YURT DIŞINDAKİ
BAZI VARLIKLARIN EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA GENEL TEBLİĞ (SERİ NO: 1)
1. Kapsam
15/4/2013 tarihi
itibarıyla gerçek veya tüzel kişilerce sahip olunan ve yurt dışında bulunan
para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile
taşınmazların bildirim veya beyana konu edilmesine ve bazı yurt dışı
kazançların gelir veya kurumlar vergisinden istisna edilmesine ilişkin Gelir
Vergisi Kanununun geçici 85 inci maddesinde yer alan düzenlemeye yönelik usul
ve esaslara bu Tebliğde yer verilmektedir.
2. Tanımlar
2.1. Banka ve aracı kurumlar
Geçici 85 inci maddede geçen banka
kavramı, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan
bankaları; aracı kurumlar ise, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre
faaliyette bulunan kurumları ifade etmektedir.
2.2. Gerçek veya tüzel kişilerce 15/4/2013 tarihi itibarıyla yurt dışında sahip olunan
varlıkların ispatında kullanılacak kanaat verici belgeler
Maddenin son
fıkrasında, kanaat verici belge tabirinin, devlet tarafından veya devlet
güvencesinde tutulan kayıt ve sicilleri; yurt dışındaki banka, banker, aracı
kurumlar ve benzeri mali kurumlar, posta idaresi, noter gibi kurum ve
kuruluşların kayıt ve belgelerini, Vergi Usul Kanununun ikinci kitabının üçüncü
kısmında yer alan belgeler ve muadili belgeler ile bilgi değişiminde bulunulan
yabancı ülkelerde yetkili makamlardan alınarak mahallindeki Türk elçilik ya da
konsoloslukları, yoksa mahallindeki Türk menfaatini koruyan ülkenin aynı
nitelikteki temsilcileri tarafından tasdik olunan belgeleri ifade ettiği
belirtilmiştir.
2.2.1. Devlet tarafından veya devlet
güvencesinde tutulan kayıt ve siciller
Madde kapsamında bildirilen veya beyan
edilen varlıklara ilişkin olarak, devlet tarafından veya devlet güvencesinde
tutulan kayıt ve siciller; tapu kayıtları, diğer siciller ve yasal
yükümlülükler nedeniyle verilen beyannameleri ifade etmektedir.
Örneğin, bulunduğu ülkenin tapu siciline
veya tapu sicili niteliğindeki diğer sicillere 15/4/2013
tarihi itibarıyla gerçek veya tüzel kişiler adına kayıtlı taşınmazların, başka
herhangi bir işleme gerek olmaksızın bu tarih itibarıyla gerçek veya tüzel
kişilerce sahip olunduğu kabul edilecektir.
2.2.2. Diğer kanaat verici belgeler
Maddede geçen kanaat verici belge
tabirinden ayrıca;
- Bankalar ile bankerlerin yaptıkları
işlemlerle ilgili kayıtlar ve düzenledikleri belgeler,
- Aracı kurumlar, portföy
yönetim şirketleri, sigorta şirketleri ve benzeri mali kurumların kayıtları ve
düzenledikleri belgeler,
- Posta idaresi nezdindeki çek hesabı ve
düzenlenen diğer belgeler,
- Noter gibi kurum ve kuruluşların
düzenledikleri senetler ve sözleşmeler ile diğer kayıt ve belgeler,
- Defter tutan mükelleflerin kayıtları
ile bu kayıtlarda yer alan ve Vergi Usul Kanununun ikinci kitabının üçüncü
kısmında belirtilen belgeler ile muadili belgeler,
- Şirketlerin ortaklık ve
kooperatiflerin üyelik kayıtları
anlaşılacaktır.
Yukarıda sayılan belgeler ile ilgili
olarak ayrıca tasdik zorunluluğu bulunmamaktadır.
Bu belgelerin dışında, bilgi değişiminde
bulunulan yabancı ülkelerde yetkili makamlardan alınarak mahallindeki Türk
elçilik ya da konsoloslukları, yoksa mahallindeki Türk menfaatini koruyan
ülkenin aynı nitelikteki temsilcileri tarafından tasdik olunan belgeler de
kanaat verici belge olarak kabul edilecektir.
Dolayısıyla, yukarıda belirtilen kayıt
ve belgelerle gerçek veya tüzel kişilerce sahip olunan varlıklar arasında
illiyet bağının kurulması ve 15/4/2013 tarihi
itibarıyla,
- Taşınmazların yurt dışındaki
varlığının,
- Diğer varlıkların ise yurt dışında
bulunduğunun
ispatı zorunludur.
Diğer taraftan, gerçek veya tüzel
kişilerce madde kapsamında beyan edilen varlıklara ilişkin kanaat verici
belgelerin gerektiğinde vergi incelemesine yetkili olanlara ibraz edilmek üzere
zamanaşımı süresince saklanması gerekmektedir.
2.3. Taşınmazlar
Taşınmazlar; arazi, kat mülkiyeti
kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler ve tapu siciline ayrı sayfaya kaydedilen
bağımsız ve sürekli haklardır.
