GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO: 264)
4/4/2007 gün ve 26483 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
Esnaf Muaflığı başlıklı 9 uncu ve Değer Artışı Kazançları başlıklı mükerrer 80
inci maddelerinde yapılan değişikliklerle, yürürlükten kaldırılmış bulunan
Ücretlilerde Vergi İndirimi başlıklı mükerrer 121 inci maddesine ilişkin olarak
aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
1. Yasal Düzenleme
5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanununun;
- 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının
(6) numaralı bendi, “6.
Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve
aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi
almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf,
çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü,
dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas,
fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları,
tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin,
pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri
dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç
olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve
kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan
faydalanmaya engel değildir.” şeklinde,
- Anılan maddenin mülga ikinci
fıkrasından sonra gelen üçüncü fıkrası, “Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı
dolayısı ile gerçek usûlde Gelir Vergisine tâbi olanlar ile yukarıda sayılan
işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde
yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.” şeklinde,
- Mükerrer 80 inci maddesinin birinci
fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan “dört yıl içinde” ibaresi “beş
yıl içinde” olarak,
Değiştirilmiş
ve ücretlilerde vergi indirimi
başlıklı mükerrer 121 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
2. Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu
Maddesiyle İlgili Düzenlemeler
2.1. Evlerde Kullanılması Esnaf
Muaflığının Kaybedilmesine
Engel Olmayacak Makine Ve Aletler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı
başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yapılan
değişiklikle, evlerde
kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler,
muharrik kuvvet kapsamından çıkartılmış ve böylece söz konusu makine ve
aletlerin kullanılmasının muafiyetten yararlanmaya engel olmaması sağlanmıştır.
Örneğin
Bayan (A)’nın, evinde dikiş ve nakış makinesini kullanmak suretiyle imal ettiği
örgü ve nakış işlerini satması faaliyeti, esnaf muaflığı kapsamında
değerlendirilecektir.
Ancak,
evlerde sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletleri kullanmak
suretiyle kazanç elde edenler esnaf muaflığı kapsamında
değerlendirilmeyecektir.
2.2.
Esnaf Muaflığı Kapsamında Evlerde Üretilebilecek Ürünler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı
başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yapılan
diğer bir düzenlemeyle, esnaf muaflığı kapsamında evlerde üretilebilecek malların sayısı artırılmış bulunmaktadır.
Mevcut bentte yer alan ürün
çeşitlerine ilave olarak, kırpıntı deriden üretilen mamuller, tarhana, erişte,
mantı, her nevi pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri gibi ürün ve
mamullerin üretim ve satışıyla iştigal edenler de esnaf muaflığı kapsamına
alınmıştır.
Muafiyet kapsamındaki
ürünler, bentte yer alan ürünlerle sınırlı olmayıp bu ürünlere benzerlik
gösteren diğer ürünleri aynı şartlarla üretip satanlar da esnaf muaflığı
kapsamında değerlendirilecektir.
Örneğin Bayan (B) nin,
evinde ürettiği tarhanayı, kurumlar vergisi mükellefi (Z) A.Ş.’ne satması
halinde Bayan (B), elde ettiği bu gelir dolayısıyla esnaf muaflığı kapsamında
değerlendirilecektir. Ancak (Z) A.Ş., Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü
maddesinin birinci fıkrasında yer alan vergi tevkifatı yapacaklar arasında
sayılmış olduğundan, Bayan (B)’ye yaptığı ödeme nedeniyle gider pusulası
düzenlemek ve anılan maddenin (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da
gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır.
Diğer taraftan, anılan bentte sayılan
emtianın imali için ödenen hizmet bedelleri de (ücrete ilişkin unsurları
taşımamak kaydıyla) bu bent kapsamında değerlendirilecektir.
2.3. Evlerde Üretilen
Ürünlerin Satışının Yapılacağı Yerler
Söz konusu bentte yapılan
başka bir düzenlemeyle de emeğe dayalı ürünlerin esnaf muaflığından
yararlananlarca pazarlanmasında kolaylık sağlanmıştır. Muafiyet kapsamında
bulunanlar, evlerde Kanunun öngördüğü makine ve aletler dışında başka makine ve
alet kullanmadan kendi el emekleriyle imal ettikleri ürünleri;
- Bir işyeri açmaksızın,
- Dernekler, vakıflar, sendikalar ve
meslek odalarınca düzenlenenler dahil olmak üzere düzenlenen kermes, festival
ve panayırlarda (Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince düzenlenenler
hariç),
-Kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici
olarak belirlenen yerlerde
satabilecekler ve esnaf muaflığından
yararlanmaya devam edebileceklerdir.
