GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
SERI NO: 277
193
sayılı Gelir Vergisi Kanununa1 5281 sayılı Kanunun2 30
uncu maddesiyle eklenen geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer
sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde
edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından
elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer
verilmiştir.
6009
sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun3 1/10/2010 tarihinde yürürlüğe
giren 4 üncü maddesiyle, 193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1)
numaralı fıkrasının birinci paragrafında yer alan “Dar mükellef gerçek kişi
ve kurumlar için bu oran % 0 olarak uygulanır.” cümlesi “5520 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki
mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı
getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları
kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla
benzer nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenler için bu oran % 0 olarak
uygulanır.” şeklinde ve (17) numaralı fıkrasında yer alan “her bir
kazanç” ibaresi “her bir sermaye piyasası aracı, kazanç” şeklinde
değiştirilmiştir.
Öte
yandan, 22/7/2006 tarihli ve 2006/10731 sayılı Kararnamenin eki Kararın4
1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 1/10/2010 tarihinde yürürlüğe
giren 27/9/2010 tarihli ve 2010/926 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla5
değiştirilmiştir.
6009
sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle 193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinde
yapılan değişiklikler ile 27/9/2010 tarihli ve 2010/926 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla belirlenen tevkifat oranlarına ilişkin açıklamalar bu
Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1.
Yasal Düzenlemeler
193
sayılı Kanunun Geçici 67 nci maddesinin 6009 sayılı Kanunla değişik (1) ve (17)
numaralı fıkraları aşağıda yer almaktadır.
“Geçici
Madde 67- 1) Bankalar ve aracı kurumlar takvim yılının
üçer aylık dönemleri itibarıyla;
a) Alım satımına aracılık ettikleri menkul kıymetler ile
diğer sermaye piyasası araçlarının alış ve satış bedelleri arasındaki fark,
b) Alımına aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer
sermaye piyasası araçlarının itfası halinde alış bedeli ile itfa bedeli
arasındaki fark,
c) Menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası
araçlarının tahsiline aracılık ettikleri dönemsel getirileri (herhangi bir
menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracına bağlı olmayan),
d) Aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye
piyasası araçlarının ödünç işlemlerinden sağlanan gelirler,
Üzerinden
% 15 oranında vergi tevkifatı yaparlar. 5520
sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki
mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı
getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları
kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla
benzer nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenler için bu
oran % 0 olarak uygulanır.”
“17) Bakanlar Kurulu bu maddede yer alan oranları her bir
sermaye piyasası aracı, kazanç ve irat türü ile bunları elde edenler
itibarıyla, yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden elde
edilen kazançlar için fonun portföy yapısına göre, ayrı ayrı sıfıra kadar
indirmeye veya % 15'e kadar artırmaya yetkilidir.”
2. 6009
Sayılı Kanunla Geçici 67 nci Maddede Yapılan Değişikliklere İlişkin Açıklamalar
2.1. Geçici
67 nci maddenin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik
193
sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası
kapsamında, banka ve aracı kurumların menkul kıymetler ve diğer sermaye
piyasası araçlarından elde edilen gelirler üzerinden yapmakla yükümlü oldukları
tevkifat, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun6 2 nci maddesinin
birinci fıkrası kapsamındaki mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer
sermaye piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve
bunlara bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununa7 göre kurulan yatırım fonları
ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikte olduğu Maliye Bakanlığınca belirlenenler
için 1/10/2010 tarihinden itibaren % 0 oranında uygulanacaktır.
Bu
durumda söz konusu yasal düzenleme çerçevesinde;
- Sermaye şirketlerinin (Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş
komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar),
- Sermaye Piyasası Kurulunun düzenleme ve
denetimine tabi fonlar ile bu fonlara benzer yabancı fonların,
- Münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara
bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan
yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikte olduğu Maliye
Bakanlığınca belirlenenlerin
geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında elde ettikleri gelirleri üzerinden % 0 oranında tevkifat
yapılacaktır.
Bu
Tebliğ uygulamasında, Türkiye’de münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye
piyasası aracı getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara
bağlı hakları kullanmak amacıyla faaliyette bulunan sınırlı sorumlu
ortaklıklar, ülke fonları, kurum ve kuruluş fonları ve yatırım kuruluşları gibi
yabancı kurumsal yatırımcıların tümü 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre
kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla benzer nitelikteki
mükellefler olarak addedilecektir.
Dolayısıyla,
yukarıda belirlenenler dışında kalanların geçici 67 nci maddenin (1) numaralı
fıkrası kapsamında 1/10/2010 tarihinden itibaren elde ettikleri gelirler,
27/9/2010 tarihli ve 2010/926 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca % 10
oranında tevkifata tabi tutulacaktır.
