konsinyi işletmeler tarafından
alıcıya tesliminde,
vi. Kayıt ve tescile tabi
taşıtların kullanılmak üzere ithali ile kayıt ve tescile tabi olmayan
taşıtların ithalinde vergiyi doğuran olay; Gümrük Kanununa göre gümrük
yükümlülüğünün doğması, ithalat vergilerine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük
beyannamesinin tescili anında
meydana gelir.
Ç- MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU
1. Mükellef
1.1. Kayıt ve Tescile Tabi
Olan Taşıtlarda
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde, (II) sayılı listedeki
mallardan kayıt ve tescile tabi olanlar bakımından mükellefler sayılmaktadır.
Buna göre, kayıt ve tescile tabi
olmakla birlikte henüz kayıt ve tescil edilmemiş taşıtların;
• Motorlu araç ticareti
yapanlardan kullanılmak üzere alımında, motorlu araç ticareti yapanlar,
• Kullanılmak üzere ithalinde,
ithalatı yapanlar,
• Kullanılmak üzere müzayede
yoluyla alımında, müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler
ÖTV’nin mükellefidir.
Bu çerçevede, Türkiye’de kayıt ve
tescil edilmemiş olan taşıtların kullanılmak üzere satışını yapan fabrika, ana
bayi, bölge bayi, bayii, yetkili satıcı ve acenteler, Maliye Bakanlığınca
motorlu araç ticareti yapanlar kapsamında değerlendirilenler ile bu taşıtların
müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler ÖTV mükellefidir. Örneğin; bayinin,
Türkiye’deki distribütörden satmak üzere taşıt alımında, distribütörün ÖTV
mükellefiyeti söz konusu olmaz. Bu durumda mükellef, taşıtı kullanıcıya satan
bayidir. Ancak taşıtın satışının bayi aracılığı olmaksızın doğrudan distribütör
tarafından yapılması halinde, distribütörün mükellef olacağı tabiidir.
Kayıt ve tescile tabi taşıtların
kullanılmak üzere ithalinde ise mükellef, bu taşıtları kullanmak, aktife almak
veya adlarına kayıt ve tescil ettirmek üzere ithal edenlerdir.
İmal veya inşa ettiği ya da
satmak üzere ithal ettiği/yurt içinden satın aldığı taşıtı kullanan, aktifine
alan veya kendi adına kayıt ve tescilini yaptıran motorlu araç ticareti
yapanlar da ilk iktisap kapsamındaki bu işlemleri nedeniyle ÖTV mükellefidir.
1.2. Kayıt ve Tescile Tabi
Olmayan Taşıtlarda
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca ÖTV mükellefi, (II)
sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanları imal, inşa, ithal
edenler veya ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışını
gerçekleştirenlerdir.
Bu malların imalatçılarına
ilişkin ÖTV mükellefiyeti, imalat faaliyetine başlanmasından önce tesis
ettirilir.
1.3. ÖTV Mükellefiyetinin Sona
Ermesi
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun10 153 üncü maddesi uyarınca ÖTV mükellefiyeti
tesis ettiren mükellefler, ÖTV’ye tabi işlemleri bulunmaması nedeniyle ÖTV
mükellefiyetlerinin sona erdirilmesini, bir dilekçe ile bağlı bulundukları
vergi dairesine başvurmak suretiyle isteyebilir. Bu dilekçe üzerine
mükellefiyet kaydı ilgili vergi dairesince terkin edilir.
Ancak Vergi Usul Kanununun 160
ıncı maddesi hükmü uyarınca, mükellefin ÖTV’ye ilişkin mükellefiyet kaydının
terkin edilmesi, mükellefin işi bırakmasından önceki döneme ilişkin
yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı gibi, bu tarihten sonra faaliyette
bulunduğunun tespiti halinde, bu dönemlere ilişkin vergilendirmeye ve sahte
belge düzenleme fiilini işleyenler hakkında kovuşturma yapılmasına ve ceza
uygulanmasına da engel teşkil etmez.
2. Vergi Sorumlusu
2.1. Mükellefin Türkiye İçinde
İkametgâhının, İşyerinin, Kanuni ve İş Merkezlerinin Bulunmaması Halinde
Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında, ÖTV mükellefinin Türkiye
içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması
halinde, verginin konusuna giren malları mükelleften teslim alanlar veya adına
hareket edenler, ÖTV’nin beyanı ve ödenmesiyle ilgili ödevlerin yerine
getirilmesinden mükellef gibi sorumludur.
2.2. Belgesiz Mal
Bulundurulması Halinde Sorumluluk
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre, fiilî veya kaydî envanter
sırasında Kanuna ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun
tespiti halinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış
belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir.
Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz
edilemeyen malın, tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV,
alışını belgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarh edilir. Bu tarhiyata vergi
ziyaı cezası uygulanır.
Dolayısıyla, bu kapsamda işlem
tesis edilebilmesi için, mükellefiyetin veya mükellefiyeti gerektirecek
faaliyetin bulunması ve söz konusu malların belgesiz olarak bulundurulduğunun
fiili veya kaydi envanter neticesinde tespit edilmesi gerekmekte olup, bu yönde
herhangi bir tespit bulunmadığı sürece mezkûr düzenleme kapsamında ÖTV
tarhiyatı yapılmaz.
Öte yandan, belgesiz mal
bulunduran mükelleflere bu malları satanlara, bu satışları ile ilgili vergi
inceleme raporuna dayanılarak ÖTV tarhiyatı yapıldığı takdirde, bu kapsamda
ayrıca alıcıdan ÖTV ve buna ilişkin ceza aranmaz.
Kayıt ve tescile tabi olan
taşıtların ilk iktisapları vergilendirildiğinden, henüz Türkiye’de kayıt ve
tescil ettirilmemiş taşıtları belgesiz olarak bulundurduğu tespit edilen
motorlu araç ticareti yapan mükellefler hakkında, taşıtları ilk iktisap
kapsamında kullanmaya başladıklarına veya aktiflerine aldıklarına ilişkin
ayrıca bir tespit olmadığı sürece bu kapsamda işlem tesis edilmez.
II- İSTİSNALAR, VERGİ İNDİRİMİ
VE VERGİNİN İADESİ (Değişik başlık:RG-12/5/2018-30419)
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10
uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Maliye Bakanlığının, bu Kanunda yer
alan istisna ve muafiyetlerin uygulanması ile verginin tecilinde alınacak
teminatların türü ve miktarları ile tecil edilen verginin terkinine ilişkin
usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Söz konusu yetkiye dayanılarak,
mezkûr Kanunda yer alan, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallara ilişkin
istisna ve ihraç kayıtlı teslim uygulamalarının usul ve esasları aşağıda
belirlenmiştir.
A- İHRACAT İSTİSNASI
1. ÖTV Mükelleflerinin İhracat
Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı liste kapsamına giren malların ihracat teslimleri, Kanunun 5
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca;
• Teslimin yurt dışındaki
müşteriye yapılması,
• Teslim konusu malın Türkiye
Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte
gerçekleşmesi halinde ÖTV’den istisnadır.
1.1. Kayıt ve Tescile Tabi
Olan Taşıtların İhracat Teslimleri
Kayıt ve tescile tabi olan
taşıtlardan Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların ÖTV mükellefleri
tarafından ihracında Türkiye’de ilk iktisap söz konusu olmadığından, bu
malların ihracı ÖTV’nin konusuna girmez, ihraç edilen bu taşıtlara ilişkin
beyanname de verilmez.
1.2. Kayıt ve Tescile Tabi
Olmayan Taşıtların İhracat Teslimleri
Kayıt ve tescile tabi olmayan
taşıtların, imalatçıları (ÖTV mükellefleri) tarafından yurt dışındaki
müşterilere teslim edilmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkması
halinde bu teslim ÖTV’den müstesnadır.
“Yurt dışındaki müşteri” tabiri;
ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt
içinde bulunan bir işletmenin yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini ifade
eder.
Taşıtların, imal veya inşa
edenler tarafından, yurt dışındaki büro, temsilcilik, acente veya benzeri
kuruluşlarına buralarda kullanılmak veya satılmak üzere tesliminde de ihracat
istisnası uygulanır.
İhraç edilmeden önce yurt
dışındaki alıcı adına hareket eden Türkiye’deki kişi ya da kuruluşlara veya
bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere
Türkiye’de teslim edilen taşıtlar için ihracat istisnası uygulanmaz.
İhracat teslimine ilişkin yurt
dışındaki müşteri adına düzenlenen faturada, ÖTV hesaplanmaz.
İhracata konu taşıtların yurt
dışına çıktığı, gümrük beyannamesinin ilgili gümrük idaresi, noter ya da
yeminli mali müşavir (YMM) tarafından onaylı örneği ile yurt dışındaki müşteri
adına düzenlenen faturanın firma yetkililerince aslının aynı olduğuna dair bir
şerh verilerek kaşe ve imza tatbik edilmek suretiyle onaylı fotokopisi, (Değişik
ibare:RG-4/5/2016-29702) ihracatın gerçekleştiği döneme ait ÖTV
beyannamesinin verildiği günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe
ekinde ÖTV yönünden bağlı olunan vergi dairesine ibraz edilmek suretiyle tevsik
edilir.
2. ÖTV Ödenerek Satın Alınan
Taşıtların İhracat Teslimleri
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (Değişik ibare:RG-26/7/2022-31904) (3) numaralı
fıkrasında, ihraç edilen mallara ait alış faturaları veya benzeri belgelerde
ayrıca gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin ihracatçıya iade edilmesine imkân
tanınmış olup, bu iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda Maliye
Bakanlığına yetki verilmiştir.
Bu kapsamda, ÖTV’ye tabi
taşıtların ihraç edilmesi halinde bu verginin iadesi, sadece ÖTV
mükelleflerinden satın alınan taşıtlar için söz konusudur. ÖTV uygulanan
safhadan sonraki satıcılardan alınan taşıtların ihraç edilmesi halinde, alış
belgelerinde görünmeyen ve taşıtın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV iade
edilmez.
Örnek: İmalatçı (A)’nın
ürettiği taşıtı ÖTV ödeyerek satın alan (B), bu taşıtı ihraç ettiği takdirde,
(A)’nın satış faturasında gösterilen ve yine (A) tarafından beyan edilerek
vergi dairesine ödenen ÖTV, (B) tarafından iade konusu yapılabilir. Ancak
(B)’nin imalatçı (A)’dan satın aldığı söz konusu taşıtı (C)’ye satması ve
(C)’nin bu taşıtı ihraç etmesi halinde, (A) tarafından beyan edilen ve (C)’nin
satın aldığı taşıtın fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV, iade edilmez.
Aynı şekilde ÖTV ödenerek ithal
edilen taşıtın, ithalatçısı tarafından ihraç edilmesi halinde, gümrük idaresine
ödenen ÖTV ithalatçı-ihracatçı tarafından iade konusu yapılabilir. Ancak,
ÖTV ödenerek ithal edilen taşıtın, ithalatçısından satın alınarak ihraç
edilmesi halinde ise ÖTV iade konusu yapılmaz.
ÖTV ödenerek ithal edilen veya
yurt içinden ÖTV mükellefinden satın alınan taşıtın ihracatında, ödenen ÖTV’nin
iadesi için taşıtın, ithalatçısı veya yurt içinden satın alan tarafından, olduğu
gibi (aynen) ihraç edilmiş olması şartı aranır.
ÖTV’si ödenerek iktisap edilen
kayıt ve tescile tabi bir taşıtın, kayıt ve tescilden önce veya sonra, yukarıda
belirtilen şartlar dâhilinde aynen ihracında, alımda ödenen ÖTV’nin iadesi
mümkündür. Kayıt ve tescili yapılmış olan taşıtın, ancak kayıt ve tescili iptal
edilerek ihraç edilmesi halinde ödenen ÖTV iade edilebilir.
İhraç edilen taşıtlara ait
ÖTV’nin iadesi, 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde11
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Standart İade Talep Dilekçesi ile talep
edilir. Söz konusu ÖTV’nin iadesinin talep edilmesi halinde,
• İhracatçı adına düzenlenen ve
üzerinde ÖTV’nin ayrıca gösterildiği fatura veya benzeri belge (ihraç edilen
taşıt ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve verginin
ödendiğini gösteren gümrük makbuzu),
• İhraç edilen mala ait gümrük
beyannamesi,
• İhraç edilen mala ilişkin yurt
dışındaki müşteri adına düzenlenen fatura
ihracatçının katma değer vergisi
(KDV) yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir. Gümrük beyannamesi ile
gümrük makbuzunun ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylı
örneği, diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe
tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi vergi
dairesine verilir.
Bu belgelerin vergi dairesine
ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, ihraç edilen taşıtın alımına ait
ÖTV’nin, mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi dairesine (ithalatta gümrük
idaresine) ödendiği teyit edilir. Bu teyitten sonra ihraç edilen taşıtlara ait
ÖTV, talebe göre, gümrük beyannameli mal ihracından doğan KDV iadesi ile ilgili
olarak Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde (IV/E bölümü hariç)
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde nakden ve/veya mahsuben iade edilir.
İhraç edilen taşıtlarla ilgili olarak ÖTV’nin yanı sıra KDV iadesi de talep
edilmiş olması halinde, yukarıda belirtilen belgelerden KDV iadesi için ibraz
edilmiş olanlar mükelleften ayrıca istenilmez, vergi dairesine ibraz edilen
belgelerin şef ve müdür yardımcısı tarafından onaylı fotokopileri kullanılır.
3. İhraç Edilen Taşıtların
Geri Gelmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, ÖTV
mükelleflerince ihracat istisnası uygulanarak ihraç edilen malların, Gümrük
Kanunu hükümlerine göre geri gelmesi halinde ithalatta ÖTV uygulanmaz.
Ancak, ihracatçıların ÖTV
iadesinden yararlandığı ihracat işlemine konu malların veya ÖTV ödemeksizin ihraç
kaydıyla satın alarak ihraç ettiği malların geri gelmesi halinde, gümrük
idaresince geri gelen mallar için ithalatın yapıldığı tarih itibariyle ÖTV
uygulanır. Bu nedenle, geri gelen taşıtlar için gümrük idaresi tarafından,
ihracatçının ÖTV iadesinden veya tecil-terkin uygulamasından yararlanıp
yararlanmadığı, yararlanmışsa yararlandığı tutar ihracatçının bağlı olduğu
vergi dairesinden tespit edilir ve buna göre işlem yapılır. Bu tespit,
ithalatçının adı-soyadı/unvanı, vergi kimlik numarası/T.C. kimlik numarası,
geri gelen taşıtın markası, tipi, şasi ve motor numarası, ilgili bulunduğu
gümrük beyannamesinin tarih ve sayısı ile diğer gerekli bilgiler ilgili vergi
dairesine aktarılmak suretiyle yapılır.
İhraç kaydıyla yapılan teslimlere
ilişkin olarak, ihraç kaydıyla teslimde bulunan mükellefin tecil edilen vergisi
henüz terkin edilmemişse, ihracatçının ÖTV’yi gümrük idaresine ödediğinin
tevsiki üzerine, vergi dairesince tecil edilen vergi gecikme zammı
uygulanmaksızın terkin edilir.
Öte yandan, (II) sayılı listedeki
mallardan kayıt ve tescile tabi olanların motorlu araç ticareti yapanlar
tarafından satılmak üzere ithali verginin konusuna girmediğinden, bu kapsamdaki
malların ihracından sonra geri gelmesi halinde ÖTV uygulanmayacağı tabiidir.
4. Serbest Bölgelere Yapılan
Teslimler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerdeki malların
ihracat teslimlerinde ÖTV istisnası uygulanabilmesi için;
• Teslimin yurt dışındaki
müşteriye yapılması,
• Teslim konusu malın Türkiye
Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması
şartlarının birlikte
gerçekleşmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm gereğince, yurt içinden
serbest bölgelere yapılan teslimlerde, teslimin yurt dışındaki müşteriye
yapılması şartı gerçekleşmediğinden, ihracat istisnası uygulanmaz.
Öte yandan, serbest bölgelerden
yurt dışına yapılan teslimler ÖTV’den müstesnadır. Serbest bölgelerden yurt
dışına yapılan teslimlerde, gümrük beyannamesi düzenlenmemesi nedeniyle, (II)
sayılı listedeki taşıtların serbest bölgeden ihracatı, serbest bölgeye giren
mallar için düzenlenen gümrük beyannamesi ile birlikte gümrük idaresince onaylı
serbest bölge işlem formları ile tevsik edilir. Dolayısıyla, söz konusu
belgeler de ihracatın tevsikinde veya iade talebinde, ibrazı gerekli diğer
belgelerle birlikte KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilir.
5. Yetkili Gümrük Antreposu
İşleticisine Yapılan Teslimler
25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı
Katma Değer Vergisi Kanununun12 12 nci maddesinin (1) numaralı
fıkrasındaki, yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılan teslimlerin ihracat
teslimi sayılacağına dair hükümler, Özel Tüketim Vergisi Kanununda yer
almamaktadır.
Dolayısıyla, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 5 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince, yetkili gümrük
antreposu işleticilerine yapılan teslimlerde ÖTV yönünden ihracat istisnası
uygulanmaz.
6. Türkiye’de İkamet Etmeyen
Yolculara Yapılan Teslimler
Katma Değer Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamındaki, “Türkiye’de İkamet
Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Satışlar (Bavul Ticareti)” ile “Yolcu
Beraberi Eşya (Türkiye’de İkamet Etmeyenlere KDV Hesaplanarak Yapılan
Satışlar)” uygulamalarına ilişkin olarak mezkûr Kanun ve Katma Değer Vergisi
Genel Uygulama Tebliğinde yer alan düzenlemelerin ÖTV uygulaması bakımından
geçerliliği bulunmamaktadır.
Bu nedenle Türkiye’de ikamet
etmeyen yolculara ÖTV kapsamına giren malların tesliminde ÖTV istisnası
uygulanmaz veya tahsil edilen ÖTV iade edilmez.
B- DİPLOMATİK İSTİSNA
1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 6
ncı maddesine göre, Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan malların,
• Karşılıklı olmak kaydıyla
yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik temsilciliklerine,
konsolosluklarına ve bunların diplomatik haklara sahip mensuplarına,
• Uluslararası anlaşmalarla vergi
muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlara ve bunların diplomatik haklara sahip
mensuplarına,
• Ev sahibi hükümet anlaşmaları
veya ülkemizin taraf olduğu diğer anlaşmalar çerçevesinde Türkiye’deki
uluslararası kuruluşlar ve bunların yönetici kadrolarında görev yapan Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmayan mensuplarına Türkiye’de görevde bulundukları süre
içerisinde
kendi ihtiyaçları için teslimi ve
bunlar tarafından ithali veya ilk iktisabı ÖTV’den istisnadır.
2. İstisnadan
Yararlanabilecekler
İstisnadan,
• Karşılıklı olmak kaydıyla
yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik temsilcilikleri, konsoloslukları ve
bunların diplomatik statüyü haiz bulunan diplomatik misyon şefleri, diplomasi
memurları, konsolosluklarda görevli misyon şefleri, meslekten konsolosluk
memurları,
• Uluslararası anlaşmalarla vergi
muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik haklara sahip
mensupları,
• Ev sahibi ülke anlaşması veya
ülkemizin taraf olduğu diğer anlaşmalar çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet
Meclisi tarafından onaylanan ya da Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
anlaşmalar kapsamında, Türkiye’deki uluslararası kuruluşlar ile bu kuruluşların
yönetici kadrolarındaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan mensupları
yararlanabilir.
Bu istisna uygulamasında,
istisnadan yararlanacak olanların kapsamı Dışişleri Bakanlığı ve Maliye
Bakanlığınca birlikte belirlenir.
3. İstisnadan Yararlananlara
Belge Verilmesi
İstisnadan yararlanan kişi ve
kuruluşlara Dışişleri Bakanlığınca, ÖTV istisnasından yararlanacakları
taşıtları gösteren bir belge verilir. Bu belge ÖTV mükellefine veya ithalde
gümrük idaresine verilmek üzere düzenlenir.
4. İstisna Uygulaması
Bu istisna, (II) sayılı listedeki
taşıtlardan; kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında, kayıt ve tescile
tabi olmayanların ise ithalinde veya ÖTV uygulanmadan önce ÖTV mükelleflerinden
alımında uygulanır.
İstisna uygulamasından
yararlanmak isteyen kişi veya kuruluşlarca, işlemi yapacak olan ÖTV mükelleflerine
veya gümrük idaresine, Dışişleri Bakanlığınca verilen belge ibraz edilerek bu
işlemde ÖTV uygulanmaması talep edilir. ÖTV mükellefleri veya gümrük
idarelerince, kendilerine ibraz edilen belgedeki bilgilere, düzenledikleri
faturada veya gümrük makbuzunda yer verilir. Bu suretle yapılan teslimler veya
ithalat için ÖTV hesaplanmaz ve tahsil edilmez.
ÖTV mükelleflerince, bu kapsamda
teslim edilen taşıta ait bilgiler ile bedeli, teslim tarihi ve alıcıya ait
bilgilerin yer aldığı ve yanına kaşe tatbik edilerek imzalanan söz konusu
belgenin bir fotokopisi, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri
gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir.
ÖTV mükellefleri, diplomatik
istisna kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline
dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen
faturada “ÖTV Kanununun 6 ncı Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline
Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak teslim edilen
kayıt ve tescile tabi taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A) numaralı ÖTV
Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
İstisnadan yararlanan kişi veya
kuruluşun mükellefe verdiği Dışişleri Bakanlığı yazısının ve işleme ilişkin
olarak düzenlenen faturanın, aslının aynı olduğu işletme yetkililerince
imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopileri, bu istisna
kapsamındaki işleme ilişkin beyanı ihtiva eden (2A) numaralı ÖTV Beyannamesinin
verildiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar, (Değişik
ibare:RG-4/5/2016-29702) (2B) numaralı ÖTV Beyannamesinin ise verildiği
günün mesai saati bitimine kadar, bir dilekçe ekinde vergi dairesine
verilir.
5. Sorumluluk
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte, ÖTV mükelleflerinden aranır.
C- DİĞER İSTİSNALAR
1. Malul veya Engellilerin
Taşıt Alımlarında İstisna
(Değişik
paragraf:RG-15/1/2025-32783) Özel Tüketim Vergisi Kanununun
7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde düzenlenen,
Kanuna ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi ve yerli katkı oranı en
az %20 olan malların malul veya engelliler tarafından on yılda bir defaya
mahsus olmak üzere ilk iktisabında uygulanan istisnaya ilişkin usul ve esaslar
aşağıda belirlenmiştir.
(Ek
paragraf:RG-15/1/2025-32783) 27/12/2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren 26/12/2024 tarihli ve 9321
sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Kararla istisna kapsamında alınacak
araçların yerli katkı oranının en az %40 olması şartı getirilmiştir.
1.1. Tanımlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi uygulamasında;
Engelli sağlık kurulu raporu:
(Değişik:RG-10/8/2019-30858)
20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında
Yönetmelik çerçevesinde 20/2/2019 tarihinden itibaren yetkili sağlık
kurumlarından alınan 18 yaşını doldurmuş erişkinler için engellilik sağlık
kurulu raporunu veya raporun alındığı tarihte yürürlükte olan engelli sağlık
kurulu raporu verilmesine yönelik ilgili diğer yönetmelik/mevzuat çerçevesinde
20/2/2019 tarihinden önce yetkili sağlık kurumlarından alınan (18 yaşın altında
olan çocuklar için alınanlar dahil) engelli sağlık kurulu raporunu,
(Ek:RG-10/8/2019-30858)
Çocuklar için özel gereksinim raporu (ÇÖZGER):
20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, 20/2/2019 tarihinden itibaren yetkili sağlık
kurumlarından alınan 18 yaşını doldurmamış çocuklar için özel gereksinim
raporunu,
Engellilik derecesi (oranı):
(Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Engellilik sağlık kurulu raporu
verilmesine yönelik ilgili yönetmelik/mevzuat ile belirlenen esaslara göre
tespit edilen, engellilik durumu itibarıyla tüm vücut fonksiyon kaybı oranını
veya bu orana karşılık gelen derecelendirmeyi,
Teknik belge: Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veya adı geçen Bakanlık tarafından
görevlendirilmiş kuruluşlarca yetki verilen makine mühendisleri tarafından
“Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik”14 hükümlerine
uygun ve yapılan tertibatı/tertibatları belirtir şekilde düzenlenen ve Türk
Standartları Enstitüsü tarafından onaylanan belgeyi,
Ekspertiz raporu: 3/6/2007
tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun15 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (m) bendinde tanımı yapılan ve ruhsatname sahibi sigorta
eksperleri tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde düzenlenen raporu
(Ek
paragraf:RG-4/5/2016-29702) Sürücü belgesi: 1/1/2016 tarihinden önce alınan
ve ilgili mevzuatı uyarınca söz konusu tarihten itibaren beş yıl (31/12/2020
tarihine kadar) geçerliliği bulunan H sınıfı ve 1/1/2016 tarihinden itibaren
alınan, (Değişik ibare:RG-22/4/2026-33232) (II/C/1.3.1) bölümünde
belirtilen engellilik durumları itibarıyla istisna kapsamındaki taşıtta
bulunması gereken özel tertibata/tertibatlara ilişkin ibareleri (kod
numarasını/numaralarını) içeren A, A1, A2, B, B1, BE ve M sınıfı sürücü
belgelerini,
Yerli katkı değeri: (Ek:RG-15/1/2025-32783)
Aracın üretiminde kullanılmak üzere birincil malzeme/ürün, genel üretim ve
işçilik maliyetlerinin yurt içindeki üreticilerden ve hizmet sağlayıcılardan
temin edilen kısımlarının toplamını,
Yerli katkı oranı: (Ek:RG-15/1/2025-32783)
Yerli katkı değerinin, aracın toplam üretim maliyetine oranını,
Sürücü adayları ve sürücüler
için sağlık raporu: (Ek:RG-22/4/2026-33232) 2918 sayılı Kanunun 41
inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 26/9/2006 tarihli ve 26301
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak
Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen
raporu,
ifade eder.
