Maliye Bakanlığından
GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 84)
21/02/2007 tarihli ve 5582 sayılı Konut Finansmanı
Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun1
ile 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun2 29
uncu maddesinde yapılan değişiklikler uyarınca konut finansmanı sistemi
kapsamında yapılacak işlemlerde, banka ve sigorta muameleleri vergisi (B.S.M.V)
istisnası uygulanmasına ilişkin
açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
Bu Tebliğde yer
alan;
a) Konut finansmanı, 28/7/1981
tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun3 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanını,
b) Konut finansmanı kuruluşları, 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı
kuruluşlarını,
c) Konut finansmanı fonu, 2499
sayılı Kanunun 38/B maddesinde tanımlanan konut finansmanı fonunu,
d) İpotek finansmanı kuruluşları, 2499 sayılı Kanunun 39/A maddesinde tanımlanan ipotek finansmanı
kuruluşlarını,
e) Tüketici, 23/02/1995 tarihli ve 4077
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun4 3 üncü maddesinin (e) bendinde tanımlanan tüketiciyi,
ifade
etmektedir.
1- 5582 sayılı Kanun ile 6802 sayılı
Gider Vergileri Kanununda Yapılan Düzenlemeler ve İstisna Uygulamaları
5582 sayılı Kanunun 6/3/2007 tarihinde yürürlüğe giren
30 uncu maddesi ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun “İstisnalar” başlıklı
29 uncu maddesinin (i) ve (u) bentleri değiştirilmiş ve maddeye (y) bendi
eklenmiştir. Söz konusu bentlerde yapılan düzenlemelere ilişkin açıklamalar
aşağıda yer almaktadır.
a) 6802 Sayılı Kanunun 29/i
Maddesinde Düzenlenen İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (i) bendinde; “Emeklilik sözleşmeleri,
hayat sigortaları (hayat sigortalarında ferdi kaza, hastalık sonucu maluliyet
ve tehlikeli hastalıklar teminatlarının da ek teminat olarak verildiği
sözleşmeler dahil) ve sağlık sigortaları ile ihracata ait nakliyat
sigortalarında ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yapılan sigortalarda
sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar” hükmü yer almaktadır.
Maddede yapılan düzenleme gereğince, sigorta
şirketleri tarafından konut finansmanı kapsamında yapılacak sigorta sözleşme ve
poliçeleri dolayısıyla lehe alınan paralar, 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den istisna olacaktır.
b) 6802 Sayılı Kanunun 29/u Maddesinde
Düzenlenen İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (u) bendinde; “Bankalar, sigorta
şirketleri, emeklilik şirketleri ve ipotek finansmanı kuruluşlarının
kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse
senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden çıkarılması sonucu kendi
lehlerine kalan paralar” hükmü yer almaktadır.
Bu bentte yapılan düzenlemeyle, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada
çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden çıkarılması
sonucu lehlerine kalan paralar, 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den istisna olacaktır.
c) 6802 Sayılı Kanunun 29/y Maddesinde
Düzenlenen İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen (y) bendinde; “İpotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı fonlarının,
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında
tanımlanan konut finansmanı kapsamında yaptıkları tüm işlemler dolayısıyla lehe
alınan paralar” hükmü yer almaktadır.
Bu bent hükmü uyarınca, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı fonlarının,
konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler dolayısıyla lehe alacakları
paralar (krediyi kullanandan alınan erken ödeme, istihbarat, ekspertiz
ücretleri vb. dahil), 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den
istisna olacaktır.
5582 sayılı Kanunun 20 nci
maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen 38/A maddesinin birinci fıkrasında;
“Konut finansmanı, konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi
kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla
tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların teminatı altında
tüketicilere kredi kullandırılmasıdır. Bu kapsamdaki kredilerin yeniden
finansmanı amacıyla kullandırılan krediler de konut finansmanı kapsamındadır.”
hükmü ile konut finansmanı tanımlanmıştır. Ayrıca, aynı maddenin ikinci
fıkrasında konut finansmanı kuruluşları belirtilmiştir. Buna göre; konut
finansmanı kuruluşları, konut finansmanı amacıyla doğrudan tüketiciye kredi
kullandıran ya da finansal
kiralama yapan bankalar ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından
konut finansmanı faaliyetinde bulunması uygun görülen finansal
kiralama şirketleri ve finansman şirketleridir.
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında
yer alan tüketiciler ifadesi, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde; bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen,
kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiler
şeklinde tanımlanmıştır.
