2008
YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE UYGULAMA TEBLİĞİ
(SIRANO:
5)
Bilindiği
üzere, 5724 sayılı 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve muhtelif kanunlarla bütçe işlemleri ile
ilgili esas ve usulleri belirleme yetkisi Bakanlığımıza verilmiştir.
Bu
çerçevede, bütçe uygulama sürecinin ana unsurlarını oluşturan serbest bırakma,
revize, ödenek ekleme ve ödenek aktarma gibi bütçe işlemlerinin bütçe uygulama
sürecinde sadelik ve kolaylık sağlayarak, harcamacı kuruluşların hizmet
sunumlarında daha etkin olabilmelerine imkan tanımak amacıyla, aşağıdaki
düzenlemelerin yapılması uygun görülmüştür.
I-
Tanımlar
Ayrıntılı
Harcama Programı (AHP): 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan
genel bütçeli idarelerin, aylar itibariyle yapabilecekleri harcamaları gösteren
programı,
AHP
(İcmal): Ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyi itibariyle oluşturulan
ayrıntılı harcama programını,
AHP
(Detay): Tertip düzeyinde oluşturulan ayrıntılı harcama programını,
Ayrıntılı
Finansman Programı (AFP): 5018 sayılı Kanuna ekli (II), (III) ve (IV) sayılı
cetvellerde yer alan idareler tarafından kullanılan ve içeriğinde giderin
(ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyinde), gelirin ve net finansmanın aylar
itibariyle gerçekleşme hedefini gösteren programı,
AFP
(Detay): AFP’nin gider kısmının tertip düzeyinde hazırlanması sonucunda oluşan AFP’yi,
Bloke
ödenek: Bütçe ödeneklerinin AHP, AFP veya revize işlemleriyle aylara
dağıtılmayan kısmını,
Revize
işlemi: AHP ve AFP’nin gelir, gider ile net finansman programında, yıl içinde
yapılacak her türlü değişiklik işlemini,
Serbest
bırakma işlemi: AHP ve AFP yürürlüğe girmeden önceki dönemde ve aylık
harcamalara ilişkin genelgelerle düzenlenen harcama izinlerinin yetersiz
kaldığı durumlarda ödenek kullanımına izin veren işlemi,
Aktarma:
Belli bir tertibe tahsis edilmiş olan ödeneğin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi
ve Kontrol Kanunu, yılı bütçe kanunu ve diğer kanun hükümlerine dayanılarak,
bir tertipten düşülüp başka bir tertibe eklenmesi işlemini,
Ödenek
eklemesi: Genel bütçeli idarelerin ilgili kanunları gereğince, bütçede mevcut
veya yeni açılacak bir tertibe ödenek ilave edilmesi işlemini,
Gelirli
ödenek kaydı: 5724 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 4, 5 ve 6 ncı fıkraları
gereğince kaydedilecek gelirler ile 5018 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi
gereğince şartlı bağış ve yardım karşılığı olarak kaydedilen gelirlerin, bütçe
ile ilişkisinin kurulması ve kullanımına imkan sağlanması amacıyla mevcut veya
yeni açılacak tertiplere yapılan ödenek kaydı işlemlerini,
Gelir
fazlası karşılığı ödenek kaydı: Özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve
denetleyici kurumların (B) işaretli cetvellerinde öngörülmeyen veya belirtilen
tahmini tutarların üzerinde gerçekleşen gelirler karşılığı olarak mevcut veya
yeni açılacak tertiplere yapılacak ödenek kaydı işlemlerini,
Likit
karşılığı ödenek kaydı: 5724 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasına
göre (veya diğer mevzuatta yer alan benzeri hükümlere göre), özel bütçeli
idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların (F) işaretli cetvellerinde
belirtilen, ödenekleştirilmeyen finansman karşılıkları ile gerçekleşen
finansman fazlaları karşılığı olarak mevcut veya yeni açılacak tertibe
yapılacak ödenek kaydı işlemini,
Ödenek
devri: Genel bütçeli idarelerde harcanmayan kısmının ertesi yıla devredeceği
ilgili kanunlarla hüküm altına alınmış olan her türlü ödeneğin, bütçe ile
ilişkisinin kurulması ve kullanımına imkan sağlanması amacıyla mevcut veya yeni
açılacak bir tertibe eklenmesi işlemini,
Ödenek
iptali: Muhtelif kanunlarla verilmiş olan yetkilere istinaden, Maliye
Bakanlığınca bütçe ödeneklerinin iptal edilmesi işlemini,
İptal
işlemi: Yapılmış olan bütçe işlemini ortadan kaldıran işlemi,
ifade
etmektedir.
