MOTORLU
TAŞITLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
SERİ
NO: 36
18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun1 Geçici 2 nci maddesiyle getirilen düzenlemelerin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 33 Seri No.lu. Motorlu Taşıtlar Vergisi
Genel Tebliğinde2
açıklanmıştı.
23/7/2010
tarihli ve 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun3 Geçici 5 inci
maddesiyle 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinde yapılan değişikliklerin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
I - YASAL DÜZENLEME
6009
sayılı Kanunun Geçici 5 inci maddesiyle yapılan değişiklik sonucunda 5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde olmuştur.
“İlgili
trafik sicilinde adlarına kayıt ve tescilli bulunan, model yılı 1985 veya daha
eski olan motorlu taşıtlarını; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (Değişik
ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine kadar ilgili yönetmelik
hükümleri gereğince kayıt ve tescillerinin silinmesi ve hurdaya çıkarılması
suretiyle il özel idarelerine bedelsiz olarak teslim eden veya 10/7/2003
tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun4 33 üncü
maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenen uygulama çerçevesinde Makina ve Kimya
Endüstrisi Kurumu (MKEK) Hurda İşletmesi Müdürlüğüne ait hurda müdürlüklerinden
herhangi birine teslim eden gerçek ve tüzel kişiler adına, hurdaya çıkarılan
taşıta ilişkin olarak (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine
kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye
ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve 28/2/2009 tarihine
kadar tescil plakasına kesilen idari para cezaları terkin edilir.
Motorlu
taşıtlarını noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın alıp
ilgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve tescil ettirmemiş olan
gerçek ve tüzel kişiler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (Değişik
ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine kadar kayıt ve tescil
işlemlerini tamamlayarak bu maddenin öngördüğü diğer şartları da yerine
getirmeleri halinde bu madde hükmünden yararlanabilirler.
Bu
madde kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların, adlarına
tescil kaydı bulunanlar tarafından ilgili kurumlara teslimi ile il özel
idarelerinin bu kapsamda teslim aldıkları hurda taşıtların satışından elde
ettikleri kazançlar ve bu faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve
düzenlenen kağıtlar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır, bu madde
kapsamında yapılan motorlu taşıt teslimlerine ilişkin olarak 3065 sayılı Katma
Değer Vergisi Kanununun5 30 uncu maddesinin (a) bendi hükmü
uygulanmaz.
Bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mevcut olmayan veya herhangi bir
nedenle motorlu taşıt vasfını kaybetmiş olup model yılı 1998 ve daha eski olan
taşıtların, bu durumlarının kanaat verici belgelerle tevsik edilmesi veya
ilgili trafik tescil kuruluşu nezdinde adlarına kayıtlı olanlar tarafından
yazılı bildirimde bulunulması halinde, bu taşıtlara ait motorlu taşıtlar
vergilerinin 1/4'ünün (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014
tarihine kadar ödenmesi şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi,
vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının
tahsilinden vazgeçilir ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtları silinir. Bu
fıkra kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların daha sonra
bulunması veya varlığının tespiti halinde, terkin tarihi itibarıyla trafik
tescil kaydı yapılır. Bu takdirde terkin edilen vergi ve diğer amme alacakları
ayrıca bir işleme gerek olmaksızın bulundukları veya tespit edildikleri yılın
Ocak ayında motorlu taşıtlar vergisi adıyla tahakkuk etmiş sayılır ve Ocak
ayının son günü vade tarihi kabul edilerek takip ve tahsil edilir. Bulunan veya
varlığı tespit edilen taşıtın noter satış senediyle veya kamu kurum ve
kuruluşlarından satın alındığının tevsiki halinde taşıt, satış tarihi
itibarıyla alıcı adına tescil edilir ve alıcı adına motorlu taşıtlar vergisi
mükellefiyeti tesis edilir.
5/7/2003
tarihinden önce çalınan veya trafikten çekme belgesi alınan motorlu taşıtlara
ilişkin, çalınma veya trafikten çekme tarihinden 5/7/2003 tarihine kadar olan
vergilendirme dönemlerine ait olup bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih
itibarıyla ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin
gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari
para cezaları terkin edilir. 5/7/2003 tarihinden önce trafikten çekme belgesi
alınan taşıtlar için bu fıkrada değişikliğin yapıldığı tarihten önce ödenmiş
olan motorlu taşıtlar vergisi ile buna ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi,
vergi cezaları ve idari para cezaları red ve iade edilmez.
13/10/1983
tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun6 20 nci
maddesinin, 21/5/1997 tarihli ve 4262 sayılı Kanunun7 2 nci
maddesi ile değiştirilen (d) bendinin yürürlük tarihinden önce, noterler
vasıtasıyla satışı yapılan motorlu taşıtlar için, noter satış senedinin
düzenlendiği tarihten sonra satıcılar adına tahakkuk eden motorlu taşıtlar
vergileri, gecikme zamları, gecikme faizleri ile vergi cezaları, 4/1/1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda8 belirtilen düzeltme
zamanaşımı hükümlerine tabi olmaksızın düzeltilir. Motorlu taşıtlar vergisinde
düzeltme yapılan bu taşıtlarla ilgili olarak 31/12/2003 tarihinden önce tescil
plakasına kesilen idari para cezalarının tahsilinden vazgeçilir. Bu fıkra
kapsamına giren amme alacaklarına karşılık bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce tahsil edilmiş tutarlar red ve iade edilmez. Bu hüküm, bu fıkra
kapsamına giren taşıtlardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
alıcısı adına tescil edilmiş olanlar için de uygulanır.
