GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO: 270)
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, 47,
48, mükerrer 80, 82, 86 ncı maddelerinde yer alan ve yeniden değerleme oranında
artırılan maktu had ve tutarlar ile 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen bir
kısım menkul kıymetten 2008 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iradının
beyanında dikkate alınacak indirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin
açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve
Tutarlar
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin
(2) numaralı fıkrasında, Kanunun 21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86
ncı maddelerinde yer alan maktu had ve tutarların, her yıl bir önceki yıla
ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme
oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan maktu had ve
tutarların yüzde 5’ini aşmayan kesirlerinin dikkate alınmayacağı, Bakanlar
Kurulunun, bu surette tespit edilen had ve tutarları yarısına kadar artırmaya
veya indirmeye yetkili olduğu hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm göz önüne alınarak Gelir Vergisi Kanununun
21, 23/8, 31, 47, 48, mükerrer 80, 82 ve 86 ncı maddelerinde yer alıp, 2008
yılında uygulanan had ve tutarların 2008 yılı için % 12 (yüzde oniki) olarak
tespit edilen yeniden değerleme oranında1 arttırılması suretiyle belirlenen ve
2009 takvim yılında uygulanacak olan had ve tutarlar aşağıdaki şekilde tespit
edilmiştir.
1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna
Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan
mesken kira gelirleri için uygulanan istisna tutarı, 2009 takvim yılında elde
edilen kira gelirleri için 2.600 TL olarak tespit edilmiştir.
1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı
Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin
İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin (8)
numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında
kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere
ilişkin istisna tutarı, 2009 takvim yılında uygulanmak üzere 10 TL olarak
tespit edilmiştir.
1.3. Sakatlık İndirimi Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan
sakatlık indirimi tutarları, 2009 takvim yılında uygulanmak üzere; birinci
derece sakatlar için 670 TL, ikinci derece sakatlar için 330 TL, üçüncü derece
sakatlar için 160 TL olarak tespit edilmiştir.
1.4. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan
İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin (2) numaralı
bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı, 2009 takvim yılında uygulanmak
üzere büyükşehir belediye sınırları içinde 4.300 TL, diğer yerlerde 3.000 TL
olarak uygulanacaktır.
1.5. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını
Belirleyen Hadler
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan
hadler, 2009 takvim yılında uygulanmak üzere yeniden değerleme oranında
artırılmıştır.
Buna göre;
- (1) numaralı bent için 60.000 TL ve 89.000 TL,
- (2) numaralı bent için 30.000 TL,
- (3) numaralı bent için 60.000 TL,
olarak uygulanacaktır.
1.6. Değer Artışı Kazançlarına İlişkin İstisna Tutarı
Mükerrer 80 inci maddede yer alan değer artışı
kazançlarına ilişkin istisna tutarı, 2009 takvim yılı gelirlerine uygulanmak
üzere 7.600 TL olarak tespit edilmiştir.
1.7. Arızi Kazançlara İlişkin İstisna Tutarı
Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan
arızi kazançlara ilişkin istisna tutarı, 2009 takvim yılı gelirlerine
uygulanmak üzere 17.900 TL olarak tespit edilmiştir.
1.8. Tevkifata ve İstisnaya Konu Olmayan Menkul ve
Gayrimenkul Sermaye İratlarına İlişkin Beyanname Verme Sınırı
Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinde yer alan
tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarına
ilişkin beyanname verme sınırı, 2009 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere
1.070 TL olarak tespit edilmiştir.
2. Kâr Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit
Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler
Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi
kâr hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için
özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile
Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak 2008 yılı için 266 Seri
No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği2 ile belirlenen tutarlar yeniden
artırılmıştır.
Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanların,
2009 takvim yılında da basit usulden yararlanabilmeleri için; alış, satış veya
hasılatlarının 31/12/2008 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması
gerekmektedir.