II-
İlke ve Esaslar
1)
İdareler hizmetlerinin gerektirdiği harcamaları, 2008 yılı AHP ve AFP dahilinde
gerçekleştireceklerdir.
2)
Öngörüldüğü dönemden daha önce kullanılması gerekli olan ödenekler için, AHP
(İcmal) ve AFP’de değişiklik oluşturmayacak şekilde tertip düzeyinde
değişiklikler yapılarak ihtiyacın karşılanması esastır.
3)
İdareler, 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer alan aktarmaya getirilen
sınırlamaları ve diğer kanunlardaki benzeri hükümleri dikkate alarak; her bir
tertibin yılsonu ödenek ihtiyacını göz önünde bulundurarak aktarma işlemini
gerçekleştirecek veya aktarma talebinde bulunacaklardır.
Diğer
taraftan ödenek eklenen tertipten düşme yapılamayacağından idareler bu yönde
aktarma işlemi yapamayacağı gibi aktarma talebinde de bulunmayacaklardır.
4)
Her türlü ilave ödenek ihtiyacı, öncelikle idarenin tasarrufu mümkün olan
tertiplerinden aktarma yapılmak suretiyle karşılanacaktır.
5)
5724 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasına göre yapılacak aktarma
işlemlerinde;
(a)
Madde hükmü ile idarelere verilen aktarma yetkisinin hesaplanmasında aktarma
işlemi ile ödenek eklenecek tertibin Bütçe Kanununda yer alan başlangıç
ödeneğinin % 20’si esas alınacaktır. Bu itibarla, yıl içinde yapılan aktarma ve
ekleme işlemleri sonucu meydana gelen ödenek değişiklikleri söz konusu oranın
hesabında dikkate alınmayacaktır. Ayrıca, yıl içinde yeni açılan tertiplerin başlangıç
ödeneğinden söz edilemeyeceğinden, idareler yeni açılan tertiplere ödenek
aktarması yapamayacaklardır.
(b)
İdareler, belirtilen oranı aşmamak üzere birden fazla aktarma işlemi
gerçekleştirebileceklerdir. Ancak idarelerce aktarılan ödenek miktarı, hiçbir
şekilde eklenen tertibin başlangıç ödeneğinin % 20’sini geçmeyecektir.
(c)
Bakanlığımıza iletilen bütçe içi aktarma taleplerinde, idarelere verilen
aktarma yetkisinin kullanılıp kullanılmadığı hususu ayrıca
değerlendirileceğinden, idareler öncelikle % 20’lik yetkilerini kullanarak
aktarma işlemlerini gerçekleştirecekler, sözkonusu yetki kullanılmadan
Bakanlığımızdan bütçe içi aktarma talebinde bulunmayacaklardır.
6)
Aktarma işleminin yapılabilmesi için aktarılacak ödeneğin, işlemin yapıldığı tarih
itibariyle kullanılabilir (serbest, ödenek gönderme belgesine bağlanmamış, ön
ödeme yapılmamış) durumda olması gerekmektedir.
7)
Bütçelerin, "03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri" ve "05- Cari
Transferler" ekonomik kodlarında yer alan cari nitelikli ödenekler ile
"06- Sermaye Giderleri" ve "07- Sermaye Transferleri"
ekonomik kodlarında yer alan sermaye nitelikli ödenekler arasında aktarma
yapılmaması esastır. Ancak zorunlu hallerde, idarelerin bu nitelikteki aktarma
işlemlerinin tamamı ilgili mevzuat çerçevesinde Bakanlığımızca
sonuçlandırılacaktır.
8)
Likit karşılığı ve gelir fazlası karşılığı ödenek kaydı işlemlerinde aşağıdaki
esaslara uyulacaktır:
(a)
Likit karşılığı ödenek kaydı işlemlerinde; devreden kullanılabilir nakit
olarak, açılış bilançolarının "10-Hazır Değerler" hesap grubunda yer
alan hesapların bakiyelerinden proje özel hesabı, şartlı bağış ve yardımlar,
emanetler, alınan depozito ve teminatlar, alınan kısa vadeli avanslar, ödenecek
vergi ve fonlar, ödenecek sosyal güvenlik kesintileri ile fonlar veya diğer
kamu idareleri adına yapılan tahsilat tutarları düşüldükten sonra kalan pozitif
değer dikkate alınacaktır.