3. Uygulama Esasları
3.1. Yurt dışında sahip olunan
varlıklara ilişkin bildirim, beyan ve verginin ödenmesi
3.1.1. Yurt dışında sahip olunan
varlıklara ilişkin bildirim veya beyan
Gerçek veya tüzel kişilerce 15/4/2013 tarihi itibarıyla yurt dışında sahip olunan ve
kapsama giren varlıklar, maddenin yürürlüğe girdiği 29/5/2013 tarihinden
itibaren 31/7/2013 tarihi akşamına kadar Türk Lirası cinsinden rayiç
bedelleriyle;
- Ek-1'de yer alan form ile bankalara
bildirilebilecek veya
- Ek-2'de yer alan beyanname ile gelir
veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan
edilebileceği gibi bu varlıklara ilişkin beyanname, 340 sıra no.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik
ortamda da verilebilecektir.
Yıllık gelir veya kurumlar vergisi
beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olan mükellefler, Ek-2'de yer
alan beyannamelerini de 340 ve 346 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda
vermek zorundadırlar.
Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası
araçlarının Ek-3'de yer alan formla aracı kurumlara da bildirilmesi mümkündür.
Gerçek veya tüzel kişilerin, yurt
dışında sahip oldukları bu türden varlıklarını Tebliğ ekinde yer alan formlar
ile banka veya aracı kurumlara bildirmeleri halinde, bu bildirimlere ilave
olarak vergi dairelerine de beyanda bulunulmayacaktır.
3.1.2. Bildirim veya beyan süresi içinde
bildirim veya beyanlara ilişkin yapılacak düzeltme talepleri
Gerçek ve tüzel kişilerinin maddenin
yürürlüğe girdiği 29/5/2013 tarihinden 31/7/2013
tarihine kadar bildirim veya beyanda bulunmaları mümkün olup, tek bir bildirim
veya beyan verilmesi esastır. Ancak, maddenin uygulamasında bildirim veya
beyanın yapıldığı her ay farklı bir vergilendirme dönemi olarak kabul
edildiğinden birden fazla bildirim veya beyanda bulunulması mümkündür.
Bir bildirim veya beyanda bulunulduktan
sonra aynı ay içerisinde, yapılan hataların düzeltilmesi amacıyla ya da
bildirime veya beyana konu edilen varlıkları azaltıcı ya da artırıcı yeni bir
bildirim veya beyanda bulunulmak istenilmesi halinde, ilk bildirim veya beyanın
düzeltilmesi gerekmektedir. Banka ve aracı kurumlara yapılan bildirimlerde,
düzeltmenin ilgili banka ve aracı kurum tarafından yapılması gereklidir.
Bildirim veya beyanda bulunulduktan
sonraki aylarda, yapılan hataların düzeltilmesi amacıyla ya da bildirime veya
beyana konu edilen varlıkları azaltıcı bir bildirim veya beyanda bulunulmak
istenilmesi halinde de önceki bildirim veya beyanın düzeltilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, banka ve aracı kurumlarca Ek-4'te yer alan beyanname ile vergi
dairesine bildirilen varlıklara ilişkin düzeltme talebinin banka ve aracı kurum
aracılığıyla yapılması esastır.
Bildirim veya beyanda bulunulduktan
sonraki aylarda, bildirime veya beyana konu edilen varlıkları artırıcı bir
bildirim veya beyanda bulunulmak istenilmesi halinde ise önceki bildirim veya
beyanın düzeltilmesi söz konusu olmayacak, ilave olarak bildirilmek veya beyan
edilmek istenilen varlıklar için yeni bir bildirim veya beyan yapılacaktır.
Düzeltme kapsamı dışında verilen tüm
bildirim veya beyannameler yeni bir bildirim veya beyan olarak kabul edilecek
ve önceki bildirim veya beyanla ilişkilendirilmeyecektir.
Örneğin; Mayıs ayında 100.000 TL
karşılığı döviz beyanında bulunan bir gerçek kişinin, aynı ay içerisinde beyan
ettiği tutarı 50.000 TL’ye düşürmek ya da 150.000 TL’ye çıkarmak istemesi
halinde ilk beyanına ilişkin düzeltme beyannamesi vermesi gerekecektir. Bankaya
veya aracı kuruma bildirimde bulunulmuş olması halinde ise banka veya aracı
kuruma verilen ilk bildirimin düzeltileceği tabiidir.
Mayıs ayında 100.000 TL karşılığı döviz
beyanında bulunan bir gerçek kişinin, Haziran veya Temmuz ayı içerisinde, beyan
ettiği tutarı 50.000 TL’ye düşürmek istemesi halinde, Mayıs ayındaki beyanına
ilişkin düzeltme beyannamesi vermesi gerekecektir. Banka ve aracı kurumlarca
Ek-4'te yer alan beyanname ile vergi dairesine bildirilen varlıklara ilişkin
düzeltme talebi ise banka veya aracı kurumlar aracılığıyla yapılacaktır.
Mayıs ayında 100.000 TL karşılığı döviz
beyanında bulunan bir gerçek kişinin, Haziran veya Temmuz ayı içerisinde, beyan
ettiği tutarı 150.000 TL’ye çıkarmak istemesi halinde ise, Haziran veya Temmuz
ayına ilişkin 50.000 TL’lik yeni bir bildirim veya beyanname vermesi
gerekecektir. Yeni verilen bildirim veya beyannameler önceki bildirim
veya beyanname ile ilişkilendirilmeyeceğinden, sadece ilave olarak beyan
edilecek tutarın bildirilmesine veya beyan edilmesine dikkat edilecektir.
Bildirim veya beyan süresi sona erdikten
sonra bildirim veya beyanlara ilişkin yapılan düzeltme talepleri ise maddenin
on ikinci fıkrası hükmü gereğince dikkate alınmayacaktır. Bu çerçevede, 31/7/2013 tarihine kadar yapılan bildirim veya beyanların bu
tarihten sonra düzeltilmesi mümkün olmayacaktır.