1.2. Engellilik Derecesi %90
veya Üzerinde Olanların Taşıt Alımlarında İstisna
1.2.1. Taşıtta Tadilat
Aranmayan İstisna Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca,
Kanuna ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi (Ek
ibare:RG-15/1/2025-32783) ve yerli katkı oranı en az %40 olan
mallardan, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin,
• 87.03 tarife pozisyonunda yer
alan, (Değişik ibare:RG-27/12/2017-30283)(26) motor
silindir hacmine bakılmaksızın, hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve
diğer her türlü vergiler dâhil bedeli (Değişik ibare:RG-31/12/2025-33124
5.Mükerrer)(34) 2.873.900 TL’nin altında olan binek
otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep, steyşın vagon, vb.
taşıtların,
• 87.04 tarife pozisyonunda yer
alan, eşya taşımaya mahsus, 2800 cm³ veya altında motor silindir hacmine sahip
van, panelvan, kamyonet, pick-up, vb. taşıtların,
• 87.11 tarife pozisyonunda yer
alan, motor silindir hacmine bakılmaksızın, motosikletlerin
engellilik derecesi %90 veya daha
fazla olan malul veya engelliler tarafından (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) on yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk
iktisabı ÖTV’den müstesnadır. Bu istisnadan yararlanmak için, taşıtın özel
tertibatlı olması ve malul veya engellinin taşıtı bizzat kullanması şartı
aranmaz.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) 18 yaşını doldurmuş malul veya engellilerin bu
uygulamadan yararlanabilmesi için engellilik derecesinin %90 veya daha fazla
olduğuna dair engellilik sağlık kurulu raporunu haiz olması gerekir. 18 yaşını
doldurmamış malul veya engellilerin bu uygulamadan yararlanabilmesi için ise 20/2/2019
tarihinden önce düzenlenen ve engellilik derecesinin %90 veya daha fazla
olduğuna dair engelli sağlık kurulu raporunu veya bu tarihten itibaren ilgili
mevzuat çerçevesinde yetkili sağlık kurumlarından alınan, “7” özel gereksinim
kodu ile “Özel koşul gereksinimi vardır (ÖKGV)” bilgileri çerçevesinde özel
gereksinim düzeyini içeren ÇÖZGER’i haiz olması gerekir. Bununla birlikte,
ilgili Yönetmelik gereği 18 yaşını dolduran malul veya engellilerin haiz olduğu
daha önceki yıllara ait ÇÖZGER’e göre işlem yapılması mümkün bulunmadığından,
bu kişilerin 18 yaşını doldurduktan sonra bu istisnadan yararlanabilmeleri için
engellilik derecesinin %90 veya daha fazla olduğuna dair erişkinler için
engellilik sağlık kurulu raporunu haiz olmaları gerektiği tabiidir.
Yetkili sağlık kurumlarından
alınmış, engellilik derecesinin %90 veya daha fazla olduğuna dair (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu raporunun veya özel
koşul gereksinimi (ÖKGV) olduğuna dair gereksinim düzeyini (“7” özel gereksinim
kodunu) içeren ÇÖZGER’in bir örneğinin (elektronik ortamda teyit edilemeyenler
için, aslı veya noter onaylı örneğinin) ÖTV mükellefine ibraz edilmesi
suretiyle, taşıtın ilk iktisabında ÖTV uygulanmaması talep edilir. ÖTV
mükellefleri, bu istisna kapsamındaki taşıt tesliminde hesaplanan ÖTV tutarını,
fatura bedeline dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı
düzenlenen faturada “ÖTV Kanununun 7/2 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura
Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile
gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap
kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A) numaralı
ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
Satış faturasının, aslının aynı
olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış
fotokopisi ile (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık
kurulu raporunun veya ÇÖZGER’in bir örneği (elektronik ortamda teyit
edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı örneği) taşıtların ilk iktisabının
yapıldığı motorlu araç ticareti yapanlar tarafından (2A) numaralı ÖTV
Beyannamesinin verildiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar bir
dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi dairesine verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek (Ek ibare:RG-10/8/2019-30858) bahsi geçen raporun aranan şartları
taşıdığının tespitini müteakip geçerli ve malul veya engellinin haiz olduğu en
son tarihli rapor olduğunun Sağlık Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik
ortamda teyit edilmesi (bu şekilde teyit edilemeyenlerin ilgili hastaneden/il
sağlık müdürlüğünden teyit edilmesi) üzerine, istisna uygulandığını
gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
1.2.2. Taşıtta Tadilat Aranan
İstisna Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (b) alt bendiyle,
Kanuna ekli (II) sayılı listede 87.03 tarife pozisyonu kapsamında
vergilendirilen (Ek ibare:RG-15/1/2025-32783) ve yerli katkı oranı en
az %40 olan;
• Yük taşımasında kullanılıp
azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin
%50'sinin altında olan taşıtların,
• Sürücü dâhil 9 kişilik oturma
yeri olan taşıtların
engellilik durumlarının taşıtları
bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye
kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu, yetkili sağlık kurumundan
alınmış (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık
kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi %90 veya daha fazla olan
malul veya engelliler tarafından, (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) on
yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den istisna edilmiştir.
Taşıtta, ilk iktisaptan önce tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve
seyahat edilmesine uygun tertibat yaptırılması zorunludur.
(II) sayılı listenin 87.03 tarife
pozisyonu sırası kapsamında vergilendirilen; motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü
aşan taşıtlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen taşıtlar,
sürücü dâhil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış
arabaları ve arazi taşıtlarının ilk iktisabında bu istisnadan yararlanılamaz.
Dolayısıyla bu istisna
kapsamında, 87.03 tarife pozisyonunda sınıflandırılan panelvan, kombi gibi hem
yük hem yolcu taşımacılığında kullanılabilen çok amaçlı taşıtlar ile sürücü
dâhil 9 kişilik oturma yeri olan taşıtların ilk iktisabı yapılabilir.
Ayrıca, fabrika çıkışı veya
ithali sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olarak yapılan ve taşıtın “Araç Tip
Onayı Belgesi”ne uygun, tamamlanmış araç uygunluk belgesinde de bu teknik
özelliği belirtilen taşıtlardan, istisnadan yararlanabilen malul veya
engellilerce engellilik durumlarına uygun olarak tekerlekli sandalye veya sedye
ile binilmesine ve seyahat edilmesine imkân sağlayacak şekilde mezkûr düzenleme
kapsamında yaptırılan tadilata bağlı olarak oturma yeri sayısı düşürülen
taşıtların ilk iktisabı da bu düzenleme kapsamındadır.
Bunun yanı sıra, 10 veya üstü
oturma yerine sahip taşıtların, mezkûr düzenleme çerçevesinde yaptırılan
tadilat sonucu, istisna kapsamındaki taşıtlar haline getirilmesi suretiyle ilk
iktisaplarının yapılması halinde de diğer şartların sağlanmasına bağlı olarak,
söz konusu istisna düzenlemesinden yararlanılabilir.
Mezkûr istisnadan, (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) 18 yaşını doldurmuş malul veya engellilerden
engellilik durumları sürücü olmalarını engelleyecek nitelikte olan, sürekli
olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gerektiğini ve engellilik
derecesinin %90 veya üzeri olduğunu (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik
sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler yararlanabilir. (Ek
cümleler:RG-10/8/2019-30858) 18 yaşını doldurmamış malul veya engellilerin
bu uygulamadan faydalanabilmesi için ise 20/2/2019 tarihinden önce düzenlenen,
sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gerekliliğine ve
engellilik derecesinin %90 veya daha fazla olduğuna dair engellilik sağlık
kurulu raporunu veya bu tarihten itibaren ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili
sağlık kurumlarından alınan, sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye
kullanması gerektiğine dair değerlendirme ve “7” özel gereksinim kodu ile “Özel
koşul gereksinimi vardır (ÖKGV)” bilgileri çerçevesinde özel gereksinim
düzeyini içeren ÇÖZGER’i haiz olmaları gerekir. Bununla birlikte, ilgili
Yönetmelik gereğince 18 yaşını dolduran malul veya engellilerin haiz olduğu
daha önceki yıllara ait ÇÖZGER’e göre işlem yapılması mümkün bulunmadığından,
bu kişilerin 18 yaşını doldurduktan sonra bu istisnadan yararlanabilmeleri için
sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gerekliliğine ve
engellilik derecesinin %90 veya daha fazla olduğuna dair erişkinler için
engellilik sağlık kurulu raporunu haiz olmaları gerektiği tabiidir.
Yukarıda belirtilen mahiyetteki (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER’in
bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı
örneği) ÖTV mükellefine ibraz edilmek suretiyle bu işlemde ÖTV
uygulanmaması talep edilir. ÖTV mükellefleri, bu istisna kapsamındaki taşıt
tesliminde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez, ancak fatura
bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV Kanununun 7/2
Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı
................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap
kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A) numaralı
ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
Satış faturasının, aslının aynı
olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) fotokopisi, engellilik sağlık kurulu raporu
veya ÇÖZGER’in bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı
veya noter onaylı örneği) ve taşıtın yukarıda belirtilen kapsamda tadil
edildiğine dair teknik belgenin aslı veya noter onaylı örneği, taşıtların ilk
iktisabının yapıldığı motorlu araç ticareti yapanlar tarafından (2A) numaralı
ÖTV Beyannamesinin verildiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar
bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi dairesine verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek (Ek ibare:RG-10/8/2019-30858) bahsi geçen raporun aranan şartları
taşıdığının tespitini müteakip geçerli ve malul veya engellinin haiz olduğu en
son tarihli rapor olduğunun Sağlık Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik
ortamda teyit edilmesi (bu şekilde teyit edilemeyenlerin ilgili hastaneden/il
sağlık müdürlüğünden teyit edilmesi) üzerine, istisna uygulandığını
gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
Söz konusu istisna düzenlemesi
gereğince yukarıda belirtilen kapsamda yapılan tadilatlar nedeniyle, Tebliğin
(IV/Ğ) bölümü çerçevesinde ek ÖTV tarhiyatı yapılmayacağı tabiidir.
1.3. Engellilik Derecesi
%90’ın Altında Olanların Taşıt Alımlarında İstisna
1.3.1. (Ek
başlık:RG-22/4/2026-33232) Bizzat Kullanma Amacıyla Engelliliğine Uygun Hareket
Ettirici Tertibat Yaptıranların Taşıt Alımlarında İstisna
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (c) alt bendi uyarınca,
(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi (Ek ibare:RG-15/1/2025-32783)
ve yerli katkı oranı en az %40 olan mallardan, Türk Gümrük Tarife
Cetvelinin,
• 87.03 tarife pozisyonunda yer
alan, (Değişik ibare:RG-27/12/2017-30283)(26) motor
silindir hacmine bakılmaksızın, hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve
diğer her türlü vergiler dâhil bedeli (Değişik
ibare:RG-31/12/2025-33124 5.Mükerrer)(34) 2.873.900
TL’nin (Değişik ibare:RG-29/12/2020-31349 Mükerrer)(32) altında
olan binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep, steyşın
vagon, vb. taşıtların,
• 87.04 tarife pozisyonunda yer
alan, eşya taşımaya mahsus, 2800 cm³ veya altında motor silindir hacmine sahip
van, panelvan, kamyonet, pick-up, vb. taşıtların,
• 87.11 tarife pozisyonunda yer
alan, motor silindir hacmine bakılmaksızın, motosikletlerin
bizzat kullanmak amacıyla
engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malul veya
engelliler tarafından ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
İstisnadan yararlanmak için
taşıtın, özel tertibatlı olması ve malul veya engelli tarafından bizzat
kullanılabilecek durumda olması şarttır.
Bu uygulamada, taşıtı hareket
ettirici aksam olarak debriyaj, fren ve gaz pedalları ile vites kolu kabul
edilir. İlk iktisaptan önce hareket ettirici aksamda sabitlenmiş bir şekilde
özel tertibat yapılması gerekmekte olup, yapılan özel tertibatın kişinin
engelliliğiyle uyumlu olması da zorunludur.
Sol el ve/veya kolda engelliliği
bulunanların, taşıtta hareket ettirici aksam sayılan manuel vites kolunu engelliliğe
uygun olarak direksiyona monte ettirmesi ve benzeri şekilde tadilat yaptırması
veya taşıtın fabrika çıkışında vitesin direksiyonun sağ tarafına sabitlenmiş
olması gibi haller hareket ettirici aksamda özel tertibat olarak kabul edilir.
Direksiyona topuz takılması,
engelin bulunduğu taraftaki silecek kolu, sinyal, cam silecek kumandası, dörtlü
flaşör, ön-arka cam su fıskiyesi, korna ve kontak gibi düzeneklerin diğer
tarafa alınması veya direksiyon simidine monte edilmesi ve benzeri tadilatlar
taşıtı hareket ettirici aksamda özel tertibat kapsamında değerlendirilmez.
Taşıtın otomatik vitesli olması,
engelliliğe uygun hareket ettirici özel tertibat yaptırılması şartının
aranmasına engel değildir. Dolayısıyla otomatik vitesli taşıtların hareket
ettirici aksamında da kişinin engelliliğine uygun olarak sabitlenmiş özel
tertibat yaptırılması gerekmektedir. Örneğin, sağ ayağı ampute (Ek
ibare:RG-10/8/2019-30858) veya her iki ayağında/dizinde ayaklarını
kullanmaya mani aynı oranda kısıtlılık olan bir engellinin, fren ve gaz
pedalında özel tertibat yaptırmadan otomatik vitesli taşıtı kullanması mümkün
olmadığından, ancak anılan tertibatın yaptırılması halinde otomatik vitesli bir
taşıt bakımından istisnadan faydalanılabilir.
Öte yandan, manuel vitesli bir
taşıtı vites kolunda ve/veya debriyaj pedalında sabitlenmiş özel tertibat
yaptırmadan kullanamayacak durumda olan engelliler bakımından, otomatik vitesli
taşıtlar, (Ek ibare:RG-10/8/2019-30858) fren ve gaz pedallarında özel
tertibat yaptırılmasını gerektirir başkaca engelinin olmaması kaydıyla,
özel tertibatlı taşıt olarak kabul edilir.
(Mülga
paragraf:RG-10/8/2019-30858)
Engellilik derecesi %90'ın
altında olanlarda, aranan şartları haiz olmak koşuluyla belli bir engellilik
derecesine sahip olunması şartı aranmaz.
Öte yandan engellilik durumu, ilk
iktisabı yapılacak taşıtın hareket ettirici aksamında tadilat yaptırılmasını
gerektirecek nitelikte olmalıdır. Örneğin, sağ veya sol el parmaklardan
herhangi bir ya da birkaçının olmamasına rağmen vitesin değiştirilmesine engel,
vites kolunda tadilat yaptırılmasını gerektirecek bir durumun bulunmaması
halinde manuel veya otomatik vitesli taşıt alımında istisna uygulanmaz.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) Bu uygulamadan yararlanılabilmesi için
engellilik durumunun, engellilik sağlık kurulu raporu ile tevsik edilmesi
gerekir.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858)(29) 20/2/2019
tarihinden itibaren düzenlenen engellilik sağlık kurulu raporlarına istinaden
işlem yapılabilmesi için raporun “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı
taşıt kullanması gerekir” değerlendirmesini içermesi şarttır. Bu tarihten
itibaren düzenlenmekle birlikte söz konusu değerlendirmeyi içermeyen raporlara
istinaden işlem yapılmaz.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858)(29) Bununla birlikte, 20/2/2019 tarihinden
önce düzenlenen engelli sağlık kurulu raporlarına istinaden işlem yapılabilmesi
için ise raporun, maluliyeti veya engelliliği ile sadece özel tertibat
yaptırılan taşıtların (veya engelliliği ile başkaca hareket ettirici özel
tertibat yapılmasına gerek olmaksızın sadece otomatik vitesli taşıtların)
kullanılması gerektiğine dair değerlendirme içermesi gerekir. 20/2/2019
tarihinden önce düzenlenen raporlardan; taşıtın hareket ettirici aksamında özel
tertibat yaptırılması gerektiğine dair değerlendirme bulunmayanlar ile “Özel
tertibatlı araç kullanabilir”, “Otomatik vitesli araç kullanabilir”, “Otomatik
vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir zorunluluğu değil, tercihi veya
olasılığı ifade edebilen değerlendirmeleri içeren raporlara istinaden işlem yapılmaz.
Ancak, taşıtın hareket ettirici aksamında özel tertibat yaptırılması
gerektiğine dair değerlendirmeyi içermemekle veya olasılığı ifade edebilen
değerlendirmeler içermekle birlikte, raporda yer alan tespit ve açıklamalardan
(sağ veya sol kol/bacak uzuv yokluğu veya uzuvların fonksiyonlarını
yitirdiği/yerine getirmediği/kullanılamadığı ve benzeri) özel tertibat
gerekliliğinin açıkça anlaşılması halinde, bu raporlara istinaden de işlem
yapılabilir.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) Diğer taraftan, istisnadan
yararlanılabilmesi için ayrıca H sınıfı veya engellilik durumu itibarıyla
istisna kapsamındaki taşıtta bulunması gereken özel tertibata/tertibatlara
ilişkin ibareleri (kod numarasını/numaralarını) içeren sürücü belgesini haiz
olunması şarttır. Ancak, sürücü belgesinde özel tertibat kodlarının bulunması,
istisnadan yararlanmak için gerekli olmakla birlikte tek başına yeterli
değildir. Engelliliği ile sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt
kullanılması gerektiğine dair değerlendirme bulunan engellilik sağlık kurulu
raporunda belirtilen engel durumunun ne yönde bir tertibat gerektirdiğinin
tespitinde, sürücü belgesinde yer alan özel tertibat kodları dikkate alınır. Bu
kodların engellilik sağlık kurulu raporunda tespit edilen engellilik durumu ile
uyumlu olması gerekir.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) Engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen
engel durumu ile sürücü belgesinde yer alan özel tertibat kodlarının uygunluğu
belirlenirken engellilik sağlık kurulu raporundaki teşhis ve/veya bulgular esas
alınır. Engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile sürücü
belgesinde yer alan özel tertibat kod/kodlarının uyumlu olmaması halinde
istisna kapsamında işlem tesis edilmez. Engellilik sağlık kurulu raporunda
belirtilen engel durumundan, engelin hangi uzvu etkilediğinin açıkça
anlaşılamaması nedeniyle tereddüde düşülmesi durumunda raporu düzenleyen
hastaneden açıklama istenebilir.
(Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) Maluliyet veya engel durumu itibarıyla sadece hareket
ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanılması gerektiğine dair engellilik
sağlık kurulu raporunun bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler
için, aslı veya noter onaylı örneği) ile (Mülga ibare:RG-4/5/2016-29702)
(...) sürücü belgesinin ÖTV mükellefine ibraz edilmesi suretiyle, taşıtın
ilk iktisabında ÖTV uygulanmaması talep edilir. ÖTV mükellefleri, bu istisna
kapsamındaki taşıt tesliminde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil
etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/2 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV
Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap
kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A) numaralı
ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
Beyannamenin verildiği günü takip
eden günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde;
• Alıcının (malul veya
engellinin), (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) maluliyet veya engel
durumu itibarıyla sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt
kullanılması gerektiğine dair engellilik sağlık kurulu raporunun bir örneği
(elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı örneği),
• Bizzat kullanım amacıyla,
taşıtın hareket ettirici aksamında engelliliğe uygun olarak tadilat yapıldığına
dair teknik belgenin aslı veya noter onaylı örneği,
• Alıcının (malul veya
engellinin) (Mülga ibare:RG-4/5/2016-29702) (...) sürücü
belgesinin fotokopisi,
• Satış faturasının, aslının aynı
olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış
fotokopisi
mükellef tarafından, beyannamenin
verildiği vergi dairesine verilir. Otomatik vitesli taşıtların özel tertibatlı
olarak kabul edildiği hallerde, beyannamenin verildiği vergi dairesine,
taşıtın engelliliğe uygun olarak tadil edildiğine dair teknik belge yerine
taşıtın otomatik vitesli olduğuna dair uygunluk belgesinin aslı veya noter
onaylı örneği verilir. Vites kutusuna ait bilgilere uygunluk belgesinde yer
verilmeyen taşıtlarda, uygunluk belgesi yerine taşıtın otomatik vitesli
olduğuna dair ÖTV mükellefinden yazılı beyan alınır.
Vergi dairesince beyanname ve söz
konusu belgeler incelenerek, (Ek ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik
sağlık kurulu raporunda sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt
kullanılması gerektiğine dair değerlendirmenin bulunduğu, sürücü belgesinin
engele uygun özel tertibat kodunu/kodlarını içerdiği ve taşıtın, ibraz
edilen raporda yazılı engelliliğe uygun özel tertibatlı olduğu tespit edilir. (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) Bu tespitler ve bahsi geçen raporun geçerli ve
malul veya engellinin haiz olduğu en son tarihli rapor olduğunun Sağlık
Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilmesi (bu şekilde
teyit edilemeyenlerin ilgili hastaneden/il sağlık müdürlüğünden teyit edilmesi)
üzerine, istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe
verilir.
1.3.2. (Ek:RG-22/4/2026-33232)
Ortopedik Engel Oranı %40 ve Üzeri Olan ve Sürücü Belgesi Alamayanların
Taşıt Alımlarında İstisna
Özel Tüketim Vergisi Kanununun
7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (c) alt
bendi uyarınca, (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi ve yerli katkı
oranı en az %40 olan mallardan, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin,
• 87.03 tarife pozisyonunda yer
alan, motor silindir hacmine bakılmaksızın, hesaplanması gereken özel tüketim
vergisi ve diğer her türlü vergiler dâhil bedeli 2.873.900 TL’nin altında olan
binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep,
steyşın vagon, vb. taşıtların,
• 87.04 tarife pozisyonunda yer
alan, eşya taşımaya mahsus, 2800 cm³ veya altında motor silindir hacmine
sahip van, panelvan, kamyonet, pick-up, vb. taşıtların,
• 87.11 tarife pozisyonunda yer
alan, motor silindir hacmine bakılmaksızın, motosikletlerin,
engel oranı %40 ve üzeri
olan ortopedik engellilerden ortopedik engelleri nedeniyle hakkında sürücü
belgesi alamayacağına karar verilen malul veya engelliler tarafından ilk
iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
ÖTV mükellefleri, bu istisna
kapsamındaki taşıt tesliminde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil
etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/2 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV
Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap
kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A) numaralı
ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
Beyannamenin verildiği günü takip
eden günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde;
• Alıcının (malul veya
engellinin), maluliyet veya engel durumu itibarıyla ortopedik engel oranının
%40 ve üzerinde olduğu belirtilen ve ortopedik engeli nedeniyle hakkında sürücü
belgesi alamayacağına dair değerlendirmeyi içeren engellilik sağlık kurulu
raporunun bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı veya
noter onaylı örneği),
• Ortopedik engeli nedeniyle
sürücü belgesi alınamayacağının engellilik sağlık kurulu raporuyla tevsik
edilememesi durumunda, bu değerlendirmenin yer aldığı sürücü adayları ve
sürücüler için sağlık raporunun bir örneği (elektronik ortamda teyit
edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı örneği),
• Satış faturasının, aslının aynı
olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış
fotokopisi,
mükellef tarafından,
beyannamenin verildiği vergi dairesine verilir.
