2011-2013 DÖNEMİ BÜTÇE ÇAĞRISI
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı
hazırlık çalışmalarını yönlendirmek üzere Orta Vadeli Program (2011-2013)
Bakanlar Kurulu tarafından, Orta Vadeli Program esas alınarak hazırlanan Orta
Vadeli Mali Plan (2011-2013) ise Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul
edilmiştir.
Merkezi yönetim kapsamındaki kamu
idareleri, Bakanlığımız tarafından hazırlanan ve Bütçe Çağrısının ekinde yer
alan Bütçe Hazırlama Rehberi ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca
hazırlanan Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberine uygun
olarak 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin bütçe tekliflerini
hazırlayacaklardır.
2011-2013 döneminde, büyümeye istikrar
kazandırılması, istihdamın artırılması ve kamu dengelerinin iyileştirilmesi
maliye politikasının temel önceliklerini oluşturmaktadır.
Kamu kaynaklarının kullanımında, Orta
Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Planda belirlenen politika ve öncelikler
doğrultusunda hareket edilecek, yürütülmekte olan faaliyet ve projeler
gereklilik, etkinlik ve verimlilik açısından gözden geçirilerek kamu
harcamalarının sağlıklı bir temele kavuşturulması sağlanacaktır.
Mali yönetim ve iç kontrol ile iç denetim
faaliyetlerinin genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde etkin bir şekilde
uygulanması için gerekli çalışmalar sürdürülecek, bu faaliyetlere yönelik
teknik ve idari kapasite artırılacaktır. Mali saydamlık ve hesap verebilirliğin
güçlendirilmesi amacıyla kamu idarelerinde stratejik planlama ve performans
esaslı bütçeleme uygulamaları yaygınlaştırılacak ve diğer idari ve hukuki
düzenlemelere devam edilecektir.
Kamu idareleri, Orta Vadeli Program ve
Orta Vadeli Mali Plan, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım
Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberinde yer alan makro
politikalar, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükler, ödenek
teklif tavanları, genel ilkeler ve standartlar ile çok yıllı bütçeleme anlayışını
esas alarak gider ve gelir tekliflerini sunacaklardır.
2011-2013 yılları bütçe hazırlık
çalışmalarına katılacak kamu idareleri ile personeline, yoğun emek ve mesai
isteyen bu süreçte üzerlerine düşecek görevi en iyi şekilde yerine
getirecekleri inancıyla başarılar diler, bilgi ve gereğini önemle arz ve rica
ederim.
Mehmet ŞİMŞEK
Maliye Bakanı
Ek:
2011-2013 Dönemi Bütçe Hazırlama
Rehberi
2011
– 2013 DÖNEMİ BÜTÇE HAZIRLAMA REHBERİ
5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli (I), (II) ve (III) sayılı
cetvellerde yer alan idareler ödenek tekliflerini; Orta Vadeli Program, Orta
Vadeli Mali Plan, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım
Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberinde yer alan esaslara göre
hazırlayacaklardır.
A. GENEL İLKELER
1. Bütçe teklifleri; merkezi yönetim
bütçesi ve çok yıllı bütçeleme anlayışı çerçevesinde 2011-2013 dönemini
kapsayacak şekilde hazırlanacaktır.
2. İdareler bütçe tekliflerini, 5018
sayılı Kanunun öngördüğü ilke ve esasları dikkate alarak mali saydamlığa, hesap
verilebilirliğe katkı sağlayacak ve somut hizmet öncelikleri ve hedeflerini
ortaya koyacak şekilde hazırlayacaklardır.
3.2011 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu
Tasarısı, 2011-2013 yıllarını kapsayacağından hizmet planlamalarının, ödenek
tekliflerinin ve gelir tahminlerinin hizmet öncelikleriyle kurum hedeflerine
uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
4. Ödenek teklifleri ile gelir tahminlerine
ilişkin bütçe fişleri, hizmet maliyeti ile gelir tahminlerinin hesaplanmasına
ilişkin ayrıntılı ve somut verilere dayandırılacaktır.
5. Genel bütçe kapsamındaki kamu
idareleri ile özel bütçeli idareler, bütçelerini hizmet öncelikleri ve
performans hedeflerini dikkate alarak Orta Vadeli Mali Plan ekinde yer alan
ödenek teklif tavanları dahilinde hazırlayacaklardır. Tavana sığmayan ödenek
teklifleri ise bu rehber ekinde yer alan ilgili formlarda gerekçeleri ile
birlikte gösterilecektir.
6. 03.9 Tedavi ve Cenaze Giderleri için
ödenek tavanı belirlenen kurumlar, tedavi ve cenaze giderlerine ilişkin ödenek
tekliflerini bu tavanlar dahilinde yapacaklardır.
7. Bütçe teklifleri hazırlanırken,
- Yılsonu tüketici fiyatları endeksindeki artış 2011 yılı için % 5,3,
2012 yılı için % 5,0 ve 2013 yılı için % 4,9,
- GSYH büyüme oranı 2011 yılı için % 4,5,
2012 yılı için % 5,0 ve 2013 yılı için % 5,5
olarak dikkate alınacaktır.
8. İdareler, bütçe tekliflerini Analitik
Bütçe Sınıflandırmasına ilişkin izleyen bölümlerde yer verilen esas ve usullere
uygun olarak hazırlayacaklardır.
9. Bütçe tekliflerinin hazırlanmasında
her bir birimin yürütmekte olduğu hizmetler gözden geçirilerek ihtiyaç
duyulmayan, öncelik taşımayan veya mükerrerlik arz eden hizmetler için ödenek
teklif edilmeyecek, devamına ihtiyaç duyulan hizmetler için önceki yıl verileri
de ortaya konularak bu rehberde belirtilen esaslar dâhilinde ödenek teklif
edilecektir.
10. Döner sermaye gelirleri ile bütçe
kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler
aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde
bulunulmayacaktır.
11. Yükseköğretim kurumları dışında
kalan özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar son üç yıla
ait bilanço, gelir tablosu ve yılsonu kesin mizanı ile 2010 yılı altı aylık
bilanço, gelir tablosu ve mizanını tekliflerine ekleyeceklerdir.
12.
Genel bütçenin gelir (B) cetveli Maliye Bakanlığınca hazırlanacaktır. Özel
bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların gelir (B) cetvelleri
ise bu idarelerce hazırlanarak bütçe tekliflerine eklenecektir.
İdareler, gelir tahminlerinde döner
sermaye ve fon gelirleri dışında kalan tüm gelir kaynaklarını dikkate
alacaklardır.
13. Mali hizmetler birimleri, bütçe
tekliflerinin tavan dahilinde hazırlanmasını sağlamak üzere gerekli
koordinasyonu yürüteceklerdir. Bütçe teklifleri e-bütçe sisteminde
onaylanacaktır.
14. 14/9/1991 tarihli ve 91/2268
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Giyecek
Yardımı Yönetmeliğinde 07/05/2010 tarihli ve 2010/508 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yapılan değişiklikle bazı personele yapılacak giyecek yardımının
nakdi olarak ödenmesi öngörüldüğünden, söz konusu personelin yer aldığı
idareler, bu kapsamda nakdi olarak ödenecek giyecek yardımına ilişkin ödenek
tekliflerini “03.2.5- Giyim ve Kuşam Alımları” ekonomik kodu yerine “01.1.4-
Sosyal Haklar” ekonomik kodundan teklif edeceklerdir.