Bu madde
hükmünden gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak suretiyle yararlananlar, bu
fiilleri başkaca bir suç teşkil etmediği takdirde 26/9/2004 tarihli ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun9 206 ncı maddesi gereğince, il özel
idareleri ve MKEK Hurda İşletmesi Müdürlüğünce bu madde hükmüne göre teslim
alınan taşıtları, taşıt vasfını kaybettirecek şekilde kullanılamaz hale
getirmeyenler ile bu hususa ilişkin gerekli tedbirleri almayanlar aynı Kanunun
257 nci maddesi gereğince cezalandırılır.
Bu
madde kapsamında tescil kayıtları silinen motorlu taşıtlara ait daha önce
ödenmiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile buna ilişkin gecikme zammı, gecikme
faizi, vergi cezaları ve idari para cezaları red ve iade edilmez. Tescil
kayıtları silinen bu taşıtlar üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun10 hükümlerine göre tatbik edilmiş olan
hacizler kaldırılır.
Dördüncü
fıkra gereğince trafik tescil kayıtları silinecek taşıtların, motorlu taşıt
vasfını kaybettikleri haller ile mevcut olmadıklarının kabul edileceği
durumları tespite ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları
belirlemeye, İçişleri ve Maliye bakanlıkları müştereken yetkilidir."
6009
sayılı Kanunun 62 nci maddesinde, 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinde
yapılan değişikliklerin 1/7/2010 tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına
alınmıştır.
II
– KAPSAM
5838
sayılı Kanunun 6009 sayılı Kanunun Geçici 5 nci maddesiyle değiştirilen Geçici
2 nci maddesi kapsamına aşağıdaki taşıtlar ile gerçek ve tüzel kişiler
girmektedir.
A
- Madde Kapsamında Teslim Edilebilecek Taşıtlar
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin kapsamına, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar
Vergisi Kanununun11 5 inci maddesinin (I) sayılı tarifesinde
yer alan; otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile
motosikletler, aynı Kanunun 6 ncı maddesinin (II) sayılı tarifesinde yer alan;
minibüs, panel van, motorlu karavan, otobüs ve benzerleriyle kamyonet, kamyon,
çekici ve benzeri taşıtlar girmektedir.
Ancak,
Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğü hurda
müdürlüklerine (MKEK hurda müdürlükleri) teslim edilecek taşıtlar, 4925 sayılı
Kanunun 33 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Ulaştırma Bakanlığı
tarafından tespit edileceğinden, anılan Bakanlık tarafından belirlenenler
dışındaki taşıtların, mükellefler tarafından bu madde kapsamında MKEK hurda
müdürlüklerine teslimi mümkün bulunmamaktadır.
B
- Madde Hükmünden Yararlanabilecek Mükellefler
Madde hükmünden;
1) İlgili trafik sicilinde adlarına model yılı 1985 veya daha eski olan
ve 197 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (I) sayılı tarifesinde yer alan;
otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerleri ile motosikletler, aynı
Kanunun 6 ncı maddesinin (II) sayılı tarifesinde yer alan; minibüs, panel van,
motorlu karavan, otobüs ve benzerleriyle kamyonet, kamyon, çekici ve benzeri
taşıt kayıt ve tescilli bulunan,
2) Madde kapsamında yer alan taşıtlarını bu maddenin yürürlük
tarihinden önce noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın
alan ancak, ilgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve tescil
ettirmemiş olan mükelleflerden, (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014
tarihine kadar, adlarına kayıt ve tescil ettiren,
3) İlgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve tescilli;
model yılı 1998 veya daha eski taşıtı olup, bu taşıtı 28/2/2009 tarihi
itibarıyla mevcut olmayan veya herhangi bir nedenle motorlu taşıt vasfını
kaybetmiş bulunan,
4) Taşıtları 5/7/2003 tarihinden önce çalınan ve 5/7/2003
tarihinden önce trafikten çekilen, ilgili trafik tescil kaydında taşıtının
çalındığına ve trafikten çekildiğine ilişkin açıklayıcı bilgi bulunan,
5) 2918 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin, 4262 sayılı Kanunun 2
nci maddesi ile değiştirilen (d) bendinin yürürlüğe girdiği 25/5/1997
tarihinden önce, taşıtını noter satış senediyle satan ancak ilgili trafik
tescil kaydı halen adına devam eden,
gerçek ve tüzel kişiler ile bunların mirası reddetmemiş
mirasçıları yararlanabileceklerdir.
Madde hükmünden yararlanmak için gerekli başvuruların mükellef
adına veli, vasi, kanuni temsilciler ile konuya ilişkin olarak özel vekâletname
ile tayin edilen vekiller tarafından yapılması mümkündür. Ancak, maddenin
dördüncü fıkrası kapsamında özel vekâletname ile yapılacak olan başvurularda
bildirimin bizzat mükellef, veli veya vasi tarafından imzalanması
gerekmektedir.
