MİLLİ EMLÂK GENEL TEBLİĞİ(1)
(SIRA NO: 319)
6/8/2008 tarihli ve 26959 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren 24/7/2008 tarihli ve 5793 sayılı Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;
– Çerçeve 28 inci maddesiyle 29/6/2001 tarihli ve 4706
sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna eklenen ek 2 nci maddede;
"EK MADDE 2 – Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan
taşınmazlar üzerinde tesis edilecek irtifak hakları ile Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunan yerler üzerinde verilecek kullanma izinlerinde,
irtifak hakkı veya kullanma izni bedellerine ilave olarak, bu alanlarda
yürütülen faaliyetlerden elde edilecek tüm hâsılatın yüzde 1’i oranında
Hazinece pay alınır.
Tarım ve hayvancılık ile sanayi ve tersane yatırımı
yapılmak amacıyla tesis edilen irtifak hakları ve verilen kullanma izinlerinde
bu oran binde bir olarak uygulanır. Kamu yararına çalışan dernekler ve vergi
muafiyeti tanınan vakıflarca sağlık, eğitim ve spor tesisleri yapılması
amacıyla tesis edilen irtifak hakları ve verilen kullanma izinleri ile
vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümlerine göre gerçek ve tüzel
kişiler lehine tesis edilen irtifak hakları ve verilen kullanma izinlerinde
hâsılat payı alınmaz."
– Çerçeve 29 uncu maddesiyle 4706 sayılı Kanuna
eklenen geçici 7 ve 8 inci maddelerde;
"GEÇİCİ MADDE 7 – Hazinenin özel mülkiyetinde ve
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde münhasıran liman
yapılmak amacıyla tesis edilen irtifak hakları ile verilen kullanma izinlerine
ait sözleşmelerdeki, üçüncü kişilere ait yüklerin yükleme ve boşaltılması ile
gemi konaklama bedellerinden elde edilecek hasılattan Hazineye nispi pay
ödeneceğine ilişkin hükümler; (Değişik ibare:RG-10/10/2012-28437) 31/12/2012 tarihine kadar başvuruda
bulunulması ve sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
irtifak hakkından veya kullanma izninden dolayı Bakanlık aleyhine açılmış
davalar varsa, bu davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve
şartsız feragat edilmesi ve rayiç bedel esas alınarak tespit edilecek irtifak
hakkı veya kullanma izni bedeli üzerinden yeni sözleşme düzenlenmesi şartıyla (Değişik
ibare:RG-10/10/2012-28437) yeni
sözleşmenin yapıldığı tarihten geçerli olmak üzere yüzde bir olarak değiştirilir.
Ancak, ihtiyaçları olan hammaddeleri getirebilmeleri ve ürettikleri ürünleri
sevk edebilmeleri için tesislerinin önlerine dolgu, iskele, platform, boru
hattı, dolfen, şamandıra, pompaj istasyonu gibi tesisler yapılması amacıyla
lehine irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen kişilerden; bu
tesislerin üçüncü kişilere ait yüklerin yüklenmesi ve boşaltılması ile gemi konaklamasında
kullanılması karşılığında elde ettikleri hâsılattan Hazinece yüzde onbeş
oranında pay alınmaya devam edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Bu Kanunun ek 2 nci maddesinin ikinci fıkrası
kapsamında kalan irtifak hakkı veya kullanma izni lehdarları tarafından, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde başvuruda
bulunulması ve sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
irtifak hakkından veya kullanma izninden dolayı Bakanlık aleyhine açılmış
davalar varsa, bu davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve
şartsız feragat edilmesi ve rayiç bedel esas alınarak tespit edilecek irtifak
hakkı veya kullanma izni bedeli üzerinden yeni sözleşme düzenlenmesi şartıyla,
ek 2 nci maddenin ikinci fıkrasındaki muafiyet ve indirimlere göre, mevcut
sözleşmeler uyarlanır."