(b)
İdareler, devreden kullanılabilir nakit tutar ile finansman cetvelinde
öngörülen net finansman tutarı arasındaki fark kadar likit karşılığı ödenek
kaydı yapabileceklerdir. Ayrıca (B) işaretli cetvellerinde yer alan öz gelir
kodlarının dördüncü düzeyi itibariyle tahmin edilen tutarları aşan miktarlar
için gelir fazlası karşılığı ödenek kaydı yapabileceklerdir.
(c)
Hazine yardımı alan özel bütçeli idareler, önceki yıla mahsuben gönderilen
hazine yardımı tutarları için de likit karşılığı ödenek kaydı
yapabileceklerdir.
(d)
Hazine yardımı alan özel bütçeli idarelerde, önceki yıldan devreden
kullanılabilir nakit tutarların ve (B) işaretli cetvellerindeki tahmini tutar
üzerinde gerçekleşen gelirlerin, öncelikle aylık nakit ihtiyacının
karşılanmasında kullanılması, aylık nakit ihtiyacı karşılanmadan likit
karşılığı ve gelir fazlası karşılığı ödenek kaydı yapılmaması esastır.
(e)
Likit karşılığı ödenek kaydı yapılırken, idarenin nakit ihtiyacının göz önünde
bulundurulması ve nakit yönetiminin sıkıntıya sokulmaması amacıyla, belli bir
nakit değerin (kasa+banka) ödenek kaydedilmeyerek, ihtiyat olarak hesaplarda
tutulması gerekmektedir.
(f)
İdareler, likit karşılığı ve gelir fazlası karşılığı ödenek kaydı işlemlerini,
kamu kaynaklarının verimli ve etkin kullanılması ve yedek ödenek taleplerinin
en aza indirilmesini teminen, öncelikle bütçenin mevcut ödenek ihtiyacını ve
gerçekleşmeler dikkate alındığında yıl sonunda ortaya çıkması muhtemel ödenek
ihtiyaçlarını karşılamak üzere yapacaklardır.
(g)
İdareler, akreditif ve yüklenme artıklarının devri ile şartlı bağış ve
yardımlardan kaynaklanan ödenek kaydı işlemlerini likit karşılığı ödenek kaydı
olarak gerçekleştireceklerdir.
9)
Yılı yatırım programlarında değişiklik gerektiren bütçe işlemlerinden önce
"2008 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair
Karar"a uygun olarak gerekli program değişiklikleri tamamlanacaktır.
10)
Hatalı bütçe işlemi, iptal edilmek suretiyle düzeltilecektir. İptal işleminin
yapılabilmesi için ilgili tertiplerdeki hatalı işleme konu olan ödeneğin,
kullanılabilir durumda bulunması gerekmektedir.
III- Genel Bütçeli İdarelerde Özel Gelir Karşılığı Yer
Alan Ödeneklere İlişkin İşlemler
Bilindiği
üzere, muhtelif kanun hükümleri çerçevesinde genel bütçeli idarelerce yıl
içinde elde edilmesi tahmin edilen özel gelirler dikkate alınarak, bu
idarelerin bütçelerine 2008 yılında ödenek tefrik edilmiştir. Bu ödeneklerin
kullanımında aşağıdaki ilkelere uyulacaktır:
1)
2007 yılında bu amaçla tefrik edilip kullanılmayan ödenekler, 2008 yılı
bütçesinde mevcut veya yeni açılacak tertiplere devren ödenek kaydedilecektir.
2)
Bütçelerin "6" finansman kodundaki ödeneklerden;
(a)
Tefrik edildiği tertipte kullanılması öngörülen ödenekler, gelir
gerçekleşmesine göre gerektiğinde Bakanlığımızca revize edilmek suretiyle
kullanılacaktır.
(b)
Tefrik edildiği tertipten hizmetin gerektirdiği ilgili tertiplere aktarılarak
kullanılması öngörülen ödenekler, gelir gerçekleşmelerine göre Bakanlığımızca
revize edildikten sonra aktarma yapılmak suretiyle kullanılacaktır.