Vergi dairesince beyanname ve söz
konusu belgeler incelenerek, engellilik sağlık kurulu raporundaki ortopedik
engel oranının %40 ve üzerinde olduğu ve kişinin ortopedik engeli nedeniyle
sürücü belgesi alamadığı tespit edilir.
Ortopedik engel oranı, malul veya
engellinin sadece ortopedik engeli bulunması halinde, engellilik sağlık kurulu
raporunda belirtilen orandır. Malul veya engellinin ortopedik engeli dışında
başka engeli bulunması halinde, istisnadan yararlanılabilmesi için engellilik
sağlık kurulu raporunda yer alan ortopedik engel teşhisinin karşısındaki engel
oranının %40 ve üzerinde olması gerekir.
Malul veya engellinin engel oranı
%40’ın altında birden fazla ortopedik engelinin bulunması halinde, ortopedik
engel oranları, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
çerçevesinde belirlenen hesaplama yöntemiyle toplanır. Vergi dairesince,
engellilik sağlık kurulu raporundan ortopedik engel oranının tespit edilememesi
veya hesaplanamaması halinde raporu düzenleyen hastaneden ortopedik engel
oranının %40 ve üzerinde olup olmadığı teyit edilir.
Bu tespitler ve engellilik sağlık
kurulu raporunun geçerli ve malul veya engellinin haiz olduğu en son tarihli
rapor olduğunun Sağlık Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit
edilmesi (bu şekilde teyit edilemeyenlerin ilgili hastaneden/il sağlık müdürlüğünden
teyit edilmesi) üzerine, istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi”
mükellefe verilir.
1.4. İstisna Kapsamında İlk
İktisabı Yapılan Taşıtların Hurdaya Çıkarılması Halinde İstisna
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (d) alt bendiyle, söz
konusu bendin (a), (b) ve (c) alt bentleri kapsamındaki taşıtların aynı alt
bentlerde belirtilen malul ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıl geçmeden deprem, heyelan, sel,
yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya
çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki taşıtları hurdaya çıkaran malul ve
engelliler tarafından yeni bir taşıtın ilk iktisabı ÖTV’den istisna edilmiştir.
Bu şekilde istisnadan yararlanmak
isteyen malul ve engellinin, istisnadan yararlanarak ilk iktisabını yaptığı
taşıtın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale
geldiğini tevsik eden ekspertiz raporu ile “hurdaya çıkarılmıştır” damgası vurularak
kayıt konulan tescil belgesinin aslı veya noter onaylı örneğini ibraz etmesi
şartıyla, durumuna göre Tebliğin (II/C/1.2 ve 1.3) bölümünde yapılan
açıklamalara göre işlem yapılır ve aranan şartları haiz olması kaydıyla ilk
iktisabını yapacağı yeni taşıt için de ÖTV istisnası uygulanır.
Söz konusu belgeler, diğer
belgelerle birlikte, taşıtların ilk iktisabının yapıldığı motorlu araç ticareti
yapanlar tarafından, (2A) numaralı ÖTV Beyannamesinin verildiği günü takip eden
günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği
vergi dairesine verilir.
Bu kapsamda ÖTV’den istisna
olarak ilk iktisabı yapılan ikinci taşıtın ilk iktisap tarihinden itibaren (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıl geçmedikçe, bir başka taşıtın
iktisabında Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi
kapsamında ÖTV istisnası uygulanmaz.
Deprem, heyelan, sel, yangın veya
kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle bu bölümdeki şartlar dâhilinde
hurdaya çıkarılan taşıt ile taşıtın sahibi malul ve engelliye ilişkin bilgiler
(T.C. kimlik numarası, adı-soyadı, ana ve baba adı, doğum yeri ve tarihi,
ikametgâh adresi, taşıtın cinsi, markası, tipi, modeli, silindir hacmi, şasi
numarası, ilk iktisap tarihi, hurdaya ayrıldığı tarih) ilgili vergi dairesi
müdürlüğünce, belgelerin kendilerine ibraz tarihinden itibaren üç iş günü
içinde e-vdo sistemine girilir.
1.5. Ortak Hususlar
İlk iktisabında ÖTV istisnası
uygulanan taşıtlar için istisnadan yararlanan malul veya engelli adına
düzenlenen faturada ÖTV gösterilmez. Bu taşıtların kayıt ve tescilini yapanlar
tarafından, taşıt sahibinin faturada ve “ÖTV Ödeme Belgesi”nde alıcı olarak
gösterilen malul veya engelli olduğunun tespit edilmesini takiben kayıt ve
tescil işlemi yapılır.
(Mülga ikinci paragraf:RG-15/1/2025-32783)
Motorlu araç ticareti yapanlar,
istisna kapsamında taşıt almak isteyen malul veya engellinin daha önce bu
istisnadan yararlanıp yararlanmadığını, yararlanmış ise istisnadan yararlandığı
tarihten itibaren (Mülga ibare:RG-4/5/2016-29702) (...) (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıl geçip geçmediğini, Gelir İdaresi
Başkanlığı web adresinde yer alan (Mülga ibare:RG-15/1/2025-32783)
“İnternet Vergi Dairesi/Sorgulamalar/Engellilik İstisnası Bilgileri” bölümünden
sorgulayabilirler. (Mülga ikinci cümle:RG-15/1/2025-32783) Söz
konusu sorgulama için motorlu araç ticareti yapan mükellefler tarafından, varsa
mevcut kullanıcı kodu, parola ve şifreleri kullanılır; yoksa bağlı bulundukları
vergi dairesinden kullanıcı kodu, şifre ve parola alınır. Bu şekilde yapılacak
sorgulamalarda, "Sorgulamalar" bölümünden "Engellilik İstisnası
Bilgileri" bölümü seçilir. Engellilik istisnasından yararlanma durumu
sorgulanacak kişinin T.C. kimlik numarası/yabancı kimlik numarası yazılmak
suretiyle sorgulama yapılır. Motorlu araç ticareti yapanlar ile istisnadan
yararlanmak isteyen malul veya engelliler arasında sorgulama bilgilerine
ilişkin ihtilaf doğması halinde, ilgili vergi dairesinden bilgi alınabilir.
Bu istisnadan yararlanılarak ilk
iktisabı yapılan taşıtın ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmeden
satışı veya devrinde, ÖTV’sinin ödenmiş olması, söz konusu taşıtın ilk
iktisabından itibaren (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) on
yıllık süre içinde ilk iktisabı yapılacak diğer bir taşıt için istisnadan yararlanmayı
sağlamaz.
Bu istisna kapsamında ilk iktisap
tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıl
geçtikten sonra, istisnadan yararlanan kişinin, Kanunun 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının (2) numaralı bendi kapsamında iktisap edeceği bir başka
taşıt için de ÖTV istisnası uygulanması mümkün olup, bu şekilde istisnadan
yararlanılabilmesi için eldeki taşıtın satılması veya devri aranmaz.
İstisna kapsamında ilk iktisabı
yapılan taşıtın (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıllık süre
dolmadan Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca ayıplı mal
kapsamında iade edilerek, aynı nitelikleri haiz yeni bir taşıtın iktisabı
halinde, söz konusu taşıt için de istisna uygulanması mümkündür. Bu durumda, (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıllık sürenin başlangıcı, yeni alınan
taşıtın ilk iktisabı tarihinden itibaren başlar.
Bununla birlikte, malul veya
engellinin ölümünden sonra, mirasçılara veraset yoluyla intikal eden taşıtın,
ayıplı mal kapsamında olması nedeniyle mirasçılar tarafından satıcıya iade
edilmesi ve bunun karşılığında yeni bir taşıtın iktisap edilmek istenmesi
halinde, yeni taşıtın mirasçılar tarafından ilk iktisabında istisna kapsamında
işlem tesis edilmez.
Malul veya engelli tarafından
iktisabı yapılan taşıtın kayıt ve tescil ettirilmeden malul veya engellinin
vefat etmesi durumunda, mezkûr istisna uygulamasından yararlanılamaz. Bu
durumda, taşıtın mükellefe iade edilmemesi halinde, mirası reddetmeyen
varis/varisler tarafından kayıt ve tescilden önce taşıta ait ÖTV beyan edilip
ödenir.
(Mülga dokuzuncu
paragraf:RG-15/1/2025-32783)
(Ek
paragraf:RG-27/12/2017-30283)(26) ÖTV Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (a) ve (c) alt bentleri
kapsamında iktisap edilebilecek aynı Kanuna ekli 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer
alan (Ek ibare:RG-15/1/2025-32783) ve yerli katkı oranı en az %40
olan taşıtlara ilişkin bedelin üst sınırı, her yıl bir önceki yıla ilişkin
olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden
değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Hesaplanan tutarın 100
lirayı aşmayan kesirleri dikkate alınmaz. (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858)
Cumhurbaşkanı, (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) bu
istisna kapsamında iktisap edilebilecek taşıtlara ilişkin yerli katkı oranını
yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
(Ek
paragraf:RG-15/1/2025-32783) Yerli katkı oranının tespitinde, Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığı tarafından yayınlanan güncel motorlu araçlar yerli katkı
oranı beyanları esas alınır. Motorlu araç ticareti yapan tarafından beyan
edilen yerli katkı oranının %40’ın altında olduğunun tespit edilmesi halinde,
Tebliğin (II/C/1.6) bölümünde yer alan açıklamalar çerçevesinde işlem tesis
edilir.
Engellilere, (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER”
şeklinde, “engelli sağlık kurulu raporları” ibaresi “engellilik sağlık kurulu
raporları veya ÇÖZGER’ler verilmesine dair ilgili mevzuatın değişmesi
halinde, değişiklik tarihinden önce usulüne uygun olarak düzenlenmiş olan
engelli sağlık kurulu raporları ÖTV istisnası uygulamasında geçerlidir. Ancak,
Özel Tüketim Vergisi Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış sağlık
kurulu raporlarına dayanılarak bu istisna kapsamında işlem tesis edilmez.
Malul veya engellinin, birden
fazla (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu
raporunun veya ÇÖZGER’inin bulunması halinde, en son tarihli rapor bu
uygulamada dikkate alınır. (Ek cümle:RG-10/8/2019-30858) İlgili mevzuat
uyarınca, malul veya engelli adına düzenlenen en son tarihli rapordan önce
düzenlenen raporlar, süresine bakılmaksızın yeni rapor tarihinden sonra
yapılacak başvurular bakımından geçersiz olduğundan, malul veya engellinin
birden fazla engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER’inin bulunması halinde
bu uygulamada en son tarihli rapora istinaden işlem yapılır. Malul veya engelli
tarafından geçerli raporun ibraz edilmediğinin tespiti ve ibraz edilmeyen en
son tarihli raporun da ilgili istisna uygulamasında aranılan mahiyette olmaması
durumunda, ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile
birlikte malul veya engelliden aranır.
(Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) Engellilik sağlık kurulu raporunda veya
ÇÖZGER’de, raporun süresiz olduğunun belirtilmesi halinde herhangi bir tarihle
sınırlı olmaksızın; belirli süre içinde geçerli olduğunun belirtilmesi halinde,
raporun süresinin bitimine altı aydan az bir süre kalmaması kaydıyla, bu süre
içinde, ilk iktisabı yapılacak taşıtlar bakımından söz konusu raporlara
dayanılarak istisnadan yararlanılabilir.
Süreli raporlara dayanılarak
istisnadan yararlanılması halinde, raporun süre bitiminde ÖTV istisnasının
devamı için yeni rapor ibrazı aranmaz. (Ek cümle:RG-10/8/2019-30858)
Aynı şekilde, ÇÖZGER’e istinaden istisnadan yararlanılması ve taşıtın alındığı
tarihten itibaren (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) on yıllık
süre içinde malul veya engellinin 18 yaşını doldurması halinde, ÖTV
istisnasının devamı için erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu ibrazı
aranmaz.
Malul veya engelliler tarafından
ibrazı zorunlu (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık
kurulu raporunun veya ÇÖZGER’in örneği ile şekli ve içeriğine ilişkin
açıklamalar, söz konusu raporun verilmesine dair ilgili mevzuatla belirlenmiş
olup, rapor tarihi dikkate alınmak suretiyle bu tarihte geçerli mevzuatla
yapılan belirlemeler çerçevesinde raporun uygun olup olmadığı vergi dairesince
tespit edilir. Bu kapsamda, (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik
sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER verebilecek yetkili sağlık kurumlarının
kontrolü de Sağlık Bakanlığının resmi internet sitesinden yapılır.
İstisnadan, Türkiye’de ikamet
eden ve ikamet tezkeresine sahip yabancı ülke vatandaşları ile yurt dışında
ikamet eden Türk uyruklu mavi kart sahipleri de yararlanabilir. Bunların da
aranan şartları haiz olmaları ve belgeleri ibraz etmeleri gerektiği tabiidir.
Ancak yurt dışından alınan ehliyet ve/veya rapora dayanılarak bu istisna
uygulaması kapsamında işlem tesis edilemez.
İstisna kapsamında ilk iktisabı
yapılan taşıtın, engelli kişi tarafından bizzat kullanılması; engelli kişinin
taşıtı bizzat kullanmasının mümkün olmaması halinde ise sürekli olarak
istifadesine sunulması gerekmektedir. Taşıtın, zorunlu sebepler dışında,
engelli tarafından bizzat kullanılmadığının veya engellinin taşıtı bizzat
kullanamayacak durumda olması halinde taşıtın bariz bir şekilde engellinin
istifadesine sunulmadığının tespiti halinde, istisna şartlarının ihlal edildiği
kabul edilir ve ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV, vergi ziyaı cezası ve gecikme
faizi ile birlikte malul veya engelliden aranır. Ayrıca, taşıtın ilk
iktisabında yaptırılan hareket ettirici aksamın, sonradan söküldüğünün tespit
edilmesi halinde de aynı yönde işlem tesis edilir. Söz konusu durumlara ilişkin
tespitlerin, ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra yapılması
halinde, ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV ile ilgili olarak herhangi bir işlem tesis
edilmeyeceği açıktır.
1.6. Sorumluluk
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte, Tebliğin (II/C/1.5) bölümünde malul
veya engellinin sorumlu tutulduğu durumlar hariç, motorlu araç ticareti
yapanlardan aranır.
Öte yandan muvazaaya dayanan bir
ilişki içerisinde engelli kişi adına taşıt iktisap edildiğinin tespiti halinde
ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte
müştereken ve müteselsilen işleme taraf olanlardan (adına taşıt iktisap edilen
engelli, engelli adına alıp fiilen kendi istifadesine kullanan ile durumdan
haberdar olması şartıyla motorlu araç ticareti yapan kişiden) aranır.
2. Türk Hava Kurumunun
Alımlarında İstisna
2.1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (a) alt bendine göre,
Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan uçak ve helikopterlerin Türk Hava
Kurumu tarafından ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
2.2. İstisna Uygulaması
İlk iktisabı yapılmak istenen
uçak veya helikopterin istisna kapsamında Türk Hava Kurumuna teslimine yönelik,
adı geçen Kurum tarafından ÖTV mükellefine hitaplı bir yazı verilir. ÖTV
mükellefleri tarafından, kendilerine verilen ve istisna talebini içeren yazı,
Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri gereğince muhafaza edilir ve
talep edilmesi halinde ibraz edilir. Kurum tarafından bu kapsamda ithalat
yapılması halinde söz konusu yazı aranmaz.
İstisna kapsamında bu taşıtları
Kuruma teslim edenler söz konusu yazıya istinaden, ithalat işlemlerini
gerçekleştiren gümrük idareleri ise herhangi bir yazı aramaksızın istisna
kapsamında işlem tesis eder.
ÖTV mükellefleri, istisna
kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil
etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/3-a Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen
ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap
kapsamında teslim edilen uçak ve helikopterler için de mükellefler tarafından
ÖTV beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz. Kurumdan alınan
yazı ile satış faturasının aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe
tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi ÖTV
mükelleflerince bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi dairesine
verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek, istisna uygulandığını gösteren, kayıt ve
tescile tabi taşıtlara ait “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
3. Cumhurbaşkanlığı Merkez
Teşkilatının Alımlarında İstisna(30)
3.1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (b) alt bendine göre,
Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan taşıtların, (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı
tarafından ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
3.2. İstisna Uygulaması
Taşıtın istisna kapsamında (Değişik
ibare:RG-10/8/2019-30858) Cumhurbaşkanlığına teslimine yönelik
olarak, (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Cumhurbaşkanlığı
tarafından ÖTV mükellefine hitaplı bir yazı verilir. ÖTV mükellefleri
tarafından, kendilerine verilen ve istisna talebini içeren yazı, Vergi Usul
Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri gereğince muhafaza edilir ve talep
edilmesi halinde ibraz edilir. (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Cumhurbaşkanlığı
tarafından bu kapsamda ithalat yapılması halinde söz konusu yazı aranmaz.
İstisna kapsamındaki taşıtları
Başbakanlık merkez teşkilatına ilk iktisap kapsamında teslim edenler ile bu
taşıtlara ait ithalat işlemlerini gerçekleştiren gümrük idareleri tarafından
ÖTV uygulanmaksızın işlem yapılır. Ancak, söz konusu taşıtların Başbakanlığa
bağlı, ilgili, ilişkili kurul, kurum veya kuruluşlar tarafından ilk iktisabı genel
hükümler çerçevesinde vergilendirilir.
ÖTV mükellefleri, istisna
kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil
etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/3-b Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen
ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak teslim edilen
taşıtlar için de mükellefler tarafından ÖTV beyannamesi verilir, ancak
beyannamede ÖTV hesaplanmaz. (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Cumhurbaşkanlığından
alınan yazı ile satış faturasının aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek
kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi
ÖTV mükelleflerince bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi dairesine
verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek istisna uygulandığını gösteren, kayıt ve
tescile tabi taşıtlara ait “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
4. Petrol Arama Faaliyetinde
Kullanılmak Üzere Taşıt Alımlarında İstisna
4.1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (c) alt bendine göre,
Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan Türk Gümrük Tarife Cetvelinin,
• 8701.20 tarife alt pozisyonunda
sınıflandırılan “Yarı römorklar için çekicilerin”,
• 87.04 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan “Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtların”,
• 87.05 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan “Özel amaçlı motorlu taşıtların (insan veya eşya taşımak üzere
özel olarak yapılmış olanlar hariç) (Örneğin; kurtarıcılar, vinçli taşıtlar,
itfaiye taşıtları, beton karıştırıcı ile mücehhez taşıtlar, yol süpürmeye
mahsus arabalar, tohum, gübre, zift, su ve benzerlerini püskürten arabalar,
seyyar atölyeler, seyyar radyoloji üniteleri) (İtfaiye taşıtları hariç)”,
• 87.09 tarife pozisyonunda
sınıflandırılan “Fabrika, antrepo, liman veya hava limanlarında kısa
mesafelerde eşya taşımaya mahsus, kaldırma tertibatı ile donatılmamış kendinden
hareketli yük arabaları; demiryolu istasyon platformlarında kullanılan türde
çekicilerin”
münhasıran petrol arama
faaliyetinde kullanılmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
4.2. İstisna Uygulaması
İstisna, 30/5/2013 tarihli ve
6491 sayılı Türk Petrol Kanununun16 muhtelif maddelerinde belirtilen
bir petrol hakkı sahibi, temsilcisi veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kabul
edilmiş müteahhidinin hak sahibi adına yaptığı ilk iktisaplarda uygulanır.
Bu uygulama, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığından (Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden), petrol arama faaliyetinde
bulunduklarına dair belge almış kuruluşlar için geçerlidir.
İstisna kapsamında taşıt
alımından önce, bu alımların petrol arama faaliyeti için gerekliliği ve
münhasıran petrol arama faaliyetinde kullanılacak nitelikte olduğunun Petrol
İşleri Genel Müdürlüğünce uygun görülmesi gerektiğinden, söz konusu taşıtlar
için ön izin alınır. Bu kapsamda, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından,
talepleri üzerine petrol hakkı sahibine, temsilcisine veya Genel Müdürlükçe
kabul edilmiş müteahhide, istisna kapsamına giren taşıt alımlarında kullanılmak
üzere örneği Tebliğ ekinde, petrol arama şirketleri için (EK:2A), petrol arama
şirketlerinin müteahhitleri için (EK:2B) olarak yer alan “ÖTV İstisna Belgesi”
verilir. Adı geçen Genel Müdürlüğe, istisna kapsamında alınmak istenen taşıtın
Türk Gümrük Tarife Cetvelinde sınıflandırıldığı tarife pozisyonu veya G.T.İ.P.
numarasını tevsik eden belgelerle birlikte başvurulur.
İstisna belgesi sahibi tarafından
bu belgenin aslı veya noter onaylı bir örneği ÖTV mükelleflerine verilir ve
istisna kapsamına giren alımlarında ÖTV uygulanmaması talep edilir. ÖTV
mükellefleri, istisna kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını fatura
bedeline dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı
düzenlenen faturada “ÖTV Kanununun 7/3-c Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura
Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile
gösterir.
Petrol arama faaliyetlerinde
kullanılmak üzere taşıt ithalinde istisna, uygulamadan yararlanan mükellefin
ithalat öncesinde Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne ithal faturasını ibraz ederek
ithalat izni alması suretiyle uygulanır. Bu durumda, münhasıran petrol arama
faaliyetinde kullanılmak üzere ithal edilecek taşıtlar için Tebliğ ekinde
(EK:2C) olarak yer alan ithal müsaadeleri, Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce
“ARAMA” ibaresine yer verilmek suretiyle düzenlenir. Her bir ithalatta, ithal
edilecek taşıtlara ilişkin bilgileri (marka, model, şasi ve motor numarası,
motor hacmi, taşıt türü) içeren faturalar Genel Müdürlükçe onaylanır.
İstisna uygulanarak teslim edilen
taşıtlar için de mükellefler tarafından ÖTV beyannamesi verilir, ancak
beyannamede ÖTV hesaplanmaz. Satış faturasının aslının aynı olduğuna dair bir
şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince
onaylı fotokopisi, kendilerine verilen istisna belgesinin onaylı bir örneği ile
birlikte ÖTV mükelleflerince bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi
dairesine verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek istisna uygulandığını gösteren, kayıt ve
tescile tabi taşıtlara ait “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
ÖTV mükellefleri tarafından,
kendilerine verilen istisna belgesi, Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz
hükümleri gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir.
4.3. Sorumluluk
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi
ziyaı cezası ve faizlerden teslimi yapan mükellefle birlikte teslim yapılan
alıcı da müteselsilen sorumludur.
Şartların baştan taşınmadığının
ya da daha sonra ihlal edildiğinin tespiti halinde, ziyaa uğratılan vergi ile
buna bağlı ceza, faiz ve zamlar, kendisine istisna kapsamında teslim yapılan alıcıdan
aranır.
5.
Ulusal Güvenlik Kuruluşlarının Alımlarında İstisna (Ek:RG-4/9/2025-33007)(35)
5.1.
Kapsam
Özel
Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı
bendinin (ç) alt bendine göre, Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan ve
yerli katkı oranı en az %40 olan mallar ile 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan
“- Yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma
kapasitesi (Yolcu taşıma kapasitesi sürücü dahil toplam yolcu sayısının 70
kilogramla çarpılması suretiyle hesaplanır. Bu hesaplamada koltuk olmasa dahi,
koltuk montajı için bulunan sabit tertibatlar da koltuk olarak dikkate alınır)
istiap haddinin (bir aracın güvenle taşıyabileceği sürücü ve yolcu dahil toplam
yük ağırlığı) %50’sinin altında olan motorlu araçlardan (bütün tekerlekleri
motordan güç alan veya alabilenler, binek otomobilleri, steyşın vagonlar, yarış
arabaları, arazi taşıtları hariç)” satırındaki motorlu taşıtların, 87.04 ve
87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alan taşıtların, Millî Savunma Bakanlığı,
İçişleri Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı ve Millî İstihbarat Teşkilatı
Başkanlığı tarafından münhasıran millî savunma ve iç güvenlik ihtiyaçlarında
kullanılmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
5.2.
İstisna Uygulaması
Bu istisna;
- Millî
Savunma Bakanlığı,
-
İçişleri Bakanlığı,
-
Savunma Sanayii Başkanlığı,
- Milli
İstihbarat Teşkilatı Başkanlığınca,
(Bu
kurum ve kuruluşlar “ulusal güvenlik kuruluşları” olarak
adlandırılacaktır.) detayları aşağıda belirtilen taşıtların ilk
iktisabında uygulanır.