3.1.3. Yurt dışında sahip olunan
varlıkların bildirimi üzerine banka veya aracı kurumlarca yapılacak işlemler
Gerçek veya tüzel kişiler yurt dışında
sahip oldukları varlıkları, iki nüsha olarak hazırlayacakları Ek-1'de yer alan
form ile bankalara bildirebileceklerdir. Formun bir nüshası, ilgili banka
tarafından varsa bildirim nedeniyle açılan hesaba ilişkin bilgiler yazılıp
tasdik edildikten sonra düzenlenen banka dekontlarıyla
birlikte ilgilisine geri verilecektir.
Ayrıca bankalar, bildirim tarihini takip
eden ayın sonuna kadar Türkiye'ye getirilen veya
bu sürede Türkiye'de bulunan bankalardaki bir hesaba transfer edilen para,
altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını ilgili
müşterileri adına açacakları hesaplara kaydedeceklerdir.
Gerçek veya tüzel kişilerce yurt dışında
sahip olunan menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarıyla ilgili
bildirim, Ek-3'te yer alan formdan iki nüsha olarak hazırlanarak aracı
kurumlara da yapılabilecektir. Formun bir nüshası, ilgili aracı kurum yetkilisi
tarafından açılan hesaba ilişkin bilgiler yazılıp tasdik edildikten sonra
düzenlenen işlem sonuç formları ile birlikte ilgili kişiye geri verilecektir.
Bildirilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları bu kurumlarda açılacak
hesaplara kaydedilecek ve müşterilerin portföylerine dahil
edilecektir.
Gerçek veya tüzel kişilerce yapılacak bu
bildirimlerin yetkili kılınmış vekilleri veya kanuni temsilcileri tarafından da
yapılabilmesi mümkündür. Bildirimin gerçek veya tüzel kişinin vekili ya da
kanuni temsilcisi tarafından yapılması halinde, bankalar veya aracı kurumlarca
söz konusu vekil veya kanuni temsilcinin yetkili olup olmadığı hususunun
kontrol edileceği tabiidir.
Madde kapsamında bildirilen varlıklara
ilişkin olarak banka veya aracı kurumlar tarafından herhangi bir belge
istenmeyecektir.
3.1.4. Yurt dışında sahip olunan
varlıklara ilişkin verginin ödenmesi
15/4/2013 tarihi
itibarıyla sahip olunan ve yurt dışında bulunan varlıklar, Türk Lirası
cinsinden rayiç bedelleriyle Ek-2'de yer alan beyanname ile gelir veya kurumlar
vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan edilebilecektir. Vergi
dairelerine beyan edilen varlıklara ilişkin olarak herhangi bir belge
istenmeyecektir. Beyan edilen varlıkların değerleri üzerinden, vergi
dairelerince % 2 oranında tarh edilen vergi, tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen
ayın sonuna kadar ödenecektir.
Türkiye'de ikametgâhı bulunmayanlarla
ilgili olarak söz konusu beyannamelerin alınması hususunda Ankara Vergi Dairesi
Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Beyoğlu Vergi Dairesi Müdürlüğü ve İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Konak Vergi
Dairesi Müdürlüğü yetkili kılınmıştır. Türkiye'de ikametgâhı bulunmayanların
yurt dışında bulunan varlıklarına ilişkin olarak bu vergi dairelerine beyanda
bulunmaları ve tahakkuk eden vergileri ödemeleri mümkündür.
Banka veya aracı
kurumların, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak varlıkların
bildirim değerleri üzerinden % 2 oranında hesapladıkları vergiye ilişkin
beyannameyi, Ek-4'te yer alan beyanname ile aylık olarak vergi sorumlusu
sıfatıyla bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar kurumlar
vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairelerine, 340 ve 346 sıra no.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda
elektronik ortamda vermeleri gerekmektedir. Tahakkuk eden
vergiler ise aynı sürede ödenecektir.
3.2. Şirketlerin kanuni temsilcileri,
ortakları veya vekilleri adına görünen varlıkların durumu
Şirketlerin kanuni temsilcileri,
ortakları ya da şirket veya şirketin ortakları adına madde kapsamına giren
varlıkları, 15/4/2013 tarihinden önce yetkili
kuruluşlarca düzenlenen bir vekalet veya temsil sözleşmesine istinaden tasarruf
etmeye yetkili olanların, bu tarih itibarıyla sahip oldukları ve yurt dışında
bulunan varlıklarının, Tebliğde yapılan açıklamalar çerçevesinde şirket adına
bildirim veya beyana konu edilerek Türkiye'ye getirilmesi veya Türkiye'deki
banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi halinde, bu
varlıklara ilişkin olarak şirketin madde hükümlerinden yararlanabilmesi
mümkündür.
Şirket veya
şirket ortaklarına ait olduğu halde yukarıda belirtilenler dışındaki kişilerce
tasarruf edilen varlıkların madde hükümleri
çerçevesinde şirket adına bildirim veya beyana konu edilebilmesi ve maddenin
beşinci fıkrası hükmünden yararlanılabilmesi için bildirim veya beyan dışındaki
nedenlerle inceleme veya takdir komisyonu kararına istinaden yapılacak
tarhiyatlar esnasında söz konusu varlıkların şirket veya şirket ortaklarına ait
olduğunun izah ve ispat edilmesi gerekmektedir.