15. Rehber tabloları açıklamalarında
belirtilen formlar bütçe tekliflerine eklenmeyecektir.
B. ANALİTİK BÜTÇE SINIFLANDIRMASI
1. GİRİŞ
Bütçeler;
ekonomide fiyat istikrarının sağlanması, gelir dağılımının düzeltilmesi,
yatırımların teşvik edilmesi gibi hedeflerin gerçekleştirilmesinde kullanılan
en önemli mali araçlardan biridir. Bütçe harcamalarının nitelikleri ve etkileri
farklı olduğundan bütçenin etkin bir mali araç olarak kullanılabilmesi için
harcamaların temel kriterlere göre sınıflandırılması gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunda bütçelerin kurumsal,
işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak, gelir ve giderlerin
ekonomik ve mali analiz yapılmasına imkan verecek, hesap verilebilirliği ve
saydamlığı sağlayacak şekilde Maliye Bakanlığınca uluslararası standartlara
uyumlu olarak belirlenen sınıflandırma sistemine göre hazırlanacağı ve
uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu
çerçevede oluşturulan Analitik Bütçe Sınıflandırması; giderin (kurumsal,
fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma), gelirin ve finansmanın
sınıflandırması olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.
Bütçe Hazırlama Rehberi ekinde yer alan; analitik bütçe
sınıflandırmasına ilişkin sınıflandırma tabloları (EK:1), standartlar (EK:2), bütçe hazırlık
çalışmalarında kullanılacak formlar (EK:3) ve bu formların doldurulmasına
ilişkin bilgiler ile Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber Bütçe ve
Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün web adresinde (www.bumko.gov.tr) yer
almaktadır.
Bu
bölümlerle ilgili olarak 2011-2013 dönemi bütçe teklifleri hazırlanırken dikkat
edilecek hususlar izleyen kısımlarda yer almaktadır.
2. KURUMSAL SINIFLANDIRMA
2.1. Genel Esaslar
Kurumsal sınıflandırmada, yönetim
yetkisi temel kriter kabul edilmiştir. Kurumsal
sınıflandırmayla siyasi ve idari sorumluluğun bütçede gösterilmesi
hedeflenmektedir.
Öte yandan, 5018 sayılı Kanunun 31 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir
harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.” hükmü uyarınca
kurumsal sınıflandırma yapısı, harcama yetkilisinin tespitinde belirleyici olmaktadır.
Kurumsal sınıflandırma, dört düzeyli bir
kod yapısından oluşmaktadır. Sınıflandırmanın I. düzeyi, bakanlıklar ve
anayasal olarak eşdeğer idareler ile bütçe türleri esas alınarak oluşturulmuştur. II. düzeyde, I. düzeyde tanımlanan
yöneticilere karşı doğrudan sorumlu birimler ile bütçe türlerine göre idareler;
III. düzeyde, ana hizmet birimleri gibi II. düzeye bağlı olan ve kurumsal
politikanın uygulanmasından sorumlu olan birimler; IV. düzeyde ise, destek ve
lojistik birimler ile politikaları uygulayan ve hizmetten yararlananlarla
doğrudan muhatap olan birimler yer almaktadır. Dolayısıyla III. ve IV. düzeyde
kurumların teşkilatına ilişkin mevzuatına uygun olarak sınıflandırılan idari
birimler yer alacak ve bu birimler harcama yetkilisinin belirlenmesinde esas
alınacaktır.
Yukarıda yer alan hususlar ve 5018
sayılı Kanuna ekli cetveller esas alınarak revize edilmiş olan Kurumsal
Sınıflandırma Anahtarı EK: KS1, birinci düzeyde yer alacak olan idarelerin
kodları EK: KS2, bağlı kuruluşların birinci ve ikinci düzey kurumsal kodları
EK: KS3A, KS3B, KS3C’de yer almaktadır.
Yeni kurulan veya yeniden
teşkilatlandırılan idarelerin, bütçe tekliflerini hazırlamaya başlamadan önce
kurumsal sınıflandırmanın III. ve IV. düzey (birim) detaylarını Maliye
Bakanlığı (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) ile görüşerek belirlemeleri
gerekmektedir.
Kurumsal sınıflandırmada teşkilat
kanunları esas alınacaktır. Zorunlu haller dışında teşkilat kanunlarında
bulunmayan birimlere kodlamada yer verilmeyecektir.
“Özel Kalem”, üst yönetimi kapsayacak
şekilde bütçelenecektir.
5018 sayılı Kanuna göre atanan ve
doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak denetim faaliyetlerinde bulunan iç
denetçilerin her türlü giderlerinin karşılanmasına ilişkin ödenek tekliflerinin
“Özel Kalem” altında ve ilgili fonksiyonundan yapılması gerekmektedir.
Birim maliyetlerinin tespitinde,
kadronun tahsis edildiği birim esas alınacaktır. Ancak kurumsal sınıflandırmada
ayrı birim olarak gösterilemeyen müşavirler “Özel Kalem”de izlenecektir.
İdarelerince yurt dışına eğitim-öğrenim
amacıyla gönderilen personelin yurt içi maaşları ilgili biriminde; yurt dışı
maaşları (01.5.1.05), yollukları (03.3) ve diğer giderleri ise (03.5.9.02)
ekonomik kodlarında ve “Özel Kalem” altında izlenecektir.
Memurların öğle yemeğine yardım
ödenekleri İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı altında izlenecektir.
Maliyetlerin birimler itibariyle ayrı
ayrı tertiplerde izlenmesi ve teklif edilmesi esas olmakla birlikte, fiili,
fiziki veya hukuki zorunluluklar gibi sebeplerle ayrılması mümkün olmayan veya
ayrıldığı zaman anlamlı bir sonuca ulaşılamayan maliyetlerde, maliyetin tamamı
tek bir birimde gösterilebilecektir. Örneğin, elektrik veya su saati ortak olan
idarelerde tüm maliyet, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı veya benzer görevleri
yürüten bir birim altında gösterilebilecek veya maliyet, harcamayı ağırlıklı
olarak yapan birim tertiplerinde yer
alabilecektir.
2.2. Yükseköğretim Kurumları
Bilindiği üzere, 2010 yılında yükseköğretim kurumlarının bütçeleme düzeyi
farklılaştırılarak, harcama birimlerinin ayrı olarak gösterildiği birim
(başkanlık, fakülte, yüksekokul vb.) esaslı bütçeleme yerine ödeneklerin toplu
olarak tertiplendiği kurum esaslı bütçelemeye geçilmiştir.
Yükseköğretim kurumlarının 2011-2013
yıllarını kapsayan bütçe teklifleri önceki yılda olduğu gibi tek bir kurumsal
kod altında kurumsal sınıflandırmanın III ve IV üncü düzeyinde (00.01 Üst
yönetim, akademik ve idari birimler) hazırlanarak e-bütçe sistemine
girilecektir.
Gider bütçe fişleri toplulaştırılmış
tertip düzeyinde hazırlanacak ve bütçe fişlerinin gerekçelerinde genel ifadeler
yerine hesaplamalara dayanan ayrıntılı bilgilere yer verilecektir. Bütçe
tekliflerini birimler itibarıyla giriş yaparak oluşturan idarelerin, birimlere
ilişkin gider bütçe fişlerinin açıklama kısımlarını doldurmaları zorunlu
değildir.
Gelir bütçe fişlerinin doldurulması ise
önceki yıllarda olduğu gibi kurum esaslı ve ayrıntılı hesaplamalara dayanılarak
yapılacaktır.