İstisnanın
kapsamına ulusal güvenlik kuruluşlarının Kanuna ekli;
• (II)
sayılı listede yer alan ve yerli katkı oranı en az %40 olan malları,
• 87.03
G.T.İ.P. numarasında yer alan “- Yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5
tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi (Yolcu taşıma kapasitesi sürücü dahil
toplam yolcu sayısının 70 kilogramla çarpılması suretiyle hesaplanır. Bu
hesaplamada koltuk olmasa dahi, koltuk montajı için bulunan sabit tertibatlar
da koltuk olarak dikkate alınır) istiap haddinin (bir aracın güvenle
taşıyabileceği sürücü ve yolcu dahil toplam yük ağırlığı) %50’sinin altında
olan motorlu araçlardan (bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler,
binek otomobilleri, steyşın vagonlar, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç)”
satırındaki motorlu taşıtları,
• 87.04
G.T.İ.P. numarasında yer alan “Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar”ı,•
87.11 G.T.İ.P. numarasında yer alan “Motosikletler (mopedler dahil) ve bir
yardımcı motoru bulunan tekerlekli taşıtlar (sepetli olsun olmasın); sepetler
(sepetler hariç) (Sadece elektrik motorlu olanlar hariç)”i,
münhasıran
millî savunma ve iç güvenlik ihtiyaçlarında kullanılmak üzere ilk iktisabı
girmektedir.
Yerli
katkı oranının tespitinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayınlanan
güncel motorlu araçlar yerli katkı oranı beyanları esas alınır.Taşıtların
istisna kapsamında ulusal güvenlik kuruluşlarına teslimine yönelik olarak,
ilgili ulusal güvenlik kuruluşu tarafından ÖTV mükellefine hitaplı bir yazı
verilir. ÖTV mükellefleri tarafından, kendilerine verilen ve istisna talebini
içeren yazı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri
gereğince muhafaza edilir ve talep edilmesi halinde ibraz edilir. Ulusal
güvenlik kuruluşları tarafından bu kapsamda ithalat yapılması halinde söz
konusu yazı aranmaz.
İstisna
kapsamındaki taşıtları ulusal güvenlik kuruluşlarına ilk iktisap kapsamında
teslim edenler ile bu taşıtlara ait ithalat işlemlerini gerçekleştiren gümrük
idareleri tarafından ÖTV uygulanmaksızın işlem yapılır. Ancak, söz konusu
taşıtların ulusal güvenlik kuruluşlarınca milli savunma ve iç güvenlik
ihtiyacına yönelik olmayan ilk iktisabı genel hükümler çerçevesinde
vergilendirilir.
ÖTV mükellefleri,
istisna kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline
dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen
faturada “ÖTV Kanununun 7/3-ç Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline
Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı ................ TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna
uygulanarak teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından ÖTV
beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz. Ulusal güvenlik
kuruluşlarından alınan yazı ile satış faturasının aslının aynı olduğuna dair
bir şerh verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince
onaylı fotokopisi ÖTV mükelleflerince bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği
vergi dairesine verilir.
Vergi
dairesince, beyanname ve söz konusu belgeler incelenerek istisna uygulandığını
gösteren, kayıt ve tescile tabi taşıtlara ait “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe
verilir.
5.3.
Sorumluluk
Bu
istisna uygulamasında, belirlenen usul ve esaslara uygun olmayacak şekilde
işlem tesis edilmesi veya istisna şartlarını haiz olmayan taşıt teslim edilmesi
ya da ithal edilmesi hallerinde ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve
faizlerden teslimi yapan mükellef ve gümrük idaresiyle birlikte teslim yapılan
alıcı da müteselsilen sorumludur.Taşıtın tesliminden sonra istisna
şartlarının ihlal edildiğinin tespiti halinde, ziyaa uğratılan vergi ile buna
bağlı ceza, faiz ve zamlar, kendisine istisna kapsamında teslim yapılan
alıcıdan aranır.
6. İthalat İstisnaları
6.1. Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 7 nci Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca, Gümrük
Kanununun;
• (Değişik
ibare:RG-15/1/2025-32783) 167 nci maddesinin birinci fıkrasına
[(3) numaralı bendi, (5) numaralı bendinin (a) alt bendi ve (7) numaralı bendi
hariç olmak üzere],
• Geçici ithalat rejimine,
• Hariçte işleme rejimine,
• Geri gelen eşyaya
ilişkin hükümleri kapsamında
gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan malların ithali ÖTV’den istisnadır.
Gümrük Kanununun 167 nci
maddesinin (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) (5) numaralı bendinin
(a) alt bendi uyarınca, gerçek kişiler tarafından serbest dolaşıma
sokulacak şahsi eşyadan, yerleşim yerlerini Türkiye Gümrük Bölgesine
nakledenlere ait, alındığı tarihte üç yaşından büyük olmayan kullanılmış
motorlu veya motorsuz özel nakil vasıtalarının ithali gümrük vergisinden
muaftır. Ancak, söz konusu düzenleme, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan parantez içi
hükümle ithalat istisnalarından hariç tutulduğundan, yerleşim yerlerini
Ülkemize nakleden gerçek kişilerin, yanlarında getirdikleri (II) sayılı liste
kapsamındaki taşıtlar dolayısıyla, ilgili gümrük idaresine ÖTV beyan edilmesi
ve ödenmesi gerekir.
(Ek
paragraf:RG-27/12/2017-30283)(26) Gümrük Kanununun
167 nci maddesinin (Değişik ibare:RG-15/1/2025-32783) (12) numaralı
bendinin (a) alt bendi uyarınca malul ve engellilerin kullanımına mahsus
eşya gümrük vergilerinden muaftır. Ancak, Özel Tüketim Vergisi Kanununun
7 nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan parantez içi
hükümle, aynı Kanuna ekli 87.03 G.T.İ.P. numarasında “-Diğerleri” satırı
altında yer alan taşıtlardan, özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi dahil
gümrük vergilerine ilişkin istisna uygulanmaması durumunda belirlenecek
gümrüklenmiş değeri (Değişik ibare:RG-31/12/2025-33124 5.Mükerrer)(34) 2.873.900
TL’yi (söz konusu tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213
sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında
artırılmak suretiyle uygulanır) aşanlar ithalat istisnasından hariç
tutulmuştur. Buna göre, bu istisna kapsamında, bedeli söz konusu tutarın
altında olan taşıtların iktisap edilmesi mümkündür. Gümrüklenmiş değeri, bu
şekilde belirlenen tutarı aşan taşıt ithal etmek isteyen malul veya
engellilerce, ilgili gümrük idaresine özel tüketim vergisinin beyan edilip
ödenmesi gerekir.
Kanuna ekli listelerdeki
mallardan Gümrük Kanununun geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında
gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali ÖTV’den de
istisnadır. Bununla birlikte, Özel Tüketim Vergisi Kanununun 5 inci maddesinde
düzenlenen ihracat istisnası ile 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında
düzenlenen ihraç kaydıyla teslimlerde verginin tecil ve terkin edilmesi
uygulamasından yararlanılarak ihraç edilen, ancak Gümrük Kanununun 168, 169 ve
170 inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat
istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak ihracat
istisnasından veya tecil-terkin uygulamasından faydalanılan miktarın gümrük
idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi şarttır.
6.2. Özel Tüketim Vergisi Kanununun
7 nci Maddesinin Birinci Fıkrasının (7) Numaralı Bendi Uygulaması
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendi gereğince, Gümrük
Kanununun transit, gümrük antrepo, dâhilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme
rejimlerine tabi tutulan mallar ile serbest bölgeler ve geçici depolama yerleri
hükümlerinin uygulandığı mallar ÖTV’den istisnadır.
Bu kapsamda, dâhilde işleme
rejimi, ihracatı taahhüt edilen ürünlerin elde edilmesinde kullanılan malların,
ithalat vergileri ödenmeksizin ithal edilmesine imkan sağlayan bir rejim olup,
(II) sayılı listede yer alan malların dâhilde işleme rejimi kapsamında ithali,
ÖTV’den istisnadır. Ancak, dâhilde işleme rejimi kapsamında olsa dahi; imalatta
kullanılan malların yurt içinden temin edilmesi ile fiilen ihraç edilmeyen
malların imalinde kullanılan malların ithal edilmesi hallerinde bu kapsamda ÖTV
istisnası uygulanmaz.
Ayrıca, Kanunun 16 ncı
maddesinde; Gümrük Kanunu ve diğer kanunlar gereğince gümrük vergisi teminata
bağlanarak işlem gören mallara ait ÖTV’nin de aynı usule tabi tutulacağı hükme
bağlanmıştır. Buna göre, başta Gümrük Kanununun 118 inci maddesi olmak üzere
ilgili mevzuat hükümleri gereğince, gümrük vergisi teminata bağlanarak ithal
edilen mallara ait ÖTV de teminata bağlanır.
7. (Ek:RG-13/10/2016-29856)
Hayatını Kaybetmiş Harp veya Vazife Malullerinin Yakınlarının Taşıt Alımında
İstisna
7.1. Kapsam
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre, (II) sayılı
listede yer alan kayıt ve tescile tabi mallardan; 87.03 (motor silindir hacmi
1.600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar
hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, 12/4/1991 tarihli ve 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve
(b) bentlerinde sayılan kişilerden hayatını kaybetmiş olanların eş veya
çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisi tarafından
bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
7.2. İstisnadan Yararlanılacak
Taşıtlar
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendine göre, Kanuna ekli (II)
sayılı listedeki mallardan, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin;
• 87.03 tarife pozisyonunda yer
alan, 1600 cm³ veya altında motor silindir hacmine sahip binek otomobil,
panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep, steyşın vagon, vb. taşıtların,
• 87.04 tarife pozisyonunda yer
alan, eşya taşımaya mahsus, 2800 cm³ veya altında motor silindir hacmine sahip
van, panelvan, kamyonet, pick-up, vb. taşıtların,
• 87.11 tarife pozisyonunda yer
alan, motor silindir hacmine bakılmaksızın motosikletlerin
Tebliğin (Değişik
ibare:RG-4/9/2025-33007) (II/C/7.3)
bölümünde belirtilen kişiler tarafından bir defaya mahsus olmak üzere ilk
iktisabı ÖTV’den müstesnadır.
7.3. İstisnadan Yararlanacak
Kişiler
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7
nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde düzenlenen istisnadan,
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının
(a) ve (b) bentlerinde sayılan;
a) 8/6/1949 tarihli ve
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 64 üncü maddesi,
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası, 3713 sayılı Kanunun 21 inci
maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamına girenler hariç olmak üzere
3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında
Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını
gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlardan,
b) 5434 sayılı Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen haller kapsamında vazife malulü sayılan; Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş
ve erler dâhil askeri personeli ile Emniyet Teşkilatının Emniyet Hizmetleri
Sınıfına mensup personelinden
hayatını kaybetmiş olanların eş
veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisi bir
defaya mahsus yararlanabilir.
İstisnadan yararlanma hakkı,
belirtilen kişilerin eş veya çocuğuna, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasına tanınmış
olup, bu yakınlardan hiçbirisinin olmaması veya istisna hakkından
yararlanmamaları durumunda dahi istisnadan yararlanma hakkı, hayatını kaybetmiş
harp veya vazife malulünün kardeşi, yeğeni, kayın hısımları vb. başka bir
yakını tarafından kullanılamaz.
Harp veya vazife malulünün
hayatını kaybettiği tarih itibariyle eşi ve/veya çocuğu bulunması halinde, bu
haktan münhasıran eş veya çocuk yararlanabilir. Eş veya çocuğun bu haktan
herhangi bir nedenden dolayı yararlanmaması, anne veya babanın istisnadan
yararlanma hakkını sağlamaz.
Tekrar evlenen dul eşin
istisnadan faydalanamayacağı tabiidir. Ancak, hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulünün çocuklarının evli olmaları veya sonradan evlenmeleri
istisnadan yararlanma hakkını ortadan kaldırmaz.
7.4. İstisnanın Uygulanması
Tebliğin (Değişik
ibare:RG-4/9/2025-33007) (II/C/7.3)
bölümünde sayılan harp veya vazife malullerinden hayatını kaybetmiş olanların
eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisinin
istisnadan yararlanmak istemesi durumunda, hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün eşi, çocuğu, anne veya babası olduğuna dair Sosyal Güvenlik
Kurumundan “Malullük Durum Belgesi” almaları gerekir. Malullük Durum
Belgesinde, yakını olunan hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün; Özel
Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı
bendi hükmü ile atıfta bulunulan 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1
inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) veya (b) bentlerinde sayılan kişilerden
olduğu bilgisi, kimlik bilgileri (adı, soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihi
ile T.C. Kimlik Numarası, T.C. Kimlik Numarasının bulunmaması halinde Nüfus
Cüzdanı Seri ve No.su) ile belgeyi talep eden kişinin kimlik bilgileri (adı,
soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihi ile T.C. Kimlik Numarası) ve hayatını
kaybetmiş harp veya vazife malulü ile yakınlık ilişkisinin (eş, çocuk, anne,
baba) eksiksiz yer alması gerekmektedir.
İstisnadan yararlanmak isteyen
kişilerin ayrıca ilgili nüfus müdürlüğünden hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulüne ait “Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi” almaları gerekir.
İstisnadan, hayatını kaybetmiş
harp veya vazife malulünün eşinin yararlanmak istemesi ve hayatını kaybetmiş
harp veya vazife malulü ile ortak (her ikisi için de öz) çocuğu/çocukları
olmakla birlikte bu çocuğun/çocukların reşit veya mümeyyiz olmaması halinde
(velayeti veya vesayeti dul eşte olmak şartıyla) çocuktan/çocuklardan hakkından
feragat ettiğine dair beyan aranmaz. İstisnadan dul eşin yararlanmak istemesi
ve hayatını kaybetmiş harp veya vazife malulünün, dul eşten olsun olmasın,
reşit çocuğu/çocuklarının olması halinde, her bir çocuktan istisna hakkından
feragat ettiğine dair beyan aranır. Hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün, dul eşten olmayan reşit veya mümeyyiz olmayan çocuğunun/çocuklarının
olması durumunda ise bu çocuk/çocuklar adına veli veya vasiden, hakkından
feragat ettiğine dair beyan aranır.
İstisnadan, hayatını kaybetmiş
harp veya vazife malulünün reşit çocuğunun yararlanmak istemesi halinde, dul eş
ve varsa diğer çocukların her birinden (reşit veya mümeyyiz olmayan
çocuk/çocuklar adına veli veya vasiden) haklarından feragat ettiklerine dair
beyan aranır.
Hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulü ile ortak ve dul eşin kendi velayeti altındaki reşit olmayan
çocuk veya çocuklardan biri adına istisnadan yararlanılmak istenmesi halinde,
dul eşten ve varsa dul eşin velayeti altındaki diğer reşit olmayan
çocuk/çocuklardan haklarından feragat ettiklerine dair beyan aranmaz.
Hayatını kaybetmiş harp veya vazife
malulünün vefat ettiği tarih itibariyle eş veya çocuğunun olmaması halinde, söz
konusu istisnadan anne veya baba yararlanabilir. Bu durumda, istisnadan annenin
yararlanmak istemesi halinde babadan; babanın yararlanmak istemesi halinde
anneden, hakkından feragat ettiğine dair beyan aranır.
İstisnadan yararlanma hakkı olan
eş veya çocuktan, eş ve çocuğun olmaması halinde ise anne veya babadan herhangi
birisinin hayatta olmaması halinde, hayatta olmayan kişi Vukuatlı Nüfus Kayıt
Örneği Belgesi ile tevsik edilir ve bu kişi için ayrıca feragat ettiğine dair
beyan aranmaz.
Feragat beyanı noter huzurunda
yazılı olarak yapılır.
İstisnadan yararlanacak kişi,
• Hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulünün yakını olduğunu gösterir Malullük Durum Belgesini,
• Hayatını kaybetmiş harp veya
vazife malulüne ait Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesini,
• Gerektiği durumda noter
nezdinde düzenlenmiş Feragat Beyanı Belgesini
ÖTV mükellefine veya gümrük
idaresine ibraz eder. ÖTV mükellefi veya gümrük idaresi görevlileri tarafından
Malullük Durum Belgesi ile Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi karşılaştırılır.
Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesindeki bilgilerden, istisnadan yararlanma
hakkı olan diğer kişi/kişilerin hayatta olup olmadıkları, hayatta olmaları
halinde bu kişiler tarafından Feragat Beyanı Belgesi verilip verilmediği
kontrol edilir. Belgeler ve içerdiği bilgilerin eksik olması halinde istisna
uygulanmaz.
Aranan belgelerin eksiksiz ibrazı
durumunda istisna kapsamındaki taşıtları istisnadan yararlanan kişilere ilk
iktisap kapsamında teslim edenler veya bu taşıtlara ait ithalat işlemlerini
gerçekleştiren gümrük idareleri tarafından ÖTV uygulanmadan işlem yapılır.
ÖTV mükellefleri, istisna
kapsamındaki teslimlerinde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez,
ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada “ÖTV
Kanununun 7/8 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV
Tutarı ……… TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak teslim edilen
taşıtlar için de mükellefler tarafından ÖTV Beyannamesi verilir, ancak
beyannamede ÖTV hesaplanmaz. İstisnadan yararlanan kişiden alınacak Malullük
Durum Belgesi, Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Belgesi ve varsa Feragat Beyanı
Belgesinin aslı ile satış faturasının aslının aynı olduğuna dair bir şerh
verilerek kaşe tatbiki ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı
fotokopisi ÖTV mükelleflerince beyannamenin verildiği günü takip eden günün
mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde beyannamenin verildiği vergi
dairesine verilir.
Vergi dairesince, beyanname ve
söz konusu belgeler incelenerek (ayrıca Malullük Durum Belgesinin ilgili
kurumdan teyidi alınarak ve Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği Gelir İdaresi
Başkanlığı Yönetim Bilgi Sisteminden doğrulanarak) istisna uygulandığını gösteren
“ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
7.5. Sorumluluk
İstisnadan, Kanunda belirtilen
kişilerden biri tarafından ve bir defaya mahsus olmak üzere
faydalanılabileceğinden, aynı kişi tarafından veya Kanunda sayılan diğer kişi
ya da kişiler tarafından ikinci bir taşıtın istisna kapsamında iktisap edilmesi
mümkün değildir. İstisnadan ikinci kez yararlanıldığının tespit edilmesi veya
usulsüz bir şekilde yararlanılması halinde, taşıtın ilk iktisabında ödenmeyen
ÖTV, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte, istisnadan ikinci kez
veya usulsüz olarak yararlanandan aranır.
Bu istisna uygulamasında,
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem tesis edilmemesi suretiyle
istisna kapsamında taşıt teslim edilmesi halinde ziyaa uğratılan vergi, vergi
ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte, istisnadan yararlananların sorumlu
tutulduğu haller dışında, motorlu araç ticareti yapanlardan aranır.
Öte yandan, muvazaaya dayanan bir
ilişki çerçevesinde istisna hakkı olan kişi adına taşıt iktisap edildiğinin
tespiti halinde, ilk iktisapta ödenmeyen ÖTV, vergi ziyaı cezası ve gecikme
faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen işleme taraf olanlardan (hayatını
kaybetmiş harp veya vazife malulünün adına taşıt iktisap edilen yakını, taşıtı
bu yakın adına alıp fiilen kendi istifadesine kullanan ile bu durumdan haberdar
olması şartıyla motorlu araç ticareti yapan kişiden) aranır.
Ç- İHRAÇ KAYITLI TESLİMLERDE
VERGİNİN TECİLİ VE TERKİNİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrasıyla, ihraç edilmek şartıyla ihracatçılara
teslim edilen mallara ait ÖTV’nin, mükelleflerce ihracatçılardan tahsil
edilmemesi şartıyla, bu mükelleflerin talebi üzerine vergi dairesince tarh ve
tahakkuk ettirilerek tecil edileceği, söz konusu malların ihracatçıya teslim tarihini
takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ihraç edilmesi halinde tecil edilen
verginin terkin olunacağı hükme bağlanmıştır.
1. Kapsam
(II) sayılı liste kapsamındaki
malların ihraç edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin
ihracatçıdan tahsil edilmemesi şartıyla, ÖTV mükelleflerinin talebi üzerine
tecil edilmesi mümkündür.
Bu uygulama, ihracatçının
doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldıkları taşıtların, olduğu gibi (aynen)
ihraç edilmesi halinde geçerlidir.
İhraç kaydıyla yapılacak
teslimler için cins, nitelik, tutar veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.
Serbest bölgeye yapılan
teslimlerde ihracat istisnası uygulanmadığından, serbest bölgeye teslim
edilecek taşıtların ÖTV mükelleflerinden satın alınmasında tecil-terkin uygulaması
kapsamında işlem tesis edilemez. Ancak, serbest bölgelerden yurt dışına yapılan
ihracat teslimleri ÖTV’den müstesna olduğundan, ihraç kaydıyla teslim edilen
malların serbest bölgeden ihraç edilmesi durumunda, serbest bölgedeki alıcıya
yapılan teslimlerde tecil-terkin uygulaması kapsamında işlem yapılması
mümkündür.
Tecil-terkin uygulaması
kapsamında satın alınmakla birlikte, taşıtın sonraki aşamada tekrar teslime
konu edildikten sonra bu aşama tarafından ihracının yapılmış olması halinde, bu
durum tecil-terkin şartlarının ihlal edilmesi sonucunu doğurduğundan buna göre
işlem yapılır. Ancak, merkezi yurt içinde bulunan bir firma tarafından yurt
içinden tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınıp serbest bölgedeki
şubesi aracılığıyla ihraç edilen mallara ilişkin olarak mükellef tarafından
beyan edilerek tecil edilen ÖTV, serbest bölgedeki şubenin merkezden ayrı
mükellefiyetinin bulunmaması veya kendi adına müstakilen faaliyet göstermiyor
olması kaydıyla, terkin edilir. Merkez tarafından serbest bölgedeki şubeye mal
gönderimlerinin ilgili diğer mevzuat gereğince şube adına fatura düzenlenmek
suretiyle yapılması bu yönde işlem tesisine engel teşkil etmez.
2. Verginin Tecili
İhraç kaydıyla teslimde bulunan
ÖTV mükellefleri tarafından düzenlenen faturada, taşıt bedeli üzerinden
hesaplanan ÖTV ayrıca gösterilir ve faturaya, “ÖTV Kanununun 8/2 maddesine göre
ihraç edilmek üzere teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir.” ibaresi
yazılır.
ÖTV beyannamesinde, ihraç
kaydıyla yapılan teslim bedeli gösterilir ve bu bedel üzerinden hesaplanan,
ancak ihracatçıdan tahsil edilmeyen ÖTV beyan edilir.
Vergi daireleri mükellefin bu
beyanına göre gerekli tarhiyat işlemini yaptıktan sonra, ihraç kaydıyla
teslimlere ait ÖTV tutarını tecil eder.
3. Verginin Terkini
İhraç kaydıyla teslim edilen
taşıtların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren üç ay
içinde ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen verginin,
• Taşıtın ihraç edildiğini
gösteren gümrük beyannamesinin,
• Taşıtın serbest bölgeden ihracında
ayrıca örneği Tebliğ ekinde (EK:3) olarak yer alan “Serbest Bölgelerden Yapılan
İhracat Teslimlerine İlişkin Bildirim” ile giriş ve çıkışla ilgili serbest
bölge işlem formlarının
aslı veya ilgili gümrük idaresi,
noter ya da YMM tarafından onaylanmış örneği vergi dairesine verilmek suretiyle
terkini sağlanır.
Ancak bu terkin işleminden önce,
ihraç edilen taşıtların serbest bölgeye girişi ve serbest bölgeden yurt dışına
çıkışıyla ilgili serbest bölge işlem formlarındaki bilgiler, vergi dairelerince
ilgili serbest bölge müdürlüğünden teyit edilir.
4. İhraç Kaydıyla Yapılan
Teslimlerde İhracatın Süresinde Gerçekleşmemesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, ihracatın bu uygulama kapsamında
belirlenen şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi halinde tecil edilen vergi,
vade tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanunun17 51 inci maddesine göre belirlenen
gecikme zammı ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilir. Ancak ihracatın
Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle süresinde
gerçekleşmemiş olması halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten
itibaren Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine
göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.
(Değişik:RG-12/5/2018-30419)(27)
İhraç kaydıyla teslim aldıkları malları yasal süresi içinde mücbir
sebepler veya beklenmedik durumlara bağlı olarak ihraç edemeyen ihracatçıların
ek süre talepleri ilgili vergi dairesi başkanlığı/defterdarlık tarafından Katma
Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin (II/A-8.6) bölümünde yapılan
açıklamalara göre değerlendirilir.