Bu açıklamalar gerçek kişilerin yurt
dışında başkaları adına görünen varlıkları için de geçerlidir.
3.3. Varlıkların bildirim ve beyan değeri
Yurt dışında bulunan varlıkların, vergi
dairelerine beyan edilmesi ile banka veya aracı kurumlara bildirilmesinde ya da
yasal defterlere kaydedilmesinde, bu varlıkların rayiç bedelinin Türk Lirası
karşılığı esas alınacaktır.
Rayiç bedel, söz konusu varlıkların
sahiplerince bildirim veya beyan tarihi itibarıyla belirlenen alım-satım bedeli
olup bu bedelin gerçek durumu yansıtması gerekmektedir.
Döviz ve döviz cinsinden varlıklarda,
T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru dikkate alınarak Türk Lirası karşılığı
bildirim ve beyana konu edilecektir.
3.4. Bildirilen veya beyan edilen
varlıkların yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmesi
Bildirilen veya beyan edilen varlıklar,
Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutan mükelleflerce, banka veya aracı
kurumlara bildirildiği ya da vergi dairelerine beyan edildiği tarih itibarıyla
belirlenen Türk Lirası karşılığı rayiç bedelleriyle, bildirim ve beyan tarihini
takip eden ay sonuna kadar yasal defterlere kaydedilecektir.
Yurt dışında bulunan söz konusu
varlıkların şirket adına beyan edilmesi durumunda ilgili şirket; gerçek kişiler
adına beyan edilmesi halinde ise bu gerçek kişilerin kendileri, maddenin
sağladığı avantajlardan yararlanabileceğinden, şirket adına bildirim veya
beyana konu edilen varlıkların anılan şirketin yasal kayıtlarına intikal
ettirilmesi zorunludur.
Bilanço esasına göre defter tutan
mükellefler, madde uyarınca yasal defterlerine kaydettikleri kıymetleri için
pasifte özel fon hesabı açacaklardır. Söz konusu hesap sermayenin cüz'ü addolunacak ve sermayeye ilave dışında başka bir
amaçla kullanılamayacaktır. Fon hesabında tutulan bu tutarlar, işletmenin
tasfiye edilmesi halinde vergilendirilmeyeceği gibi Gelir Vergisi Kanununun 81
inci maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 19 ve 20 nci
maddeleri uyarınca gerçekleşecek devir ve bölünme hallerinde de
vergilendirilmeyecektir.
Serbest meslek kazanç defteri ile
işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, söz konusu kıymetleri
defterlerinde ayrıca göstereceklerdir.
Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince
yukarıda yapılan açıklamalara göre yasal defterlere kaydedilen bu varlıklar,
dönem kazancının tespitinde gelir unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.
3.5. Gider ve amortisman
uygulaması
Tebliğin, "3.1.4." bölümünde
yapılan açıklamalar çerçevesinde ödenen vergilerin, hiçbir suretle gelir veya
kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınması ya da
başka bir vergiden mahsup edilmesi mümkün değildir.
Bildirilerek veya beyan edilerek yasal
defter kayıtlarına intikal ettirilen taşınmazlar hakkında Vergi Usul Kanununda
yer alan amortismanlara ilişkin hükümler
uygulanmayacaktır.
Kayıtlara alınan bu varlıkların daha
sonra elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi
uygulaması bakımından gelirin veya kurum kazancının tespitinde gider veya
indirim olarak kabul edilmeyecektir.
4. Yurt Dışında Sahip Olunan Varlıkların
Türkiye'ye Getirilmesi
Beyan edilen veya bildirilen
varlıkların;
- 15/4/2013
tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğunun,
- Gerçek veya tüzel kişilerce sahip
olunduğunun
tevsik edilmesi
kaydıyla taşınmazlar dışındaki varlıkların, beyan veya bildirim tarihini takip
eden ay sonuna kadar Türkiye'ye getirilmesi ya da Türkiye'deki banka veya aracı
kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi gerekmektedir.
Maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
sonra, bildirim veya beyandan önce Türkiye'ye getirilen ya da Türkiye'deki
banka veya aracı kurumlarda açılan bir hesaba transfer edilen varlıklara
ilişkin olarak maddede öngörülen sürede bildirim veya beyanda bulunulması ve
diğer şartların da yerine getirilmesi kaydıyla madde hükümlerinden
yararlanılabilecektir. Bu şekilde, bildirim veya beyandan önce yurt dışından
Türkiye'ye getirilen varlıkların daha sonraki bir tarihte beyan edilmesi
sırasında, Tebliğin “3.3” bölümünde açıklandığı üzere
varlıkların bildirim veya beyan tarihindeki değerleri esas alınacaktır.
Bu koşulların gerçekleşmemesi halinde,
maddenin beşinci fıkrası hükmünden yararlanılması
mümkün değildir.
Bu nedenle, söz konusu varlıkların 15/4/2013 tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğunun, bu
varlıklara yurt dışında sahip olunduğunun ve ilgili (kambiyo, gümrük, yabancı
sermaye gibi) mevzuat çerçevesinde Türkiye'ye getirildiğinin kanaat verici
belgelerle ispat yükümlülüğü mükelleflere ait olacaktır.
Bu tarih itibarıyla madde kapsamına
giren varlıkların, bu tarihten 31/7/2013 tarihine
kadar yine kapsama giren başka tür varlıklara dönüşmesi halinde, en son
varlığın bildirim veya beyana konu edilerek Türkiye’ye transfer edilmesi
mümkündür.