IV-
Borç Ödemeleri
Bilindiği
üzere, Analitik Bütçe Sınıflandırmasında "İlama bağlı borçlar" ayrı
bir tertipte bütçelenmemektedir. Bu tür ödemeler, borç konusu hizmetlerin
yürütüldüğü ilgili tertiplerden yapılmaktadır.
Bu
kapsamda yapılacak aktarma talepleri ve harcamalarda, aşağıda yer alan
hususlara uyulacaktır:
1)
İlamdan kaynaklanan borçlar, borcun doğduğu hizmetin yürütüldüğü tertiplerden
ödenecektir.
2)
Bu tür ödemelerden kaynaklanan ödenek yetersizlikleri, öncelikle tasarrufu
mümkün olan tertiplerden aktarma yapılmak suretiyle karşılanacaktır.
3)
Tasarruf imkanının bulunmaması halinde, Bakanlığımız bütçesine bu amaçla tefrik
edilmiş olan ilgili tertiplerden gerekli ödenek talep edilebilecektir.
Öte
yandan idarelerin Beyiye aidatları ve mahkeme harç ve giderlerine ilişkin
ödenek ihtiyaçları, öncelikle tasarruf imkanı olan tertiplerden ödenek aktarmak
suretiyle karşılanacak, tasarruf imkanının bulunmaması halinde Bakanlığımız
bütçesinde yer alan ilgili tertipten karşılanmak üzere ödenek talebinde
bulunulacaktır.
V-
Akreditif ve Yüklenme Artığı Devir İşlemleri
Bilindiği
üzere, 5018 sayılı Kanunun 35 inci maddesine göre; açılmış olan akreditiflere
ilişkin kredi artıkları ile yüklenme artıkları, ertesi yıla devredilmekle
birlikte ödenekleri iptal olunmaktadır. Bu çerçevede, artık karşılıklarının
ödenek kaydedilmesine ilişkin olarak;
1)
Genel bütçeli idareler, ödenek devrine dayanak teşkil eden belgeleri ekleyerek,
ödenek devir taleplerini Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
iletecekler ve Bakanlığımızca ödenek eklemesi işlemi gerçekleştirilecektir.
2)
Diğer idareler ise devredilmesi gereken tutarlara ilişkin olarak likit
karşılığı ödenek kaydı işlemini 5018 ve 5724 sayılı Kanunların ilgili
hükümlerine göre yapacaklardır.
VI-
Bütçe İşlemlerinde Yetki
Bütçe
işlemleriyle ilgili olarak, muhtelif kanunlarla doğrudan idarelere verilen
yetkiler ile Bakanlığımıza verilmiş olan yetkilerden idarelere devredilenlerin
kullanımında aşağıdaki esas ve usullere uyulacaktır:
1)
AHP (İcmal) ve AFP deki revizeler Bakanlığımız tarafından; icmali
değiştirmeyecek tertip düzeyindeki değişiklikler ise idareler tarafından
yapılacaktır. Bloke tutulan ödeneklere ilişkin revizeler, Bakanlığımız
tarafından tertip bazında yapılacağından, idarelerce revize talepleri
Bakanlığımıza bu düzeyde iletilecektir.
2)
Ödenek ekleme, devren ödenek kaydı ve ödenek iptali işlemlerine ilişkin
talepler, Bakanlığımızca (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
değerlendirilecek ve sonuçlandırılacaktır.
3)
5724 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 5 ve 6 ncı fıkraları gereğince yapılacak
gelirli ödenek kaydı işlemleri Bakanlığımızca, diğer gelirli ödenek kaydı
işlemleri ile gelir fazlası karşılığı ve likit karşılığı ödenek kaydı işlemleri
idareler tarafından gerçekleştirilecektir.
4)
5724 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrası çerçevesinde; genel ve
özel bütçeli idareler, aktarma yapılacak (aktarma işlemi ile ödenek eklenecek)
tertipteki ödeneğin % 20’sine kadar kendi bütçeleri içinde ödenek aktarması
yapabileceklerdir. Bu aktarmaların dışında kalan her türlü aktarma işlemlerine
ilişkin talepler Bakanlığımızca değerlendirilecektir.
5)
Bütçe işlemlerinin iptal edilmesinin gerektiği hallerde; iptal işlemi, iptale
konu işlemi yapan birim tarafından gerçekleştirilecektir.