III
- GEÇİCİ 2 NCİ MADDENİN UYGULAMASI
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinden faydalanmak için başvuracak
mükellefler, adlarına kayıt ve tescilli taşıtları üzerinde 6183 sayılı Kanun
hükümlerine göre tatbik edilmiş hacizler dışında, üçüncü şahıslar tarafından
konulmuş bulunan mülkiyeti muhafaza, rehin, haciz gibi benzeri şerhleri
kaldırılmadıkça madde hükmünden yararlanamayacaklardır.
Anılan Kanunun Geçici 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında
belirlenen ve motorlu taşıtlarını noter satış senediyle veya kamu kurum ve
kuruluşlarından satın alıp ilgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve
tescil ettirmemiş olan gerçek ve tüzel kişilerin, madde hükmünden
yararlanabilmeleri için (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014
tarihine kadar bu madde kapsamındaki taşıtları adlarına kayıt ve tescil
ettirmeleri gerekmektedir. Bu durumda olup da (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine
kadar taşıtları adlarına kayıt ve tescil ettirmeyen mükellefler madde hükmünden
yararlanamayacaklardır.
Geçici 2 nci madde hükmünden faydalanan mükelleflerin bu madde
kapsamında tescil kayıtları silinen taşıtlarına ilişkin 28/2/2009 tarihinden
önce ödemiş oldukları motorlu taşıtlar vergileri, gecikme zamları, gecikme
faizleri, vergi cezaları ile idari para cezaları ile bu tarihten sonra
ödenmekle beraber anılan Kanun maddesi hükmünden faydalanmak için müracaat
edilmeden önce ödenen motorlu taşıtlar vergileri, gecikme zamları, gecikme faizleri,
vergi cezaları ve idari para cezaları mükellefe red ve iade edilmeyecektir.
Anılan
Kanunun Geçici 2 nci maddesinin uygulanmasında tescil plakasına kesilen idari
para cezalarının tespitinde 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesi esas
alınacaktır.
Bu
madde kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların, adlarına
tescil kaydı bulunanlar tarafından ilgili kurumlara teslimi ile il özel
idarelerinin bu kapsamda teslim aldıkları hurda taşıtların satışından elde
ettikleri kazançlar ve bu faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve
düzenlenen kağıtlar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.
A
- Model Yılı 1990* ve Daha
Eski Olan Taşıtlara İlişkin Yapılacak İşlemler
1 -
Mükellefler Tarafından Yapılacak İşlemler
5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasında
belirlenen mükelleflerin söz konusu düzenlemeden yararlanabilmeleri için trafik
sicilinde adlarına kayıt ve tescilli bulunan model yılı 1990* veya daha eski
motorlu taşıtlarını, (Değişik
ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014
tarihine kadar (bu tarih dahil) il özel idarelerine bedelsiz olarak teslim
etmeleri veya 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 33 üncü maddesinin
beşinci fıkrasında düzenlenen uygulama çerçevesinde, Karayolları Trafik
Yönetmeliği12 hükümlerine
uygun olarak taşıtlarını hurdaya çıkarmak suretiyle kayıt ve tescillerini
sildirerek Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğü hurda
müdürlüklerinden (Kırıkkale, İzmir-Aliağa, Kocaeli-Seymen MKEK hurda
müdürlükleri) herhangi birine, Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenecek
takvim çerçevesinde teslim etmeleri gerekmektedir.
Maddenin
birinci ve ikinci fıkra hükümlerinden yararlanarak taşıtlarını il özel
idarelerine teslim etmek isteyen mükelleflerin, adlarına kayıt ve tescilli
taşıtlar üzerinde 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tatbik edilmiş hacizler
dışında, üçüncü şahıslar tarafından konulmuş bulunan mülkiyeti muhafaza, rehin
veya haciz gibi benzeri şerhlerin bulunmadığına dair trafik tescil kuruluşundan
belge almaları gerekmektedir. Bu belge herhangi bir tescil kuruluşundan
alınabilecektir.
Madde
hükmüne göre trafik tescil kuruluşlarına yapılacak başvurular sırasında taşıta
ait motorlu taşıtlar vergisi ilişiğinin kesildiğine dair belge
aranılmayacaktır.
Geçici
2 nci maddenin birinci fıkra hükmünden yararlanmak isteyen mükelleflerin
yapması gereken işlemler aşağıda açıklanmıştır.
a-)
Trafik Tescil Kuruluşuna Başvuru
Taşıtlarını il özel idarelerine teslim etmek isteyen mükelleflerin
(EK:1) deki dilekçeyle herhangi bir trafik tescil kuruluşuna başvurarak taşıtın
madde hükmünden yararlanabileceğine dair belge (EK:3) almaları, taşıtlarını
MKEK hurda müdürlüklerine teslim etmek isteyenlerin ise taşıtının hurdaya
çıkarılabilmesi için (EK:2) deki dilekçeyle herhangi
bir trafik tescil kuruluşuna veya taşıtlarını teslim edecekleri MKEK hurda
müdürlükleri bünyesinde bulunan trafik tescil birimlerine başvurmaları
gerekmektedir.