5. Bildirim ve Beyanın Vergi İncelemesi
Karşısındaki Durumu
5.1. İnceleme ve tarhiyat yapılmayacak
haller
Maddenin beşinci fıkrası uyarınca,
bildirilen veya beyan edilen varlıklar nedeniyle hiçbir suretle vergi
incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılamayacaktır.
5.2. Bildirim ve beyan dışındaki
nedenlerle yapılacak incelemelere ilişkin tarhiyatlar ve mahsup
Bildirim veya beyan dışındaki herhangi
bir nedenle, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1/1/2013
tarihinden önceki dönemlere ilişkin vergi incelemesi veya takdir komisyonu
kararı uyarınca gelir, kurumlar ve katma değer
vergisi yönünden tespit edilen matrah farklarından, madde kapsamında bildirilen
veya beyan edilen tutarların, bu tutarlara ilişkin tarh edilen verginin
vadesinde ödenmesi koşuluyla mahsup edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla,
inceleme esnasında vergi incelemesine yetkili olanlar, bildirilen veya beyan
edilen tutarlara ilişkin olarak maddede öngörülen koşulların gerçekleşip
gerçekleşmediğini ayrıca kontrol etmek suretiyle bildirilen veya beyan edilen
tutarları mahsup ederek vergi inceleme raporlarını tanzim edeceklerdir. Takdir
komisyonları ise madde kapsamında beyan edilen tutarları dikkate almadan
kararlarını tanzim edecekler ancak, bu kararlar uyarınca vergi daireleri
tarafından tarhiyatın yapılması aşamasında mahsup şartlarının varlığı kontrol
edilerek gerekli işlemler tesis edilecektir.
1/1/2013 tarihinden
önceki dönemlerle ilgili olarak maddenin yürürlük tarihi olan 29/5/2013
tarihinden önce başlayan vergi incelemeleri veya takdire sevk işlemleri ile
1/1/2013 tarihinden sonraki dönemlere ilişkin yapılacak vergi incelemeleri veya
takdir işlemleri nedeniyle yapılacak tarhiyatlar açısından maddenin beşinci
fıkrasında öngörülen mahsup hükmünün uygulanması mümkün değildir.
Vergi
incelemeleri ile ilgili olarak mükellefler nezdinde; vergi incelemesine
başlanıldığı hususunun bir tutanağa bağlanması, vergi incelemesi yapılmak üzere
mükellefin yazı ile davet edilmesi, kanuni defter ve belgeleri isteme yazısının
tebliğ edilmiş olması, matrah tesisine yönelik tutanak düzenlenmesi ya da
kanuni defter ve belgelerin incelenmek üzere vergi incelemesine yetkili
olanlara ibraz edilmiş olması durumunda, vergi incelemesine başlanıldığı kabul
edilecektir.
Takdir komisyonu kararları uyarınca
yapılacak tarhiyatlarda ise takdire sevk tarihi esas alınmak suretiyle mahsup imkanından yararlanılıp yararlanılamayacağı tayin
edilecektir. Ancak, maddenin yayımı tarihinden önce başlayan vergi
incelemelerinin neticelendirilmeyip, incelemeye alınan dönemler için
mükelleflerin takdir komisyonuna sevk edilmesi halinde incelemeye başlama
tarihi esas alınacaktır.
Öte yandan, mahsup uygulamasında
Tebliğin “5.4.2” bölümünde yapılan açıklamalar çerçevesinde verginin ödenme
şartı dikkate alınacaktır.
5.3. Mahsup uygulamaları
Aşağıdaki bölümlerde mahsup
uygulamalarına ilişkin açıklamalara yer verilmiş olup, vergi incelemelerine
bağlı tarhiyatlar hakkında yapılan açıklamalar takdir komisyonu kararları
uyarınca yapılan tarhiyatlar için de geçerli olacaktır.
5.3.1. Bildirim veya beyan dışındaki
nedenlerle yapılacak incelemelerde aynı fiilden kaynaklanan tarhiyatlar ve
mahsup
Diğer nedenlerle yapılacak vergi
incelemelerinde aynı fiilden kaynaklanan matrah farkı bulunması halinde, madde
kapsamında bildirilen veya beyan edilen tutarlar bu matrah farkından mahsup
edileceğinden, mahsup tutarı kadar gelir, kurumlar veya katma değer vergisi
tarhiyatı önerilemeyecektir.
Diğer taraftan, geçici vergiler yıllık
gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere alınmakta olup mahsup dönemi
geçtikten sonra önerilen geçici vergi tarhiyatlarında geçici verginin aslı
aranmamakta, ceza ve faizleri aranmaktadır. Dolayısıyla, yıllık gelir veya
kurumlar vergisi yönünden tespit edilen matrah farklarından bildirilen veya
beyan edilen tutarların mahsup edilmesi halinde, bu vergilere yönelik olarak
önerilen geçici vergi matrah farkından da mükerrer indirime yol açmayacak
şekilde mahsup yapılacağından, anılan matrah farklarına yönelik olarak ayrıca
geçici vergi hesaplanması söz konusu olmayacaktır.