2.2.
Geçici 67 nci maddenin (17) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik
6009
sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile geçici 67 nci maddenin (17) numaralı
fıkrasında yapılan değişiklikle, bu madde kapsamında yer alan tevkifat
oranlarının değiştirilmesine ilişkin Bakanlar Kuruluna verilen yetki, sermaye
piyasasında ortaya çıkacak değişiklikleri de kavrayabilmek adına her bir
sermaye piyasası aracı, kazanç ve irat türünü kapsayacak şekilde
genişletilmiştir.
3.
Bakanlar Kurulu Kararı ile Belirlenen Tevkifat Oranlarına İlişkin Açıklamalar
22/7/2006 tarihli ve 2006/10731 sayılı Kararnamenin eki
Kararın 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde değişiklik yapan 27/9/2010 tarihli ve 2010/926 sayılı
Kararnamenin eki Karar 1/10/2010 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, bu tarihten
itibaren elde edilecek gelirlere, 2006/10731 sayılı Kararın 2010/926 sayılı
Kararla değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan
tevkifat oranları uygulanacaktır.
3.1.
Hisse senetlerine ilişkin olarak elde edilen kazançlar üzerinden yapılacak
tevkifat
193
sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında
yer alan oran; tam ve dar mükellef
gerçek kişi ve kurumlar tarafından hisse senetlerine ve hisse senedi endekslerine
dayalı olarak yapılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ve
İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem
gören aracı kuruluş varantları dahil olmak üzere, hisse senetlerine (menkul
kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senetleri hariç) ilişkin olarak
elde edilen kazançlar için % 0 olarak belirlenmiştir.
Buna
göre, geçici 67 nci maddenin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında yer alan
oran (menkul kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senetleri hariç), 1/10/2010
tarihinden itibaren;
- Hisse senetlerine ilişkin olarak elde edilen
kazançlar,
- Hisse senetlerine ve hisse senedi
endekslerine dayalı olarak yapılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden
elde edilen kazançlar,
- Hisse senetlerine ve hisse senedi
endekslerine dayalı olup İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören aracı
kuruluş varantlarından elde edilen kazançlar
için %
0 olarak uygulanacaktır.
Diğer
taraftan geçici 67 nci madde uygulamasında, 1/10/2010 tarihinden itibaren;
hisse senetlerine ve hisse senedi endekslerine dayalı olan ve İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasında işlem gören aracı kuruluş varantları, aynı tür menkul
kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları sınıflandırmasında, “Değişken
Getirili Menkul Kıymetler” sınıfında değerlendirilecektir.
3.2. Diğer kazançlar üzerinden yapılacak tevkifat
3.2.1.
Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında elde edilen diğer
kazançlar
6009 sayılı Kanunla 193 sayılı Kanunun geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı
fıkrasında yapılan değişikliğe göre, 5520
sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki
mükellefler ile münhasıran menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı
getirileri ile değer artışı kazançları elde etmek ve bunlara bağlı hakları
kullanmak amacıyla faaliyette bulunan mükelleflerden 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarıyla
benzer nitelikte olan yabancı kurumsal yatırımcıların bu fıkra
kapsamında elde etmiş oldukları kazançlara 1/10/2010 tarihinden itibaren % 0
oranında tevkifat uygulanacaktır.
Dolayısıyla,
yukarıda sayılanların dışında kalan kurumlar ile tam ve dar mükellef gerçek
kişilerin, Tebliğin
(3.1) bölümünde belirtilen kazançları hariç olmak üzere, geçici 67 nci
maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında 1/10/2010 tarihinden itibaren elde
ettikleri gelirler, % 10 oranında tevkifata tabi tutulacaktır.
3.2.2.
Geçici 67 nci maddenin (2) ve (3) numaralı
fıkraları kapsamında elde edilen diğer kazançlar
Sermaye
Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonları (borsa yatırım
fonları ile konut finansmanı fonları ve varlık finansmanı fonları dahil) ile
menkul kıymetler yatırım ortaklıkları tarafından elde edilenler hariç olmak
üzere, tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumların geçici 67 nci maddenin (2)
ve (3) numaralı fıkraları kapsamında elde ettikleri kazançlar (Tebliğin 3.1
bölümünde belirtilen kazançlar hariç) % 10 oranında tevkifata tabi
tutulacaktır.
Tebliğ
olunur.
1 6/1/1961 tarihli ve
10700 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
2 31/12/2004 tarihli
ve 25687 (3.Mük.) sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır.
3 1/8/2010 tarihli ve
27659 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
4 23/7/2006 tarihli ve
26237 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
5 30/9/2010 tarihli ve
27715 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
6 21/6/2006
tarihli ve 26205 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
7 30/7/1981 tarihli ve
17416 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.