3. FONKSİYONEL SINIFLANDIRMA
3.1. Genel Esaslar
Fonksiyonel sınıflandırma, devlet
faaliyetlerinin türünü göstermektedir. Devlet faaliyetlerinin ve bu
faaliyetlere yönelik harcamaların zaman serileri boyunca izlenmesi ve
uluslararası karşılaştırma imkanı elde edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile
mümkün olabilmektedir. Ayrıca, bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel
ayrımların yapılabilmesi de bu sınıflandırmanın hedefleri arasındadır.
Fonksiyonel sınıflandırma, dört düzeyli
bir kod grubundan oluşmaktadır. I. düzey, Devlet faaliyetlerini on ana fonksiyona
ayırmaktadır. Ana fonksiyonlar, II. düzeyde alt fonksiyonlara bölünmektedir.
III. düzey kodlar ise, nihai hizmetleri göstermektedir. Fonksiyonel
sınıflandırmanın IV. düzeyi de, özel olarak izlemeyi gerektiren bazı kurumsal
planlama ihtiyaçlarının karşılanması ve izlenmesi amacıyla yapıya dahil edilmiş
olup, böyle bir ihtiyaç ortaya çıktığında IV. düzeye ilişkin kodlar ve bu
kodların açıklamaları, Bakanlığımızla mutabakat sağlanarak belirlenecektir.
Bütçe teklifleri hazırlanırken
fonksiyonel sınıflandırma ile ilgili olarak takip edilmesi gereken yardımcı
kılavuz EK: FS1, 2 ve 3’te gösterilmiştir. Birçok kurumda aynı veya benzer
isimlerle teşkilatlandığı tespit edilen ve kurumsal kodlamada ortak kod ve
isimle belirlenmiş olan yardımcı hizmet birimleri ile danışma ve denetim
birimlerinin fonksiyonel kodlarını gösteren anahtar çizelge EK: FS4’de yer
almaktadır. Ancak, bu birimlerin yürüttükleri hizmetlerin, anahtar çizelgede
gösterilen fonksiyonel kodlarla örtüşmemesi durumunda, birimin yürüttüğü ilgili
hizmete göre fonksiyonel kod verilmesi gerekmektedir.
İdarelerin merkez ve taşra birimlerince
yürütülen hizmetlerin birden fazla fonksiyon içermesi halinde maliyetler
itibariyle ayrılabilen ve anlamlı veri üretilebilen her bir fonksiyon için ayrı
kod açılacaktır. Bu durumda, yardımcı hizmet birimleri için kodlama anahtarında
belirtilen fonksiyonun yanında, yürütülen hizmetler dikkate alınarak gerekli
diğer fonksiyonlar da ayrıca gösterilecektir.
Maliyetlerin birimler itibariyle ayrı
ayrı izlenmesi ve teklif edilmesi esas olmakla birlikte, fiili, fiziki veya
hukuki zorunluluklar gibi sebeplerle ayrılması mümkün olmayan veya ayrıldığı
zaman anlamlı bir sonuca ulaşılamayan maliyetlerin, ödeneğin konulduğu birimin
fonksiyonunda değil kurumun ana fonksiyonunda gösterilmesi gerekmektedir.
Kurumların güvenlik ve koruma
hizmetlerinin ihale suretiyle temini durumunda, buna ilişkin ödenek teklifleri
“03.1.4 Kurumsal Güvenlik Hizmetleri” fonksiyonel kodunda ve “03.5.1.09 Özel
Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri” ekonomik kodunda gösterilecektir.
3.2. Yükseköğretim Kurumları
Yükseköğretim kurumları, yukarıda
belirtilen genel esaslarla birlikte aşağıda belirtilen özel esaslara da
uyacaklardır:
- Yükseköğretim kurumlarında, rektörlüğe
ait giderlere (09.9.9), genel sekreterliğe ait giderlere (01.3.9),
Kütüphane ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığına ait giderlere (08.2.0), Sağlık,
Kültür ve Spor Dairesi ile Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına ait giderlere ise
(09.6.0) fonksiyonları altında yer verilecektir.
- 5018 sayılı Kanuna göre atanan ve
doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak görev yapan iç denetçilerin her türlü
giderlerinin karşılanmasına ilişkin ödenekleri “09.9.9.03 İç Denetim
Hizmetleri” fonksiyonu altında teklif edilecektir.
Yükseköğretim kurumlarında ilgili
mevzuatına göre belli amaçlarla kullanılması öngörülen öz gelirler ile bunlara
ilişkin giderlerin bütçelenmesinde aşağıdaki esaslara uyulacaktır:
- 2547 sayılı Kanunun ek 25 inci maddesine göre taşınmaz mallardan elde
edilen kira, satış ve işletme gelirleri, IV. düzeyde ilgili gelir kodunda, buna
ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde “01.3.9.06 Taşınmaz Mal Gelirleri
İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,
- 3843 sayılı Kanunun 7 nci maddesi gereğince elde edilen ikinci öğretim
gelirleri, (B) işaretli cetvelde “03.1.2.31 İkinci Öğretimden Elde Edilen
Gelirler” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde
“09.4.1.07 İkinci Öğretim Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda
(Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı ihtiyaçları için kullanılacak paya
bu fonksiyon altında yer verilmeyecektir),
- 2547 sayılı Kanunun ek 26 ncı maddesi
gereğince elde edilen gelirler, (B) işaretli cetvelde “03.1.2.32 Yaz Okulu
Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde
“09.4.1.08 Yaz Okulu Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,
- 2547 sayılı Kanunun ek 27 nci maddesi
gereğince elde edilen gelirler (B) işaretli cetvelde “03.1.2.33 Tezsiz Yüksek
Lisans Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli
cetvelde “09.4.1.09 Tezsiz Yüksek Lisans Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler”
fonksiyonunda,
- 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin
(b) bendine göre bilimsel araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak
üzere elde edilen gelirler (B) işaretli cetvelde “(05.2.6.16) Araştırma
Projeleri Gelirler Payı” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli
cetvelde “(09.8.8.01) Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Hizmetleri”
fonksiyonunda,
- 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin
(a) bendine göre devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat
işleri ile her türlü bakım ve onarım için aktarılan tutarlar, (B) işaretli
cetvelde “03.5.1.01 Döner Sermayelerin Aylık Gayri Safi Hasılatından
Aktarmalar” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde
“09.4.1.10 Döner Sermaye Gelirlerinden Ayrılan Tutarlar ile Yürütülecek
Hizmetler” fonksiyonunda,
- Bağış ve yardımlarla ilgili işlemler;
(B) işaretli cetvelde “04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler” gelir
kodu altında uygun detay kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli
cetvelde “09.4.1.11 Alınan Bağış ve Yardımlarla Yürütülecek Hizmetler”
fonksiyonunda,
- 2547 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin
(d) bendi gereğince elde edilen yurtiçi öğrenim ücretlerine ilişkin gelirler,
(B) işaretli cetvelde “03.1.2.41 Uluslararası Ortak Eğitim ve Öğretim Program
Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde
“09.4.1.13 Uluslararası Ortak Eğitim ve Öğretim Program Gelirleri İle
Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,
Eğitime yardımcı hizmetlerin yürütülmesi
bakımından;
-Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi
Başkanlığının faaliyetlerinin yürütülmesi için zorunlu olan giderler
(öğrencilere ilişkin yapılacak giderler hariç) (09.6.0.00) fonksiyonunda,
-Öğrencilerin beslenmesine ilişkin
giderler (09.6.0.03) fonksiyonunda,
-Öğrencilerin barınmasına ilişkin
giderler (09.6.0.04) fonksiyonunda,
-Öğrencilerin sağlık hizmetlerinin
karşılanması amacıyla yapılan her türlü giderler (tedavi ve ilaç hariç)
“09.6.0.05 Öğrencilerin Sağlığına İlişkin Giderler” fonksiyonunda,
-Öğrencilerin kültür ve spor
faaliyetlerine ilişkin giderler (09.6.0.06) fonksiyonunda,
-Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi
Başkanlığının gelirlerinden karşılanacak olan yükseköğretim kurumunun diğer
birimlerinin giderleri; Diğer giderler (09.6.0.07) fonksiyonunda,
ilgili ekonomik kodunda
tertiplenecektir.