Örnek 1: (A) A.Ş. yurt
dışında 15/4/2013 tarihi itibariyle sahip olduğu
500.000 TL karşılığı dövizi madde kapsamında 1/6/2013 tarihinde (Y) Bankasına
bildirerek, söz konusu tutarı açılan mevduat hesabına yatırmış ve ilgili Banka
tarafından bildirilen değerler üzerinden %2 oranında vergi ödenmiştir. Anılan kurum hakkında bildirim dışındaki nedenlerle
2012 yılına ilişkin olarak 15/7/2013 tarihinde
başlayan vergi incelemesi sonucu 1.000.000 TL’lik belgesiz mal satışı nedeniyle
800.000 TL kurumlar vergisi ve geçici vergi ile 1.000.000 TL katma değer
vergisine konu matrah farkı bulunmuştur.
Bu durumda, inceleme esnasında öncelikle
bulunan matrah farklarından madde kapsamında bildirilerek yurda getirilen
500.000 TL mahsup edilecek ve kalan tutar olan 300.000 TL üzerinden kurumlar
vergisi ve geçici vergi ile 500.000 TL üzerinden katma değer vergisi tarhiyatı
önerilecektir.
5.3.2. Bildirim veya beyan dışındaki
nedenlerle yapılacak incelemelerde ayrı fiillerden kaynaklanan tarhiyatlar ve
mahsup
Diğer nedenlerle yapılacak vergi incelemelerinde
ayrı fiillerden kaynaklanan matrah farklarının bulunması halinde ise, madde
kapsamında bildirilen veya beyan edilen tutarlar gelir, kurumlar veya katma
değer vergisi yönünden bulunan her bir matrah farkından ayrı ayrı mahsup
edilecektir. Bu mahsup esnasında, bildirilen veya beyan edilen tutarların
bulunan matrah farkları toplamından küçük olması halinde, bu tutarın vergi
türüne isabet eden matrah farkı ile oranlanması suretiyle mahsup işlemi
gerçekleştirilecektir.
Örnek 2: (K) Ltd. Şti.
yurtdışında sahip olduğu 400.000 TL değerindeki taşınmazını 30/5/2013
tarihinde beyan ederek beyan tarihini takip eden ayın sonuna kadar yasal defter
kayıtlarına intikal ettirmiş ve fon hesabına alarak söz konusu tutarı da
sermayesine ilave etmiştir. Anılan kurum ile ilgili olarak bildirim veya beyan
dışındaki nedenlerle 2010 yılına ilişkin olarak 1/6/2013
tarihinde başlanılan inceleme sonucu şirketin satışlarının bir kısmını düşük
bedelli fatura düzenlemek suretiyle kayıt dışı bıraktığı tespit edilmiş, kayıt
dışı bırakılan hasılat nedeniyle 300.000 TL kurumlar vergisi ve katma değer
vergisi matrah farkı bulunmuştur. Ayrıca, şirketin verdiği borçla ilgili tahsil
ettiği faiz geliri üzerinden hesaplanan katma değer vergisi tutarlarını da
kayıtlarına intikal ettirmediği için 200.000 TL katma değer vergisi matrah
farkı bulunmuştur.
Bu durumda, inceleme sonucunda bulunan
kurumlar vergisi ve katma değer vergisi matrah farklarından, madde kapsamında
beyan edilen 400.000 TL orantılı bir şekilde mahsup edilecektir. Dolayısıyla, 400.000 TL'nin {[300.000/(300.000+200.000)]x400.000=}
240.000 TL'si kayıt dışı bırakılan hasılat nedeniyle bulunan (aynı fiilden
kaynaklanan) kurumlar vergisi ve katma değer vergisi matrah farkından;
{[200.000/(300.000+200.000)]x400.000=} 160.000 TL'si ise diğer nedenle bulunan
(ayrı fiilden kaynaklanan) katma değer vergisi matrah farkından mahsup
edilecektir. Bunun sonucunda, 60.000 TL matrah farkı üzerinden kurumlar
ve katma değer vergisi, 40.000 TL matrah farkı üzerinden de katma değer vergisi
tarhiyatı önerilecektir.
Öte yandan, madde kapsamında beyana konu
edilen tutarın 700.000 TL olması halinde, inceleme esnasında bulunan matrah
farklarından madde kapsamında bildirilen 700.000 TL'nin (300.000+200.000=)
500.000 TL'si doğrudan mahsup edilecektir. Dolayısıyla, matrah farkı
oluşmadığından herhangi bir tarhiyat önerilmeyecektir. Beyan edilen tutardan
arta kalan 200.000 TL ise daha sonra yapılabilecek vergi incelemelerinde
bulunacak matrah farklarından mahsup edilebilecektir.
5.3.3. Bildirim ve beyan dışındaki
nedenlerle yapılacak incelemelerde birden fazla döneme ilişkin önerilecek
tarhiyatlar ve mahsup uygulaması
Diğer nedenlerle birden fazla
vergilendirme dönemini kapsayacak şekilde yapılacak vergi incelemelerinde her
bir vergilendirme dönemi için matrah farkı bulunması ve inceleme raporlarının
farklı tarihlerde tanzim edilmesi halinde, rapor tarihine göre sırasıyla mahsup
işlemi gerçekleştirilecektir.
İnceleme raporlarının aynı tarihte
tanzim edilmesi halinde ise bildirilen veya beyan edilen tutarların bulunan
matrah farkları toplamından küçük olması durumunda, mahsup işlemi, bildirilen
veya beyan edilen tutarların her bir vergilendirme dönemine isabet eden matrah
farkı ile oranlanması suretiyle gerçekleştirilecektir.