"GEÇİCİ MADDE 8 – Hazinenin özel mülkiyetinde
bulunan taşınmazlar ile kıyı kenar çizgisinin deniz yönünde (kıyıda) bulunan
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ve deniz, göl ve akarsularda
doldurma veya kurutma yoluyla elde edilen alanlar üzerinde, tersane, yat
limanı, kurvaziyer limanı, dolfen, iskele, dolgu, rıhtım, boru hattı,
şamandıra, platform ve benzeri kıyı yapıları yapılmak amacıyla, özel
düzenlemeler hariç olmak üzere lehlerine kırkdokuz yıldan az süreli olarak
irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen yatırımcılar tarafından;
bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde başvuruda
bulunulması ve sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi,
irtifak hakkından veya kullanma izninden dolayı Bakanlık aleyhine açılmış
davalar var ise bu davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve
şartsız feragat edilmesi ve rayiç bedel esas alınarak tespit edilecek irtifak
hakkı veya kullanma izni bedeli üzerinden yeni sözleşme düzenlenmesi şartıyla,
irtifak hakkı ve kullanma izni sözleşmelerinin süresi hakkın başlangıç
tarihinden itibaren kırkdokuz yıl olarak değiştirilir."
Hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre, irtifak hakkı ve kullanma izinlerinde
alınacak hâsılat paylarına ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması
gerekli görülmüştür.
1) Tarım ve hayvancılık ile sanayi ve tersane yatırımı
yapılmak amacıyla 6/8/2008 tarihinden önce tesis edilen irtifak hakları ve
verilen kullanma izinlerine ilişkin olarak hak lehtarlarınca;
a) Kanunun bu maddesinin yürürlüğe girdiği 6/8/2008
tarihinden itibaren en geç dört ay içinde başvuruda bulunulması,
b) Sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerin (varsa
ödenmeyen irtifak hakkı/kullanma izni bedelleri, hâsılat payları, vergi, resim
ve harçlar ile bunların gecikme zamlarının tamamının ödenmesi) yerine
getirilmesi,
c) İrtifak hakkından veya kullanma izninden dolayı
Bakanlığımız aleyhine açılmış davalar varsa, bu davalardan tüm yargılama
giderleri üstlenilerek kayıtsız ve şartsız feragat edilmesi,
Koşullarının yerine getirildiğinin ilgili defterdarlık
veya malmüdürlüğünce tespiti durumunda, rayiç bedel esas alınarak tespit
edilecek bedel üzerinden yeni irtifak hakkı veya kullanma izni sözleşmesi
düzenlenecek ve bu sözleşmelerde hâsılat payı oranı binde bir olarak
uygulanacaktır.
2) Kamu yararına çalışan dernekler ve vergi muafiyeti
tanınan vakıflarca sağlık, eğitim ve spor tesisleri yapılması amacıyla 6/8/2008
tarihinden önce tesis edilen irtifak hakları ve verilen kullanma izinleri ile
vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümlerine göre gerçek ve tüzel
kişiler lehine tesis edilen irtifak hakları ve verilen kullanma izinleri ile
ilgili olarak, bu Genel Tebliğin 1 inci maddesinde belirtilen koşulların yerine
getirilmesi kaydıyla rayiç bedel üzerinden yeni sözleşme düzenlenecek ve bu
sözleşmelerde hâsılat payına yer verilmeyecektir.
3) (Değişik fıkra:RG-10/10/2012-28437) Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve
tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde münhasıran liman yapılmak amacıyla
12/7/2012 tarihinden önce tesis edilen irtifak hakları ile verilen kullanma
izinlerine ait sözleşmelerdeki üçüncü kişilere ait yüklerin yükleme ve
boşaltılması ile gemi konaklama bedellerinden elde edilecek hâsılattan Hazineye
nispi pay ödeneceğine ilişkin hükümler ile ilgili olarak, en geç 31/12/2012
tarihine kadar başvuruda bulunulması ve bu Genel Tebliğin 1 inci maddesinin (b)
ve (c) bentlerinde belirtilen koşulların yerine getirilmesi kaydıyla; rayiç
bedel üzerinden yeni sözleşmenin yapıldığı tarihten geçerli olmak üzere nispi
pay oranı, tüm hâsılatı kapsayacak şekilde yüzde bir olarak değiştirilecektir.