Sosyal tesislerin tümü yukarıda
belirtilen ilkeler çerçevesinde üniversite bütçesi altında tertiplenecektir.
Ancak yükseköğretim kurumları bünyesinde
faaliyet gösteren ve Kurumlar Vergisi ve/veya Katma Değer Vergisi mükellefi
olan ya da bu vergilerden muaf tutulan iktisadi işletmeler, özel bütçe
kapsamında yer almayacaktır.
4. FİNANSMAN TİPİ SINIFLANDIRMA
Finansman tipi sınıflandırma, yapılan
harcamaların hangi kaynaktan finanse edildiğini göstermektedir. Bu
sınıflandırma tipinin belirlenmesinde ödemenin nereye yapıldığı hususu önem
taşımamaktadır.
Finansman tipi sınıflandırma aynı
zamanda dış proje kredileri, özel ödenekler ile şartlı bağış ve yardımların da
takibine imkan vermekte olup, özellikle mali mevzuatımız gereği ayrı
tertiplerde izlenmesi gereken ödeneklerin takibine de olanak sağlamaktadır.
Finansman tipi sınıflandırma ile ilgili kodlar, EK: FTS1’de yer almaktadır.
5. EKONOMİK SINIFLANDIRMA
Ekonomik sınıflandırmayla, Devletin,
görev ve fonksiyonlarını yerine getirirken yürüttüğü faaliyetlerin, milli
ekonomiye, piyasalara ve gelir dağılımına etkilerinin planlanması, izlenmesi ve
değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik sınıflandırma; gelirlerin, harcama
ve borç vermenin, finansmanın (gelir-gider farkı) sınıflandırması şeklinde üç
bölümden oluşmaktadır.
Gelir ile harcama ve borç vermenin
sınıflandırılmasında, karşılıklı veya karşılıksız, cari veya sermaye ayrımı
öncelik taşımaktadır. Karşılıksız işlemler, kanunun emrettiği hususlarda bir
mal veya hizmet karşılığı olmadan yapılan, burs ödemeleri veya vergi gelirleri
gibi tahsilat ve ödemeleri kapsar. Sermaye ve cari harcama ayrımında ise, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi
yönetim bütçe kanununda belirlenen asgari değerler ile kullanım ömrü dikkate
alınmaktadır.
Finansman (gelir-gider farkının)
sınıflandırması, bütçe gelirleri ile giderleri arasındaki açığın hangi
kaynaklardan, hangi şartlarla finanse edildiğini gösterir. Aynı şekilde bütçe
gelirleri ile giderleri arasında bir fazlalığın söz konusu olması halinde de bu
fazlalığın nasıl değerlendirildiği hususu, finansman sınıflandırması kapsamına
girer. Özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar kendi
bütçelerine ilişkin olarak finansman sınıflandırmasını esas alarak (F) işaretli
cetveli hazırlayacaklardır (Form 16).
5.1. Harcama ve Borç Vermenin
Sınıflandırması
Harcamaların ekonomik
sınıflandırmasında, harcamanın cari veya sermaye, karşılıklı veya karşılıksız,
karşılıklı ise hangi mallar ve hizmetler karşılığında, karşılıksız ise
yerleşiklerle veya yerleşik olmayanlarla bağlantısı, harcamaların Devlet içi
veya Devlet dışı kesimlere yapılması, teşebbüslere veya bunun dışındaki sektöre
yapılması gibi özellikler dikkate alınır.
Harcama, geri ödenmeyen, bir başka
deyişle herhangi bir mali hak yaratmayan veya mevcut bir mali hakkı ortadan
kaldırmayan devlet ödemeleri olarak tanımlanabilir. Harcama, cari ya da sermaye
nitelikli olabilir; mal veya hizmet alımında olduğu gibi bir şey karşılığında
yapılabileceği gibi karşılıksız olarak da yapılabilir. Devletin itfa ödemeleri
(kamu borçlarının anapara geri ödemeleri), finansman kısmında; kamusal
amaçlarla verilen borçlar ise, borç verme bölümünde sınıflandırılacaktır.
Harcamalar ve borç verme, bu ilkeler ve
kriterler çerçevesinde, üç ana başlık altında incelenebilir:
5.1.1. Cari Giderler
Bu gider grubu, cari giderler ile cari
transferlerden oluşmaktadır.
Personel giderleri, sosyal güvenlik
kurumlarına devlet primi giderleri, bütçe
hazırlama rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari
değerleri aşmayan ve normal ömrü bir yıl ya da bir yıldan az olan mal ve hizmet
alım giderleri ile faiz giderleri cari giderlerdir. Askeri lojman alımı, yapımı
ve büyük onarımı için yapılan harcamalar hariç, savunmaya yönelik harcamalar
cari nitelikli harcamalardır.
Ekonomik sınıflandırmada, her bir alım
için vergiler dahil olmak üzere;
- Menkul mal alımlarında 17 bin Türk
Lirasına kadar,
- Gayrimaddi hak alımında 13 bin Türk
Lirasına kadar,
- Menkul malların bakım ve
onarımlarında 17 bin Türk Lirasına kadar,
- Gayrimenkullerin bakım ve
onarımlarında 40 bin Türk Lirasına kadar,
olan ödenek ihtiyaçları mal ve hizmet
alımları altında teklif edilecektir.
İlgili idare bütçesinden, kişi veya
kurumların cari nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, karşılıksız olarak
yapılan kaynak aktarımları cari transferleri oluşturmaktadır.
5.1.2. Sermaye Giderleri
Bu gider grubu, sermaye giderleri ve
sermaye transferlerinden oluşmaktadır.
Sermaye giderleri, normal ömrü bir
yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri
maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi
yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşan ödemelerdir.
İlgili idare bütçesinden, kişi veya
kurumların sermaye nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, karşılıksız
olarak yapılan kaynak aktarımları sermaye transferlerini oluşturmaktadır.
Askeri amaçlar dışında üretim amacıyla
kullanılacak olan dayanıklı malların piyasadan satın alınması ya da üretilmesi
için yapılan ödemeler sermaye giderleri kapsamında yer alır. Bu bölüme dahil
olan dayanıklı mal türleri, silahlı kuvvetler mensuplarına tahsis edilen
lojmanları da içeren ikamete mahsus binalar, ikamete mahsus olmayan binalar ve
diğer inşaat işlerini kapsayan gayrimenkul sabit sermaye malları ile ulaşım
araçları, makineler ve diğer teçhizat gibi menkul sabit sermaye mallarıdır.