Motorlu
taşıtını 28/2/2009 tarihinden önce noter satış senedi ile iktisap eden veya
kamu kurum ve kuruluşlarından satın alan ancak, ilgili trafik tescil
kuruluşunda adlarına kayıt ve tescil ettirmemiş olan mükellefler ise, noter
satış senetlerinin veya kamu kurum ve kuruluşundan satın aldığını gösterir
belgenin bir örneğini dilekçelerine (EK:1/EK:2) ekleyeceklerdir.
b-)
İl Özel İdarelerine veya MKEK Hurda Müdürlüklerine Başvuru
5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin birinci fıkra
hükmünden faydalanmak isteyen mükellefler taşıtlarını diledikleri il özel idaresine
bedelsiz olarak veya 4925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin beşinci fıkrasında
düzenlenen uygulama çerçevesinde MKEK hurda müdürlüklerinden herhangi birine,
Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenecek takvim çerçevesinde teslim
edebileceklerdir.
i-)
İl Özel İdarelerine Başvuru
Maddenin
birinci fıkra hükmünden faydalanmak isteyen mükellefler (EK:3) belgesini
aldıktan sonra, bir dilekçe (EK:4) ve ekleri ile birlikte il özel idaresine
başvurarak, taşıtlarını bedelsiz olarak teslim edebileceklerdir.
Motorlu
taşıtını 28/2/2009 tarihinden önce noter satış senedi ile iktisap eden veya
kamu kurum ve kuruluşlarından satın alan ancak, başvuru tarihi itibarıyla henüz
taşıtını ilgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve tescil ettirmemiş
olan mükellefler ise, noter satış senedinin veya kamu kurum ve kuruluşundan
satın aldığını gösterir belgenin bir örneğini dilekçeye (EK:4) ekleyeceklerdir.
Taşıt
sahiplerinin, taşıtlarını il özel idaresine teslim ettikten sonra, almış
oldukları teslim tutanakları ve Tebliğ ekinde yer alan dilekçe (EK:5/EK:6) ile
birlikte herhangi bir trafik tescil kuruluşuna giderek, taşıtlarının hurdaya
çıkarılma işlemini tamamlamaları gerekmektedir. Trafik tescil kuruluşunda
hurdaya çıkarma işlemi yapılmayan taşıt için bu madde hükmünden faydalanılamayacaktır.
Maddenin
birinci fıkra hükmünden faydalanmak isteyen mükelleflerin taşıtlarını en geç (Değişik
ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine kadar il özel
idarelerine teslim ederek hurdaya ayırma işlemlerini tamamlamaları
gerekmektedir.
ii-)
MKEK Hurda Müdürlüklerine Başvuru
Maddenin
birinci fıkra hükmünden taşıtlarını MKEK hurda müdürlüklerine teslim etmek
suretiyle faydalanmak isteyen mükellefler, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin ilgili
hükmü uyarınca hurdaya çıkarma işlemini tamamladıktan sonra, bir dilekçe (EK:7)
ile birlikte taşıtlarını MKEK hurda müdürlüklerinden herhangi birine teslim
edebileceklerdir. Bu taşıtların hurdaya çıkarma işlemleri, MKEK hurda
müdürlükleri içerisinde oluşturulan trafik tescil birimlerinde de
yaptırılabilecektir.
Maddenin
birinci fıkra hükmünden faydalanmak isteyen mükelleflerin taşıtlarını en geç (Değişik
ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine kadar MKEK hurda
müdürlüklerine teslim etmeleri gerekmektedir.
2
- İl Özel İdareleri ve MKEK Hurda Müdürlükleri Tarafından Yapılacak İşlemler
İl
özel idareleri ve MKEK Hurda İşletmesi Müdürlüğü bu madde kapsamında teslim
alınan taşıtları, taşıt vasfını kaybettirecek şekilde kullanılamaz hale
getirmeye yönelik her türlü tedbiri alacaklardır.
a-)
İl özel idareleri tarafından yapılacak işlemler
Söz
konusu taşıtları il özel idarelerine bedelsiz teslim etmek isteyen taşıt
sahipleri tarafından verilen dilekçe (EK:4) üzerine, il özel idareleri taşıtı
Tebliğ ekinde yer alan tutanakla (EK:8) teslim alacaklardır. İl özel idareleri
tarafından teslim alınan taşıta ilişkin tutanak üç nüsha olarak
düzenlenecektir. Biri ilgili trafik tescil kuruluşuna verilmek üzere iki nüsha
tutanak mükellefe verilecek, üçüncü nüshası ise il özel idaresi tarafından
muhafaza edilecektir.
b-)
MKEK hurda müdürlüklerince yapılacak işlemler
MKEK
hurda müdürlükleri tarafından bu madde kapsamında alınacak taşıtların teslimi
sırasında, mükellefin dilekçe ve ekleri ile üzerinde "hurdaya ayrılmıştır"
kaşesi bulunan araç tescil belgesi alınacaktır. Bilgilerin doğruluğu tespit
edildikten sonra, taşıtın teslim alındığına ilişkin dört nüsha tutanak
düzenlenerek, 5 iş günü içerisinde tutanağın bir nüshası taşıtın tescilli
olduğu trafik tescil kuruluşuna gönderilmek üzere hurda müdürlüğü içerisindeki
trafik tescil birimlerine, bir nüshası mükellefe verilecek, bir nüshası ilgili
vergi dairesine bilgi verilmek üzere Ulaştırma Bakanlığına gönderilecek, diğer
nüshası ise hurda müdürlükleri tarafından muhafaza edilecektir.
Ulaştırma
Bakanlığınca 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesi kapsamında MKEK hurda
müdürlüklerine teslim edilen taşıtlara ilişkin taşıt sahibinin adı soyadı, T.C.