5. İhraç Kayıtlı Teslim Edilen
Taşıtın ÖTV Mükellefine İadesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 8
inci maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında satın alınan taşıtların, (Değişik
ibare:RG-12/5/2018-30419)(27) Tebliğin (II/Ç/4) bölümünde
belirtilen süreler içerisinde veya bu süreler geçtikten sonra iade edilmesi
durumu, tecil-terkin şartlarının ihlal edilmesi sonucunu doğurduğundan, bu
uygulama kapsamında teslim edilen malların iade edilmesi halinde tecil edilen
vergi vade tarihinden itibaren gecikme zammı (mücbir sebep durumunda tecil
faizi) ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilir.
D- İSTİSNALARIN SINIRI
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10
uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre, ÖTV ile ilgili istisna veya
muafiyetler, ancak Özel Tüketim Vergisi Kanununa hüküm eklenmek veya bu Kanunda
değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. Diğer kanunlarda yer alan istisna
veya muafiyet hükümleri ÖTV bakımından uygulanmaz.
Dolayısıyla, söz konusu düzenleme
ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce veya sonra diğer kanunlarla, bu Kanun
dışında düzenlenmek suretiyle getirilmiş veya getirilecek olan istisnaların ÖTV
açısından geçersiz olması sağlanmıştır.
Örneğin; bir kurumun kuruluş
kanununda alımlarının her türlü vergi, resim, harç, pay ve fondan muaf olduğuna
dair hüküm bulunması, bu kurumun alımlarında ÖTV uygulanmasına engel teşkil
etmez.
Öte yandan, mezkûr fıkrada,
uluslararası anlaşmalardaki ÖTV’ye ilişkin istisna ve muafiyet hükümleri saklı
tutulmuş olup, bu hükümler Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile sınırlı olmaksızın
uygulanır.
E- VERGİ İNDİRİMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 9
uncu maddesiyle, vergiye tabi malların, yer aldıkları listedeki başka bir malın
imalinde kullanılması halinde, ödenen verginin, Maliye Bakanlığınca belirlenen
esaslara göre, imal edilen mal için ödenecek vergiden indirilmesi suretiyle,
ÖTV’nin her mal için bir kez uygulanması öngörülmüştür.
Buna göre, ÖTV mükelleflerinden
vergisi ödenerek satın alınan bir malın aynı listede yer alan başka bir malın
imalinde kullanılması halinde, kullanılan mala isabet eden ÖTV tutarı, imal
edilen malın teslimine ilişkin hesaplanan ÖTV tutarından indirilebilir.
Bu şekilde indirim konusu
yapılabilecek azami ÖTV tutarı, satın alınan mala ait ödenen ÖTV tutarını
aşamayacağı gibi, bu malın girdi olarak kullanılması suretiyle üretilen malın
teslimine ilişkin hesaplanan ÖTV tutarını da geçemez.
Bununla birlikte, ÖTV ödenerek
satın alınan malın aynı listede yer alan vergiye tabi başka bir malın imalinde
kullanılması sonucu, ödenen verginin tamamının hesaplanan vergiden
indirilememesi durumunda indirilemeyen vergi iade edilmez.
Diğer taraftan, indirim uygulamasından
yararlanılabilmesi için imal edilerek teslim edilen malın ÖTV’sinin beyan
edilmesi gerekir. Ayrıca imal edilen malın istisna kapsamında teslim edilmesi
halinde bu malın imalinde kullanılan mallar için yüklenilen ÖTV'nin indirim
konusu yapılamayacağı tabiidir.
Bu kapsamda, (II) sayılı listede
yer alan bir taşıtın imalinde kullanılmakla birlikte, Kanuna ekli diğer
listeler kapsamında olan mallar dolayısıyla ödenen ÖTV’nin taşıtın tesliminde
hesaplanan ÖTV’den indirimi mümkün değildir.
Öte yandan, indirim konusu
yapılamayan veya indirim yoluyla telafi edilemeyen ÖTV, ilgili mevzuata göre
maliyet veya gider unsuru olarak dikkate alınabilir.
F- BAZI TAŞITLARIN İMALİNDE
KULLANILAN (IV) SAYILI LİSTEDEKİ MALLAR İÇİN ÖDENEN ÖTV’NİN İADESİ
(Ek:RG-12/5/2018-30419)(28)
Özel Tüketim Vergisi Kanununun
9/A maddesinde, bu Kanuna ekli (II) sayılı listenin 8701.20, 87.02, 87.03,
87.04, 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alan taşıtların imalinde kullanılan
(IV) sayılı listedeki malların alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde
gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin, (II) sayılı listedeki malların imalatçısına
iade edilmesine imkân tanınmış olup, iadeye ilişkin usul ve esasları belirleme
hususunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.
1. İade Talep Edebilecekler
İade uygulamasından, sadece ÖTV
Kanununa ekli (II) sayılı listenin 8701.20, 87.02, 87.03, 87.04, 87.11 G.T.İ.P.
numaralarında yer alan taşıtların imalatında kullanılan (IV) sayılı listedeki
mallarla sınırlı olmak üzere, söz konusu taşıtların sanayi sicil belgesini haiz
imalatçıları yararlanabilir. Dolayısıyla, imalatçı niteliği taşımayan motorlu
araç ticareti yapanlar tarafından, taşıta eklenen ÖTV Kanununa ekli (IV) sayılı
listede yer alan mallar için ödenen ÖTV iade edilmez. Örneğin, otomobil
imalatçısı (A) tarafından taşıtın imalat aşamasında kullanılan hoparlör için
alış belgelerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin iade edilmesi mümkündür.
Ancak, motorlu araçların perakende ticareti faaliyetiyle iştigal eden otomobil
bayii (B) tarafından, müşterinin talebi üzerine taşıta takılan hoparlör için,
alış belgelerinde gösterilse dahi, ÖTV’nin iade edilmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, Türkiye’de kayıt
ve tescil edilmemiş taşıtlar üzerinde tadilat veya ek imalat yapmak suretiyle
motorlu araç ticareti yapanların da sanayi sicil belgesinde yer alan üretim
konusu ile sınırlı olmak üzere, ilk iktisap aşamasından önce ek imalat
yaptıkları taşıtların imalinde kullandıkları (IV) sayılı listedeki malların
alış faturaları ve benzeri belgeler üzerinde gösterilen ve beyan edilen ÖTV’nin
iadesini talep etmeleri mümkündür. Örneğin, “minibüs, otobüs tadilatı”
konusunda sanayi sicil belgesini haiz imalatçının, faaliyet konusuna uygun
olarak ilk iktisap aşamasından önce panelvan olarak alıp minibüse tadil ettiği
aracın koltuklarının arkasına taktığı/eklediği monitörler için yüklendiği
ÖTV’nin iadesini talep etmesi mümkündür.
2. İadesi Talep Edilebilecek
Tutar ve İade Talep Süresi
ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı
listenin 8701.20, 87.02, 87.03, 87.04, 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alan
taşıtların imalinde kullanılan (IV) sayılı listedeki mallar için iadesi talep
edilebilecek ÖTV tutarı, yalnızca ÖTV mükelleflerinden satın alınan veya
taşıtın imalatçısı tarafından doğrudan ithal edilen (IV) sayılı listedeki
mallar için söz konusudur. ÖTV uygulanan safhadan sonraki satıcılardan alınan
(IV) sayılı liste kapsamındaki mallar için ödenen (dolayısıyla alış
belgelerinde görünmemesi gereken ve malın fiyatına dâhil edilmiş olan) ÖTV,
imalatçıya iade edilmez.
Örnek: ÖTV mükellefi
(A)’nın ürettiği radyoyu ÖTV ödeyerek satın alan taşıt imalatçısı (B), söz
konusu malı imal ettiği taşıtta kullanması halinde, (A)’nın satış faturasında
gösterilen ve yine (A) tarafından beyan edilerek vergi dairesine ödenen ÖTV
tutarının iadesini talep edebilir. Ancak, (A) tarafından ÖTV mükellefi olmayan
(C)’ye satılan ve taşıt imalatçısı (B) tarafından (C)’den satın alınan ve malın
fiyatına dâhil edilmiş olan ÖTV, iade edilmez. Benzer şekilde, (B) tarafından
ithal edilen monitör için ithalat aşamasında gümrük idaresine ödenen ÖTV’nin,
bu malın maddede sayılan taşıtların imalinde kullanılması durumunda, imalatçı
(B)’ye iade edilmesi mümkündür.
İmalatçıdan satın alınan veya
doğrudan ithal edilen (IV) sayılı listedeki malların oto radyosu, hoparlör, monitör,
ısıtıcı rezistansı, uzaktan kumanda cihazı gibi taşıtların tamamlayıcı parçası
veya eklentisi niteliğinde olması ve ticari teamüllere göre mutat olarak
taşıtlarla birlikte teslim edilen mallardan olması gerekir.
Taşıtların imalinde kullanılan
(IV) sayılı listedeki mallar için ödenen ÖTV’nin iadesinin, taşıtın üretiminde
kullanıldığı ayı takip eden aydan itibaren en geç bir yıl içinde talep edilmesi
gerekir.
3.İade Uygulaması
İade talebi, internet vergi
dairesi üzerinden KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilecek 429 Sıra
No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin ekinde yer alan standart iade talep
dilekçesi ile elektronik ortamda ve birer aylık dönemler itibariyle yapılır.
ÖTV mükellefinden satın alınan
veya doğrudan ithal edilen ÖTV Kanununa ekli (IV) sayılı liste kapsamındaki
malların, taşıtın imalatçısı tarafından 8701.20, 87.02, 87.03, 87.04, 87.11
G.T.İ.P. numaralı taşıtların imalinde kullanıldığının vergi inceleme raporu
veya YMM tarafından düzenlenen raporla tespit ve tevsik edilmesi zorunludur.
Bir takvim yılını aşmamak ve her bir aylık döneme ilişkin bilgi ve
hesaplamaların ayrı ayrı yer alması kaydıyla birden fazla aylık dönemi kapsayan
tek YMM raporu düzenlenmesi/ibraz edilmesi mümkündür.
5.000 TL’yi aşmayan iade
talepleri teminat, vergi inceleme raporu ve YMM raporu aranmaksızın, vergi
dairesince yapılacak kontrollere istinaden sonuçlandırılır.
İade talebinin nakden veya
mahsuben yapılması mümkündür. Mahsuben iade talepleri, mükellefin vergi
borçları ve fer’ileri için yapılabilir.
3.1. İade Talebinde Aranacak
Belgeler
İade taleplerinde, standart iade
talep dilekçesi ekine aşağıdaki belgeler eklenir:
• İade talep eden imalatçının
sanayi sicil belgesinin aslı veya noter onaylı örneği (Bu belge bir defaya
mahsus olmak üzere verilecek olup, belgenin vize edilmesi veya yenilenmesi
halinde yeni belge ibraz edilir. İadenin YMM raporu ibraz edilerek talep
edilmesi halinde bu belge rapora eklenir.),
• İadeye konu ÖTV tutarlarını
içeren malların alımına ilişkin fatura ve benzeri belgelerin listesi,
• Taşıt imalatçısı adına
düzenlenen ve üzerinde ÖTV’nin ayrıca gösterildiği fatura veya benzeri
belgelerin (mal ithal edilmiş ise ithalatta düzenlenen gümrük beyannamesi ve
verginin ödendiğini gösteren gümrük makbuzu) örnekleri (İadenin YMM raporu ibraz
edilerek talep edilmesi halinde bu belgeler rapora eklenir.),
• İmalatçı tarafından yurtiçinden
satın alınan veya ithal edilen (IV) sayılı liste kapsamındaki malların,
taşıtların imalinde kullanıldığını gösteren YMM raporu (İadenin, YMM raporu
ibraz edilerek talep edilmesi halinde verilir.).
Gümrük beyannamesi ile gümrük
makbuzunun ilgili gümrük idaresi, noter ya da YMM tarafından onaylı örneği,
diğer belgelerin ise aslının aynı olduğuna dair bir şerh verilerek kaşe tatbiki
ve imzalanması suretiyle firma yetkililerince onaylı fotokopisi, imalatçının
KDV yönünden bağlı olduğu vergi dairesine verilir.
(Ek
paragraf:RG-30/12/2022-32059 2. Mükerrer)(33) Bu bölümde
yer alan dilekçe ve ekine eklenmesi gereken belgeler ile Gelir İdaresi
Başkanlığınca istenebilecek diğer belge, liste ve tabloların adı geçen
Başkanlıkça gerekli görülmesi halinde “www.gib.gov.tr” adresinde hizmet veren
internet vergi dairesi üzerinden gönderilmesi zorunluluğu getirilebilir.
3.2. İade Talebinin Yerine
Getirilmesi
İade talepleri, Tebliğin
(II/F/3.1) bölümünde belirtilen belgeler tamamlanmadıkça hüküm ifade etmez. Bu
belgelerin vergi dairesine ibrazı üzerine ilgili vergi dairesince, taşıtın
imalinde kullanılan (IV) sayılı listedeki mallara ilişkin ÖTV’nin, mükellefi
tarafından ödendiği teyit edilir. Bu teyitten sonra 5.000 TL’yi aşan mahsuben
veya nakden iade talepleri, vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine
getirilir. İadesi istenen tutar kadar teminat verilmesi halinde, iade talebi
yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna
göre çözülür.
Bir takvim yılının üç veya daha
fazla aylık döneminde YMM raporuna istinaden iade alan mükelleflerin, her
takvim yılı için herhangi bir aylık dönemi vergi dairesince incelemeye sevk
edilir. İlgili dönemde iade alınan tutarla, vergi inceleme raporuyla tespit
edilen olması gereken iade tutarı arasında yüzde beşten fazla farklılık
bulunması (fazla iade alınmış olması) durumunda, mükellefin ilgili takvim
yılında iade aldığı tüm dönemler vergi incelemesine sevk edilir.
III- MATRAH, ORAN VE
MÜTESELSİL SORUMLULUK
A- MATRAH
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, Kanuna ekli (II) sayılı
listedeki mallar için verginin matrahı; kayıt ve tescile tabi olanların ilk
iktisabında, kayıt ve tescile tabi olmayanların ise teslimi ve ithali ile ÖTV
uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışında, hesaplanan ÖTV hariç KDV
matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül eder.
Öte yandan Kanunun 12 inci
maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, (II) sayılı listedeki mallardan
alınacak vergi, mükellefin bu malı alış bedeli ile her hâlükârda bu malların
imalatçısının satış bedeli veya ithalatta hesaplanan katma değer vergisi
matrahı üzerinden malın tabi olduğu orana göre hesaplanan vergi tutarından az olamaz;
verginin, mükellefin alış bedeli üzerinden hesaplandığı durumlarda, malı teslim
tarihine kadar bu malı mükellefe teslim eden tarafından yüzde 10'a kadar
yapılan indirimler alış bedelinden de indirilebilir; ancak bu indirimler
sonrası kalan tutar, malın imalatçısının satış bedelinden veya ithalatta
hesaplanan katma değer vergisi matrahından düşük olamaz; Maliye Bakanlığı, bu
uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
1. Yurtiçinde Matrah
ÖTV matrahına esas alınan KDV
matrahının tespitinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 20 ila 27 nci maddeleri
ile bu maddelere ilişkin Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde yapılan
açıklamalar dikkate alınır.
Katma Değer Vergisi Kanununun 20
nci maddesine göre, teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin
karşılığını teşkil eden bedel olup; bedel deyimi, malı teslim alan veya
kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler
karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para,
mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet
ve değerler toplamını ifade etmektedir. Bu Kanunun 23 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendine göre ise gümrük depolarında ve müzayede mahallerinde
yapılan satışlarda matrah kesin satış bedelidir.
Ayrıca, aynı Kanunun 24 üncü
maddesinde belirtilen unsurlar matraha dahil edilmekte, 25 inci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre mükellefin düzenlediği fatura veya benzeri
vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ise matrahtan
indirilebilmektedir. Bunun yanı sıra, mezkûr Kanunun 26 ncı maddesi uyarınca,
bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana
geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilmekte, cari kuru belli
olmayan dövizlerin Türk parasına çevrilmesine ilişkin esaslar ise Maliye
Bakanlığınca belirlenmektedir.
Dolayısıyla, (II) sayılı listede
yer alan kayıt ve tescile tâbi taşıtların yurtiçinden ilk iktisabı ile aynı
listede yer alan kayıt ve tescile tâbi olmayan taşıtların imal ya da inşa
edenler tarafından yurtiçinde tesliminde ÖTV matrahı, işlemin karşılığını
teşkil eden bedel olup, teslim edilen taşıt karşılığında her ne nam adı altında
olursa olsun müşteriden alınan bedeller, teslim edilen taşıtın ÖTV matrahına
dâhildir. Vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği teslim veya ilk iktisaba ait
faturada ayrıca gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ÖTV matrahından
indirilebilir.
Öte yandan, Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 12 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, (II) sayılı
listedeki taşıtlardan alınacak vergi, mükellefin bu taşıtı alış bedeli ile her
halükârda bu taşıtın imalatçısının satış bedeli veya Katma Değer Vergisi
Kanununun 21 inci maddesine göre ithalatta hesaplanan KDV matrahı üzerinden
taşıtın tabi olduğu orana göre hesaplanan vergi tutarından az olamaz.
Buna göre, (II) sayılı listedeki
taşıtlar için, mükellefin bu taşıtı satış bedeli ve alış bedeli ile taşıt ithal
edilmiş ise ithalatta hesaplanan KDV matrahı, yurt içinde imal edilmiş ise
imalatçının satış bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV tutarlarından en fazla olanı
beyan edilip ödenir. İthalatçı veya imalatçı firma ile ÖTV mükellefi arasında
birden fazla safhanın bulunup bulunmaması ÖTV matrahının yukarıda belirtilen
doğrultuda tespitini etkilemez.
Mükellefin taşıtı alıcıya teslim
ettiği tarihe kadar, bu taşıtı mükellefe teslim eden tarafından iskonto
yapılmış olması halinde, alış bedelinin %10’unu geçmemek üzere yapılan iskonto
tutarı indirilmek suretiyle mükellefin alış bedeli hesaplanır. Ancak bu indirimler
sonrası kalan tutar da taşıtın imalatçısının satış bedelinden veya ithalatta
hesaplanan KDV matrahından düşük olamaz. Alış bedeli üzerinden yapılacak söz
konusu iskontonun matrahın tespitinde dikkate alınabilmesi için Vergi Usul
Kanunu hükümleri kapsamında belgelendirilmesi zorunludur.
Önceki aşamalarda yapılan ancak
ÖTV mükellefine yansıtılmayan/yapılmayan iskontoların alış bedelinin hesabında
dikkate alınmayacağı açıktır. Ayrıca taşıtın, ilk iktisap kapsamında satışı
tarihine kadar mükellefe satış yapan tarafından iskonto yapılmadığı halde
mükellef tarafından, alış bedelinin herhangi bir oranına tekabül eden bir
tutarda indirim yapılmak suretiyle alış bedelinden daha düşük bir bedelle
satılması durumunda da ÖTV matrahı, taşıtın alış bedeli ile imalatçının satış
bedelinden/ithalatta hesaplanan KDV matrahından düşük olamaz.
Örnek 1: Distribütör (A)
firmasının ithal ettiği silindir hacmi 1.600 cm³’ün altında olan bir otomobil
için ithalattaki KDV matrahı 42.000 TL olup, bu mal (A) tarafından, otomobil
bayi olan (B) firmasına KDV hariç 45.000 TL’ye satılmıştır.
a) (A), bu otomobille ilgili
olarak (B)’ye %15 iskonto yapmıştır. Daha sonra (B), bu otomobili müşterisi
(C)’ye 2/2/2015 tarihinde ilk iktisap kapsamında, ÖTV ve KDV hariç 40.000 TL’ye
satmıştır. Bu durumda (B), (C) adına düzenlediği satış faturasında göstereceği
ÖTV’yi aşağıdaki gibi hesaplar.
Otomobilin vergisiz satış
bedeli
: 40.000 TL
Alış bedeli
: 45.000 TL
İskonto tutarı (45.000 x 0,15
=)
: 6.750 TL
Alış bedelinden indirilebilecek
iskonto tutarı (45.000 x 0,10 =)
: 4.500 TL
Alış bedelinden %10 iskonto
tutarı düşülmüş tutar (45.000 – 4.500 =)
: 40.500 TL
İthalattaki KDV matrahı
: 42.000 TL
ÖTV matrahı
: 42.000 TL
Hesaplanan ÖTV (42.000 x 0,45
=)
: 18.900 TL
b) (A)’nın
söz konusu malın ilk iktisap kapsamında satılıncaya kadar mükellef (B)’ye
yaptığı iskonto tutarının %5 olması halinde ise (B), (C) adına
düzenlediği satış faturasında göstereceği ÖTV’yi aşağıdaki gibi hesaplar.
Otomobilin vergisiz satış
bedeli
: 40.000 TL
Alış bedeli
: 45.000 TL
İskonto tutarı (45.000 x 0,05
=)
: 2.250 TL
Alış bedelinden iskonto tutarı
düşülmüş tutar (45.000 – 2.250 =)
: 42.750 TL
İthalattaki KDV matrahı
: 42.000 TL
ÖTV matrahı
: 42.750 TL
Hesaplanan ÖTV (42.750 x 0,45 =)
: 19.237,5 TL
Örnek 2: İmalatçı (C) imal
ettiği, silindir hacmi 1.800 cm³ olan binek otomobili, pazarlama şirketi
(D)’ye KDV hariç 60.000 TL’ye, (D) bu taşıtı bayisi (E) firmasına KDV hariç
65.000 TL’ye satmıştır. (C), bu otomobille ilgili olarak (D)’ye, satıştan
sonra, 13/1/2015 tarihinde %15 iskonto yapmıştır. (E), bu otomobili müşterisi
(F)’ye 15/1/2015 tarihinde ilk iktisap kapsamında, ÖTV ve KDV hariç 64.000
TL’ye satmıştır. Bu durumda (E), (F) adına düzenlediği satış faturasında
göstereceği ÖTV’yi aşağıdaki gibi hesaplar.
Otomobilin vergisiz satış
bedeli
: 64.000 TL
İmalatçı satış bedeli
: 60.000 TL
Alış bedeli
: 65.000 TL
ÖTV matrahı
: 65.000 TL
Hesaplanan ÖTV (65.000 x 0,90)
: 58.500 TL
Mükellefin alış bedeli olarak, bu
malı mükellefe satanın düzenlediği fatura ve benzeri belge üzerinde gösterilen
tutar, fatura ve benzeri belgede ticari teamüllere uygun iskonto varsa bu
iskonto tutarı düşüldükten sonraki tutar, esas alınır. Taşıtların bayiler
tarafından kullanıcılara teslimi tarihinden sonra, önceki safha tarafından
yapılan indirimler alış bedelinin tespitinde dikkate alınmaz.
Bayinin taşıt satışında ticari
teamüllere uygun indirimleri sonucunda ortaya çıkan satış bedelinin alış bedeli
ile imalatçı satış bedeli veya ithalatta hesaplanan KDV matrahından yüksek
olması durumunda, satış bedeli üzerinden ÖTV beyan edileceği tabiidir.
Satılmak amacıyla döviz üzerinden
taşıt alımında alış bedeli, alış tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru
üzerinden Türk Lirasına çevrilerek bu tutar üzerinden belirlenir. Taşıtın ilk
iktisap kapsamında döviz üzerinden satışında da satış bedeli, bu tarihteki
Merkez Bankası alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek belirlenmekte olup,
döviz kurundaki düşüşe bağlı olarak taşıtın alış bedelinden daha düşük bir
satış bedelinin ortaya çıkması halinde de ÖTV matrahı, alış tarihindeki alış
bedelinin Türk Lirası karşılığını teşkil eden tutar ile imalatçı satış bedeli
veya ithalattaki KDV matrahından düşük olamaz.
Satılmak üzere iktisap edilen
taşıtların, bayiler tarafından (Değişik ibare:RG-4/5/2016-29702) distribütöre
veya imalatçı hariç önceki safhaya iade edilmesini takiben tekrar bayilere
yeni satış bedeli (ilk satıştan düşük bedel) üzerinden faturalandırılması, esas
itibarıyla, bayilerin alış bedelinde indirim yapılması mahiyetindedir.
Dolayısıyla, bu kapsamda bayilere satışı yapılan taşıtların ilk iktisap
kapsamındaki satışlarında ÖTV matrahının belirlenmesinde dikkate alınacak alış
bedeli; ikinci faturada yer alan tutarın, ilk faturada gösterilen tutarın
%10'undan daha fazla bir tutarda indirim sağlayacak şekilde düzenlenmiş olması
halinde, ilk fatura tutarından bu tutarın %10'una tekabül eden kısım
düşüldükten sonra kalan tutardır. (Ek cümle:RG-4/5/2016-29702) Taşıtın,
bayi tarafından kendisine satış yapan imalatçıya iade edilerek tekrar satın
alınması ve ikinci alıma ait bedelin ilk alıma ait bedelden düşük olması
halinde, bayinin alış bedeli imalatçının ilk satış bedelidir.
