Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
(Sıra No: 425)
1. Giriş
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
140 ıncı maddesi ile ilgili açıklamalar işbu Tebliğin konusunu teşkil
etmektedir.
2. Kanuni Dayanak
Vergi Usul Kanununun 134 üncü maddesinde vergi
incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak,
tespit etmek ve sağlamak olduğu hüküm altına alınmış ve mezkûr Kanunun müteakip
maddelerinde vergi incelemesine müteallik hükümlere yer verilmiştir. Bunlardan
“incelemede uyulacak esaslar” başlıklı 140 ıncı maddenin 5 numaralı bendinde
vergi incelemesi yapanların vergi kanunları ile ilgili kararname, tüzük,
yönetmelik, genel tebliğ ve sirkülere aykırı vergi inceleme raporu
düzenleyemeyecekleri, ancak, bu düzenlemelerin vergi kanunlarına aykırı olduğu
kanaatine varırlarsa bu hususu bağlı oldukları birimler aracılığıyla Gelir
İdaresi Başkanlığına düzenleyecekleri bir rapor ile bildirecekleri hüküm altına
alınmıştır.
Diğer taraftan, mezkûr maddenin ikinci fıkrasında
“Vergi Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi
inceleme raporları, işleme konulmak üzere ilgili vergi dairesine tevdi
edilmeden önce, meslekte on yılını tamamlamış en az üç Vergi Müfettişinden
oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları tarafından vergi kanunları ile
bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve
özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanla komisyon
arasında uyuşmazlık oluşması halinde uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporları
üst değerlendirme mercii olarak, Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarları aşan
tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporları ise doğrudan, Vergi Denetim
Kurulu Başkanlığı bünyesinde bir Başkan Yardımcısının başkanlığında dört grup
başkanından oluşan beş kişilik merkezi rapor değerlendirme komisyonu tarafından
vergi kanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ,
sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanlar,
bu komisyon tarafından yapılacak değerlendirmeye uygun olarak düzenleyecekleri
vergi inceleme raporlarını işleme konulmak üzere bağlı oldukları birime tevdi
ederler.” hükmü, dördüncü fıkrasında ise “Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu
ile diğer rapor değerlendirme komisyonları yaptıkları değerlendirme sırasında,
verilmiş bir özelgenin 369 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğu
kanaatine varmaları halinde, söz konusu özelge, Merkezi Rapor Değerlendirme
Komisyonundan üç üye ile 413 üncü maddeye göre oluşturulan komisyondan iki
üyenin katılımıyla oluşturulacak beş kişilik bir komisyon tarafından
değerlendirilir. Bu komisyonca verilen kararlar, ilgili rapor değerlendirme
komisyonu ile incelemeye yetkili olanı bağlar.” hükmü yer almaktadır.
3. Değerlendirme ve Sonuç
Yukarıda yer verilen hükümlerden de anlaşılacağı
üzere, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar inceleme neticesinde tanzim
edecekleri raporlarda vergi kanunlarıyla ilgili kararname, tüzük, yönetmelik,
genel tebliğ ve sirkülere aykırı hususlara yer veremeyecekler, dolayısıyla da
bu düzenlemelere aykırı olarak tarhiyat öneremeyeceklerdir. Ancak, bu
raporların intikal ettirildiği Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu ile diğer
rapor değerlendirme komisyonları, raporları değerlendirirken yukarıda zikredilen
mevzuata ilave olarak Gelir İdaresi Başkanlığınca verilmiş olan özelgelere
uygunluk kıstasını da tatbik edeceklerdir.
Rapor değerlendirme komisyonları raporları özelgelere
uygunluk yönünden değerlendirirken eleştiri konusu yapılan hususla ilgili olan
ve Gelir İdaresi Başkanlığınca verilmiş özelgeleri dikkate alacak ve varsa
adına rapor düzenlenen mükellefe verilmiş özelge ile sınırlı kalmayacaktır.
Raporda, özelgede yer alan görüş aksine bir tenkit varsa rapor olumsuz
değerlendirmeye konu edilecek ve 31/10/2011 tarihli ve 28101 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Oluşturulması ile
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in ilgili hükümlerine göre işlem
yapılacaktır. Olumsuz değerlendirmenin yapılabilmesi için özelgede yer alan
görüşün tam olarak raporda tenkid edilen konuyla ilgili olması diğer bir
ifadeyle verilen izahatın aynı durumda olan tüm mükellefler bakımından
uygulanabilir olması gereklidir. Ayrıca, rapor değerlendirme komisyonunun
dikkate alacağı özelgenin ilgili konuda Gelir İdaresi Başkanlığınca verilmiş en
güncel özelge olması gerektiği tabiidir.
Diğer taraftan rapor değerlendirme komisyonlarının bir
özelgenin 369 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğu kanaatine
varmaları hâlinde özelgenin değerlendirilmesi amacıyla 140 ıncı maddenin
dördüncü fıkrasında yer alan komisyon teşkil edilecek ve değerlendirme
neticesinde verilen karar ilgili rapor değerlendirme komisyonu ile incelemeye
yetkili olanı bağlayacaktır.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.