5.3.4. Gelir, kurumlar veya katma değer
vergisi tevkifatı matrah farkları
Bildirilen veya beyan edilen
tutarlar; gelir, kurumlar ve katma değer vergisi tevkifatı
yapmak ve ödemekle sorumlu olanlar adına, diğer nedenlerle yapılan vergi
incelemeleri sonucu bulunan gelir, kurumlar veya katma değer vergisi tevkifatı matrah farklarından da mahsup edilecektir.
5.3.5. Bildirim veya beyana konu edilen
varlıkların gelir unsurları ile ilgisi ve mükellefiyet tesisi
Varlıklarını bildirim veya beyana konu
eden ve defter tutma yükümlülüğü bulunmayan gelir vergisi mükellefleri ile
ilgili olarak, diğer nedenlerle inceleme yapılması durumunda bulunan matrah
farklarının hangi gelir unsuru ile ilgili olduğunun önemi olmaksızın, beyan
edilen tutarlar bulunan matrah farklarından mahsup edilecektir.
5.3.6. Vergi farkları ve diğer vergiler
Bildirim veya beyan dışındaki herhangi
bir nedenle, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1/1/2013
tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak vergi incelemesi yapılması halinde,
gelir, kurumlar ve katma değer vergisi yönünden tespit edilen matrah
farklarının yanı sıra indirimi reddedilen katma değer vergisine ilişkin
matrahtan, bildirilen veya beyan edilen tutarlar mahsup edilebilecektir.
İndirimi reddedilen katma değer vergisine
ilişkin mahsup edilecek matrah tutarı, indirimi reddedilen vergiye esas teşkil
eden bedel olarak dikkate alınarak mahsup uygulaması yapılacaktır.
Örneğin, bir faturadaki 10.000 TL'lik
bir bedel üzerinden %8 oranında hesaplanan 800 TL katma değer vergisi
indiriminin reddedilmesi durumunda, katma değer vergisi indirimi reddinden
dolayı mahsuba konu olacak katma değer vergisi matrahı 10.000 TL olacaktır.
İndirimi reddedilen katma değer
vergisinin hangi orana karşılık geldiğinin bilinememesi ya da bedelin tespit
edilememesi halinde ise mahsup uygulamasında dikkate alınacak matrah tutarı %18
KDV oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanacaktır.
Örnekte, indirimi reddedilen 800 TL
katma değer vergisinin hangi orandan kaynaklandığının belirlenememesi durumunda,
mahsup imkanından yararlanabilecek matrah farkı (800/0,18=)
4.444,44 TL olarak hesaplanacaktır.
5.3.7. Diğer vergi ve cezalar ile haksız
iadeden kaynaklanan tarhiyatların durumu
Haksız iadeden kaynaklanan tarhiyatlar
ile gelir, kurumlar ve katma değer vergisi dışındaki diğer vergilere yönelik
yapılacak inceleme ve tarhiyatlar, mahsup uygulaması kapsamında
değerlendirilmeyecektir.
Usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezaları
da mahsup uygulaması kapsamında değildir.
5.4. Maddenin beşinci fıkrası hükmünden yararlanılabilmesi
için öngörülen şartlar
5.4.1. Varlıklara ilişkin şartlar
Yurt dışında sahip olduğu varlıkları
banka veya aracı kurumlara bildiren veya vergi dairelerine beyan eden gerçek
veya tüzel kişilerce, söz konusu varlıkların 15/4/2013
tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğunun ve sahibi olunduğunun kanaat verici
vesikalarla tevsik edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, yurt dışında bulunduğuna ve
sahip olunduğu tevsik edilen varlıkların, bildirim veya beyanın yapıldığı
tarihi takip eden ay sonuna kadar Türkiye'ye getirilmesi veya bu sürede
Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi
gerekmektedir.
Dolayısıyla;
- Banka veya aracı kurumlara
bildirildiği veya vergi dairelerine beyan edildiği halde, 15/4/2013
tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğuna ve sahibi olunduğuna ilişkin kanaat
verici belge ile tevsik edilemeyen varlıklar nedeniyle,
- Yurt dışında bulunduğu ve sahip
olunduğu bildirilen veya beyan edilen para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer
sermaye piyasası araçlarının, bildirim veya beyan tarihini takip eden ayın
sonuna kadar Türkiye'ye getirilmemesi veya bu
sürede Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer
edilmemesi nedeniyle
maddenin beşinci fıkrası hükmünden yararlanılamayacaktır.
5.4.2. Bildirim veya beyandan
kaynaklanan vergilerin vadesinde ödenmesi şartı
Mahsup imkanından
yararlanılabilmesi için, bildirilen veya beyan edilen tutarlara ilişkin tarh
edilen verginin vadesinde ödenmesi şarttır.
Tahakkuk eden verginin vadesinde
ödenmemesi veya maddede yer alan diğer şartların yerine getirilememesi
nedeniyle mahsup imkanından yararlanılmaması durumu,
vergi aslının gecikme zammı ile birlikte 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve
tahsiline engel teşkil etmemektedir. Ayrıca, bildirim veya beyanlar nedeniyle
tahsil edilen vergiler ret ve iade edilmeyecektir.