2. İthalatta Matrah
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 11
inci maddesinin (3) numaralı fıkrası ile Katma Değer Vergisi Kanununun 21 inci
maddesi uyarınca, (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi taşıtların
kullanılmak üzere ithali ile aynı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi
olmayan taşıtların ithalinde ÖTV’nin matrahı;
• İthal edilen taşıtın gümrük
vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre
alınmaması veya taşıtın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve
navlun bedelleri dâhil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde taşıtın gümrükçe
tespit edilecek değeri,
• İthalat sırasında ödenen her
türlü vergi (ÖTV ve KDV hariç), resim, harç ve paylar,
• Gümrük beyannamesinin tescil
tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile
taşıt bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerden
oluşmaktadır.
3. Özellikli Durumlar
Teslimi veya ilk iktisabı yapılan
taşıta ilişkin vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile
servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler
ÖTV matrahına dâhildir.
Bu kapsamda teslimi veya ilk
iktisabı yapılan taşıta ilişkin satış anında veya daha sonraki bir tarihte
ortaya çıkan vade farkı, fiyat farkı, faiz, vb. gelirler ÖTV matrahına
dâhildir. Aynı şekilde satışı yapılan taşıtlara ilişkin olarak, banka kredisi
temin edemeyen müşteriler için ÖTV mükellefleri tarafından bankalardan sağlanan
kredilerle ilgili olarak mükellefler tarafından müşterilere yansıtılan kredi
faiz tutarı da ÖTV matrahına dâhildir.
ÖTV mükellefleri tarafından
yapılan ve taşıtın teslimi veya ilk iktisabında alıcıdan ayrıca alınan;
aksesuar, boya koruma, kuaför, ek garanti ve benzeri teslim ve hizmetlere
ilişkin bedeller de ÖTV matrahına dâhildir. (Ek cümle:RG-26/7/2022-31904)
Muvazaalı olmamak şartıyla, söz konusu teslim ve hizmetlerin ÖTV mükellefleri
tarafından taşıtın teslimi veya ilk iktisabından sonra yapılması halinde,
anılan işlemlere ilişkin bedellerin taşıtın ÖTV matrahına dâhil olmadığı
tabiidir.
Ancak, teslimi veya ilk iktisabı
yapılan taşıt için, müşterinin vekâlet vermek suretiyle satıcı firmaya
yaptırdığı trafik kayıt ve tescil işlemleri ile plaka çıkartılmasına ilişkin
hizmet bedelinin müşteriye yansıtılmasında bu bedel, taşıtın ÖTV matrahına
dâhil edilmez. Ancak mükelleflerin söz konusu hizmet bedeli için, rayicine göre
yüksek bedel göstermek suretiyle taşıt bedelini, dolayısıyla ÖTV matrahını,
azaltması halinde bu işlemler Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesi gereğince,
işlemlerin gerçek mahiyetinin esas olması prensibinden hareketle muvazaa olarak
değerlendirilir ve buna göre işlem tesis edilir.
Aksam, parça veya mütemmim cüzü
ile birlikte ithali/imalatçılar tarafından teslimi gerçekleştirilen taşıtların
satışında ÖTV matrahı, söz konusu aksam, parça veya mütemmim cüz bedeli dâhil
taşıtın ithalattaki KDV matrahından/imalatçı satış bedelinden düşük olamaz.
İthalat/imalatçıdan satın alınması sonrasında, bunların taşıttan ayrı olarak
satışa sunulması, bu şekilde işlem tesisine engel teşkil etmez. Öte yandan, söz
konusu aksam, parça veya mütemmim cüzün, taşıtın ithalatı/imalatçıdan satın
alınması sonrasında taşıttan çıkarılmak suretiyle satışı ÖTV'ye tabi olmaz.
4. Emsal Bedel
ÖTV’ye tabi taşıtların satış
bedelinin emsal bedeline göre açık bir şekilde düşük olduğu ve bu düşüklüğün mükellefçe
haklı bir sebeple açıklanamadığı hallerde matrah olarak emsal bedel esas
alınır.
ÖTV’ye tabi taşıtların
mükellefler tarafından kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi veya işletme
personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi veya
(II) sayılı liste kapsamındaki kayıt ve tescile tabi taşıtların motorlu araç
ticareti yapanlar tarafından aktife alınması veya adlarına kayıt ve tescil
ettirilmesi durumunda da matrah olarak emsal bedel esas alınır.
B- ORAN
1. Verginin Oranı ve Yetki
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerde yer alan
mallardan, karşılarında belirtilen tutar ve/veya oranlarda ÖTV alınacağı hükme
bağlanmış olup, (II) sayılı listede bütün mallar için nispi vergi oranı
öngörülmüştür.
Dolayısıyla, Tebliğin (III/A)
bölümü çerçevesinde tespit edilen matraha, Kanuna ekli (II) sayılı listede
belirlenen oran uygulanmak suretiyle ÖTV hesaplanır.
Öte yandan, mezkûr maddenin (2)
numaralı fıkrasıyla, (Değişik ibare:RG-26/7/2022-31904) Cumhurbaşkanı,
topluca veya ayrı ayrı olmak üzere;
• (II) sayılı listedeki mallar
için belirlenen oranları (Değişik ibare:RG-26/7/2022-31904) ve bu
oranlara esas özel tüketim vergisi matrahlarının alt ve üst sınırlarını üç
katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye; (Ek
ibare:RG-26/7/2022-31904) bu sınırlar içinde kalmak şartıyla 87.03 GTİP
numarasında yer alan mallar için farklı matrah grupları oluşturmaya, malların
matrah grupları, motor gücü, (Ek ibare:RG-4/9/2025-33007) motor silindir hacmi, menzili, batarya kapasitesi, (Ek ibare:RG-26/7/2022-31904) cinsi,
sınıfı, üst yapı gövde tanımı, emisyon türü ve değeri, istiap haddi ile yolcu
ve yük taşıma kapasitesi itibarıyla farklı oranlar belirlemeye;
uygulanmakta olan oranları EURO normlarını sağlayan katalitik konvertör sistemi
ile teçhiz edilmiş taşıtlarda yarısına kadar indirmeye, kanunî oranına kadar
çıkarmaya,
• Listede gümrük tarife pozisyonu
veya tarife alt pozisyonu olarak yer alan malların her biri için belirlenmiş
olan oranların alt ve üst sınırları içinde kalmak suretiyle, bu pozisyonların
altında yer alan mallar itibarıyla farklı vergi oranları belirlemeye
yetkili kılınmıştır.
2. Özellikli Durumlar
2.1. On ve Daha Fazla Oturma
Yeri Olan Taşıtlar
(II) sayılı listede 87.02 tarife
pozisyonu sırasında, “Otobüs”, “Midibüs” ve “Minibüs” yer almakta olup, ÖTV
uygulamasında söz konusu taşıtlardan;
• Sürücü dâhil 10 ila 15 kişi
taşıma kapasitesi olanlar minibüs,
• Sürücü dâhil 16 ila 25 kişi
taşıma kapasitesi olanlar midibüs,
• Sürücü dâhil 26 kişi ve
üzerinde taşıma kapasitesi olanlar otobüs
olarak değerlendirilir.
Dolayısıyla, (II) sayılı listede 87.02 tarife pozisyonu sırasında yer alan
otobüs, midibüs ve minibüslerin vergilendirilmesinde yukarıdaki tanımlara göre
işlem tesis edilir.
Söz konusu taşıtlar bakımından
“taşıma kapasitesi” ifadesinden kasıt, taşıttaki fiilen mevcut koltuk sayısı
olup, koltuk montajı için sabit tertibat (açık koltuk bağlantı tertibatı)
sayısı ve ayakta taşınabilecek yolcu sayısı, bu taşıtların tabi olduğu vergi
oranı bakımından sınıflandırılacağı kategorinin belirlenmesinde dikkate
alınmaz.
Bununla birlikte, taşıtın mevcut
koltuk sayısının belirlenmesinde, söz konusu taşıtların engellilerin tekerlekli
sandalye ile seyahatine imkân verecek şekilde üretimine/tadilatına yönelik
olarak, koltuk montajına ilişkin sabit tertibatların korunup korunmadığına
bakılmaksızın, tekerlekli sandalyelerin taşıt içerisinde koltuk olarak
kullanılmasını sağlayacak şekilde yapılacak her bir sabit tertibat ayrı birer
koltuk olarak değerlendirilir.
2.2. 87.03 Tarife Pozisyonu
Sırası Kapsamındaki, Yük Taşıma Kapasitesi Yolcu Taşıma Kapasitesinden Fazla
Olan Taşıtlar
8 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği
(Tarife-Sınıflandırma Kararları)18 uyarınca;
i. 1+1, 1+3, 1+4 veya 1+7
koltuklu, şoför ve öndeki yolcunun arkasındaki kısımda emniyet kemerleri veya
emniyet kemeri montajı için tertibat, koltuk ve emniyet ekipmanı montajı için
sabit tertibat, taşıtın iç kısmının her tarafında, araçların yolcu bölümlerinde
yer alan konfor özellikleri ve iç döşemeleri (örneğin yer kaplamaları,
havalandırma, iç aydınlatma, küllükler), iki yan panel boyunca arka camları
bulunan (en arkada yük bölümünün sağ ve sol taraflarında cam bulunsun
bulunmasın); şoför ve öndeki yolcuların bölümü ile insan veya eşya taşınması
için kullanılan arka bölüm arasında sabit bir panel veya bariyer bulunmayan
kapalı kasa motorlu taşıtlar 87.03 tarife pozisyonunda,
ii. 1+1 koltuklu, şoför ve öndeki
yolcunun arkasındaki kısımda emniyet kemerleri veya emniyet kemeri montajı için
tertibat, koltuk ve emniyet ekipmanı montajı için sabit tertibat, kargo
kısmında araçların yolcu bölümlerinde bulunan konfor özellikleri ve iç
döşemeleri (yer kaplamaları, havalandırma, iç aydınlatma, küllükler)
bulunmayan, iki yan panel boyunca arka camları bulunan (en arkada yük bölümünün
sağ ve sol taraflarında cam bulunsun bulunmasın) veya bulunmayan; şoför
ve öndeki yolcuların bölümü ile insan veya eşya taşınması için kullanılan arka
bölüm arasında sabit bir panel veya bariyer bulunan kapalı kasa motorlu
taşıtlar ise 87.04 tarife pozisyonunda
sınıflandırılmaktadır.
(II) sayılı listede, 87.03 tarife
pozisyonunda sınıflandırılan söz konusu taşıtlardan,
• Yük taşımasında kullanılan (yük
taşıma özelliği esas olan),
• Azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan,
• Yolcu taşıma kapasitesi istiap
haddinin % 50'sinin altında olan
çok amaçlı (hem yolcu hem de yük
taşımasında) kullanılan taşıtların vergi oranı %15 olarak belirlenmiştir.
Çok amaçlı bir taşıtın bu kapsamda
değerlendirilebilmesi için söz konusu kriterlerden birinin veya ikisinin
sağlanması yeterli olmayıp, kriterlerin üçünün birden sağlanmış olması gerekir.
Dolayısıyla, bu kapsamdaki yolcu taşıma kapasitesi hesabı “yük taşımasında
kullanılma” ifadesinin tanımı mahiyetinde olmayıp, ayrı bir kriter
mahiyetindedir.
Bu bağlamda, yolcu taşıma
kapasitesi istiap haddinin %50'sinin altında olmakla birlikte esas itibarıyla
yük taşımasından ziyade yolcu taşıması için imal edilen ve binek otomobillerden
farkı bulunmayan, yük taşımasında kullanılma vasfını verecek mahiyette yük
taşımasında kullanılabilecek bölümü bulunmayan (istiap haddi kriterini
koltuklar arası boşluklar dolayısıyla sağlayabilen) taşıtlar, istiap haddi
kriterine bakılmaksızın, (II) sayılı listenin 87.03 tarife pozisyonu sırasının
“- Diğerleri” kategorisi kapsamında vergilendirilir.
Ayrıca, (II) sayılı listeye göre,
87.03 tarife pozisyonunda sınıflandırılan taşıtlardan;
• Yukarıda belirtilen kriterleri
sağlamakla birlikte istiap haddi 850 kg’ın altında olup motor silindir hacmi
2000 cm³’ü geçen (sadece elektrik motorlu olanlar hariç),
• Yukarıda belirtilen kriterleri
sağlamakla birlikte istiap haddi 850 kg’ı aşıp motor silindir hacmi 2800 cm³’ü
geçen (sadece elektrik motorlu olanlar hariç),
• Azami ağırlığı 3,5 tonu aşan
(sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olup motor silindir hacmi 3200 cm³'ü
geçmeyenler ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olup sadece elektrik motorlu
olanlar hariç)
taşıtlar da “- Diğerleri”
kategorisi kapsamında vergilendirilir.
2.3. Birden Fazla Sıra
Koltuklu ve Çift Kabinli Pick-up Türü Taşıtlar (Değişik
başlık:RG-4/5/2016-29702)
2 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği
(Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları)’na19 göre, birden fazla
koltuk sırasına sahip, biri insan taşımasına mahsus kapalı bir kabin ve eşya
taşınmasına mahsus açık veya kapalı bir alan olmak üzere iki ayrı alandan
meydana gelen (çift kabin) araçlardan, ikiden fazla aksı olanlar ile eşya
taşımaya mahsus alandaki azami taban uzunluğu aracın dingiller arası mesafesinin
%50’sinden fazla olanlar 87.04; eşya taşımaya mahsus alandaki azami taban
uzunluğu aracın dingiller arası mesafesinin %50’sinden az olanlar ise 87.03
tarife pozisyonunda sınıflandırılmaktadır.
Buna göre, (II) sayılı
liste uyarınca, çift kabinli, (Değişik ibare:RG-4/5/2016-29702) birden
fazla sıra koltuklu, açık kasalı taşıtlardan, ikiden fazla aksı olmayan ve
eşya taşımaya mahsus alanın taban uzunluğu taşıtın dingiller arası mesafesinin
%50’sinden az olup,
• Bütün tekerlekleri motordan güç
alan veya alabilenler (4x4), 87.03 tarife pozisyonu sırasının “- Diğerleri”
kategorisi kapsamında,
• Bütün tekerlekleri motordan güç
alan veya alabilenler dışındakiler (4x2) ise yük taşımasında kullanılan
taşıtlara ilişkin diğer kriterleri de taşımak koşuluyla %15 oranında, aksi
halde 87.03 tarife pozisyonu sırasının “- Diğerleri” kategorisi kapsamında
ÖTV’ye tabidir. Ancak, söz konusu
taşıtlardan, ikiden fazla aksı olanlar ile eşya taşımaya mahsus alandaki azami
taban uzunluğu taşıtın dingiller arası mesafesinin %50’sinden fazla olanlar,
87.04 tarife pozisyonu sırası kapsamında değerlendirilerek vergilendirilir. (Mülga
son cümle:RG-4/9/2025-33007)
2.4. 87.04 Tarife Pozisyonu
Sırası Kapsamındaki, Sürücü Sırasından Başka Oturma Yeri veya Yanda Pencereleri
Olan Taşıtlar
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin
87.04 tarife pozisyonu kapsamındaki, azami yüklü kütlesi 4700 kilogramı
geçmeyip, sürücü sırasından başka oturma yeri veya sürücü sırası dışında yanda
pencereleri olan açık veya kapalı kasalı taşıtların çıplak şasileri de Kanuna
ekli (II) sayılı listenin 87.04 tarife pozisyon sırasının “- Azami yüklü
kütlesi 4700 kilogramı geçmeyip, sürücü sırasından başka oturma yeri veya
sürücü sırası dışında yanda pencereleri olanlar (kapalı kasa olmayanlardan
motor silindir hacmi 3200 cm³’ü geçmeyenler hariç)” kategorisi kapsamında
vergilendirilir.
Diğer taraftan, (II) sayılı
listedeki 87.04 tarife pozisyon sırasında yer alan eşya taşımaya mahsus motorlu
taşıtlardan azami yüklü kütlesi 4700 kg’ı geçenler ile azami yüklü kütlesi 4700
kg’ı geçmemekle birlikte, sürücü sırasından başka oturma yeri veya sürücü
sırası dışında yanda pencereleri olmayan taşıtlar (çıplak şasi dâhil, istiap
haddi 620 kilogramın altında olanlar hariç) aynı tarife pozisyon sırasının “-
Diğerleri” kategorisinde ÖTV’ye tabidir.
2.5. Üç Tekerlekli
Motosikletler
Üç tekerlekli motosikletin
sınıflandırılması gereken tarife pozisyonunun tespitine yönelik hükümlere 2
Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi)20’nde
yer verilmiştir.
Bahse konu Tebliğin, 87.11 tarife
pozisyonuna ilişkin açıklama notlarında “87.03 pozisyonundaki motorlu
taşıtların özelliğini taşımamak kaydıyla üç tekerlekli taşıtlar da burada
sınıflandırılır.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, Türk Gümrük Tarife
Cetveli İzahnamesinin 87.03 tarife pozisyonuna ilişkin kısmında, geleneksel
motorlu araba özelliklerine (geri vites, diferansiyel teçhizatı veya motorlu
araba tipi direksiyon sistemi gibi) sahip üç tekerlekli motosikletler bu
pozisyonda sınıflandırılacak taşıtlar için örnek olarak verilmiştir.
Bu kapsamda, üç tekerlekli
motosikletlerden, yukarıda bahsi geçen izahname notlarında yer alan örnekteki
özellikleri taşıyanlar 87.03 tarife pozisyonunda; bu özellikleri taşımayanlar
ise 87.11 tarife pozisyonunda sınıflandırılmakta olup, (II) sayılı liste
kapsamında bu tarife pozisyon sıraları itibarıyla vergilendirilmektedir.
Dolayısıyla, bu taşıtlardan 87.03 tarife pozisyonunda sınıflandırılanlar “-
Diğerleri” kategorisi kapsamında motor silindir hacimleri (elektrik motorlu
olanlar motor gücü) itibarıyla vergilendirilir.
Üç tekerlekli motosikletlerden
87.04 tarife pozisyonunda sınıflandırılanların, Kanuna ekli (II) sayılı liste
uygulamasında da bu yönde vergilendirileceği açıktır.
2.6. Elektrik Motorunun Yanı
Sıra Başka Bir Motora da Sahip Olan Taşıtlar
(II) sayılı liste uygulamasında,
bir taşıtın elektrik motorunun yanı sıra elektrik motoru dışında başka bir
motora da sahip olması durumunda, bu taşıt “sadece elektrik motorlu olanlar”
kapsamında değerlendirilmez ve elektrik motoru haricindeki motorun silindir
hacmi dikkate alınarak vergilendirilir.
Elektrik motoru haricindeki
motorun, doğrudan tekerleklere güç verip vermemesi bu yönde işlem tesisini
etkilemez.
2.7. Birim Ağırlığı 100
Kilogramı Geçmeyen Deniz Taşıtları ile Şişirilebilir Botlar
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin
89.03 tarife pozisyonunda sınıflandırılan, motorlu veya motorsuz birim ağırlığı
100 kilogramı geçmeyen deniz taşıtları, birim ağırlığının 100 kilogramı geçip
geçmediğine bakılmaksızın motorlu veya motorsuz şişirilebilir deniz taşıtları
ile kürekli kayıklar ve kanolar (II) sayılı listede verginin konusu dışında
tutulduğu için ÖTV’ye tabi değildir.
Ayrıca, (II) sayılı listede yer
alan taşıtların motorları, Kanuna ekli listelerde yer almadığından taşıttan
ayrı olarak ÖTV’ye tabi değildir.
Ancak, 100 kilogramın altındaki
bir kayığın, sonradan motor eklenmek suretiyle 100 kilogramı geçen motorlu
deniz taşıtı haline getirilmesi durumunda, (II) sayılı liste kapsamına giren
bir mal imal edilmiş olacağından, söz konusu taşıt için genel hükümler çerçevesinde
ÖTV beyan edilip ödenmesi gerekir.
2.8. İlk İktisaptan Önce
Taşıtın Tadilatında Vergileme
Motorlu araç ticareti yapanlar
tarafından satılmak üzere iktisap edilen, ancak ilk iktisap kapsamında tesliminden
önce yapılan/yaptırılan tadilat neticesinde farklı bir taşıta dönüştürülerek
ilk iktisap kapsamında satışı yapılan taşıtlar, yeni durumları itibarıyla genel
hükümlere göre ÖTV’ye tabi tutulur.
2.9. İtfaiye Öncü Aracı (Ek
bölüm:RG-26/7/2022-31904)
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin
87.03 tarife pozisyonunda yer alan “itfaiye öncü araçları” ÖTV kapsamında
değildir.
Kanunun uygulamasında itfaiye
öncü aracından maksat, görülebilirliği/seçilirliği fazla olan bir renkle
(kırmızı) boyanmış (giydirme değil), ön ve arka tarafına beyaz renk büyük
harflerle "itfaiye öncü aracı" ibaresi ile her iki yan tarafına da
itfaiye kurumunun acil çağrı telefon numarası ve araç plakası yazılmış
(yapıştırma değil), kırmızı renk ışık veren, normal hava şartlarında 150 metreden
görülebilen, dönerli, aralıklı yanıp sönen tepe lambalı cihaz (ışıklı uyarı
cihazı) ile canavar düdüğü, siren ve çan gibi yine en az 150 metreden
duyulabilecek şekilde ses çıkaran cihazların sabitlenmiş olduğu; taşıtlardaki
zorunlu yangın tüpü ve ilk yardım malzemeleri dışında, ortalama bir yangına
müdahale edilebilir boyutta yangın tüpü ile yangın yaralanmalarında
kullanılacak nitelikte tıbbi malzemenin bulunduğu ilk yardım kutusunun sabit
bir yerinin olduğu; araç içinde itfaiye öncü hizmetlerinde kullanılacak
nitelikte teknik ekipman (kurtarma bıçağı, balyoz ve çekiç, kürek, ağaç
testeresi, levye, eğri demir, spanfix germe kayışı, kesme makasları, kazma,
balta, manivela gibi) ile donatılmış olan taşıtlardır.
2.10.
Arazi Taşıtı (Ek Bölüm:RG-4/9/2025-33007)
(II)
sayılı liste uygulamasında, arazi taşıtları, karayollarında yolcu veya yük
taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan
güç alan veya alabilen motorlu taşıtlardır.
87.04
tarife pozisyonu sırasında yer alan, azami yüklü kütlesi 3500 kilogramı
geçmeyen (N1 sınıfı) arazi taşıtı (G sınıfı) olarak N1G sınıfındaki araçlar
kabul edilir.
C- MÜTESELSİL SORUMLULUK
1. İlk İktisap, Teslim veya
İthalata İlişkin İşlemleri Gerçekleştirenlerin Müteselsil Sorumluluğu
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (3) numaralı fıkrasında, (II) sayılı listedeki malların ilk
iktisabı, teslimi veya ithaline ilişkin işlemleri gerçekleştirenlerin, bu
işlemlerden önce ÖTV’nin ödendiğini gösteren belgeleri aramak zorunda oldukları
hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, ilk iktisabında istisna
uygulanan taşıtların istisnadan yararlanamayan kişi veya kuruluşlarca
iktisabında da Tebliğin (IV/G) bölümünde açıklandığı şekilde verginin beyan
edilip ödenmesi aranır.
Bu sorumluluğu yerine getirmemek
suretiyle gerekli verginin ödenmesinden önce işlem yapan gümrük memurları,
kayıt ve tescile yetkili memurlar, motorlu araç ticareti yapanlar, bu malların
müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler ile icra memurları ziyaa uğratılan
vergi, vergi cezası ve gecikme faizinden mükellefle birlikte müteselsilen
sorumludur.
2. İşleme Taraf Olanların
Müteselsil Sorumluluğu
2.1. Müteselsil Sorumluluğun
Kapsamı
Vergi Usul Kanununun 11 inci
maddesinde, mal alım-satımı ile hizmet ifası dolayısıyla vergi kesintisi yapmak
ve vergi dairesine yatırmak zorunda olanların, bu yükümlülükleri yerine
getirmemeleri halinde verginin ödenmesinden, alım-satıma taraf olanların,
hizmetten yararlananların ve aralarında doğrudan veya hısımlık nedeniyle ya da
sermaye, organizasyon veya yönetimine katılmak veya menfaat sağlamak suretiyle
dolaylı olarak ilişkide bulunduğu tespit olunanların müteselsilen sorumlu
olacağı, ancak müteselsilen sorumluluğun nihai tüketiciler için söz konusu
olmayacağı, müteselsil sorumluluğun şartları, sınırları ve bu konuya ilişkin
usul ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Bu yetkiye dayanılarak, ÖTV
mükellefinin, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı liste kapsamındaki
taşıtların ilk iktisabı veya teslimine ait ÖTV’yi Hazine'ye intikal
ettirmediğinin tespit edilmesi halinde, satıcı (ÖTV mükellefi) tarafından taşıt
teslim edilen nihai tüketici gerçek kişiler dışındaki mükelleflerin, bu işleme
ilişkin olarak Hazine'ye intikal etmeyen ÖTV’den, satıcı ile birlikte
müteselsilen sorumlu tutulması uygun görülmüştür.