Kimlik No/Vergi Kimlik No, taşıtın plaka numarası, şasi numarası, taşıtın hurda
müdürlüğüne teslim edildiği tarihin yer aldığı listeler onbeş günlük dönemler
halinde her ayın beşinci ve yirminci günü akşamına kadar mükellefin motorlu
taşıtlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairelerine gönderilecektir.
3 -
Trafik Tescil Kuruluşları Tarafından Yapılacak İşlemler
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin birinci fıkra hükmünden yararlanmak
üzere bu Tebliğin III-A bölümünde yer alan açıklamalara göre yapılan mükellef
başvuruları üzerine, il özel idarelerine teslim edilecek olan taşıtlar üzerinde
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tatbik edilmiş hacizler dışında, üçüncü
şahıslar tarafından konulmuş mülkiyeti muhafaza, rehin veya haciz gibi
şerhlerin bulunmaması halinde düzenlenecek belge (EK:3) ilgiliye verilecek,
aksi halde belge düzenlenmeyecektir. Bu belge herhangi bir trafik tescil
kuruluşundan alınabilecektir.
MKEK
hurda müdürlükleri tarafından bu madde kapsamında teslim alınan taşıtların
teslimine ilişkin tutanakların trafik tescil kuruluşuna gelmesi üzerine, teslim
tutanakları ile daha önce hurdaya ayrılmış olan taşıtlara ilişkin tescil
kayıtları kontrol edilecektir.
Taşıtların hurdaya çıkarılma işlemi, herhangi bir trafik tescil
kuruluşunda veya MKEK hurda müdürlükleri bünyesinde bulunan trafik tescil birimlerinde
yapılabilecektir.
Ancak,
motorlu taşıtını noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın
aldığını gösteren belgeyle iktisap eden ve ilgili trafik tescil kuruluşunda
adlarına kayıt ve tescil ettirmemiş olan mükellefler tarafından yapılacak
başvurularda; Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri
doğrultusunda, alıcının ikamet veya iş adresinin bulunduğu yerin trafik tescil
kuruluşunda kayıt ve tescil işlemleri yapıldıktan sonra hurdaya çıkarma işlemi
tamamlanacaktır.
İl özel
idaresine teslim edilen taşıtlarda, hurdaya çıkarma işlemi trafik tescil
kuruluşuna hurdaya ayırma başvurusu tarihi itibarıyla
yapılacak ve taşıt sahibinin mülkiyet hakkı ortadan kalktığından adına
ayrıca tescil belgesi düzenlenmeyecektir.
MKEK
hurda müdürlüklerine teslim edilecek taşıtlarda ise, araca ait tescil belgesi
üzerine "hurdaya ayrılmıştır" kaşesi vurularak belge taşıt sahibine
verilecektir.
İl
özel idaresine teslim edilen taşıtların hurdaya çıkarılması için yapılacak
başvurularda (EK:5/EK:6) deki dilekçe, MKEK hurda müdürlüklerine teslim
edilecek olan taşıtların hurdaya çıkarılması için yapılacak başvurularda (EK:2)
deki dilekçe kullanılacaktır.
Trafik
tescil kuruluşlarınca madde hükmüne göre yapılacak kayıt ve tescil işlemleri
sırasında taşıta ait motorlu taşıtlar vergisi ilişiğinin kesildiğine dair belge
aranılmayacaktır.
Hurdaya
çıkarma işleminin taşıtın dosyasının bulunduğu trafik tescil kuruluşunca
yapılması halinde, taşıtın kayıt ve tescilinin silindiği hususu üç iş günü
içerisinde kayıtlı bulunduğu vergi dairesine bildirilecektir. Vergi dairesine
gönderilen yazıya, "Hurdaya Çıkarılmıştır" damgası vurulmuş bulunan
"Araç Trafik Tescil Müracaat ve İşlem Formunun" onaylı bir örneği
eklenecektir.
Hurdaya
çıkarma işleminin başka bir trafik tescil kuruluşunca yapılması halinde,
hurdaya çıkarma işlemine ilişkin belgeler üç iş günü içerisinde taşıtın
dosyasının bulunduğu trafik tescil kuruluşuna gönderilecektir. Taşıtın
dosyasının bulunduğu trafik tescil kuruluşunca, üç iş günü içerisinde taşıtın tescil
kaydının silindiği ilgili vergi dairesine bildirilecek, vergi dairesine
gönderilen yazıya, "Hurdaya Çıkarılmıştır" damgası vurulmuş bulunan
"Araç Trafik Tescil Müracaat ve İşlem Formunun" onaylı bir örneği
eklenecektir.
Bu
madde hükmü uyarınca tescil kaydı silinecek taşıtın trafik tescil kaydında,
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre konulmuş hacizler varsa, tescil kuruluşları
haczi koyan idarelerden bildirim beklemeksizin bu hacizleri kaldıracak ve
hacizlerin kaldırıldığı hususu haczi koyan ilgili tahsil dairelerine ayrıca
bildirilecektir.