Sermaye giderleri aynı zamanda, mevcut
sabit sermaye mallarına dahil edilen mal ve hizmetler için bunları geliştirmek,
ekonomik ömürlerini uzatmak, verimlerini artırmak, performanslarını geliştirmek
veya bunları yeniden oluşturmak veya yapılandırmak amacıyla yapılan ödemeleri
de kapsar. Mutad bakım-onarım ödemeleri ise, cari giderlere dahil edilecektir.
Bu gruba aynı şekilde, gayrimenkule dahil olan mal ve hizmetler için yapılan
harcamalar, araziler, binalar ve diğer sabit sermaye malları ile gayrimaddi
aktifler üzerindeki mülkiyetin devredilmesi sırasında maruz kalınan masraflar
ile iktisap edilmiş sabit sermaye aktiflerinin değeri içinde bulunan tüm
hizmetler için yapılan harcamalar da dahildir.
Öte yandan, amortismana tabi kıymetler
arasında yer alsalar bile, küçük aletler, iş kıyafetleri, mutad bakımda kullanılan
yedek parçalar, normal ömürleri bir yıldan fazla olsa dahi düşük değerli alet
ve edevat ile benzeri kıymetler, sermaye giderleri arasında yer almayacaktır.
Sabit sermaye varlıkları için yapılan harcamanın miktarı, bunların satın
alınması durumunda devlet tarafından ödenen fiyattır. Devlet tarafından
üretildiği takdirde harcama miktarı, emek de dahil olmak üzere üretim
faktörleri ile malzemeler için yapılan ödemeler toplamıdır. Ancak, ülkemizdeki
mevcut istihdam ve ücret rejimimizde çalışanlara yapılan ödemeler üretimle ve
üretim dönemi ile doğrudan bağlı olmadığından, diğer bir ifadeyle üretim olmasa
bile ücretler ödendiğinden ücretlerin tamamı cari harcamalar bölümüne dahil
edilmiştir. Bu nedenle yatırım projeleri kapsamında personel giderlerine
yer verilmeyecektir.
5.1.3. Borç Verme-Geri Ödeme
Kamusal bir amaçla ve bir mali hakka ya
da taahhüde dayalı olarak yapılan işlemlerdir.
Bu bölüm, bir mali hakka veya devletin
teşebbüs mülkiyetinde hisse (sermaye) katılımına neden olan ödemeleri, nakit
yönetimi ya da gelir elde etme amaçları dışında, kamu politikası amaçlarıyla
elde tutulan hisseyi azaltan ya da sona erdiren gelirleri kapsar. Bu bölüme,
devlet tarafından verilen krediler (orman köylüsüne iş imkanı yaratmak için
veya vatandaşın konut sahibi olabilmesi için kredi verilmesi vb. krediler),
alınan hisseler, verilen kredilerden devlete yapılan geri ödemeler, satılan
hisselerden elde edilen gelirler dahildir. Verilen borçlar, giderler bölümünde
sınıflandırılırken, geri ödemeler de gelirler bölümüne dahil edilecektir.
5.1.4. Birinci Düzey Ekonomik Kodlar
Önceki kısımlarda değinilen tanım ve
açıklamalar çerçevesinde, giderlerin ekonomik sınıflandırması dört düzeyli bir
kod grubundan oluşmakta olup, I. düzeyde yer alan gider gruplarının
açıklamaları ve bunlara ilişkin bütçe hazırlama esasları aşağıda yer
almaktadır:
01- Personel Giderleri
Kamu personeli ile kamu personeli
olmamakla birlikte mevzuatı gereğince ilgililere bordroya dayalı olarak yapılan
ödemeleri (er-erbaş harçlıkları, öğrenci harçlıkları vb.) kapsamaktadır.
Devletin işveren sıfatıyla ödediği sosyal güvenlik primleri “02- Sosyal
Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri”ne dahil edilecektir. Ayni
nitelikteki ödemeler ile işçilere ödenen seyyar görev tazminatı ise “03- Mal ve
Hizmet Alımları”na dahil edilecektir.
a) Kuruluşların personel giderleri ve
sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerine ilişkin ödenekleri e-bütçe
sisteminde yer alan maaş ve yük hesabı modülündeki bilgi ve veriler esas
alınmak suretiyle Genel Müdürlüğümüz tarafından hesaplanacağından, kuruluşlar
ayrıca bütçe tekliflerinde “01- Personel Giderleri” ve “02- Sosyal Güvenlik
Kurumlarına Devlet Primi Giderleri” tertipleri için bütçe fişi açıklamalarını
doldurmayacak ve bu ekonomik kodlara ilişkin bütçe fişlerini Bakanlığımıza
göndermeyeceklerdir.
b) Mevcut personelin etkin ve verimli
çalışmasını sağlamak üzere, yerleşim merkezleri ve birimler arasında personel
dağılımındaki dengesizliği giderecek tedbirler alınacak ve açıktan atama
talepleri asgari seviyede tutulacaktır.
c) İdareler, 2011-2013 yılları için
atama izni almayı planladıkları memur kadroları ve sözleşmeli personel
pozisyonlarının tutar olarak ilave ödenek ihtiyacını her yıl için
hesaplayacaklar ve ödenek teklifinde bulunacaklardır. Tavanı aşan ödenek teklifleri
ise bu rehber ekinde yer alan ilgili formlarda gerekçeleriyle birlikte
gösterilecektir.
ç) Döner sermayelere ait vizeli kadro ve
pozisyonlarda görev yapan personelin ücretleri bu kaynaklardan ödenmesi
gerektiğinden, söz konusu personel için bütçeden ödenek talebinde
bulunulmayacaktır.
02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri
Devletin işveren sıfatıyla Sosyal
Güvenlik Kurumuna ödeyeceği sigorta primleri, bu bölümde izlenecektir.
İşveren sıfatıyla ödenecek sigorta ve
sağlık prim ödemeleri, I. düzeyde “02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri” altında, II. düzeyde istihdam türüne göre detaylandırıldıktan sonra
III. düzeyde “6-Sosyal Güvenlik Kurumuna” kodu ile IV. düzeyde ilgisine göre
“01- Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri” ve “02- Sağlık Primi Ödemeleri” ekonomik
kodundan teklif edilecektir.
03- Mal ve Hizmet Alım
Giderleri
Bu kısımdaki giderler, mal ve hizmet
karşılığında yapılan faturalı ödemeleri kapsamaktadır. Devletin, karşılığında
herhangi bir mal veya hizmet almadığı karşılıksız ödemeler ile sermaye
giderleri bu kapsam dışındadır.
Öte yandan her türlü askeri amaçlı
inşaat, tesis, mal ve malzemeler (askeri lojmanlar hariç) vb. alımlar mal ve
hizmet alımları kapsamında değerlendirilecektir.
Mal ve hizmet alımları ile ilgili ödenek
tekliflerinde aşağıdaki esaslara uyulacaktır:
a) Yurt içi ve özellikle yurt dışı
görevlendirmelerde azami tasarruf anlayışı esas alınacak,
görevlendirmeler titiz bir şekilde sorgulanmak suretiyle asgari süre ve
sayıda tutulacak ve buna göre ödenek teklifinde bulunulacaktır.
b) Eğitim, kurs, seminer, panel vb.
faaliyetler personelin görev mahallinde düzenlenmek suretiyle yolluk ödeneği
ihtiyacı asgari seviyeye indirilecektir. Bu faaliyetlerin görev mahalli dışında
gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğu durumlarda;
- Faaliyetin hizmet satın alınması
yoluyla,
- Yolluk verilmek suretiyle,
gerçekleştirilmesi seçeneklerinde ortaya
çıkacak maliyetler arasında karşılaştırma yapılarak teklif yapılacaktır.
c) Kurum ve kuruluşlar, asli görevleri
gereği memuriyet mahalli dışında ve belli bir görev bölgesi içinde fiilen
gezici olarak görev yapan memur ve işçiler için seyyar görev tazminatı ödeneği
talebinde bulunacaklardır. Seyyar görev tazminatından yararlanacak personel
sayısı 10 No’lu formda (Yolluk karşılığı
tazminat alan personel sayısı bölümünde) gösterilecektir.