Bu hükümlere göre 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde
yer alan istisna hükmünün, konut finansmanı kuruluşlarının yukarıda tanımı
bulunan tüketici kapsamına giren kişilerle,
konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler dolayısıyla lehe aldıkları
paralara uygulanması gerekmektedir. Ticari veya mesleki amaçlarla edinilen bir
konuta ilişkin olarak kullandırılan krediler dolayısıyla lehe kalan paralara,
konut teminatlı olarak verilen bir kredinin kısmen veya tamamen mesleki ya da ticari amaçla kullanılması halinde bu kredi
dolayısıyla lehe kalan paralara, B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün değildir.
Yukarıda yer alan hükümler
ve açıklamalar çerçevesinde ;
- kurumlar vergisinden muaf
olsun olmasın kazançları kurumlar vergisinin konusuna giren mükelleflerin,
ticaret şirketlerinin veya ticari amaçla kurulmuş ortaklık ya
da işletmelerin; gerek konut edinme amacıyla kullandığı krediler gerekse sahip
olduğu konutu teminat göstermek suretiyle kullandığı krediler dolayısıyla lehe
kalan paralara,
- gerçek kişilerin; mesleki
veya ticari amaçla kullanacağı konutları edinmek için aldığı krediler, sahip
olduğu konutu teminat göstererek aldığı ve kısmen veya tamamen mesleki ya da ticari amaçla kullandığı krediler dolayısıyla lehe
kalan paralara,
6802 sayılı Kanunun 29/y
maddesindeki istisna hükmünün
uygulanması mümkün değildir.
2499 sayılı Kanunun 38/A
maddesinde tanımlanan konut finansmanı
kapsamında, B.S.M.V istisnası uygulanması gereken işlemler aşağıda yer almaktadır.
- Konut edinmeleri amacıyla tüketicilere
kredi kullandırılması
Konut finansmanı kuruluşları tarafından tüketicilere,
konut edinmeleri amacıyla, konut finansmanı kapsamında kullandırılan kredilere
ilişkin lehe alınan paralar, B.S.M.V’den istisnadır.
Örnek 1
(X) Bankası tarafından konut edinimi amacıyla bayan
(C)’ye 120.000-YTL tutarında 120 ay vadeli ipotekli konut kredisi
kullandırılmıştır. Bu kredinin taksit tutarı 1.500-YTL olarak belirlenmiştir.
(X) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz, komisyon ve benzeri adlarla lehe
aldığı paranın 500-YTL olması halinde, bu tutarın tamamı B.S.M.V’den istisna olacaktır.
Ancak bayan (C) konut finansmanı kapsamında kullandığı
kredi ile sahip olduğu konutu, mesleki ya da ticari
bir amaçla kullanırsa, bu krediye ilişkin (X) bankasının lehe aldığı 500-YTL,
B.S.M.V’ye tabi olacaktır.
- Sahip oldukları konutların teminatı
altında tüketicilere kredi kullandırılması
Konut finansmanı kuruluşları tarafından tüketicilere, sahip
oldukları konutların teminatı altında kullandırılan krediler dolayısıyla lehe
alınan paralar, B.S.M.V’den istisnadır. Ancak,
tüketicinin kendisinin sahip olmadığı konutların teminatı altında kullandırılan
krediler dolayısıyla lehe alınan paralara B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
değildir.
Öte yandan, tüketicilerin ortak mülkiyet şeklinde
sahip olduğu bir konuttaki hissesinin
konut finansmanı kapsamında,
ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde “konut olarak” teminat
gösterilebilmesinin mümkün olması halinde, B.S.M.V istisnası uygulanacaktır.
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinde belirtilen “sahip
oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi kullandırılması”
işleminde; 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi kapsamında
uygulanacak istisnaya ilişkin tutarın (krediyi kullanandan alınan erken ödeme,
istihbarat, ekspertiz ücretleri vb. dahil) hesaplanmasında, kullandırılan
toplam kredinin, teminat olarak gösterilen konut değerine isabet eden kısmının
dikkate alınması gerekmektedir. Konut değerinin hesaplamaya dahil edilecek
tutarında, kredi kullandırılan tüketicinin konuttaki hisse payı dikkate alınır.
Söz konusu istisna tutarının hesaplanmasına ilişkin örnek aşağıda yer
almaktadır.
Örnek 2
5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra (Y)
Bankası tarafından tüketici bay (X)’e, tamamına sahip olduğu konutun teminatı
altında konut edinme amacı dışında kredi kullandırılmıştır. Bay (X)’in sahip
olduğu ve teminat olarak gösterdiği konutun değeri 100.000-YTL, toplam kredi
tutarı 150.000-YTL, kredinin vadesi 240 ay ve taksit tutarı 1.250-YTL olarak
belirlenmiştir. (Y) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz, komisyon ve benzeri
adlarla lehe aldığı paranın 600-YTL olması halinde, bu tutarın aşağıda
belirtilen şekilde tespit edilen 2/3 oranındaki kısmına B.S.M.V istisnası
uygulanacaktır.