4
- Vergi Daireleri Tarafından Yapılacak İşlemler
Başvuruda
bulunan mükellefin motorlu taşıtlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi
daireleri tarafından, trafik tescil kuruluşundan gelen, taşıtın hurdaya
çıkarılmak suretiyle kayıt ve tescilinin silindiğini belirten yazı ve ekinde
yer alan belgelerdeki bilgiler ile vergi dairesi kayıtları karşılaştırılarak
bilgilerin doğruluğu kontrol edilecektir. Bilgilerin doğruluğu tespit
edildikten sonra ilgili taşıttan dolayı motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti
bulunan gerçek veya tüzel kişilerin motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyetleri
sona erdirilecektir. Bu düzenleme kapsamında teslim edilen taşıtlara ilişkin
olarak (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014 tarihine
kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile gecikme
zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve 28/2/2009 tarihine kadar tescil
plakasına kesilen idari para cezaları terkin edilecek, bu alacaklar nedeniyle
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre mükellefin sair mal varlığına tatbik edilmiş
olan hacizler kaldırılacak ve yapılan işlem sonucundan mükellefe bilgi
verilecektir.
Öte
yandan, Ulaştırma Bakanlığınca gönderilen 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci
maddesi uyarınca hurda müdürlüklerine teslim edilen taşıtlara ilişkin
bilgilerin yer aldığı liste ile vergi dairesi kayıtları karşılaştırılarak
bilgilerin doğruluğu kontrol edilecektir.
B
- Mevcut Olmayan veya Motorlu Taşıt Vasfını Kaybetmiş Olan Taşıtlara İlişkin
Yapılacak İşlemler
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin 9 uncu fıkrasında, dördüncü fıkra
gereğince trafik tescil kayıtları silinecek taşıtların, motorlu taşıt vasfını
kaybettikleri haller ile mevcut olmadıklarının kabul edileceği durumları
tespite ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye,
İçişleri ve Maliye bakanlıklarının müştereken yetkili oldukları hükme
bağlanmıştır.
1
- Taşıtın Mevcut Olmaması veya Motorlu Taşıt Vasfını Kaybetmiş Olması Halinde
Yapılacak İşlemler
Maddenin
yürürlüğe girdiği 28/2/2009 tarihi itibarıyla mevcut olmayan veya motorlu taşıt
vasfını yitirmiş, model yılı 1998 ve daha eski olan taşıt sahiplerinin;
durumlarını kanaat verici belgelerle tevsik etmeleri veya trafik tescil
kuruluşu tarafından taşıtın mevcut olmadığının kabulü halinde, Tebliğ ekinde
yer alan dilekçe (EK:9/EK:10) ile taşıtın tescil dosyasının bulunduğu trafik
tescil kuruluşuna bildirimde bulunmaları ve bu taşıtlara ait motorlu taşıtlar
vergisi asıllarının 1/4'ünü (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374) 31/12/2014
tarihine kadar ödemeleri şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme
faizi, vergi cezaları ve Karayolları Trafik Kanunu'nun 116 ncı maddesine
istinaden tescil plakasına kesilen trafik idari para cezalarının tamamının
tahsilinden vazgeçilecek ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtları
silinecektir.
Buna
göre, Kanunun Geçici 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında trafik tescil
kuruluşu tarafından, taşıta ilişkin olarak (Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374)
içinde bulunulan takvim yılından önceki beşinci yılın 1 Ocak
tarihinden itibaren;
i -
Taşıtın dosyasında tebliğ edilmemiş trafik idari para cezası karar tutanağı
bulunmadığının,
ii -
Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi (TRAMER) kayıtlarına göre zorunlu mali sorumluluk
sigortasının yaptırılmamış olduğunun,
iii -
Taşıtın tescil dosyası kayıtlarında herhangi bir işlem (teknik değişiklik, renk
değişikliği, zayi veya yıpranma nedeniyle belge yenileme, şahsi hal ve adres
değişikliği gibi) yapılmamış olduğunun,
iv -
Taşıtın ölüm veya yaralanmayla sonuçlanan trafik kazasına karışmadığının,
v -
Taşıt sahibinin sürücü belgesinden hareketle, kaydı kapatılacak olan taşıtın
kullanımından dolayı trafik idari para cezası uygulanmadığının,
Tespiti
halinde taşıtın mevcut olmadığı kabul edilecektir. Taşıtın mevcut olmadığının
kabulünde yukarıda yer alan tespitlerin tamamının varlığı aranacaktır.
Öte
yandan,
i -
Taşıtın mevcut olmadığının mahkeme kararıyla tevsik edilmesi,
ii -
Taşıtın yurt dışına çıktığının ve çeşitli nedenlerle (müsadere, çalınma, yanma,
trafik kazası, tahrip edilme gibi) tekrar giriş yapmadığının belgelenmesi veya
bu hususun Gümrük Müsteşarlığı veya Dışişleri Bakanlığı'ndan alınan yazıyla
tevsik edilmesi,
iii -
Taşıtın kaza, yanma, tahrip edilme gibi nedenlerle 28/2/2009
tarihi ve öncesinde motorlu taşıt vasfını kaybettiğinin mahkeme kararı
veya resmi kurumlarca düzenlenmiş belgelerle (itfaiye tutanağı, polis veya
jandarma birimlerince düzenlenen tespit tutanağı gibi) tevsik edilmesi
Durumlarında
ibraz edilen belgeler taşıtın mevcut olmadığına veya taşıt vasfını kaybettiğine
ilişkin kanaat verici belge olarak kabul edilerek, yukarıda sayılan diğer
şartlar aranılmayacaktır.
Taşıtın
herhangi bir nedenle motorlu taşıt vasfını kaybetmesi nedeniyle kaydının silinmesi
için yapılacak başvurularda (EK:10) deki dilekçe kullanılacaktır.