2.2. Müteselsil Sorumluluğu
Kaldıran Haller
Alıcıların, ÖTV dâhil toplam
işlem bedelini;
• 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanunu21 hükümlerine göre faaliyette bulunan
bankalar vasıtasıyla ödemeleri ve bankaya yapılan ödeme sırasında düzenlenen
belgede satıcının (veya adına hareket edenlerin) adı-soyadı (tüzel kişilerde
unvanı) ile bankadaki hesap numarasını ve vergi kimlik numarasını doğru olarak
yazdırmaları,
• Çekle ödemiş olmaları halinde,
çekin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun22 785
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında düzenlenmiş olması,
• Kredi kartı (faturada yer alan
kişi veya kuruma ait) veya kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla (ön
ödeme avansı şeklinde kamu kurum ve kuruluşlarının veznesine ödeme gibi) ödemiş
olmaları,
• PTT yoluyla ödemiş olmaları
halinde, ödeme sırasında düzenlenen belgenin ibrazı [satıcının veya adına
hareket edenlerin adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile (Değişik
ibare:RG-4/5/2016-29702) hesap numarası ve vergi kimlik numarası
doğru olarak yazdırılmış olması]
kaydıyla müteselsil sorumluluk
uygulaması ile muhatap tutulmazlar. Herhangi bir hesaba bağlı olmaksızın
yapılan ödemeler, örneğin kasadan ödeme yapılması sorumluluğu kaldırmaz.
Bunun yanı sıra, alıcı ile satıcı
arasında muvazaaya dayanan bir işlem yapıldığının veya menfaat sağlayan
doğrudan bir ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma, organizasyon veya
yönetimi içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin bulunduğunun vergi
incelemesine yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarla tespit edilmesi halinde,
ödeme yukarıdaki şekilde tevsik edilmiş olsa bile müteselsil sorumluluk
kalkmaz.
Aynı şekilde bir mükellefin, daha
önceki safhalarda, Hazine'ye intikal ettirilmemiş ÖTV nedeniyle müteselsil
sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulabilmesi için, sözü edilen mükellef ile
vergiyi Hazine'ye intikal ettirmeyen ÖTV mükellefi arasında; menfaat sağlayan
doğrudan bir ilişkinin veya hısımlık, sermayesine katılma, organizasyon veya
yönetimi içinde yer alma şeklinde dolaylı bir ilişkinin mevcudiyetinin vergi
incelemesine yetkili olanlarca düzenlenmiş raporlarda açıkça belirtilmiş olması
zorunludur.
Genel ve özel bütçeli idareler,
il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler,
üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve
kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasî partiler ve
sendikalar, kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım
sandıkları, kamu menfaatine yararlı dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi
muafiyeti tanınan vakıflar, sermayelerinin %51 veya daha fazlası söz konusu
idare, kurum ve kuruluşlara ait iktisadi işletmeler ile özelleştirme kapsam ve
programına alınmış olup hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan
kuruluşların verginin doğduğu safhada taraf olduğu işlemlerde müteselsil
sorumluluk uygulanmaz.
2.3. Müteselsil Sorumlu
Nezdinde Verginin Takibi
Müteselsil sorumluluk uygulaması
aşağıdaki açıklamalar çerçevesinde yerine getirilir:
i. Vergi, ÖTV mükellefi adına
tarh ve tahakkuk ettirilerek öncelikle mükellefinden aranır.
ii. ÖTV mükellefi tarafından
eksik beyan edilen veya hiç beyan edilmeyen vergi için yapılacak tarhiyat
üzerine tahsil edilebilir hale gelen vergi ve gecikme faizi ile ilgili olarak;
• ÖTV mükellefine, bilinen
adreslerinde bulunamadığından ödeme emri tebliğ edilememiş olması veya
• Kendisine ödeme emri tebliğ
edilen ÖTV mükellefinin mal beyanında bulunmamış, vergi dairesince de malı
tespit olunamamış ya da beyan edilen veya vergi dairesince tespit olunan
malların amme alacağını karşılamayacağının anlaşılmış olması
hallerinde ÖTV mükellefi
dışındaki mükellef (müteselsil sorumlu) nezdinde ödeme emri ile takibe
başlanır.
iii. Müteselsil sorumluluk, satın
alınan taşıta ilişkin hesaplanan ÖTV, varsa gecikme faizi ve gecikme zammı ile
sınırlıdır. Cezalar sorumluluk kapsamı dışındadır.
IV- VERGİLENDİRME İŞLEMLERİ
A- VERGİLENDİRME DÖNEMİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14
üncü maddesine göre, Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan mallardan kayıt
ve tescile tabi olmayanların tesliminde vergilendirme dönemi, faaliyette
bulunulan takvim yılının birer aylık dönemleridir.
(II) sayılı listedeki kayıt ve
tescile tabi taşıtlarda ise vergilendirme dönemi söz konusu olmayıp, ilk iktisap
ile ilgili işlemlerin tamamlanmasından önce vergi beyan edilir ve ödenir.
B- BEYAN ESASI
ÖTV, mükelleflerin yazılı
beyanları üzerine tarh olunur.
(II) sayılı listedeki kayıt ve
tescile tabi olan taşıtların ilk iktisap kapsamında teslimini yapanlar hariç
olmak üzere, ÖTV mükellefleri bir vergilendirme döneminde vergiye tabi
işlemleri bulunmasa dahi bu dönemlerle ilgili olarak beyanname vermek
zorundadır.
Ancak, müzayede yoluyla satış
yapanlar ile kendilerine Özel Tüketim Vergisi Kanununun 4 üncü maddesi uyarınca
vergi sorumluluğu yüklenenlerin, vergiye tabi işlemlerin bulunmadığı
vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak beyanname verme zorunlulukları yoktur.
(II) sayılı listede yer alan
taşıtların, ithalatta vergilendirildiği durumlarda ÖTV, ilgili gümrük
idaresince hesaplanarak gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya
diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine
veya gümrük müşavirine tebliğ edilir.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve
tescili yapılan taşıtlar, bu Kanun uygulamasında “kayıt ve tescile tabi
olmayanlar” olarak değerlendirildiğinden, motorlu araç ticareti yapan
ithalatçılar tarafından Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim edileceği bilinmeden
ÖTV ödenmeksizin ithal edilen veya imalatçısı/ithalatçısı tarafından motorlu
araç ticareti yapanlara teslim edilen kayıt ve tescile tabi olan taşıtların,
sonradan ithalatçılar veya motorlu araç ticareti yapanlarca Türk Silahlı
Kuvvetlerine teslim edilmesi halinde, bu teslime ilişkin ÖTV, Türk Silahlı
Kuvvetlerine teslimi gerçekleştiren tarafından Tebliğin (IV/C/1, 2 ve 3.2)
bölümlerindeki açıklamalar çerçevesinde vergi dairesine beyan edilir.
C- VERGİNİN BEYANI
1. Beyanname Verme Zamanı
(II) sayılı listedeki mallardan
kayıt ve tescile tabi olanlara ait ÖTV beyannamesi, ilk iktisaptan önce, bu
işlemlerin yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden
fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesine
verilir. Bu mallar için ilk iktisap işleminden sonra vade farkı, fiyat farkı ve
benzeri matraha dâhil unsurların meydana gelmesi halinde, bu tutarlar üzerinden
hesaplanan vergi, ilk iktisaptaki beyannameye atıfta bulunularak, bu beyanname
bilgilerine göre düzenlenen beyanname ile aynı vergi dairesine beyan edilir ve
ödenir. Bu unsurların beyanı için düzenlenen beyannamede matrah olarak söz
konusu tutarlar yazılır.
(II) sayılı listedeki mallardan
kayıt ve tescile tabi olmayanlara ait ÖTV beyannamesi ise vergilendirme
dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar, KDV yönünden bağlı bulunulan
vergi dairesine verilir.
Sürekli ÖTV mükellefiyeti
gerektiren faaliyeti olmayanların müzayede yoluyla yaptıkları satışlara ilişkin
vergi, satış bedelinin tahsil edildiği günün mesai saati bitimine kadar beyan
edilir ve bu süre içinde ödenir.
(II) sayılı liste kapsamındaki
mallardan kayıt ve tescile tabi olanlara ait verginin beyanı (2A) numaralı;
kayıt ve tescile tabi olmayanlara ait verginin beyanı ise (2B) numaralı ÖTV
Beyannamesi ile yapılır.
2. Beyanname İçeriği
Bilgilerin Doğru Olarak Beyan Edilmemesi
Elektronik ortamda veya kâğıt
ortamında verilen beyannameler ve eklerinde, matrah ve vergi tutarı dışındaki
bilgileri doğru olarak beyan etmeyen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri
uyarınca ikinci derece usulsüzlük cezası uygulanır.
3. Beyannamelerin Elektronik
Ortamda Gönderilmesi
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257
nci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli
(II) sayılı liste kapsamındaki mallara ait ÖTV beyannamelerinin (Tebliğin
IV/C/3.1.1 bölümünde belirtilen istisnai durumlar hariç), elektronik ortamda
verilmesi mecburiyeti getirilmiştir.
3.1. Kayıt ve Tescile Tabi
Olan Taşıtlara Ait ÖTV Beyannamesinin Elektronik Ortamda Gönderilmesi
3.1.1. (2A) Numaralı ÖTV
Beyannamesinin Elektronik Ortamda Gönderilmesi
Motorlu araç ticareti yapan
mükellefler, merkez veya şubelerinde düzenledikleri (2A) numaralı ÖTV
Beyannamesini internet vergi dairesini kullanarak elektronik ortamda
gönderebilmeleri için KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine, örneği
Tebliğ ekinde (EK:4) olarak yer alan “(2A) Numaralı ÖTV Beyannamesini Gönderme
Talep Formu” ve ekini düzenleyerek müracaat eder. Mükellef veya kanuni temsilci
tarafından imzalanan formun, bunlar tarafından bizzat vergi dairesine teslim
edilememesi halinde, ilgili vergi dairesine verilen bir dilekçe ile kendilerine
ait kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden zarfın vergi dairesince,
noterde verilmiş vekâletnameyle yetkili kıldıkları kişiye verilmesi talep
edilebilir.
Mükelleflerin talebi üzerine,
merkez veya şubelere, işlem hacmi ile mütenasip olmak üzere birden fazla
kullanıcı kodu, parola ve şifre verilebilir. (2A) numaralı ÖTV Beyannamesinin elektronik
ortamda gönderilebilmesi için merkez ve şubelere ait kullanıcı kodu, parola ve
şifre ek talep formu örneği Tebliğ ekinde (EK:5) olarak yer almaktadır. Ayrıca
motorlu araç ticareti yapanların farklı yerlerdeki şubelerinin, mükellefiyet
kaydının (mükellefiyetsiz şube kaydı dâhil) bulunduğu yerdeki vergi dairesine
başvurarak kullanıcı kodu, parola ve şifre almaları da mümkündür.
(2A) numaralı ÖTV Beyannamesini
internet vergi dairesini kullanarak elektronik ortamda gönderebilmeleri için
kullanıcı kodu, parola ve şifre talep eden mükelleflerin, motorlu araç
ticaretini faal olarak icra ettiği hususu vergi dairesince tespit edildikten
sonra kullanıcı kodu, parola ve şifre aşağıda belirtildiği şekilde verilir.
“(2A) Numaralı ÖTV Beyannamesini
Gönderme Talep Formu” ve eki ile birlikte talepte bulunan mükelleflere vergi
dairesince, müracaat anında sistemden üretilecek kullanıcı kodu, parola ve
şifreyi ihtiva eden kapalı bir zarf verilir. Şifre zarfının mükellefe veya
yetki verilen kişiye tesliminde; “…..... Vergi Dairesinin …...... vergi kimlik
numaralı mükellefi …..................’ya beyannamelerini elektronik ortamda
gönderebilmesi için kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden zarf, kapalı
olarak teslim edilmiştir.” şeklinde bir “Teslim Tutanağı” tanzim edilir ve söz
konusu tutanak mükellef veya noterde verilmiş vekaletnameyle yetki verdiği kişi
ile vergi dairesi müdürü veya müdür yardımcısı tarafından tarih konulmak
suretiyle imzalanır. Tanzim edilen teslim tutanağı ile talep formu ve ekinin
birer örneği mükellefin dosyasında muhafaza edilir.
Mükellefler kendilerine verilen
kullanıcı kodu, parola ve şifrenin kullanımından sorumludur. Bu nedenle
kullanıcı kodu, parola ve şifrelerini başka amaçlarla kullanamazlar, herhangi
bir üçüncü kişiye açıklayamazlar ve kullanımına izin veremezler. İşyerinin
satışı, devri ve işi bırakmada üçüncü kişilere devredemezler, kiralayamazlar ve
satamazlar. Mükelleflerin, kendi kullanıcı kodu, parola ve şifresinin yetkisiz
kişilerce kullanıldığını öğrenmeleri halinde (kullanıcı kodu, parola ve
şifrenin kaybedilmesi, çalınması vb. durumlar dâhil) Gelir İdaresi
Başkanlığının 444 0 435 telefon numarasından Çağrı Merkezine veya ilgili vergi
dairesine derhal bilgi verilmesi zorunludur.
Elektronik ortamda yapılan
işlemlerin tespit ve tevsikinde, Gelir İdaresi Başkanlığı/vergi dairesi
kayıtları esas alınır.
Mükelleflerce, kullanıcı kodu,
parola ve şifre kullanılarak Gelir İdaresi Başkanlığı web adresindeki “İnternet
Vergi Dairesi”nde ilgili bölüme giriş yapılır. İnternet vergi dairesi
kullanılarak düzenlenen (2A) numaralı ÖTV Beyannamesinde vergi dairesi olarak,
işlemin yapıldığı yerdeki (birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar
vergisi ile görevli) vergi dairesi seçilir.
Elektronik ortamdaki (2A)
numaralı ÖTV Beyannamesinin,
• “Taşıta İlişkin Bilgiler”
bölümündeki “Araç Şasi Numarası” ve “Motor Seri Numarası” bilgileri
girildiğinde “Taşıta İlişkin Bilgiler” bölümü, taşıtın imalatçısı veya
ithalatçısı tarafından verilen “Taşıt Bildirim Formu”nda yer alan bilgiler
itibarıyla ekrana gelir. Mükellefin ÖTV beyannamesi vereceği taşıta ilişkin bu
bilgilerin doğruluğunu onaylayarak veya farklı bilgiler girerek bu bölümü
oluşturması mümkündür. ÖTV mükellefinin taşıt üzerinde tadilat veya ek imalat
yaparak ilk iktisap kapsamında teslimi halinde, taşıt bilgileri yapılan
tadilata uygun olarak düzenlenir.
• “Alış Bilgileri” bölümündeki
KDV matrahına, alış faturasındaki (varsa alış faturasında gösterilen
iskontolardan sonra) üzerinden KDV hesaplanan matrah tutarı yazılır. ÖTV
mükellefinin, alış faturası ile taşıtı ilk iktisap kapsamında teslim tarihine
kadar, taşıtı satın aldığı firmanın kendisine iskonto yapmış olması halinde; bu
iskontoya ilişkin belge tarihi, numarası, tutarı ile bu iskontonun
düşülmesinden sonra oluşan net alış bedeli de bu bölüme yazılır.
• “Aracın Satın Alındığı
Satıcının” bölümüne, ÖTV mükellefinin beyanda bulunduğu taşıtı satın aldığı
(imalatçı, ithalatçı, distribütör veya yurt dışındaki satıcı gibi) kişi veya
kuruluşa ait bilgiler yazılır.
• “Aracın Satıldığı Alıcının”
bölümüne ise beyanda bulunulan taşıtın ilk iktisap kapsamında teslim edildiği
kişi veya kuruluşa ait bilgiler girilir.
İstisna kapsamında ÖTV
hesaplanmaksızın yapılan teslimlere ilişkin tevsik edici belgeler ile
indirilecek ÖTV’ye ilişkin tevsik edici belgelerin, beyannamenin verildiği günü
takip eden günün mesai saati bitimine kadar, ilgili vergi dairesine tevdi
edilmesi zorunludur. Aksi halde, mükellefler adına Vergi Usul Kanununun ilgili
hükümleri gereğince ikinci derece usulsüzlük cezası kesilir.
(2A) numaralı ÖTV Beyannamesinin
elektronik olarak gönderilmesi işlemini müteakiben, beyannamede gösterilen ve
tahakkuk eden ÖTV, aynı gün içerisinde vergi dairesine veya anlaşmalı kurumlara
ödenir.
Mükellefin beyanı üzerine tarh ve
tahakkuk ettirilerek ödenen vergi için, vergi makbuzunun yanı sıra elektronik
ortamda “ÖTV Ödeme Belgesi” oluşturulur. ÖTV mükelleflerince, bu belgenin bir
dökümü alınıp, kaşe tatbik edilerek imzalanır ve alıcılara verilir. KDV, ÖTV
ve/veya başka bir vergiye ilişkin iade alacağının, kayıt ve tescile tabi
taşıtlarla ilgili olarak tahakkuk eden ÖTV borçlarına mahsubunda “ÖTV Ödeme
Belgesi”, mahsuben iade işlemlerinin tamamlandığı tarih itibarıyla düzenlenir.
Ayrıca, satılmak üzere iktisap
edilmekle birlikte taşıtların motorlu araç ticareti yapanlar tarafından ilk
iktisabına bağlı olarak bunlar tarafından ÖTV beyanının yapıldığı durumlarda
tahakkuk eden ÖTV’nin, KDV iade alacağına mahsubunun talebi halinde iade, KDV
iade alacağına dayanak işlem bakımından, Katma Değer Vergisi Uygulama Genel
Tebliğinde belirlenen, nakden iadeye ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde
sonuçlandırılır.
Gelir İdaresi Başkanlığı web
adresindeki “İnternet Vergi Dairesi/Sorgulamalar/ÖTV Ödeme Belgesi” bölümüne,
sözü edilen belgede yer alan doküman numarası veya tahakkuk bilgileri ile giriş
yapılmak suretiyle, ilk iktisabı yapılan taşıt ve ödenen ÖTV bilgilerinin
sorgulanması mümkündür.
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 13
üncü maddesinin (3) numaralı fıkrasında, Kanuna ekli (II) sayılı listede yer
alan taşıtlar için; gümrük memurlarının, kayıt ve tescile yetkili memurların,
motorlu araç ticareti yapanların, icra memurları ile bu malların müzayede
yoluyla satışını gerçekleştiren diğer kişi ve kuruluşların, ilk iktisap, teslim
veya ithalatla ilgili işlemleri gerçekleştirenlerin, bu işlemlerden önce özel
tüketim vergisinin ödendiğini gösteren belgeleri aramak zorunda oldukları hükme
bağlanmıştır. Bu nedenle, sözü edilen taşıtların kayıt veya tescil işlemini
yapan trafik, belediye ve liman sicil memurları, Ulaştırma, Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığı sivil hava vasıtaları sicil memurları kayıt ve tescil
işleminden önce yukarıda belirtildiği şekilde veya Gelir İdaresi Başkanlığından
elektronik ortamda sorgulama yapmak zorundadır. Söz konusu taşıtların
kullanılmak üzere ithalinde ÖTV’nin ödendiğini gösteren gümrük makbuzunun
aslının yanı sıra gümrük idaresi veya noter tarafından onaylı örneğine göre de
kayıt ve tescil işlemi yapılabilir.
Elektronik ortamda verilen (2A)
numaralı ÖTV Beyannamesinde gösterilen verginin aynı gün içerisinde ödenmemesi
halinde, süresinde ödenmeyen vergi Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanan gecikme zammıyla birlikte tahsil
edilir ve bu tarih itibarıyla ödenen vergi için, vergi makbuzunun yanı sıra
elektronik ortamda “ÖTV Ödeme Belgesi” oluşturulur.
Mükelleflerin, beyannamede
gösterilen vergi tutarı ödensin veya ödenmesin, beyannameyi elektronik olarak
düzeltmesi veya iptal etmesi mümkün değildir. İşlemin gerçekleşmemesi, işlemden
vazgeçilmesi veya taşıtın iade edilmesi hallerinde düzeltme, Tebliğin (IV/F/2)
bölümündeki açıklamalara göre yapılır. Vergisi bu suretle düzeltilen taşıtların
ilk iktisap kapsamında yeniden tesliminde elektronik ortamda beyanda bulunulur.
Mükelleflerin beyanlarını
düzeltme talepleri de verilen beyannameye göre yapılan işlemlerin yukarıda
belirtildiği şekilde düzeltilmesi, yeni beyanname verilmesi suretiyle
gerçekleştirilir. Ancak, taşıtın markası, model yılı, ticari adı, EURO
standardı ve katalitik konvertör gibi vergilendirmeyi (matrah, oran, G.T.İ.P.
vb.) etkilemeyen alanlara ilişkin düzeltmeler, yanlış veri girişlerinin
doğruluğunu tevsik edici belge ve bilgilerle birlikte mükelleflerce ilgili
vergi dairesine başvurmaları halinde vergi dairesi müdürünce, mümkün olmaması
halinde Gelir İdaresi Başkanlığı ilgili birimince/birimlerince, uygun
görülmesine bağlı olarak yapılabilir. Talebin uygun görülmemesi halinde ise
yukarıda belirtilen çerçevede yeni beyanname verilmesi suretiyle işlem tesis
edilmesi gerekir.
Müzayede yoluyla satışlarda (KDV
mükellefiyeti bulunanlar hariç), daha önce ÖTV beyan edilmiş taşıtların
tadilatında, ilk iktisaptan sonra vade farkı, fiyat farkı ve benzeri matraha
dâhil unsurların meydana gelmesinde ve istisnadan yararlanılarak ilk iktisabı
yapılmış olan taşıtların satın alınmasında ÖTV beyan edecek olan kişi ve
kuruluşlarca, bu işlemleri için Gelir İdaresi Başkanlığı web adresinde “Formlar
ve Yayınlar/Beyanname Örnek Formları” bölümündeki (2A) numaralı ÖTV Beyannamesi
örneği kâğıt ortamında düzenlenerek ilgili vergi dairesine beyanda bulunulur ve
vergi ödenir. Bu şekilde ödenen vergi için vergi makbuzunun yanı sıra
elektronik ortamda oluşturulan “ÖTV Ödeme Belgesi”nin bir çıktısı vergi
dairesince mükellefe verilir.
3.1.2. Araç ve Sürücü Bilgi
Sistemi (ASBİS) Kapsamındaki Taşıtlarda Beyan
Emniyet Genel Müdürlüğü
tarafından oluşturulan ASBİS’e bilgi girişi yapılan taşıtların kayıt ve tescil
işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirilmesini teminen, Vergi Usul
Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin verdiği yetkiye istinaden aşağıdaki
şekilde işlem yapılması uygun görülmüştür.
Kara nakil taşıtlarının kayıt ve
tescil işlemlerinin elektronik ortamda yapılması amacıyla, bu taşıtların
imalatçı veya ithalatçıları tarafından imal veya ithal edilen taşıtların
tesliminde, uygunluk belgesi bilgilerinin yanı sıra, örneği Tebliğ ekinde
(EK:6) olarak yer alan, “Taşıt Bildirim Formu”na uygun olarak ASBİS’e bilgi
girişi yapılır. İmalatçı veya ithalatçının teslim ettiği taşıtların iade
edilmesi ve başkalarına satılması, bilgi girişinin değiştirilmesini veya
yeniden bilgi girişi yapılmasını gerektirmez.
ASBİS’e bilgi girişi yapılan
taşıtlarla ilgili olarak ÖTV mükellefleri tarafından elektronik ortamda
verilecek olan (2A) numaralı ÖTV Beyannamesinin “Taşıta İlişkin Bilgiler”
başlıklı bölümündeki bilgiler, ilk iktisabı yapılan taşıtın şasi numarası ve
motor seri numarası girildiğinde ASBİS’ten otomatik olarak ekrana gelir. Bu
bilgiler, taşıtın ithalatçısı veya imalatçısı tarafından ASBİS’e girilen
bilgilerden oluşmaktadır. ÖTV mükelleflerince, bu bilgilerin doğruluğunu teyit
etmek üzere “ASBİS kayıtlarındaki taşıta ait bu bilgilerin doğruluğunu
onaylıyorum” seçeneği işaretlenir.