Konutun Değeri / Toplam Kredi = 100.000/150.000 =
2/3
Bu durumda, (Y) Bankasının taksit dönemlerinde lehe
alacağı 600-YTL’nin (600x2/3=) 400-YTL’lik kısmı, 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y)
bendi hükmü uyarınca B.S.M.V’den istisna olacak,
kalan (600-400=) 200-YTL’lik kısmı ise B.S.M.V’ye tabi olacaktır.
Öte yandan bay (X)’in teminat olarak gösterdiği
konutun % 50 oranında hissesine sahip olması halinde, istisnaya tabi
olacak/olmayacak lehe alınan paralar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Konutun Değeri / Toplam Kredi = (100.000x0,50=)
50.000/150.000 = 1/3
B.S.M.V’den İstisna Olacak
Lehe Alınan Para Tutarı = 600 x 1/3 = 200-YTL
B.S.M.V’ye Tabi Olacak Lehe
Alınan Para Tutarı = 600-200 = 400-YTL
Bay (X)’in, (Y) Bankasından aldığı 150.000-YTL’lik kredinin tamamını veya bir kısmını mesleki ya da ticari amaçla kullanması halinde, bu kredi ile ilgili
olarak lehe kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer alan
istisnanın uygulanması mümkün değildir.
Örnek 3
(K) Limited Şirketi sahip
olduğu bir konutu teminat göstermek suretiyle (T) Bankasından 100.000-YTL kredi
kullanmıştır. Söz konusu kredi kullanımı nedeniyle (T) Bankası lehine kalan
paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer alan istisna
uygulanmayacaktır.
2. 2499 sayılı Kanunun Geçici 11 inci
Maddesi Kapsamında B.S.M.V İstisnası Uygulaması
5582 sayılı Kanunun 20 nci
maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen ve 6/3/2007 tarihinde
yürürlüğe giren geçici 11 inci maddede; “Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce
düzenlenmiş bulunan ve bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan
konut finansmanı tanımına uyan kredi ve finansal
kiralama sözleşmelerinin tarafı olan tüketiciler, bu maddenin yürürlüğe
girmesini takiben üç ay içerisinde, sözleşmenin yapılmış bulunduğu konut
finansmanı kuruluşuna başvuruda bulunarak, sözleşme konusu işlemin, bu Kanunun
38/A maddesinde yer alan konut finansmanı tanımı kapsamı dışında
değerlendirilmesi talebinde bulunabilirler. Süresi içinde talepte bulunmayan
tüketicilerin, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan
sözleşmeleri, bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrası kapsamında kabul
edilir…” hükümleri yer almaktadır.
2499 sayılı
Kanunun geçici 11 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen ve
konut finansmanı tanımına uyan kredi sözleşmeleri, 5582 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren konut finansmanı kapsamında kabul
edilmektedir. Bu nedenle, konut finansmanı kapsamında kabul edilen kredi
sözleşmeleri dolayısıyla 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren tahakkuk ettirilen faiz ve benzeri lehe alınan paraların tamamına,
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi hükmü uyarınca B.S.M.V
istisnası uygulanması gerekmektedir.
Buna göre; 6/3/2007
tarihinden önce düzenlenen ve konut finansmanı tanımına uyan kredi sözleşmeleri
dolayısıyla bu tarihten itibaren lehe alınan paralar, B.S.M.V’den
istisnadır. Ancak, tüketicilerin 6/3/2007 tarihini takip eden üç aylık sürenin
sonu itibariyle, söz konusu kredi sözleşmelerinin konut finansmanı tanımı
kapsamı dışında değerlendirilmesi talebinde bulunmuş olmaları halinde, bu
sözleşmeler dolayısıyla lehe alınan paralara, B.S.M.V istisnası uygulanması
mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu şekilde başvuruda bulunan tüketicilerin
kredi sözleşmeleri dolayısıyla bankalar tarafından lehe alınan paralara
uygulanan istisnalar nedeniyle beyan olunmayan B.S.M.V tutarları, 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde hesaplanacak ceza ve gecikme faizi ile
birlikte krediyi veren mükelleflerden aranacaktır.
Tebliğ
olunur.
–––––––––––––––––––––––
1 6/3/2007
tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
2 23/7/1956
tarihli ve 9362 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
3 30/7/1981 tarihli
ve 17416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
4 8/3/1995
tarihli ve 22221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.