İlgili
trafik tescil kuruluşundan 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin dördüncü
fıkra hükmünden yararlanabileceğine dair belge (EK:11/EK:12) alan mükellefler, belgeyi
ekleyecekleri bir dilekçe (EK:13) ile motorlu taşıtlar vergisi yönünden bağlı
oldukları vergi dairesine başvuracaklardır.
Vergi
dairesi, başvuruda bulunan mükelleflerden başvuru tarihi itibarıyla vadesi
geçmesine rağmen ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergi asılları ile ödeme
süresi başlamış motorlu taşıtlar vergi asıllarının 1/4'ünü tahsil ederek,
mükellefin T.C. Kimlik No/Vergi Kimlik No, adı soyadı (unvanı), tahsil edilen
vergi tutarı ve tahsil tarihi ile taşıtın plaka numarasına ilişkin bilgileri
her bir taşıt için ayrı bir yazı (EK:14) ile üç iş günü içerisinde ilgili
trafik tescil kuruluşuna bildirecektir.
İlgili
trafik tescil kuruluşu vergi dairesinden gelen yazıda yer alan bilgilerle
tescil bilgilerini karşılaştırarak taşıta ilişkin tescil kaydını vergi
dairesine ödeme yapıldığı tarih itibarıyla silecek ve ilgili vergi dairesine üç
iş günü içerisinde bildirecektir.
Bu
madde hükmü uyarınca trafik tescil kaydı silinecek taşıtın tescil kaydında,
6183 sayılı Kanun hükümlerine göre konulmuş hacizler varsa, tescil kuruluşları
haczi koyan idarelerden bildirim beklemeksizin bu hacizleri kaldıracak ve
hacizlerin kaldırıldığı hususu haczi koyan ilgili tahsil dairelerine ayrıca
bildirilecektir.
Trafik
tescil kuruluşlarınca madde hükmüne göre yapılacak kayıt silme işlemleri sırasında taşıta ait motorlu
taşıtlar vergisi ilişiğinin kesildiğine dair belge aranılmayacaktır.
Vergi
dairesi trafik tescil kuruluşundan, 5838 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin
dördüncü fıkrası kapsamında, tescil kaydının silindiğine ilişkin yazının
gelmesi üzerine mükellefin kalan motorlu taşıtlar vergi aslı ile vergi aslının
tamamına ilişkin gecikme zammını, gecikme faizini, vergi cezalarını ve tescil
plakasına kesilen idari para cezalarını terkin ederek motorlu taşıtlar vergisi
mükellefiyetini sona erdirecektir.
2
- Taşıtın Varlığının Tespiti Halinde Yapılacak İşlemler
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında trafik
tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların daha sonra bulunması veya
varlığının tespiti halinde, ilgili trafik tescil kuruluşu tarafından terkin
tarihinde adına kayıt ve tescilli olan kişi için tescil kaydının silindiği
tarih itibarıyla trafik tescil kaydı yapılarak, durum ilgili vergi dairesine üç
iş günü içerisinde bildirilir. Ayrıca, madde hükmünden gerçeğe aykırı
bildirimde bulunmak suretiyle yararlananlar hakkında maddenin yedinci fıkra
hükmü uyarınca işlem tesis edilir.
İlgili
trafik tescil kuruluşu tarafından, bulunan veya varlığı tespit edilen taşıta
ilişkin tescil bilgilerinin vergi dairesine gelmesi üzerine, vergi dairesince
mükellef adına motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tesis edilerek daha önce
terkin edilen vergi ve diğer amme alacakları ayrıca bir işleme gerek olmaksızın
taşıtın bulunduğu veya tespit edildiği yılın Ocak ayında motorlu taşıtlar
vergisi adıyla tahakkuk etmiş sayılarak işlem yapılır ve Ocak ayının son günü
vade tarihi kabul edilerek takip ve tahsil edilir.
Örnek
İlgili
vergi dairesi tarafından 5/10/2010 tarihinde mükellef (A)'nın 5838 sayılı
Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkra hükmü çerçevesinde 3.000 TL motorlu
taşıtlar vergi aslı, 7.000 TL gecikme zammı, 300 TL trafik idari para cezası
terkin edilmiş, ancak tescil kaydı silinen taşıtın 15/8/2012 tarihinde mevcut
olduğu tespit edilerek tescil kaydının silindiği tarih itibarıyla mükellef (A)
adına tekrar kayıt ve tescil işlemi yapılmıştır.
Durumun
ilgili vergi dairesine bildirilmesi üzerine vergi dairesi tarafından mükellef
(A) adına tekrar motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tesis edilerek terkin edilen
10.300 TL (3000+7000+300) tutar 2012 yılı Ocak ayında motorlu taşıtlar vergisi
olarak tahakkuk etmiş sayılarak mükellef (A)'dan tahsil edilecektir.
Ancak,
bulunan veya varlığı tespit edilen taşıtın noter satış senediyle veya kamu
kurum ve kuruluşlarından satın alındığının tevsiki halinde taşıt, satış tarihi
itibarıyla alıcı adına tescil edilir ve alıcı adına motorlu taşıtlar vergisi
mükellefiyeti tesis edilir.
