VERGİ
USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA
NO: 426)
1. Giriş
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazların kullanılma mecburiyeti ve onaylanmasına dair usul ve esaslar işbu
Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.
2. Dayanak
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı
bendinde, Maliye Bakanlığının “Mükellef ve meslek grupları itibariyle muhasebe
usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna göre tutulmakta olan defter ve
belgeler ile bunlara ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü
defter ve belgelerin mahiyet, şekil ve ihtiva etmesi zorunlu bilgileri
belirlemeye, bunlarda değişiklik yapmaya; bedeli karşılığında basıp dağıtmaya
veya üçüncü kişilere bastırıp dağıtmaya veya dağıttırmaya, bunların kayıtlarını
tutturmaya bu defter ve belgelere tasdik, muhafaza ve ibraz zorunluluğu
getirmeye veya kaldırmaya, bu Kanuna göre tutulacak defter ve düzenlenecek
belgelerin tutulması ve düzenlenmesi zorunluluğunu kaldırmaya”,
3 numaralı bendinde “Tutulması ve
düzenlenmesi zorunlu defter, kayıt ve belgelerin mikro film, mikro fiş veya
elektronik bilgi ve kayıt araçlarıyla yapılması veya bu kayıt ortamlarında
saklanması hususunda izin vermeye veya zorunluluk getirmeye, bu şekilde
tutulacak defter ve kayıtların kopyalarının Maliye Bakanlığında veya muhafaza
etmekle görevlendireceği kurumlarda saklanması zorunluluğu getirmeye, bu konuda
uygulama usul ve esaslarını belirlemeye”,
6 numaralı bendinde “Vergi
güvenliğini sağlamak amacıyla niteliklerini belirleyip onayladığı elektrikli,
elektronik, manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemleri kullandırmaya, bu cihaz
ve sistemler vasıtasıyla bandrol, pul, barkod, hologram, kupür, damga, sembol
gibi özel etiket ve işaretlerin kullanılmasına ilişkin zorunluluk getirmeye,
uygulamaya ait usûl ve esasları belirlemeye”
yetkili olduğu hüküm altına
alınmıştır.
Mezkûr hükümlerle Bakanlığa
(Maliye Bakanlığı) tanınan yetkiye istinaden, satışı yapılan malları aynen veya
işlendikten sonra satışını yapanlar dışındaki kimselere satan veya aynı
kimselere hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlara (perakende teslimde
bulunan veya hizmet ifa eden) Vergi Usul Kanununa göre fatura vermek zorunda
olmadıkları mal satışları veya hizmet ifalarının belgelendirilmesinde
(6/12/1984 tarihli ve 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme
Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanuna göre kullanmak
zorunda oldukları ödeme kaydedici cihazların yerine) “Yeni Nesil Ödeme
Kaydedici Cihazları” kullanma mecburiyeti getirilmiştir.
3. Yeni Nesil Ödeme Kaydedici
Cihazlar
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazlar, temel olarak Basit/Bilgisayar Bağlantılı ve EFT-POS özelliği olan
cihazlar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ayrıca akaryakıt pompalarına
bağlanan, sinema giriş bileti ve yolcu taşıma bileti düzenleyen ödeme kaydedici
cihazlar da bu Tebliğ kapsamına girmektedir.
4. Yeni Nesil Ödeme Kaydedici
Cihazları Kullanma Mecburiyetinin Başlama Tarihleri
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazların kullanılmasına ilişkin kademeli bir geçiş öngörülmektedir.
Buna göre:
a) 3100 sayılı Katma Değer
Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti
Hakkında Kanun ve ilgili mevzuatına göre ödeme kaydedici cihaz kullanmak
zorunda olan mükelleflerden, faaliyetlerinde seyyar EFT-POS cihazı kullananlar (Değişik
ibare:RG-29/6/2013-28692) 1/10/2013 tarihinden itibaren yeni nesil
ödeme kaydedici cihazlardan EFT-POS özellikli cihazları kullanmak
zorundadırlar. Kapsama dâhil olan mükelleflerin, mezkûr tarihten sonra
kullandıkları tüm seyyar EFT-POS cihazlarının yeni nesil ödeme kaydedici cihaz
özelliği bulunmalıdır. Mükellefler bu tarihten önce de söz konusu yeni nesil
ödeme kaydedici cihazları alarak kullanabilirler.