ç) Eğitim ve dinlenme tesisleri ile
benzeri sosyal tesislerin işletme giderlerinin kendi gelirleriyle karşılanması
zorunludur. Mevcut tesislerin bakım ve onarımları için hiçbir şekilde ödenek
talebinde bulunulmayacaktır.
d) Temizlik ve diğer hizmet alımı
ihaleleri için bir önceki yıl ihale kapsamında çalıştırılan eleman sayısı
aşılmayacaktır.
e) Hizmet alımı suretiyle güvenlik
hizmetlerini karşılayacak kurumlar, bu ihtiyaçlarını asgari düzeyde elemanla
karşılayacak şekilde planlama yapacaklardır. 21 No’lu Özel Güvenlik Hizmetine
İlişkin Bilgi Formuna Valilik yazısının bir örneği eklenecektir. Ancak söz
konusu yazıda yer alan eleman sayısı gösterge niteliğinde olduğundan imkanlar
çerçevesinde değerlendirme yapılabilecektir.
f) Hizmetler, mevcut hizmet binalarında
sürdürülecek ve kesinleşmiş mahkeme kararı veya tahliye kararı olan hizmet
binaları dışında yeni kiralama, satın alma veya yeni inşaatlar için ödenek
istenilmeyecektir.
g) Telefon, mobil telefon, uydu
bağlantılı mobil telefon, faks ve benzeri haberleşme imkanları için ödenek
talep edilirken azami tasarruf anlayışıyla hareket edilecek, tasarruf
genelgelerine uygun olarak mevcut cihazların ekonomik kullanımı sağlanacaktır.
ğ) Personelin işe gidiş ve gelişine
yardımcı olmak amacıyla ilave servis aracı kiralanmasına ilişkin ödenek teklif
edilmeyecektir.
h) Hizmet alımı suretiyle taşıt
kullanılmasındaki amaç, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi
ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir
biçimde kullanımının sağlanmasıdır. Kurumların bu konudaki teklifleri 17/3/2006
tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında yer alan esaslar
çerçevesinde değerlendirileceğinden, tekliflerde ayrıntılı maliyet analizinin
gösterilmesi, buna ilişkin bilgi ve dokümanların (tasfiye edilen/edilecek
taşıtlar nedeniyle tasarruf edilen/edilecek işletme ve bakım onarıma ilişkin
bilgiler gibi) eklenmesi ve 20 (1-2) nolu formların doldurulması
gerekmektedir. Hizmet alımı suretiyle kiralanan taşıt sayısı, bir önceki ihale
kapsamında kiralanan taşıt sayısını geçmeyecektir.
Hizmet alımı suretiyle taşıt
kullanılmasına ilişkin ödenek tekliflerinde kurumun insan kaynakları da dikkate
alınarak öncelikle şoförsüz taşıt kiralaması tercih edilecektir.
ı) Temsil, ağırlama, tören, fuar, kongre
ve benzeri faaliyet ve etkinlikler için katılım sayısı asgari seviyede tutulmak
suretiyle ödenek talep edilecek ve mali yıl içinde bu alandaki uygulama
tasarruf anlayışı içerisinde yürütülecektir.
i) Sadece zorunlu hallerde döşeme ve
demirbaş alımı için ödenek talep edilecek ve ihtiyacın zorunluluğu ayrıntılı
bir şekilde gerekçelendirilecektir. Döşeme ve
demirbaş alımı için ödenek talep edilirken demirbaş standardizasyonu ilkelerine
uyulacak ve mevcut imkânlarla yetinme gayreti içinde olunacaktır.
j) Bazı hizmet ve malzeme maliyetlerinin
hesaplanmasında EK:Standart 1, 2, 3, 4 ve 5’te yer alan listelerde gösterilen
tutarlar; büro makineleri ve demirbaş alımları ile ilgili ödenek tekliflerinde
ise Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü’nün 30/6/2010 tarihi itibariyle
geçerli olan satış fiyatları dikkate alınacaktır.
k) Bilgisayar ve bilgi işlem
sistemlerinin yenilenmesi ve genişletilmesine ilişkin olarak mevcut kapasitenin
etkili, ekonomik ve verimli kullanımı esas alınacaktır. Bu amaçla teklif
edilecek ödeneklerde mevcut kapasite ile hizmet hedefleri arasındaki ilişki göz
önünde bulundurulacaktır.
l) Yayın alımlarında azami tasarruf
anlayışı içerisinde hareket edilecektir.
04- Faiz Giderleri
Faiz, ödünç alınan paranın kullanımı
karşılığında yapılan ödeme olarak tanımlanmaktadır. Bu itibarla, faiz ödemeleri
borç alınan paranın anapara geri ödemesinden ve borçlanma için ödenen komisyon
ve ihraç giderlerinden ayrılır. Sadece Devlet borçlarına ilişkin faiz ödemeleri
bu bölümde yer alacaktır. Borçlanmaya ilişkin olarak ödenen komisyon ve ihraç
giderleri ise mal ve hizmet alımları kapsamında ve genel bütçeli idareler için
sadece Hazine Müsteşarlığı bütçesinde gösterilecektir. Bunun dışında, 4749
sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
hükümleri çerçevesinde genel bütçeli idarelerin dışında kalan ve borç alma
yetkisine sahip idarelerin borçlanmaları halinde bu borçlara ilişkin faizlerini
kendi bütçelerinde göstereceklerdir.
İskontolu işlemlerde
faiz, ihraç fiyatı ile geri ödeme fiyatı arasındaki farktır. Bu bölüm, devletin
garantör veya kefil olarak ödediği faiz giderlerini kapsamaz. Böyle bir ödeme,
devletin borç verme işlemi olarak sınıflandırılır.
05- Cari Transferler
Sermaye birikimi hedeflemeyen ve cari
nitelikli mal ve hizmet alımını finanse etmek amacıyla yapılan karşılıksız
ödemelerdir. Genel olarak ayni işlemler Analitik Bütçe Sınıflandırmasının
kapsamı dışında olduğundan ayni transferler de bu kapsamda yer almayacaktır.
Transferler nihai olarak kimin yararlandığına göre değil, kime ödendiğine göre
sınıflandırılmalıdır. Bu çerçevede aşağıda belirtilen hususların dikkate
alınması gerekmektedir;
a. Transfer ödemelerinin cari veya sermaye nitelikli olduğu hususunda bir
ayrım yapılamıyorsa söz konusu gider, cari transferler arasında yer alacaktır.
b. Her kuruluş, üyesi bulunduğu uluslararası kuruluşları yeniden gözden
geçirecek ve gerekli olmayanlar için ödenek teklifinde bulunmayacaktır.
c. Sosyal Güvenlik Kurumunun tahsilatını artıracak ve giderlerinde
tasarruf ve etkinlik sağlayacak tedbirlere ağırlık verilecek ve bütçeden bu
kuruluşa yapılacak transferler asgari düzeyde tutulacaktır.