Öte yandan evlerde üretilen ürünlerin;
pazar takibi suretiyle satışını yapanlar, Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerince
düzenlenen
kermes, festival ve panayırlarda satışını yapanlar ile Kamu kurum ve
kuruluşlarınca devamlılık arz edecek şekilde belirlenen yerlerde satışını
yapanlar, esnaf muaflığından faydalanamayacaktır.
2.4. Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu
Maddesinin Uygulamasında Devamlılık Unsurunun Kaldırılması
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin üçüncü
fıkrasında, 5615 sayılı Kanunla değişiklik yapılmadan önce, esnaf muaflığı
kapsamında sayılan işlerin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine devamlılık
ve bağlılık arz edecek şekilde yapılması halinde muafiyetin kaybedileceği hükmü
yer almaktaydı. 5615 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle “devamlılık” ibaresi
fıkra metninden çıkartılmıştır.
Buna göre, esnaf muaflığı kapsamında sayılan işlerin
gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz etmeyecek şekilde devamlı
olarak yapılması muafiyetten yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.
Örneğin Bayan (F), evinde tığ ile
ürettiği dantelleri (X) firmasına satmakta ve bu faaliyeti (X) firmasına
devamlı olarak yapmaktadır. Bayan (F), bu faaliyetinden dolayı esnaf
muaflığından yararlanacak olup, (X) firması, Bayan (F)’ye yaptığı ödeme nedeniyle
gider pusulası düzenlemek ve Gelir Vergisi Kanununun
94 üncü maddesinin (13) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da gelir
vergisi tevkifatı yapmak zorundadır.
2.5. Vergi Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu
maddesinin son fıkrasında, “Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif
suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.” hükmü yer almakta olup, anılan
kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında
sayılanlar, esnaf muaflığından yararlananlara yaptıkları ödemeler üzerinden
vergi tevkifatı yapmak zorundadırlar.
3. Ücretlilerde Vergi İndirimi
Uygulamasının Kaldırılması
5615 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesi 01/01/2007 tarihinden
geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmış olduğundan, ücretliler bu tarihten
geçerli olmak üzere, almış oldukları belgeleri vergi iadesi amacıyla
saklamayacaklardır.
Ücretlilerde vergi indirimi uygulaması
yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, mükellef olmayanların, satın
aldıkları mallar ve hizmetler için belge almamaları halinde, adlarına 213
sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin (3) numaralı bendi uyarınca
özel usulsüzlük cezası kesilecektir.
5615 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi
uyarınca, ücretlilerin 2006 yılına ilişkin olarak 2007 yılında ödeyecekleri
gelir vergisinden mahsup edilecek vergi indirimiyle ilgili işlemler, Gelir
Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan mükerrer 121 inci maddesi hükümlerine
göre sonuçlandırılacaktır.
Öte yandan, yürürlükten kaldırılan
ücretlilerde vergi indirimi yerine 5615 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle
01/01/2008 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere asgarî
geçim indirimi esası getirilmiştir. Yapılan düzenlemeye göre; ücretin elde
edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16
yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının;
mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri
olmayan eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk
iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5’i olarak belirlenen tutarın, 103
üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan
oranla çarpılmasıyla bulunan tutar (asgari geçim indirimi tutarı), hesaplanan
vergiden mahsup edilebilecektir.
4. Mal ve Hakların 5 Yıl İçinde Elden
Çıkarılmasında Değer Artış Kazancı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80 inci
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan düzenlemeye göre;
iktisap şekli ne olursa olsun ( ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci
maddenin 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye
tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve
hakların, iktisap tarihinden başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından
doğan kazançlar değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabi tutulmaktaydı.
5615 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle
anılan Kanunun mükerrer 80 inci maddesinin (6) numaralı bendinde yapılan
değişiklikle, anılan bentte sayılan mal ve hakların elden çıkarılmasında değer
artışı kazancı olarak değerlendirilecek süre, iktisap tarihinden itibaren, 4
yıldan 5 yıla çıkarılmıştır.
Ancak, Gelir Vergisi Kanununa eklenen
geçici 71 inci maddeyle, 01/01/2007
tarihinden önce iktisap edilmiş olan anılan mal ve hakların elden
çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesinde dört yıllık süre esas
alınacaktır.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.