b) Yol kenarı otopark hizmeti
veren mükellefler (Değişik ibare:RG-29/6/2013-28692) 1/10/2013
tarihinden itibaren yeni nesil ödeme kaydedici cihazlardan EFT-POS özelliği
olanlarını kullanmak zorundadırlar.
c) (Değişik:RG-21/12/2017-30277)
(a) ve (b) bentleri dışında kalan mükelleflerin yeni nesil ödeme kaydedici
cihaz kullanım mecburiyeti, 3100 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine
tâbi mevcut eski nesil ödeme kaydedici cihazların mali hafızalarının dolduğu
veya mali hafıza değişimini gerektiren durumun oluştuğu tarihten itibaren 30
gün (kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün) içinde başlayacak olup dileyen
mükellefler bu tarihten önce de Bakanlıkça onaylanmış yeni nesil ödeme
kaydedici cihazları alarak kullanabileceklerdir.
d) (Değişik:RG-21/12/2017-30277)
Mükellefler, 3100 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine tâbi mevcut
eski nesil ödeme kaydedici cihazlarını mali hafızaları doluncaya veya mali
hafıza değişimini gerektiren durumun oluştuğu tarihe kadar kullanabilecek olup,
mali hafızaları dolan veya mali hafıza değişimini gerektiren bir halin ortaya
çıkması halinde bu cihazlara yeni malî hafıza takılmaz ve cihaz Bakanlıkça
yayımlanan Genel Tebliğlerde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hurdaya
ayrılır. Cihazı hurdaya ayrılan mükellefler yeni nesil ödeme kaydedici
cihazları almak suretiyle yükümlülüklerini yerine getireceklerdir.
e) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
(Değişik:RG-21/12/2017-30277) 1/1/2015 ila 31/12/2015 tarihleri arasında
işe başlayan mükelleflerin 3100 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine tâbi
mevcut eski nesil ödeme kaydedici cihazlarının yeni nesil ödeme kaydedici cihaz
ile değişim mecburiyeti, söz konusu cihazların mali hafızalarının dolduğu veya
mali hafıza değişimini gerektiren durumun oluştuğu tarihten itibaren 30 gün
(kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün) içinde başlayacak olup dileyen
mükellefler bu tarihten önce de Bakanlıkça onaylanmış yeni nesil ödeme
kaydedici cihazları alarak kullanabileceklerdir.
f) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
1/1/2016 tarihinden sonra işe başlayacak mükelleflerin Yeni Nesil Ödeme
Kaydedici Cihazları kullanma mecburiyeti işe başlama tarihinden itibaren 30 gün
(kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün) içinde başlayacaktır.
g) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
3100 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan ilgili mevzuata göre ödeme kaydedici
cihaz kullanımından muaf tutulanların, muafiyetlerinin devamı süresince Yeni
Nesil Ödeme Kaydedici Cihazları kullanma mecburiyetleri bulunmamaktadır.
ğ) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
3100 sayılı Kanun ile ilgili mevzuata göre ihtiyari olarak sinema giriş bileti,
yolcu taşıma bileti düzenleyen veya faaliyetlerinde ihtiyari olarak ödeme
kaydedici cihaz kullanmak isteyen mükellefler, bu bölümde yer verilen
bentlerdeki sürelerden sonra ödeme kaydedici cihaz kullanmayı tercih edecek
olmaları halinde, Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz kullanmak
mecburiyetindedirler.
h) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
Akaryakıt pompalarına bağlanan ödeme kaydedici cihazları kullanmak zorunda olan
mükelleflerin Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihazları kullanma mecburiyeti, Gelir
İdaresi Başkanlığınca konuya ilişkin hazırlanacak teknik kılavuz ve mesajlaşma
protokolü dokümanlarının hazırlanarak ilan edilmesi ve zorunluluk başlangıç
tarihlerinin Bakanlıkça belirlenmesini müteakip belirtilen tarihlerden itibaren
başlayacaktır.
ı) (Ek:RG-25/12/2015-29573)
Mükellefler Yeni Nesil Ödeme Kaydedici cihaz alarak kullanmaya başlamalarını
takiben, işletmelerinde mevcut 3100 sayılı Kanuna tabi eski ödeme kaydedici
cihazlarını Bakanlıkça yayımlanan Genel Tebliğlerde belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde hurdaya ayırma işlemine tabi tutacaklardır.