ç. Özel bütçeli idareler ile
düzenleyici ve denetleyici kurumlar, Sosyal Güvenlik Kurumuna, mevcut sosyal
güvenlik mevzuatı hükümlerine göre ek karşılıklar, emeklilik ikramiyeleri ve makam tazminatı gibi mali yükümlülüklerin
ödenebilmesi için bütçelerinde gerekli ödenek tekliflerini (05.1.2.05) ekonomik
kodunda yapacaklardır.
d. Memurların öğle yemeğine yardım
ödenekleri (05.3.1.05) kodunda teklif edilecektir.
e. Türk Cumhuriyetleri ile Türk Akraba
Topluluklarından ve diğer ülkelerden gelen orta ve yükseköğretim öğrencileri
ile diğer personele yapılan hizmetlerle ilgili ödenekler, kuruluş bütçelerinin
ekonomik sınıflandırma bölümünde (05.4) kodu altında amacına göre ilgili III.
ve IV. düzey kodlarda gösterilecektir.
06- Sermaye Giderleri
Sermaye giderleri, normal ömrü bir
yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri
maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve bütçe
kanunları ile belirlenmiş asgari değeri aşan ödemelerdir.
İdareler, 5018 sayılı Kanunun 16 ncı
maddesi gereğince, yatırımlarla ilgili hususlarda Orta Vadeli Program, Orta
Vadeli Mali Plan ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama
Rehberinde yer alan ilke, esas ve önceliklere uyacaklardır.
2003 yılı başından itibaren yürürlüğe giren 4749
sayılı Kanunda yer alan borçlanma limitleri de dikkate alınarak, halen yatırım
programında devam eden dış kredili projelerin kredi kullanımlarında ve
dolayısıyla uygulamada yaşanan sorunların azaltılması için projelerin ihtiyaç
duyacağı yıllık ödenekler mevcut yatırım tavanları içinde kullanılacak şekilde
yatırım programına konulacaktır. Yıl içi revizyonlar da söz konusu Kanunda
belirtilen limitler ile sınırlandırılmış durumdadır.
Kamulaştırma Kanunu uyarınca, yeterli ödenek temin
edilmeden kamulaştırma işlemine başlanamayacağından, ödenek teklifleri
projelerin gerçek kamulaştırma ihtiyacını yansıtacak şekilde yapılacaktır.
Araştırma projelerine ilişkin yatırım
tekliflerinde personel giderlerine yer verilmeyecektir.
07- Sermaye Transferleri
Bütçe dışına sermaye birikimi amaçlayan
ve sermaye nitelikli mal ve hizmetlerin finansmanı amacıyla yapılan karşılıksız
ödemelerdir. Transferin cari nitelikli mi yoksa sermaye nitelikli mi olduğunu
belirlemek için cari–sermaye ayrımında esas alınan kriterler kullanılmalıdır.
a.Sermaye
transferi niteliğindeki tekliflerde, sermaye giderleri için geçerli olan
hususlar dikkate alınacak ve sermaye giderleri teklifleriyle birlikte DPT
Müsteşarlığına iletilecektir.
b.
Kamu iktisadi teşebbüslerine bütçeden yapılacak transferler, bu kuruluşların
verimlilik ve karlılıklarını artırmalarını teşvik etmek amacıyla ve
özelleştirme uygulamaları da dikkate alınarak en az seviyede tespit
edilecektir.
08- Borç Verme
Bir mali hakka veya devletin mülkiyetinde
hisse (sermaye) katılımına neden olan ödemeleri kapsar. Devlet tarafından
verilen krediler ve alınan hisseler borç verme olarak sınıflandırılırken,
KİT’lerin görev zararları cari transferler içerisinde yer alacaktır.
09- Yedek Ödenekler
Bütçede başlangıçta öngörülemeyen hizmet
karşılıkları olarak veya yapılan tahminlerin yıl içi gelişmeler neticesinde
tutmaması ihtimaline karşılık hizmetlerin aksamaması için ihtiyat olarak
ayrılan ödeneklerdir. Bu ödenekler, Maliye Bakanlığı bütçesinde yer almaktadır.
Merkezi yönetim bütçesi kapsamında yer alan diğer kurumlar bütçe tekliflerinde
yedek ödeneklere yer vermeyeceklerdir.
5.1.5.
Diğer Hususlar
Yukarıda
9 grupta gösterilen I. düzey ekonomik kodların II. III. ve IV. düzey detayları
EK: ES 2,3 ve 4’te yer almaktadır.
-
Harcamaların ekonomik sınıflandırması yapılırken, fiziki ve fiili olarak
ayrılabilen ve ayrı izlenmesi anlamlı olan bütün giderler ayrı tertiplerde
bütçelenmelidir.
-
Geçen yıl borçları ve ilama bağlı borçlar ayrı tertiplerde izlenmeyecek ve
borcun kaynağına göre cari yıl bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenecektir.
-
Red ve iadeler bütçede gider olarak gösterilmeyecek, iadesi gereken tutarlar
gelirlerden düşme şeklinde ve muhasebe sisteminde gösterilecektir.
Giderin ve gelirin ekonomik kodları
ve açıklamaları ile fonksiyonel kodlar ve açıklamaları Analitik Bütçe
Sınıflandırmasına İlişkin Rehberde (www.bumko.gov.tr) yer almaktadır. Bütçe
tekliflerinin hazırlanması ile gider ve gelir kayıtlarında bu Rehber esas
alınacaktır.
5.2.
Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırması
Gelirler,
karşılıklı veya karşılıksız olarak herhangi bir mali hakka dayanmaksızın
yapılan tahsilatlardır. Gelirlerin ekonomik sınıflandırması EK: ES5’de yer
almakta olup, (B) işaretli cetvellerin hazırlanmasında bu sınıflandırma esas
alınacaktır.
5.3.
Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması
Devletin
finansman açıklarını karşılamak amacıyla, kendi yükümlülükleri karşılığında
yaptığı ödeme ve tahsilatlar olarak tanımlanan finansmanın ekonomik
sınıflandırması EK: ES6’da yer almakta olup, genel bütçe açısından Hazine
Müsteşarlığınca hazırlanacaktır. Özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve
denetleyici kurumlar da bu sınıflandırmayı esas alarak hazırlayacakları (F)
işaretli cetvellerini bütçe tekliflerine ekleyeceklerdir.
C.
DİĞER HUSUSLAR
1. Merkezi yönetim bütçe kanununa
eklenecek belgelere esas olmak üzere idareler bünyelerinde bulunan döner
sermaye ve fonlara ait bilgileri 23 ve 24 No’lu formları doldurmak suretiyle
bildireceklerdir.
2. Giderin sınıflandırılmasında kurumsal,
fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik kodların en detayını içerecek düzeyde
hazırlanacak olan bütçeler, ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyini içerecek
şekilde kanunlaşacak ve uygulanacaktır.
3. 2011-2013 dönemi bütçe tekliflerinde 100
TL ve katlarındaki tutarlara yer verilecektir.
4. Bütçe Hazırlama Rehberiyle tekliflere
eklenmesi istenen formlardan sistem tarafından üretilen icmal formlar, idareler
tarafından e-bütçe sisteminden alınarak tekliflere eklenecektir.
5. Özel bütçeli idareler ile düzenleyici
ve denetleyici kurumlar, 2011-2013 dönemine ilişkin gelir tahminlerini gelirin
ekonomik sınıflandırmasının IV. düzeyinde hazırlayarak bütçe tekliflerine
ekleyeceklerdir. Gelir tekliflerinin de e-bütçe’ye girişi yapılacaktır.