6. Madde
Kapsamındaki Taleplerin Yerine Getirilme Zorunluluğu
İlgili kurum ve kuruluşlar, gerçek veya
tüzel kişilerin madde uyarınca yapılacak işlemlere ilişkin taleplerini yerine
getirmek zorundadırlar. Ancak, banka veya aracı kurumlara bildirimi yapılan
varlıklara ilişkin bildirim değeri üzerinden %2 oranında hesaplanan tutarın
ödenmemesi durumunda, banka veya aracı kurumların söz konusu bildirimi alma zorunluluğu
yoktur.
7. Yurt Dışından Elde Edilen Kazançlara
İlişkin İstisna Uygulaması
Maddenin on ve on birinci fıkraları ile
yurt dışından elde edilen bazı kazançlar, gelir veya kurumlar vergisinden
istisna edilmektedir.
7.1. İstisna uygulamasından yararlanacak
olanlar
İstisna uygulamasından Türkiye'de tam
mükellef olarak vergilendirilen gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri
(serbest bölgelerde faaliyet gösteren mükellefler dahil),
bu kazançlarını Türkiye'ye transfer etmeleri şartıyla yararlanabileceklerdir.
7.2. İstisna kapsamında bulunan yurt
dışı kazançları
İstisna kapsamına;
- Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de
bulunmayan kurumlara ilişkin iştirak hisselerinin yurt dışında satışından doğan kazançlar,
- Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de
bulunmayan kurumlardan elde edilen iştirak kazançları,
- Yurt dışında bulunan işyeri veya daimi
temsilci aracılığıyla elde edilen ticari kazançlar
girmektedir.
31/10/2013 (bu tarih dahil)
tarihine kadar elde edilen bu kazançlar ile kanuni ve iş merkezi Türkiye'de
bulunmayan kurumların tasfiyesinden doğan ve 31/12/2013 (bu tarih dahil)
tarihine kadar elde edilen kazançlar da istisna kapsamındadır.
7.3. İstisna uygulamasının şartları
Madde kapsamına giren ve yurt dışından
elde edilen kazançlara ilişkin istisna uygulamasından yararlanılabilmesi için;
yurt dışı iştirak kazancı, yurt dışı iştirak hissesi satış kazancı, yurt dışı
şube kazancı ile kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kurumların tasfiyesinden
doğan kazancın 31/12/2013 tarihine kadar, Türkiye'ye
transfer edilmiş olması gerekmektedir.
Bu kazançların ilgili mevzuat
çerçevesinde Türkiye'ye getirildiği, mükelleflerce kanaat verici belgelerle
ispat edilecektir.
7.4. İstisna uygulamasına konu yurt dışı
kazançların beyanı
Maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren 31/10/2013 tarihine kadar elde edilen ve maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten 31/12/2013 tarihine kadar Türkiye'ye transfer edilen yurt dışı iştirak
kazançları ile yurt dışı iştirak hisselerinin elden çıkarılmasından sağlanan
kazançlar, 2013 yılına ilişkin verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi
beyannamelerinde gelire veya kurum kazancına dahil
edilmek ve beyannamelerin ilgili satırında gösterilmek suretiyle vergiden
istisna edilebilecektir.
Yurt dışında bulunan işyeri veya daimi
temsilci aracılığıyla elde edilen şube kazançlarının, 31/10/2013 tarihine kadar
elde edilen kısmı tespit edilecek ve bu kazanç, 2013 yılında geçici vergi
dönemleri itibarıyla geçici vergi beyanına konu edilmiş olsa dahi, maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten 31/12/2013 tarihine kadar Türkiye'ye transfer
edilmek şartıyla, 2013 yılına ilişkin verilecek yıllık gelir veya kurumlar
vergisi beyannamelerinde gelire veya kurum kazancına dahil
edilmek ve beyannamelerin ilgili satırında gösterilmek suretiyle istisnaya konu
edilecektir.
Aynı şekilde kanuni ve iş merkezi
Türkiye'de bulunmayan kurumların, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
31/12/2013 tarihine kadar gerçekleşen tasfiyelerinden doğan ve 31/12/2013
tarihine kadar Türkiye'ye transfer edilen kazançları da 2013 yılına ilişkin
verilecek yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde gelire veya kurum
kazancına dahil edilmek ve beyannamelerin ilgili
satırında gösterilmek suretiyle istisnaya konu edilecektir.
Özel hesap dönemine tabi olan
mükellefler ise belirtilen tarihler arasında elde ettikleri söz konusu
kazançlarını, hesap dönemlerine göre 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin verilecek
yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde gelire veya kurum kazancına
dahil etmek ve beyannamelerin ilgili satırında
göstermek suretiyle istisnaya konu edebileceklerdir.
1/1/2013 tarihinden önce
elde edildiği halde kayıtlara intikal ettirilmeyen ve beyan dışı bırakılan
iştirak kazançları, iştirak hisselerinin elden çıkarılmasından sağlanan
kazançlar, yurt dışı şube kazançları ile bu tarihten önce elde edilen yurt dışı
tasfiye kazançları ile ilgili olarak bu istisna hükmünden yararlanılması mümkün
bulunmamaktadır. Ancak, söz konusu kazançların maddenin birinci fıkrasında belirtilen
hükümden yararlanarak Türkiye'ye getirilme imkanı
bulunmaktadır.
Tebliğ olunur.
EKLERİ GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ
Ek 1 Bankalara yapılacak bildirime ilişkin form
Ek 2 Vergi dairelerine verilecek beyanname
Ek 3 Aracı Kurumlara yapılacak bildirime ilişkin form
Ek 4 Banka ve aracı kurumlarca sorumlu sıfatıyla
verilecek beyanname
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.