C
- 5/7/2003 Tarihinden Önce Çalınan veya Trafikten Çekme Belgesi Alınan
Motorlu Taşıtlara İlişkin Yapılacak İşlemler
5838
sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin beşinci fıkrasına göre, vergi dairesi
kayıtlarında taşıtının 5/7/2003 tarihinden önce çalındığına veya trafikten
çekildiğine ilişkin bilgi bulunan mükelleflere ait, çalınma tarihinden veya
trafikten çekilme tarihinden 5/7/2003 tarihine kadar olan vergilendirme
dönemlerine ait olup bu fıkrada değişikliğin yapıldığı tarih itibarıyla
ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin gecikme zammı,
gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen trafik idari para
cezaları ilgili vergi dairesi tarafından mükellef başvurusu beklenilmeden
terkin edilecektir.
Ancak,
5/7/2003 tarihinden önce trafikten çekme belgesi alınan taşıtlar için bu fıkrada
değişikliğin yapıldığı tarihten önce ödenmiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile
buna ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve idari para
cezaları red ve iade edilmeyecektir.
D
- 25/5/1997 Tarihinden Önce Noter Satış Senediyle Satışı Yapılan Taşıtlara
İlişkin İşlemler
2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20 nci maddesinin, 21/5/1997 tarihli ve
4262 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile değiştirilen (d) bendinin yürürlük
tarihinden önce, noterler vasıtasıyla satışı yapılan taşıtlara ilişkin motorlu
taşıtlar vergisi mükellefiyeti ile ilgili açıklamalar 30 Seri No.lu Motorlu
Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin13 "1. 25/5/1997
Tarihinden Önce Noter Satış Senedi ile Satışı Yapılan Taşıtlara İlişkin
İşlemler" başlıklı bölümünde açıklanmıştır.
Buna
göre, 5838 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 28/2/2009 tarihinden önce anılan
Genel Tebliğin "1. 25/5/1997 Tarihinden Önce Noter Satış Senedi ile Satışı
Yapılan Taşıtlara İlişkin İşlemler" başlıklı bölümü uyarınca işlem tesis
edilmiş olan mükellefler adına, tahakkuk etmiş ve vadesi geçmiş olmasına rağmen
4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltme zamanaşımı
hükümleri nedeniyle terkin edilemeyen motorlu taşıtlar vergileri, gecikme
zamları, gecikme faizleri ile vergi cezaları, maddenin altıncı fıkrası
gereğince ilgili vergi dairesi tarafından mükellef başvurusu beklenilmeden
terkin edilecektir.
Öte yandan, 5838 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 28/2/2009
tarihinden sonra, satıcı adına olan trafik tescil kaydının noter satış senedi
tarihi itibarıyla silinip aynı tarih itibarıyla alıcı adına yapıldığını
bildirir formun, trafik tescil kuruluşu tarafından taşıtın trafik tescil
kaydının bulunduğu yerdeki vergi dairesine intikal ettirilmesi halinde,
satıcılar adına tahakkuk eden motorlu taşıtlar vergileri, gecikme zamları,
gecikme faizleri ile vergi cezaları; 213 sayılı Kanunda belirtilen düzeltme
zamanaşımı hükümlerine tabi olmaksızın düzeltilecektir.
Maddenin
altıncı fıkrası kapsamında motorlu taşıtlar vergisinde düzeltme yapılan
taşıtlarla ilgili olarak 31/12/2003 tarihinden önce tescil plakasına kesilen
idari para cezaları mükellef başvurusu beklenilmeden terkin edilecektir. Bu
fıkra kapsamına giren amme alacaklarına karşılık bu
fıkrada değişikliğin yapıldığı 1/7/2010 tarihinden önce tahsil edilmiş
tutarlar red ve iade edilmeyecektir.
IV
- GERÇEĞE AYKIRI BİLDİRİMDE BULUNANLAR İLE MADDE HÜKMÜNE AYKIRI İŞLEM TESİS
EDENLER HAKKINDA UYGULANACAK CEZAİ HÜKÜMLER
Kanunun
Geçici 2 nci maddesi hükmünden gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak suretiyle
yararlananlar Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi gereğince, il özel idareleri
ve MKEK Hurda İşletmesi Müdürlüğünce teslim alınan taşıtları, taşıt vasfını
kaybettirecek şekilde kullanılamaz hale getirmeyenler ile bu hususa ilişkin
gerekli tedbirleri almayanlar hakkında aynı Kanunun 257 nci maddesi gereğince
işlem yapılacaktır.
Tebliğ
olunur.
_________________________
1
28/2/2009 tarihli ve 27155
mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
2
25/3/2009 tarihli ve
27180 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
3
1/8/2010 tarihli ve 27659 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
4
19/7/2003 tarihli ve 25173 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
5
2/11/1984 tarihli ve 18563 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
6
18/10/1983 tarihli ve 18195 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
7
25/5/1997 tarihli ve 22999 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
8
10/1/1961 tarihli ve 10703 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
9
12/10/2004 tarihli ve 25611 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
10
28/7/1953 tarihli ve 8469 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
11
23/2/1963 tarihli ve 11342 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır.
12
18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî
Gazete'de yayımlanmıştır.
13
2/5/2008 tarihli ve 26864 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
* Değişik ibare:RG-4/8/2012-28374; Bknz: MOTORLU
TAŞITLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 41), madde 3.
_____________
** Bu Tebliğ’in
ekinde; ek:1, Ek:4, Ek:5, Ek:6 ve Ek:8’i; 8/4/2014 tarihli ve 28966
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği (Seri
No:44) ile değiştirilmiştir.
Tebliğin eklerini
görmek için tıklayınız
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.