5793 sayılı Kanunda "münhasıran liman"
olarak kullanılan yerlerden elde edilecek hâsılatın yüzde birinin alınacağı
öngörüldüğünden mevcut kıyı yapılarından hangisinin liman hangisinin iskele
olarak tanımlanacağı konusunda Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (Teknik Araştırma
ve Uygulama Genel Müdürlüğü), Ulaştırma Bakanlığı (Demiryollar, Limanlar ve
Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü) ve Denizcilik Müsteşarlığının (Deniz
Ulaştırması Genel Müdürlüğü) görüşleri alınmıştır.
Bu görüşler çerçevesinde, Bakanlığımızca veriliş
amaçları da dikkate alınarak;
a) İmar planları ile liman olarak ayrılan, limancılık
hizmeti verilmek üzere işletme izni verilen ve münhasıran liman olarak
kullanılan tesislerin hâsılatından yüzde bir oranında,
b) İhtiyaçları olan hammaddeleri getirebilmeleri ve
ürettikleri ürünleri sevk edebilmeleri için tesislerinin önlerine dolgu,
iskele, platform, boru hattı, dolfen, şamandıra, pompaj istasyonu gibi kıyı
yapıları yapılmak amacıyla irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni
verilen ve plan notlarında veya işletme izinlerinde üçüncü kişilere de hizmet
verilmesi uygun görülen yerlerin üçüncü kişilere ait yüklerin yüklenmesi ve boşaltılması
ile gemi konaklamasında kullandırılması karşılığında elde edilen hâsılattan
yüzde onbeş oranında,
Pay alınacaktır.
Hâsılattan yüzde onbeş oranında pay alınan yerlerde,
üçüncü kişilere ait yüklerin yükleme ve boşaltılması ile gemi konaklaması
dışında başka faaliyetlerin de olması halinde, bu faaliyetlerden elde edilen
hâsılatın yüzde biri oranında ayrıca pay alınacaktır.
4) Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile
kıyıda bulunan yerler ve deniz, göl ve akarsularda doldurma veya kurutma yoluyla
elde edilen alanlar üzerinde, tersane, liman, yat limanı, kurvaziyer limanı,
dolfen, iskele, dolgu, rıhtım, boru hattı, şamandıra, platform ve benzeri kıyı
yapıları yapılmak amacıyla, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında
Kanun, 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli
Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu,
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gibi özel düzenlemeler gereği yapılan
işlemler hariç olmak üzere, kırkdokuz yıldan az süreli olarak tesis edilen
irtifak hakkı ve verilen kullanma izinleri ile ilgili olarak bu Genel Tebliğin
1 inci maddesinde belirtilen koşulların yerine getirilmesi kaydıyla, rayiç
bedel üzerinden yeni sözleşme düzenlenecek ve düzenlenecek bu sözleşmelerin süresi,
hakkın başlangıç tarihinden itibaren geçerli olmak üzere kırkdokuz yıl olarak
değiştirilecektir.
Kıyı yapıları yapılması amacıyla kırkdokuz yıl süreli
irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen alanlara, daha sonra
ilave yatırım/yatırımların yapılması amacıyla tesis edilen irtifak hakkı veya
verilen kullanma izinlerine ilişkin sözleşme süreleri, asıl alanların sözleşme
süresini aşmayacak şekilde belirlenecek, asıl alanların sözleşme süreleri
dikkate alınmak suretiyle belirlenmiş olan ilave alanlara ilişkin irtifak hakkı
veya kullanma izni sözleşmelerinde yer alan süreler kırkdokuz yıldan az olsa
dahi bu alanlar bu madde hükmünden yararlandırılmayacaktır.
Ancak, asıl alanın irtifak hakkı veya kullanma izni süresinin
kırkdokuz yıldan az olması halinde, asıl alan ile birlikte ilave alanlar
hakkında da bu madde hükmüne göre işlem tesis edilecektir.