5. Yeni Nesil Ödeme Kaydedici
Cihazların Onayı ve Teknik Özellikleri
Yeni nesil ödeme kaydedici cihaz
modellerinin mükelleflerce kullanılabilmesi için, Bakanlıkça belirlenmiş olan
şartları haiz olduğunun onaylanmış olması mecburidir.
Onay süreci, üretici veya
ithalatçı firmaların 9/2/1985 tarihli ve 18661 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları
Kullanmaları Mecburiyeti Hakkındaki Kanunla İlgili Genel Tebliğ’in (Seri No:1) VIII
numaralı bölümünde sayılan bilgi ve belgelerle birlikte Gelir İdaresi
Başkanlığına yapacakları müracaatlar üzerine başlar.
Onay müracaatında bulunan firmalar
idari ve teknik incelemeye tâbi tutulur. Firmaların idari incelemeleri
Bakanlıkça gerçekleştirilir. 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin
Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun’a göre
Bakanlıktan onay almış bulunan ödeme kaydedici cihaz firmalarının daha önce
yapılmış bulunan idari incelemeleri geçerli sayılır. Bakanlıktan onay almış
firmalar gerek görülmesi hâlinde Bakanlık tarafından tekrar idari incelemeye
tâbi tutulabilir.
Yeni Nesil Ödeme Kaydedici
Cihazlara ilişkin teknik incelemeler, Bakanlıkça belirlenecek esaslar
çerçevesinde Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)
tarafından yapılacaktır. Bakanlıkça yetkili kurum ve kuruluşlarla birlikte
hazırlanan ve Ortak Kriterler Değerlendirme Garanti Seviyesinin belirtildiği
Koruma Profili (Ortak Kriterler Belgesi) aranan cihazlar için bu belge bakımından
Türk Standartları Enstitüsü’nün (TSE) de onayı gerekir.
Bakanlık, gerek görmesi hâlinde
TÜBİTAK dışında ilgili kurumlara da ilave inceleme yaptırabilir.
Bakanlıkça yapılan idari
incelemeleri müspet neticelenmiş olan firmalara, yetkili kurumlarca yapılan
teknik incelemelerin de müspet neticelenmesi hâlinde, cihazların marka ve
modelleri itibariyle onay belgesi verilir.
Bakanlıktan onay alan firmalar ile
yeni nesil ödeme kaydedici cihazların marka ve modelleri www.gib.gov.tr
internet sitesinde ilan edilir. Daha önce Bakanlıkça onaylanarak ilan edilen
yeni nesil ödeme kaydedici cihazların onayları geçerlidir.
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazların onaylanabilmesi için aşağıdaki belgelerde belirtilen teknik ve
fonksiyonel özelliklerin sağlanmış olması gerekir.
a. (Değişik:RG-3/6/2015-29375) Yeni
Nesil ÖKC uygulamasına ilişkin Teknik Kılavuzlar.
b. Ortak Kriterler Belgesi
(EFT-POS özelliği olanlar için aranmayacaktır).
c. (Değişik:RG-3/6/2015-29375) Gelir
İdaresi Başkanlığı Mesajlaşma Protokolü dokümanları.
ç. Gerekmesi hâlinde yetkili
kurumlara yaptırılacak incelemelere dair raporlar.
d. Konuyla ilgili Bakanlıkça
belirlenecek diğer belgeler.
Bakanlıkça yukarıda sayılan
belgelerde gerekli görülen hâllerde yapılacak değişiklikler ilan veya taraflara
tebliğ edilir.
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazlar, üretici veya ithalatçı firmalarca Bakanlığa önceden bilgi verilmek
şartıyla, fişlerinin sonuna mükellef, cihaz veya satışla ilgili bilgileri
ihtiva eden Karekod (QR Code) basabilir şekilde düzenlenebilir.
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazlar, bu Tebliğde, teknik kılavuzlarda ve Ortak Kriterler Belgesinde
belirtilenlere aykırı olmamak kaydıyla, tertibatları ile teknik ve fonksiyonel
özellikleri itibariyle 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme
Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun ve ilgili
mevzuatında yer alan şartları sağlamak zorundadır.
Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazların onay sürecinde temel olarak yapılacak testler aşağıda yer
almaktadır.
a. Donanım güvenliği testleri.
b. ÖKC mali yazılım fonksiyonel ve
güvenlik testleri.
c. Güvenli haberleşme testleri.
ç. Türk Standartları Enstitüsünün
ödeme kaydedici cihazlarla ilgili olarak belirlemiş olduğu kalite faktör ve
değerleriyle ilgili testler.
Ayrıca Bakanlık, donanım, güvenli servis
sağlayıcı ve Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi sistemleri arasındaki uyum ve ağ
testleri, uçtan uca güvenlik testleri ve gerekli görülecek diğer testleri
yaptırmaya yetkilidir.
(Ek paragraf:RG-3/6/2015-29375)
Bilindiği üzere, 3100 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca ödeme
kaydedici cihaz kullanan mükellefler, bu cihazları kullanmak suretiyle satış
yaptıkları her iş gününün sonunda, cihazlarında “Z” raporunu oluşturmak, kağıda
basmak ve işletmede muhafaza etmek zorundadırlar. Yeni nesil ödeme kaydedici
cihazlarda da “Z” raporu oluşturma zorunluluğu devam etmekle birlikte, söz
konusu raporlar yeni nesil ödeme kaydedici cihazlarda elektronik ortamda
muhafaza edildiğinden bu cihazları kullanan mükelleflerin “Z” raporlarını
ayrıca kâğıda basmak ve bu şekilde muhafaza etme zorunluluğu kaldırılmıştır.
6. (Değişik
bölüm:RG-7/8/2014-29081) Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihazların Kayıt
Süreleri
Mükellefler, gerek
mecburiyetlerinin başlaması sebebiyle gerekse mecburiyetleri başlamadan kendi
istekleri ile kullanmak üzere aldıkları yeni nesil ödeme kaydedici cihazları,
alış faturasının düzenlendiği tarihten (fatura tarihi dahil) itibaren 15 gün
içerisinde bağlı bulundukları vergi dairesine bir dilekçeyle (alış faturası
örneği, cihaz sicil numarası, cihazdan alınan bir fiş örneği de dâhil olmak
üzere gerekli belgeleri eklemek suretiyle) bildirerek kayıt ettireceklerdir.
Ayrıca mükellefler kayıt işlemi ile birlikte, kullanmak üzere aldıkları her bir
cihaz için ayrı ayrı olmak üzere “Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Levha”yı söz
konusu süre içerisinde vergi dairelerinden alarak işyerlerinde devamlı surette
görülebilecek bir yere asacaklardır.
Cihazın alındığı tarih itibariyle
yeni nesil ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyetinin başlamasına 15
günden daha az bir sürenin bulunması halinde mükellefler, söz konusu 15 günün
sonunu beklemeyecekler ve mecburiyetleri başlamadan önce yukarıda açıklandığı
şekilde kayıtlarını yaptırıp ödeme kaydedici cihazlara ait levhalarını
alacaklardır. Diğer bir anlatımla mükellefler cihazları, alış faturasının
düzenlendiği tarihten itibaren (yeni nesil ödeme kaydedici cihazları kullanma
mecburiyetinin başlama tarihini geçmemek şartıyla) 15 gün içerisinde vergi
dairesine kaydettirip levhalarını alarak kullanmaya başlayacaklardır.
7. 3100 Sayılı Kanun ve İlgili
Mevzuat
3100 sayılı Katma Değer Vergisi
Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında
Kanuna dayanılarak çıkarılan tebliğlerin ve diğer ikincil mevzuatın, bu Tebliğe
ve 5 inci bölümde sayılan dokümanlara aykırı olmayan hükümleri, yeni nesil
ödeme kaydedici cihaz uygulamaları bakımından uygulanmaya devam edilir.
8. Cezai Müeyyide
Bu Tebliğde belirlenen usul ve
esaslara aykırı hareket eden mükellefler ve yeni nesil ödeme kaydedici cihaz
üreticileri veya ithalatçıları hakkında Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci
maddesinde yer alan hükümler uygulanır.
9. Yürürlükten Kaldırılan Hüküm
3/4/1986 tarihli ve 19067 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No:173)’nin
C/4-a bölümü yürürlükten kaldırılmıştır.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.