VII-
Bütçe İşlem Süreçleri
1)
Revize İşlemi:
Revizelere
ilişkin talepler, "Bütçe İşlem Talep Formu"na gerekçe eklenmek
suretiyle Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
iletilecektir.
Strateji
Geliştirme Birimleri, Bakanlığımızca gerçekleştirilen revize işlemi üzerine
tertip düzeyindeki gerekli değişiklikleri e-bütçe’de yapacaklar ve işlemin
sonucundan Bakanlığımızı bilgilendireceklerdir.
İdarelerin
yetkisinde olan detay kayıtlardaki değişiklik işlemleri, 7 gün içinde
Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne) bildirilecektir.
Bloke
tutulan ödeneklere ilişkin revizeler tertip bazında yapılacağından, idarelerce
revize talepleri Bakanlığımıza bu düzeyde gönderilecektir.
Hazine
yardımı alan özel bütçeli idarelerin bloke tutulan hazine yardımlarının
kullanılabilir duruma getirilmesi, sözkonusu idarelerin talebi üzerine, aylık
nakit ihtiyaçları Bakanlığımızca değerlendirilerek, AFP revize işlemi yapılmak
suretiyle gerçekleştirilecektir. Bu çerçevede, idareler ay sonu kasa, banka,
avans, emanet durumları ve diğer likit değer ve nakdi yükümlülüklerine ilişkin
verilerinin yanı sıra ilgili ay harcama ve gelir tahminlerini içeren gerekçeli
bir yazıyla hazine yardımı revizesi taleplerini en geç ilgili ayın 5’ine kadar
Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) göndereceklerdir.
2)
Ödenek Ekleme İşlemi:
Ödenek
eklemeye ilişkin talepler, gerekçeleriyle birlikte "Bütçe İşlem Talep
Formu" doldurularak Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
iletilecektir.
3)
Ödenek Devri:
Ödenek
devrine ilişkin talepler, gerekçeleriyle birlikte "Bütçe İşlem Talep
Formu" doldurularak Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
iletilecektir.
4)
Ödenek Kaydı ve Aktarma İşlemleri:
Gelirli
ödenek kaydı, gelir fazlası karşılığı ödenek kaydı, likit karşılığı ödenek kaydı
işlemleri ile idareler tarafından sonuçlandırılan aktarma işlemleri;
-
Sayıştay Başkanlığına,
-
Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne,
-
Muhasebat Genel Müdürlüğüne,
ilgili
bütçe işlem formları ile bildirilecektir.
Diğer aktarma işlemlerine ilişkin talepler
Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) iletilecektir.
5)
Bütçe İşlemlerinde "Yeni Tertip" Açılması:
Kurum
bütçelerinde açılması gereken yeni tertipler ile gelir ve finansman kodları,
ilgili kurum ile Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünde kurum bütçesinden
sorumlu Devlet Bütçe Uzmanı arasında Analitik Bütçe Sınıflandırmasının
kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma ilke ve
kriterleri bakımından mutabakat sağlanarak açılacaktır.
6)
Bütçe İşlemlerinin İptali:
Bütçe
işlemi iptali, "Bütçe İşlemi İptal Formu" kullanmak suretiyle
gerçekleştirilecektir. Bu işlemler gerekçesiyle birlikte, daha önce işlemle
ilgili bildirim yapılmış olan birimlere gönderilecektir.
7)
Ödenek İptali İşlemi:
Ödenek
iptaline ilişkin talepler, gerekçeleriyle birlikte "Bütçe İşlem Talep
Formu" doldurularak Bakanlığımıza (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü)
iletilecektir.
8)
İşlemlerin e-bütçe’de Kaydı ve İzlenmesi:
İdareler,
her türlü bütçe işlem ve bütçe işlem taleplerini e-bütçe’de
gerçekleştireceklerdir. Bütçe işlemleri ile bütçe işlem talepleri bundan böyle
ayrı bölümlerde izleneceğinden, idareler bütçe işlemlerini ilgili bütçe işlem
türü altında yer alan "bütçe işlem" seçeneğinden, bütçe işlem
taleplerini ise ilgili bütçe işlem türü altında yer alan "talep"
seçeneğinden gerçekleştireceklerdir.
Bu
Tebliğin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri
gidermeye, her türlü tedbiri almaya Bakanlığımız (Bütçe ve Mali Kontrol Genel
Müdürlüğü) yetkilidir.
Tebliğ
olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.