5) İrtifak hakkı tesisi veya
kullanma izni verilmesiyle ilgili olarak devam eden işlemlerde;
a) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 17 nci maddesine
göre gerçek ve tüzel kişilere duyurulmak suretiyle ihalesi uygun görülen ve
4706 sayılı Kanun uyarınca hâsılat payında muafiyet uygulanması veya indirim
yapılması öngörülen irtifak hakkı ve kullanma izinlerinde, hangi aşamada olursa
olsun ihale iptal edilecek ve hâsılat payına ilişkin getirilen hükümleri
içerecek şekilde yeni şartname düzenlenmek suretiyle yeniden ihaleye
çıkılacaktır.
b) Kesin ihalesi onaylanmış ancak henüz sözleşme
düzenlenmemiş irtifak hakkı ve kullanma izinlerinde, hâsılat paylarına ilişkin
yeni hükümler uygulanmak suretiyle sözleşmeler düzenlenecektir.
6) 5793 sayılı Kanun kapsamında yer alan hak
lehtarlarına yazılı tebligat yapılmak veya diğer iletişim araçları kullanılmak
suretiyle konu hakkında gerekli bilgilendirme yapılacaktır. Ancak, belirtilen
süre içerisinde başvuruda bulunma sorumluluğu tebligat yapılsın veya yapılmasın
tamamen hak lehtarlarına aittir.
7) Belirtilen süre içerisinde başvuruda bulunmayanlar
hakkında herhangi bir işlem yapılmayacak, mevcut sözleşmelerin uygulanmasına
devam edilecektir.
8) Bu Genel Tebliğin 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 nci
maddelerinde belirtilen hususlar ile ilgili gerekli tüm işlemler Valiliklerce
(Defterdarlık) sonuçlandırılacaktır. Tereddüt edilen konularda ise Bakanlığımızdan
görüş alınmak suretiyle işlem tesis edilecektir.
9) Defterdarlık veya malmüdürlüklerince, irtifak hakkı
veya kullanma izni sözleşmelerinin yeniden düzenlenmesinde rayiç bedelin ülke
çapında faaliyet türlerine ve hacimlerine uygun olarak yeniden tespit
edilmesine yardımcı olmak amacıyla, kıyı yapılarıyla ilgili olarak düzenlenmiş
tüm irtifak hakkı veya kullanma izni sözleşmelerine ilişkin bilgilere
mileintranet’ten ulaşılabilecektir. Bu bilgilerden de yararlanmak suretiyle
rayiç bedel tespit edilecektir.
10) Yukarıda belirtilen muafiyet ve istisnalar
dışında, Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinde tesis
edilecek yeni irtifak hakları ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan
yerler üzerinde verilecek yeni kullanma izinlerinde, irtifak hakkı veya
kullanma izni bedellerine ilave olarak, bu alanlarda yürütülen faaliyetlerden
elde edilecek tüm hâsılat üzerinden yüzde bir oranında Hazinece pay alınmasına
devam edilecektir.
11) (Değişik:RG-10/10/2012-28437) İhtiyaçları olan hammaddeleri getirebilmeleri ve
ürettikleri ürünleri sevk edebilmeleri için tesislerinin önlerine dolgu,
iskele, platform, boru hattı, dolfen, şamandıra, pompaj istasyonu gibi tesisler
yapılması amacıyla lehine irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen
kişilerden; veriliş amacı da dikkate alınmak suretiyle, bu tesislerin kendi
yükleri dışında üçüncü kişilere ait yüklerin yüklenmesi ve boşaltılması ile
gemi konaklamasında kullanılması karşılığında elde ettikleri hâsılattan yüzde
onbeş oranında Hazine payı alınmasına, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında
Yönetmeliğin 83 üncü maddesi ile Bakanlığımızın 324 Sıra Sayılı Milli Emlak
Genel Tebliğinin “Kıyı Yatırımları” başlıklı IV. Bölümü hükümleri uyarınca
devam edilecektir.
Tebliğ olunur.
___________
(1) 24/3/2010 tarihli ve 27531 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra
No: 327) ile bu Tebliğin yetki devrine ilişkin kısımları yürürlükten
kaldırılmıştır.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.