GELİR
VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO: 273)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21,
23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82, 86 ve 103 üncü maddelerinde yer alan ve
yeniden değerleme oranında artırılan maktu had ve tutarlar ile 01/01/2006
tarihinden önce ihraç edilen bir kısım menkul kıymetten 2009 takvim yılında
elde edilen menkul sermaye iradının beyanında dikkate alınacak indirim oranı ve
istisna uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında
Artırılan Had ve Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123
üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer
80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir
önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen
yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde
hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5’ini aşmayan kesirlerinin dikkate
alınmayacağı, Bakanlar Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları
yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır.
Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasında da 103 üncü maddede yer alan vergi
tarifesinin gelir dilimi tutarları hakkında (2) numaralı fıkranın uygulanacağı
belirtilmiştir.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir
Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ve 103 üncü
maddelerinde yer alıp, 2009 yılında uygulanan had ve tutarların 2009 yılı için
% 2,2 (yüzde iki virgül iki) olarak tespit edilen yeniden değerleme oranında1
artırılması suretiyle belirlenen ve 2010 takvim yılında uygulanacak olan had ve
tutarlar aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında
Uygulanan İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci
maddesinde yer alan mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2010
takvim yılında elde edilen kira gelirleri için 2.600 TL olarak tespit
edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı
Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin
İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü
maddesinin (8) numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin
müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle
sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 2010 takvim yılında uygulanmak
üzere 10 TL olarak tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci
maddesinde yer alan sakatlık indirimi tutarları, 2010 takvim yılında uygulanmak
üzere; birinci derece sakatlar için 680 TL, ikinci derece sakatlar için 330 TL,
üçüncü derece sakatlar için 160 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel
Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci
maddesinin (2) numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2010
takvim yılında uygulanmak üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4.300 TL,
diğer yerlerde 3.000 TL olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel
Şartlarını Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci
maddesinde yer alan hadler, 2010 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden
değerleme oranında artırılmıştır.
Buna göre;
- (1) numaralı bent için 60.000 TL ve
90.000 TL,
- (2) numaralı bent için 30.000 TL,
- (3) numaralı bent için 60.000 TL,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci
maddesinde yer alan değer artışı kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2010
takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere 7.700 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci
maddesinde yer alan arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2010 takvim yılı
gelirlerine uygulanmak üzere 18.000 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve
Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı
maddesinde yer alan tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul
sermaye iratlarına ilişkin beyanname verme sınırı, 2010 takvim yılı gelirlerine
uygulanmak üzere 1.090 TL olarak tespit edilmiştir.
1.9. Gelir Vergisine Tabi Gelirlerin
Vergilendirilmesinde Esas Alınan Tarife
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü
maddesinde yer alan gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas
alınan tarife, 2010 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınmak
üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.
8.800
TL'ye kadar
%
15
22.000
TL'nin 8.800 TL'si için 1.320 TL, fazlası
%
20
50.000
TL'nin 22.000 TL'si için 3.960 TL, fazlası
%
27
50.000
TL'den fazlasının 50.000 TL'si için 11.520 TL, fazlası
%
35
2. Kâr Hadleri Emsallerine Göre Düşük
Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker
ve bunlar gibi kâr hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan
emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci
maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2009 yılı
için 270 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile açıklanan
tutarlar yeniden belirlenmiştir.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini
yapanların, 2010 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış,
satış veya hasılatlarının 31/12/2009 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen
hadleri aşmaması gerekmektedir.
Emtianın Cinsi
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Yıllık Alım Ölçüsü (TL)
Yıllık Satış Ölçüsü (TL)
Yıllık Alım Ölçüsü (TL)
Yıllık Satış Ölçüsü (TL)
Değerli Kağıt
97.000
109.000
130.000
150.000
Şeker –Çay
77.000
97.000
90.000
120.000
Milli Piy. Bileti, Hemen
Kazan, Süper Toto vb.
77.000
97.000
90.000
120.000
İçki (Bira ve Şarap Hariç)
–
İspirto– Sigara–Tütün
77.000
97.000
90.000
120.000
Akaryakıt ( LPG hariç )
109.000
120.000
150.000
170.000
Belirtilen bu malların alım satımı ile
uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler
dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3
hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün
Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen
mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile
getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura
düzenlenmesine ilişkin uygulamanın 31/12/2010 tarihine kadar devam etmesi,
Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye
istinaden uygun görülmüştür.
4. 2009 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul Sermaye İradının Beyanında
Dikkate Alınacak İndirim Oranı İle İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı
maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci
fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5),
(6), (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına
(döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına
veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç
edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim
oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında
indirim olarak dikkate alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı
uygulamasına yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden
itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten
kaldırılmakla birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı
fıkrası hükmü gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil
ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005
tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması
ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre
o yıl için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet
tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına
bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2009
yılı için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 2,2’dir. Bu dönemde
Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı
ise % 13,15’ dir.
Buna göre, 2009 yılında elde edilen bir
kısım menkul sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (% 2,2 / %
13,15 =) % 16,7 olmaktadır.
4.1. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan
Edilecek Menkul Sermaye İratları
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı
Kanunla eklenen geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye
piyasası araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen
gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde
edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş,
mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirler
üzerinden yapılacak tevkifata ilişkin açıklamalara 45 numaralı Gelir Vergisi
Sirkülerinde ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Bu çerçevede, geçici 67 nci maddenin (4)
numaralı fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14)
numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden
itibaren ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu
gelirlerin beyanı ve indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (9)
numaralı fıkrası gereğince, geçici 67 nci maddenin yürürlük tarihinden önce
ihraç edilmiş olan her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi
ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya
elden çıkarılması suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde
hükümlerinin uygulanmayacağı, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005
tarihi itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 2009 takvim yılında elde
edilen menkul sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan
ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı
bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut
İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan
gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere
endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden
elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı
uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç
ve iratlar için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4.2. 01/01/2006 Tarihinden Önce İhraç
Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna
Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu
madde hükmü ile 31/12/2007 tarihine kadar, 26/7/2001-31/12/2005 tarihleri
arasında ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve
elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50
milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her
yıl için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar
gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Bu hüküm uyarınca, 1/1/2006 tarihinden
önce ihraç edilmiş olan Devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen
gelirlere ilişkin istisna uygulaması 31/12/2007 tarihinde son bulduğundan, söz
konusu menkul kıymetlerden 2009 takvim yılında elde edilen faiz gelirleri ile
alım-satım kazançlarıyla ilgili olarak yukarıda bahsi geçen geçici 59 uncu
maddede yer alan istisnanın uygulanması söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
------------------------------
1 14/11/2009 tarih ve 27406 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 392 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2 23/12/2008 tarih ve 27089 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır.
3 2/5/1982
tarih ve 17682 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
4 6/12/1998
tarih ve 23545 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.