6. İdareler, sermaye nitelikli
ödeneklerin bütçe tertiplerine dağılımını ekonomik sınıflandırmanın IV.
düzeyini içerecek şekilde hazırlayarak, sınıflandırmaya uygunluğu açısından
Maliye Bakanlığı (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) ile mutabakat
sağladıktan sonra vize için DPT Müsteşarlığına başvuracaklardır.
7. İdareler, projelerinin
gerçekleştirilmesi ile ilgili olarak alınmış ve alınacak dış proje kredilerinin
30 Haziran 2010 itibariyle uygulama durumlarını, yılsonu tahminlerini ve 2011
yılında kullanacakları dilimlerle ilgili bilgileri, bütçe teklifleri ile
birlikte hem Maliye Bakanlığına hem de Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına
teslim edeceklerdir.
8. Bütçe teklifleri hazırlanırken “Bütçe
Hazırlama Rehberi” doğrultusunda tüm formlar eksiksiz ve doğru bir şekilde
doldurularak belirtilen ilke ve standartlar ile kodlama sistemine uyulacaktır.
Ekonomik sınıflandırmanın IV. düzeyinde hazırlanan bütçe fişlerinin
gerekçelerinde genel ifadeler yerine hesaplamalara dayanan ayrıntılı bilgilere
yer verilecektir. Bu zorunluluğa uymadığı tespit edilen bütçe teklifleri,
noksanlıkları giderildikten sonra değerlendirmeye alınacaktır.
9. Merkezi yönetim kapsamındaki kamu
idareleri, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi
ve Eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller çerçevesinde
bütçe tekliflerini hazırlayacaklar ve 15 Ekim 2010
tarihine kadar kesinleşen bütçe tasarılarını (4) nüsha olarak Maliye
Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) teslim edeceklerdir.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ise bütçe tekliflerini Türkiye Büyük Millet
Meclisine ve bir örneğini de Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) göndereceklerdir.
10. Performans programı hazırlamakla
yükümlü kamu idareleri 2011 yılına ilişkin performans programlarını Maliye
Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı’na göndereceklerdir.
11. Sosyal Güvenlik Kurumları 2011-2013
dönemi bütçelerini bu Rehberde yer alan sınıflandırma kriterleri ve Rehber
ekindeki sınıflandırma listelerini esas alarak hazırlayacaklar ve merkezi
yönetim bütçe kanun tasarısına eklenerek Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderilmek üzere Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
göndereceklerdir.
12. Rehberde değişiklik yapılması
halinde bu değişiklikler bütün idarelere ayrıca duyurulacaktır.
EK-1 ANALİTİK BÜTÇE SINIFLANDIRMASI CETVELLERİ
CETVEL NO
CETVEL ADI
KS-1
Kurumsal
Sınıflandırma Anahtarı
KS-2
Kurumsal
Sınıflandırma Birinci Düzey
KS-3A
Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Genel Bütçeli İdareler
KS-3B
Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Yükseköğretim Kurumları
KS-3C
Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Özel Bütçeli Diğer İdareler
KS-3D
Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Ve Sosyal
Güvenlik Kurumları
KS-4
Yükseköğretim
Kurumları Kurumsal Sınıflandırma Anahtarı
KS-5
Yükseköğretim
Kurumları Kurumsal Sınıflandırması
FS-1
Birinci
Düzey Fonksiyonel Kodlar
FS-2
İkinci
Düzey Fonksiyonel Kodlar
FS-3
Üçüncü
Düzey Fonksiyonel Kodlar
FS-4
İdari
Birimlerin Fonksiyonel Sınıflandırma Anahtarı
FTS-1
Finansman
Tipi Sınıflandırma
ES-1
Ekonomik
Sınıflandırma Birinci Düzey Gider Kodları
ES-2
Ekonomik
Sınıflandırma İkinci Düzey Gider Kodları
ES-3
Ekonomik
Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gider Kodları
ES-4
Ekonomik
Sınıflandırma Dördüncü Düzey Gider Kodları
ES-5A
Ekonomik
Sınıflandırma Birinci Düzey Gelir Kodları
ES-5B
Ekonomik
Sınıflandırma İkinci Düzey Gelir Kodları
ES-5C
Ekonomik
Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gelir Kodları
ES-5D
Ekonomik
Sınıflandırma Dördüncü Düzey Gelir Kodları
ES-6
Finansmanın
Ekonomik Sınıflandırması
EK-2 STANDARTLAR
STANDART
NO
STANDART ADI
1
Giyecek
Yardım Standardı
2
Parasız
Yatılı Okul ve Yurt Öğrencisi Yiyecek ve Giyecek Bedeli
3
237
Sayılı Kanuna Tabi Taşıtların İşletme ve Bakım-Onarım Maliyetlerine İlişkin
Standartlar
4
Hasta
Yatak Maliyetine Katkı
5
Memurların
Öğle Yemeğine Yardım
EK-3 BÜTÇE HAZIRLIK ÇALIŞMALARINDA KULLANILACAK
FORMLAR
FORM NO
FORM ADI
1
Hizmet
Gerekçesi ve Hedefleri
2
Fonksiyonel
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (Birinci Düzey)
3
Ekonomik
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (Birinci Düzey)
4
Ekonomik
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (İkinci Düzey)
5(1-3)
Fonksiyonel
ve Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Bütçe Teklif ve Tahminleri
(2011-2012-2013)
6(1-3)
Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde İlk Defa Yapılması Planlanan Hizmetlerin Gerektirdiği
Ödenek Teklif ve Tahminleri (2011-2012-2013)
7(1-3)
Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde Tamamlanması Planlanan Hizmetlere İlişkin Bilgi Formu
(2010-2011-2012)
8
Ödenek
Cetveli (Ekonomik Dördüncü Düzey)
9
Ödenek
Cetveli (Ekonomik İkinci Düzey)
10
Birimlerin
Hizmet Maliyetinin Tespitine İlişkin Bilgi Formu
11
Fiziksel
Değerler Bilgi Formu
12
Cari
Giderler Özet Formu
13(1-2)
Gider
ve Gelir Bütçe Fişleri
14
Çok
Yıllı Bütçe
15
Gelir
(B) Cetveli
16
Finansman
(F) Cetveli
17
Uluslararası
Kuruluşlara Üyelik Bilgi Formu
18
237
Sayılı Taşıt Kanununa Göre 2011 Yılında Edinilecek Taşıtlar
19
Mevcut
Taşıtlar ile Hizmet Alımı Suretiyle Kullanılan/Kullanılacak Taşıtlara İlişkin
Bilgi Formu
20(1-2)
Hizmet
Alımı Suretiyle Kullanılan Taşıtlara İlişkin Bilgi Formu
21
Özel
Güvenlik Hizmetine İlişkin Bilgi Formu
22
Temizlik
Hizmetine İlişkin Formu
23
Döner
Sermaye Gelir-Gider Cetveli
24
Fon
Gelir-Gider Cetveli
25(1-2)
Tavanı
Aşan İlave Ödenek Teklifleri Formu
26
Özel
Bütçeli İdare Gelirlerinin Yasal Dayanaklarına İlişkin Form
27
Öğrenci
Sayıları Bilgi Formu
28
Hizmet
Alımı Suretiyle Çalıştırılan Görevli Sayısına İlişkin Bilgi Formu
29
İdare
Performans Hedefleri Maliyet Tablosu
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.