Emtianın Cinsi
Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
Yıllık Alım Ölçüsü (TL)
Yıllık Satış Ölçüsü (TL)
Yıllık Alım Ölçüsü (TL)
Yıllık Satış Ölçüsü (TL)
Değerli Kağıt
95.000
107.000
130.000
150.000
Şeker –Çay
76.000
95.000
89.000
119.000
Milli Piy. Bileti, Hemen
Kazan, Süper Toto vb.
76.000
95.000
89.000
119.000
İçki (Bira ve Şarap Hariç)
–
İspirto– Sigara–Tütün
76.000
95.000
89.000
119.000
Akaryakıt ( LPG hariç )
107.000
120.000
150.000
168.000
Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar
hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate
alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki3
hesaplamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
3. Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu
Belge Düzenleme Uygulaması
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215
Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği4 ile getirilen, belge vermedikleri
günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin
uygulamanın 31/12/2009 tarihine kadar devam etmesi, Vergi Usul Kanununun
mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden uygun
görülmüştür.
4. 2008 Takvim Yılında Elde Edilen Bir Kısım Menkul
Sermaye İradının Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı İle İstisna
Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı
Kanunun 44 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir
Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (6), (7), (12) ve (14)
numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan
hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere
endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden
elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle
bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate
alınacağı belirtilmişti.
Gelir Vergisi Kanununun indirim oranı uygulamasına
yönelik 76 ncı maddesinin ikinci fıkrası 1/1/2006 tarihinden itibaren elde
edilen gelirlere uygulanmak üzere 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla
birlikte, anılan Kanunun geçici 67 nci maddesinin (9) numaralı fıkrası hükmü
gereğince 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine
bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihinde
yürürlükte olan hükümler esas alınacağından, indirim oranı uygulaması ile
ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için
tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve
Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi
suretiyle tespit edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2008 yılı için
tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 12’dir. Bu dönemde Devlet tahvili
ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise %
18,48’dir.
Buna göre, 2008 yılında elde edilen bir kısım menkul
sermaye iradının beyanında uygulanacak indirim oranı (% 12 / % 18,48 =) % 64,9
olmaktadır.
4.1. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul
Sermaye İratları
Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunla eklenen
geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının
elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile mevduat
faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirlerin
vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş, mevduat faizleri, repo
gelirleri ve katılım bankalarından elde edilen gelirler üzerinden yapılacak
tevkifata ilişkin açıklamalara 45 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde ayrıntılı
olarak yer verilmiştir.
Bu çerçevede, geçici 67 nci maddenin (4) numaralı
fıkrası uyarınca, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı
bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarından 1/1/2006 tarihinden itibaren
ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi tevkifatı yapılmakta olup, bu gelirlerin
beyanı ve indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
Diğer taraftan, anılan maddenin (9) numaralı fıkrası
gereğince, geçici 67 nci maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan
her nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme
İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması
suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümlerinin
uygulanmayacağı, bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi
itibarıyla geçerli olan hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 2008 takvim yılında elde edilen menkul
sermaye iratlarından, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir
Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı bendinde
sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve
Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim
oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul
kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen
menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar
için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4.2. 01/01/2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Devlet
Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu madde hükmü ile
31/12/2007 tarihine kadar, 26/7/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen
Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından
sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve
izleyen yıllarda bu tutarın veya artırılmış tutarın her yıl için belirlenen
yeniden değerleme oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden
istisna edilmiştir.
Bu hüküm uyarınca, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç
edilmiş olan Devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlere
ilişkin istisna uygulaması 31/12/2007 tarihinde son bulduğundan, 1/1/2008
tarihinden itibaren bu kıymetlerin faiz gelirleri ile bu kıymetlerin elden
çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlarla ilgili olarak istisna uygulanması
söz konusu değildir.
Tebliğ olunur.
—————————
1 20/11/2008 tarih ve 27060 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan 387 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile
açıklanmıştır.
2 28/12/2007 tarih ve 26740 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
3 2/5/1982 tarih ve 17682 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır.
4 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.