Beyan edilen ÖTV ödendiğinde,
ödeme bilgisi ASBİS’ten sorgulanabilir. Bu nedenle, (2A) numaralı ÖTV Beyannamesi
elektronik ortamda verilerek ÖTV’si ödenen taşıtların tescilinde ayrıca “ÖTV
Ödeme Belgesi” istenilmez. Ancak satıcı, taşıtın ÖTV’sinin ödendiğine ilişkin
olarak ödeme bilgisinin bir dökümünü kaşe basıp imzalamak suretiyle onaylayıp
alıcıya verir. Bu şekilde ÖTV beyan edilip ödemesi yapılan taşıtların ASBİS
kapsamında kayıt ve tescili yapılabilir.
ASBİS’e bilgi girişi yapılmayan
veya bilgi girişi yapılmış olsa dahi mükellefçe bilgileri onaylanmayan, kayıt
ve tescil öncesi yapılan tadilatlar ya da diğer sebeplerden dolayı sisteme
bilgi girişi yapılamayan taşıtlar için Tebliğin (IV/C/3.1.1) bölümündeki
açıklamalara göre vergi beyan edilip ödenir. Bu durumda elektronik ortamda ÖTV
beyannamesi verilmesine rağmen ASBİS kapsamında kayıt ve tescil yapılamaz.
3.2. Kayıt ve Tescile Tabi
Olmayan Taşıtlara Ait ÖTV Beyannamesinin Elektronik Ortamda Gönderilmesi
(2B) numaralı ÖTV Beyannamesinin,
34023 ve 34624 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğleri başta olmak üzere, beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesine
ilişkin Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.
(2B) numaralı ÖTV
Beyannamesinin,
• “Genel Bilgiler” bölümündeki “İdari
Bilgiler” tablosuna, beyanda bulunulan Vergi Dairesi bilgisi ile ay ve yıl
belirtmek suretiyle beyanın ait olduğu dönem yazılır. Beyanda bulunan mükellefe
ilişkin kimlik ve unvan bilgileri ile iletişim bilgileri bu bölümdeki diğer
tabloda gösterilir.
• “Matrah ve Vergi Bildirimi”
bölümünde, teslim edilen taşıta ilişkin G.T.İ.P. numarası tablodaki listeden
seçilir. “Matrah” alanına taşıtın ÖTV hariç KDV matrahı, “Oran” alanına (II)
sayılı listede taşıta isabet eden ÖTV oranı yazılır. Bu bilgilere göre
hesaplanan ÖTV tutarı “Hesaplanan ÖTV” kısmında otomatik olarak gösterilir.
Teslim edilen taşıtlardan tabi olunan vergi oranı veya sınıflandırılan G.T.İ.P.
numarası farklı olanlar ayrı satırlarda beyan edilir. Bu bölümdeki “Fazla ve
Yersiz Ödenen ÖTV” kısmına, fatura veya benzeri belgede fazla veya yersiz
hesaplanan vergi tutarı yazılır.
• “İstisnalar ve İndirimler”
bölümünde teslimin bir istisna uygulaması kapsamında gerçekleştirilmiş olması
durumunda doldurulacak “İstisnalar” tablosu ile ÖTV’nin indirim olarak beyan
edileceği “İndirim” tablosu yer almaktadır.
“İstisnalar” tablosunda, teslim
edilen taşıta uygulanan istisna türü ile taşıtın G.T.İ.P. numarası listelerden
seçilir. Satırın ilgili alanlarına taşıtın teslim tarihi ve teslim bedeli
bilgileri girilir. Uygulanan istisnanın türüne göre, ibraz edilmesi gereken
belgelere ilişkin bilgiler “Ekler” bölümüne yazılır.
“İndirimler” tablosunda,
ÖTV indirimine dayanak işlem türü ile taşıtın G.T.İ.P. numarası listelerden
seçilir. “Teslim Tarihi” alanına taşıtın teslim edildiği tarih, “Fatura Tarihi”
ve “Fatura Numarası” alanlarına bu teslime ilişkin düzenlenen faturanın tarihi
ve numarası, “İndirime Esas Belgenin Tarihi” ve “İndirime Esas Belgenin
Numarası” alanlarına ÖTV indirimine dayanak işleme ilişkin belgenin tarihi ve
numarası, “İndirilecek ÖTV” alanına indirim tutarı
yazılır.
ÖTV indirimine dayanak işlem türü
olarak “Aynı Listedeki Malın İmalatta Kullanılması” seçeneğinin seçilmesi
durumunda, “İndirilecek ÖTV” alanına bu dönemde ÖTV hesaplanmak suretiyle
teslim edilen taşıtın imalinde kullanılan taşıt için ödenmiş olan ÖTV tutarı
yazılır. İmal edilmeyen veya imal edilmiş olsa dahi, ÖTV uygulanarak teslimi
henüz gerçekleşmeyen taşıtların imalinde kullanılan taşıtlar için ödenen ÖTV bu
alanda beyan edilen tutara dâhil edilmez.
• “Tecil” bölümünde, Özel Tüketim
Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında
ihracatçılara ihraç kaydıyla yapılan taşıt teslimlerine ilişkin bilgilere yer
verilir. Bu kapsamda teslim edilen taşıtın G.T.İ.P. numarası listeden seçilir.
“Fatura Tarihi” ve “Fatura Numarası” alanlarına ihraç kaydıyla teslime ilişkin
faturanın tarihi ve numarası, “Teslim Tarihi” alanına taşıtın ihraç kaydıyla
teslim tarihi, “İhraç Kaydıyla Teslim Bedeli” alanına ihraç kaydıyla teslime
ilişkin bedel, “Oran” alanına Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (II) sayılı
listede taşıta isabet eden ÖTV oranı yazılır.
• “Sonuç Hesapları” bölümü,
mükellef tarafından bilgi girişine izin verilmeyen ve önceki bölümlerde girilen
bilgilere göre otomatik olarak gösterilen “Hesaplanan Özel Tüketim Vergisi”,
“İndirilecek Özel Tüketim Vergisi”, “Ödenmesi Gereken Özel Tüketim Vergisi”,
“İhraç Kaydıyla Satılan Mallara Ait Tecil Edilmesi Gereken Özel Tüketim
Vergisi” ile “Ödenecek Özel Tüketim Vergisi” alanlarının yer aldığı bölümdür.
• “Düzenleme Bilgileri” bölümüne,
beyannamenin mükellef, mirasçı, kanuni temsilci veya vergi sorumlusu
sıfatlarından hangisi kapsamında verildiği ve beyannameyi verene ilişkin kimlik
bilgileri yazılır.
ÖTV’ye tabi işlemlerin
bulunmaması, ilgili döneme ait (2B) numaralı ÖTV Beyannamesinin verilmesine
engel teşkil etmez. Bu durumda beyannamenin, “Genel Bilgiler” bölümünde yer
alan “Beyannamede beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır” kutucuğu işaretlenmek
suretiyle beyanda bulunulur.
(Ek
paragraf:RG-10/8/2019-30858) Kayıt ve tescile tabi taşıtların motorlu araç
ticareti yapanlar tarafından, münhasıran Türk Silahlı Kuvvetlerine kayıt ve
tescile tabi olmayan taşıt olarak teslim edilmesi halinde bu taşıtlara ilişkin
(2B) numaralı ÖTV Beyannamesinin, sadece ÖTV’ye tabi işlemlerin bulunduğu
dönemlerde verilmesi mümkündür.
Öte yandan, istisna kapsamında
ÖTV hesaplanmaksızın yapılan teslimlere ilişkin tevsik edici belgeler ile
indirilecek ÖTV’ye ilişkin tevsik edici belgelerin beyannamenin verildiği günün
mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde ilgili vergi dairesine tevdi
edilmesi zorunludur. Aksi halde, mükellefler adına Vergi Usul Kanununun ilgili
hükümleri gereğince ikinci derece usulsüzlük cezası kesilir.
Ç- TARH İŞLEMLERİ
1. Tarh Yeri
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanlara ait ÖTV,
mükellefin KDV yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından; kayıt ve
tescile tabi olanlara ait ÖTV ise beyannamenin verildiği vergi dairesi (işlemin
yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesi, birden fazla vergi
dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesi) tarafından
tarh olunur.
Kanuna ekli (II) sayılı listede
yer alan malların ithalatta vergilendirildiği durumlarda ÖTV, ilgili gümrük
idaresince hesaplanır. Gümrük vergisine tabi olmayan ithalata ait ÖTV, gümrük
mevzuatına göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili
tarihinde, bu tarihteki oran üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.
2. Tarhiyatın Muhatabı
ÖTV, bu vergiye mükellef olan
gerçek veya tüzel kişiler adına tarh olunur. Şu kadar ki;
• Adi ortaklıklarda, verginin
ödenmesinden ortakların tamamı müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan
herhangi biri,
• Mükellefin, Türkiye içinde
ikametgâhının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması veya
Maliye Bakanlığınca gerekli görülen hallerde ise vergi sorumluları
tarhiyata muhatap tutulur.
3. Tarh Zamanı
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı listedeki mallara ait ÖTV, beyannamenin verildiği günde,
beyanname posta ile gönderilmişse tarhiyatla görevli vergi dairesine geldiği
tarihi takip eden yedi gün içinde tarh edilir.
D- VERGİNİN ÖDENMESİ
ÖTV, beyanname verme süresi
içinde ödenir.
Ancak, Tasfiye Hizmetleri Genel
Müdürlüğü (Ek ibare:RG-4/9/2025-33007) ,
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve
Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından satılan taşıtlara ait ÖTV, beyannamenin
verildiği günü takip eden 15 inci günün akşamına kadar ödenebilir.
Özel Tüketim Vergisi Kanununa
ekli (II) sayılı listede yer alan malların ithalatta vergilendirildiği
durumlarda ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanır ve gümrük mevzuatına göre
kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle
mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilir. Bu tebliğ
üzerine ortaya çıkabilecek ihtilaflar için gümrük vergisinin tabi olduğu usul
ve esaslar uygulanır. Bu vergi, gümrük vergisi ile aynı zamanda ödenir. Gümrük
vergisine tabi olmayan mallara ait ÖTV ise gümrük mevzuatına göre kabul edilen
beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihindeki esaslara göre, bu
tarihteki oran üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.
E- VERGİNİN BELGELERDE
GÖSTERİLMESİ
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, vergiye tabi işlemlere ait ÖTV,
fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilir.
Örnek: Vergi hariç satış
fiyatı 50.000 TL, alış bedeli ise 60.000 TL olan 1.400 cm3 motor silindir
hacimli bir taşıtın faturasının 4/3/2015 tarihinde düzenlenmesi halinde ÖTV’nin
hesabı aşağıdaki şekilde yapılır. (Alış bedelinin, ithalat KDV
matrahından/imalatçı satış bedelinden yüksek olduğu varsayılmıştır.)
Satış bedeli (KDV ve ÖTV hariç)
: 50.000 TL
(ÖTV Matrahı 60.000
TL)
Hesaplanan ÖTV (60.000 x 0,45=)
: 27.000 TL
KDV Matrahı (50.000 + 27.000=)
: 77.000 TL
Hesaplanan KDV (77.000 x 0,18=)
: 13.860 TL
GENEL TOPLAM
: 90.860 TL
Yalnız Doksanbinsekizyüzaltmış
Türk Lirasıdır.
Ayrıca, ÖTV kapsamına giren malların
ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışlarında düzenlenen belgelerde de
ÖTV’nin ayrıca gösterilmesi zorunludur.
İthalatta uygulanan ÖTV gümrük
makbuzunda ayrıca gösterilir. İthalat vergilerinin maktu tutarlarda veya sabit
oranlı alındığı hallerde buna ilişkin tarife, ÖTV’yi de kapsayacak şekilde
tespit olunur ve ayrıca ÖTV hesaplanmaz.
F- DÜZELTME
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uygulamasında, Kanuna ekli (II) sayılı
listedeki mallar için aşağıdaki şekilde işlem yapılır.
1. Fazla veya Yersiz
Hesaplanan ÖTV’nin Düzeltilmesi
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre, vergiye tabi bir işlem söz konusu
olmadığı veya bu Kanun kapsamına giren (II) sayılı listedeki mallara ilişkin
vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye hakkı bulunmadığı halde,
düzenlediği bu tür belgelerde ÖTV gösterenler, söz konusu vergiyi beyan ve
ödemekle mükelleftirler. Aynı şekilde fatura ve benzeri belgelerde Kanuna göre
borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir tutarı gösteren mükellefler
de bu belgelerde gösterilen vergi tutarını beyan etmek ve ödemek zorundadır.
Aynı fıkrada ayrıca, yersiz veya
fazla vergi hesaplandığı hallerde vergiye tabi işlemleri yapmış olan
mükelleflerin, bunlarla ilgili borçlandığı veya ödediği vergiler için düzeltme
yapabilecekleri, ÖTV’den mahsup edebilecekleri veya iade talebinde
bulunabilecekleri; (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlar için
dönem şartı aranmayacağı; ancak bu şekilde işlem yapılabilmesi için, yersiz
veya fazla ödenen verginin alıcıya iade edilmesi ve bunun defter kayıtları,
belgeler ve beyannamede gösterilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu kapsamda düzeltme işlemi,
fazla veya yersiz ödenen ÖTV’nin, en erken bu durumun ortaya çıktığı döneme ait
beyannamenin “İndirimler” bölümüne dâhil edilmesi suretiyle yapılır. Bunun
mümkün olmaması ya da fazla veya yersiz ödenen ÖTV’nin bu şekilde telafi
edilememesi halinde ise 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde standart iade talep dilekçesi ile
nakden ya da bu dönemdeki veya gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dâhil)
borçlarına mahsuben iade talep edilebilir. Ayrıca, fazla veya yersiz beyan
edilip ödenen ÖTV’ye dayanak belgelerin firma yetkilisince onaylı bir örneği
ile birlikte, ÖTV’nin alıcıdan tahsil edilmediğine, tahsil edilmişse iade
edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı alıcı
tarafından da imzalanmış olan tutanak da vergi dairesine verilir.
Talep edilen iade, iadeye konu
verginin beyan edilip ödendiğinin ilgili dönem ÖTV beyannamesi ve vergi dairesi
kayıtlarından tespit edilmesine bağlı olarak yerine getirilir. Öte yandan, söz
konusu verginin beyan edilmiş ancak henüz ödenmemiş olması halinde, tahakkuk terkin
edilir ve bu durumda iade söz konusu olmaz. Düzeltme ve iade talebi, miktarına
bakılmaksızın YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan
sonuçlandırılır. Düzeltme ve iade talebine ilişkin tevsik edici belgelerin
tamamının sunulmuş olması kaydıyla, taşıtın kayıt ve tescil edilmiş olup
olmadığına bakılmaksızın bu bölüm kapsamında işlem tesis edilir.
İthalat sırasında fazla veya
yersiz uygulanan ÖTV, Gümrük Kanununa göre bu vergiye muhatap olanlara iade
edilir.
2. Malların İadesi, İşlemin
Gerçekleşmemesi veya İşlemden Vazgeçilmesi Halinde Düzeltme
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15
inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
hükümleri saklı kalmak üzere (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olan
malların kayıt ve tescil edildikten sonra iade edilmesi hali hariç, malların
iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya diğer
nedenlerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde vergiye tabi işlemleri
yapmış olan mükelleflerin, bunlarla ilgili borçlandığı veya ödediği vergiler
için değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin meydana geldiği
dönem içinde düzeltme yapabilecekleri, ÖTV’den mahsup edebilecekleri veya iade
talebinde bulunabilecekleri; (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallar
için dönem şartı aranmayacağı; ancak bu şekilde işlem yapılabilmesi için, iade
olunan malların işletmeye girmiş olması ve bu işlemlerin defter kayıtları,
belgeler ve beyannamede gösterilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
2.1. Kayıt ve Tescile Tabi
Taşıtlarda Düzeltme
(II) sayılı listedeki taşıtlarla
ilgili düzeltme işlemleri, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi,
kayıt ve tescilden önce veya sonra taşıtın iade edilmesine bağlı olarak
aşağıdaki bölümlerde yapılan açıklamalara göre yerine getirilir.
2.1.1. Kayıt ve Tescilden Önce
Düzeltme
(II) sayılı listedeki kayıt ve
tescile tabi malların ilk iktisabından sonra, kayıt ve tescil edilmeksizin iade
edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi sebebiyle düzeltme ve
iade talep edilmesi durumunda;
• Taşıtın iptal edilen satış
faturasının birinci nüshası,
• ÖTV’nin alıcıdan tahsil
edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve
telefon bilgilerinin yer aldığı alıcı tarafından da imzalanmış olan tutanak,
• 429 Sıra No.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde öngörülen, mükellefin düzeltme ve iade talebini içeren
standart iade talep dilekçesi,
taşıtın alıcıya teslim edildikten
sonra iade edilmesi halinde ayrıca iade edilen taşıtın işletme
aktifine/kayıtlarına girdiğinin yasal defter kaydı ile tespitine ilişkin belge,
mükellefin vergi beyanında bulunduğu vergi dairesine verilir. Bu kapsamda,
vergi dairesince taşıtın işletme aktifinde yer aldığına dair yasal defter
kaydının tespiti suretiyle işlem tesis edilmesi, dolayısıyla bu durumda
düzeltmeye dayanak işlemin defter kayıtlarıyla tevsik edilmesi aranır.
İadeye konu taşıtın, mükellef
tarafından tekrar ilk iktisap kapsamında satışa konu edilmesi halinde, sistemde
yer alan ilk beyannameye ilişkin tahakkukun terkini beklenmeden, mezkûr taşıtın
yeniden satışına ilişkin (2A) numaralı ÖTV Beyannamesi verilebilir. Ancak, bu
durumda düzeltme için aranan belgelerin ibraz edilmiş ve vergi dairesince
düzeltmeye engel bir tespitin yapılmamış olması gerektiği açıktır.
Düzeltilmesi veya iadesi talep
edilen verginin ödendiği, vergi dairesi tarafından sorgulanmak suretiyle
düzeltme ve iade talebi yerine getirilir.
Kayıt ve tescilden önce
düzeltmede, taşıtın iadesinin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre
yapılması şartı aranmaz.
2.1.2. Kayıt ve Tescilden
Sonra Düzeltme
2.1.2.1. Kayıt ve Tescilden
Sonra Taşıtın İadesi
(II) sayılı listedeki mallardan
kayıt ve tescile tabi olanların, kayıt ve tescil edildikten sonra iade edilmesi
halinde, beyan edilen ÖTV’nin düzeltilebilmesi için, iadenin Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılmış olması şartı aranır.
Dolayısıyla, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca iade edilenler hariç
olmak üzere, (II) sayılı listede yer alan mallardan kayıt ve tescil edilmiş
olanların iadesinde ÖTV’nin düzeltilmesi, indirimi veya iadesi söz konusu
olmaz. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca ÖTV mükellefine iade
edilen mallara ait vergi ise dönem şartı aranmaksızın iade veya indirim konusu
yapılabilir.
İlk iktisabı yapılarak kayıt ve
tescil ettirilen taşıtın, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ayıplı malın
iadesine ilişkin hükümleri kapsamında iade edilmesi ve satıcı ile alıcının
kendi aralarında sulh olmaları halinde, bu durumun, taraflar arasında
düzenlenecek ayrıntılı bir tutanak veya sözleşme ile tevsik edilmesi şartıyla
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası
kapsamında düzeltme işlemi yapılabilir. Söz konusu tutanakta/sözleşmede, iade
gerekçesi açıkça belirtilir; iadenin garanti süresi içinde meydana gelen arıza
veya arızalar nedeniyle veya tamir için gereken iş gününün aşılması ya da
taşıtın tamir edilemez olduğunun tespitinden dolayı istenmesi halinde, buna
ilişkin teknik raporlar da söz konusu tutanağa/sözleşmeye eklenir.
Taraflar arasında sulh olmaması
ve iadenin “Tüketici Mahkemesi” veya “Tüketici Sorunları Hakem Heyeti” kararı
üzerine gerçekleşmesi halinde de beyan edilip ödenen ÖTV, Kanunun 15 inci
maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca düzeltilir.
Bu bağlamda, Özel Tüketim Vergisi
Kanununa ekli (II) sayılı listedeki malların kayıt ve tescil edildikten sonra
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre iadesi durumunda;
• 429 Sıra No.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde öngörülen, mükellefin düzeltme ve iade talebini içeren
standart iade talep dilekçesi,
• İadenin Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun hükümlerine göre yapıldığına dair ispat edici belgenin (satıcı
ve alıcı arasında düzenlenen ayrıntılı tutanak/sözleşme, teknik rapor, Tüketici
Mahkemesi veya Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Kararı) aslı veya noter onaylı
örneği,
• Alıcı adına yapılan kayıt ve
tescil işlemine konu taşıtın kaydının silindiğine dair ilgili tescil kuruluşu
tarafından düzenlenerek taşıt sahibine verilen yazı (veya “trafikten
çekilmiştir” kaydı düşülen tescil belgesinin aslı veya noter onaylı örneği),
• ÖTV’nin alıcıdan tahsil
edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve
telefon bilgilerinin yer aldığı alıcının da imzası bulunan tutanak,
• Taşıtın satış faturasının
satıcıdaki nüshası ile iade edilen taşıtın işletme aktifine/kayıtlarına
girdiğinin yasal defter kaydı ile tespitine ilişkin belge,
• Taşıtın ilk iktisabında beyan
edilen ÖTV’nin ödendiğine dair vergi makbuzunun fotokopisi
vergi dairesine verilir. Vergi
dairesi tarafından, düzeltilmesi ve iadesi talep edilen verginin ödendiğinin
kayıtlardan tespit edilmesi suretiyle, düzeltme ve iade talebi, miktarına
bakılmaksızın YMM raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan yerine getirilir.
Bunun yanı sıra, kayıt ve
tescilden sonra Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ayıplı mal hükümleri
kapsamında taşıtın iadesinde; ÖTV mükellefi bayinin infisah olması nedeniyle
ithalatçı veya imalatçı firmanın, Tüketici Mahkemesi Kararıyla mezkûr Kanun
hükümleri gereğince taşıtın ÖTV dâhil fatura bedelinin alıcıya iade
edilmesinden ÖTV mükellefi ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu
tutulması ve söz konusu Karara istinaden ÖTV dâhil bedelin ithalatçı veya
imalatçı firma tarafından tüketiciye iade edilmesi durumunda, Tebliğin bu
bölümü kapsamında ÖTV iadesinin ithalatçı veya imalatçı firmaya yapılması
mümkündür.
Ancak, söz konusu iadenin
yapılabilmesi için;
• İthalatçı/imalatçı firmanın
iade talebini belirten, 429 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde
öngörülen standart iade talep dilekçesinin,
• İadenin Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun hükümlerine göre yapıldığına dair Tüketici Mahkemesi Kararının
aslı veya noter onaylı örneğinin,
• Alıcı adına yapılan kayıt ve
tescil işlemine konu taşıtın kaydının silindiğine dair ilgili tescil kuruluşu
tarafından düzenlenerek taşıt sahiplerine verilen yazının (veya “trafikten
çekilmiştir” kaydı düşülen tescil belgesinin aslı veya noter onaylı örneğinin),
• ÖTV’nin alıcıdan tahsil
edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve
telefon bilgilerinin yer aldığı ve alıcının da imzası bulunan tutanağın,
• Taşıtın satış faturasının
alıcıdaki nüshasının,
• Taşıtın işletme (ithalatçı veya
imalatçı) aktifine/kayıtlarına girdiğinin yasal defter kaydı ile tespitine
ilişkin belgenin
vergi dairesine ibrazı gerekir.
Ayrıca, vergi dairesi tarafından, iadesi talep edilen verginin taşıtın ilk
iktisap kapsamında satış aşamasında mükellefi tarafından ödendiğinin
kayıtlardan tespit edilmesi suretiyle, iade talebi, miktarına bakılmaksızın YMM
raporu, inceleme raporu veya teminat aranılmadan yerine getirilir.
2.1.2.2. İade Edilen Taşıtın
Sonradan İlk İktisabı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine göre, Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun hükümleri kapsamında iade edilmek suretiyle ÖTV’si düzeltilen
kayıt ve tescil edilmiş taşıtların, kullanılmak üzere motorlu araç ticareti
yapanlardan iktisabı, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya
başlanması, aktife alınması veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesi ilk
iktisap sayıldığından ÖTV’ye tabidir.
2.1.3. İade Edilen Taşıt
Yerine Başka Bir Taşıtın İlk İktisabı
Özel Tüketim Vergisi Kanununun 2
nci maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, trampa iki ayrı teslim hükmünde
olduğundan, kayıt ve tescil edilmeden önce veya edildikten sonra satıcısına
iade edilen ve ÖTV’si düzeltilen taşıt yerine ilk i
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.