Kurum
Maliye Bakanlığı
Tebliğin
Adı
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
Tebliğ No
Sıra No: 369
Resmî Gazete Tarihi
03/04/2007
Resmî Gazete Sayısı
26482
VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 369)
5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu,
21/6/2006 tarih ve 26205 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 13/6/2006 tarihli ve
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. 1/1/2006
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 5520 sayılı Kanunun
uygulanmasında birliğinin sağlanması amacıyla repo ve ters repo işlemleri,
menkul kıymetler ile alacak ve borçların değerlemesine ilişkin açıklamalar bu
Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
1. Repo ve ters repo işlemlerinde
değerleme
Gelir Vergisi Kanununun 75 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (14) numaralı bendinde, (5) numaralı bentte yer
alan menkul kıymetlerin (Her nevi tahvil ve Hazine bonoları, Toplu Konut
İdaresi ile Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetler) geri alım ve satım taahhüdü ile iktisabı veya elden çıkarılması
karşılığında sağlanan menfaatler menkul sermaye iradı olarak sayılmıştır.
Geri alım taahhüdü ile menkul kıymet
satışı (repo) ve geri satım taahhüdü ile menkul kıymet alımı (ters repo)
işlemleri esas itibarıyla günün faiz koşullarında bir borç para alış veriş
işlemi olup geri alım ve satım işlemine konu edilen menkul kıymetler bu
işlemlerde bir nevi teminat unsuru olarak kullanılmaktadır. Zira repo ve ters
repo işlemlerinde kullanılan faiz oranı, menkul kıymet üzerindeki faiz
oranından bağımsız olarak günün piyasa koşullarına göre belirlenmekte, repo ve
ters repoya konu menkul kıymetler üzerindeki gelirler repo ve ters repo yoluyla
borç para veren tarafa aktarılmamakta ve dolayısıyla repo ve ters repo yoluyla
borç para alanlar bu işlemlerden elde ettikleri vergiye tabi kazançlarını bu
işlemlere konu olan menkul kıymetlerin piyasa değerlerinden bağımsız olarak
belirlemektedirler.
Bu durumda, repo ve ters repoya konu
edilen menkul kıymetlerin, her zaman menkul kıymeti geri almakla yükümlü olan
tarafından, Vergi Usul Kanununun 279 uncu maddesi çerçevesinde değerleme
işlemine tabi tutulması gerekmektedir.
Vadesi değerleme gününden sonra olan
repo ve ters repo işlemleri ile ilgili olarak, değerleme gününe kadar tahakkuk
eden faiz tutarları, repoya taraf olanlarca ticari kazancın elde edilmesi ile
ilgili Gelir Vergisi Kanununun 38 ve 39, Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı
maddesi hükümleri çerçevesinde gelir veya gider olarak dikkate alınacaktır.
2. Menkul kıymetlerin
değerlemesinde borsa rayici
Vergi Usul Kanununun 279 uncu
maddesinde hisse senetleri ile portföyünün en az %51’i Türkiye'de kurulmuş
bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri
dışında kalan menkul kıymetlerin borsa rayici ile değerleneceği hükmü yer
almaktadır. Söz konusu madde uyarınca;
-Borsa rayici yoksa veya
-Borsa rayicinin muvazaalı olarak
oluştuğu anlaşılırsa,
borsa rayici yerine menkul kıymetin
alış bedeline, değerleme gününe kadar oluşan gelirin eklenmesi suretiyle
bulunacak tutar esas alınacaktır.
Anılan Kanunun 263 üncü maddesinde,
borsa rayicinin oluşumunda normal temevvüçler (dalgalanma) dışında bariz
kararsızlıklar görülen hallerde değerlemeye takaddüm eden 30 gün içindeki
ortalama rayici, borsa rayici olarak esas aldırmaya Maliye Bakanlığının yetkili
olduğu hükmü bulunmaktadır.
Buna göre Maliye Bakanlığı'nca aksi
yönde bir düzenleme yapılmadığı sürece, borsada son muamele gününde oluşan
rayiç esas alınmak suretiyle değerleme yapılacaktır. Ancak daha sonra yapılacak
vergi incelemeleri ile borsada oluşturulan rayicin muvazaalı olduğu anlaşılırsa
Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde gerekli tarhiyatların yapılacağı
açıktır.
3. Alacak ve borçların değerlemesi
3.1. Alacakların değerlemesi
Vergi Usul Kanununun 281 inci
maddesinde yer alan hükme göre alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenecektir.
Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar ise değerleme gününe kadar
hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınacaktır.
Vadesi gelmemiş olan senede bağlı
alacaklar değerleme gününün kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde, senette
faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez
Bankasının resmi iskonto haddi uygulanacaktır.
Bankalar ve bankerler ile sigorta
şirketleri alacaklarını, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto
haddi veya kendi muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi ile değerleme günü
kıymetine irca edeceklerdir.
Örnek: Hesap dönemi takvim yılı olan
(A) Ltd.Şti.’nin (B) Bankasına 13/11/2006 tarihinde 6 ay vadeli mevduat hesabı
açtırması halinde, mevduat sözleşmesinden kaynaklanan alacak, hesap dönemi
sonuna kadar hesaplanacak faiziyle birlikte dikkate alınacaktır.
3.2. Borçların değerlemesi
Vergi Usul Kanununun 285 inci
maddesinde yer alan hükme göre borçlar mukayyet değerleriyle değerlenecektir.
Mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar
hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınacaktır.
Vadesi gelmemiş olan senede bağlı
borçlar değerleme günü kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde senette faiz
nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının
resmi iskonto haddinde bir faiz uygulanacaktır.
Banka ve bankerler ile sigorta
şirketleri borçlarını, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına resmi iskonto haddi
veya kendi muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, değerleme günü kıymetine
irca edeceklerdir.
Alacak senetlerini değerleme gününün
kıymetine irca eden mükellefler, borç senetlerini de aynı şekilde işleme tabi
tutmak zorundadırlar.
Örnek: Alacakların değerlemesine
ilişkin yukarıda belirtilen örnekteki (B) Bankası da 13/11/2006 tarihinde
açılan 6 ay vadeli mevduat hesabı için mevduat sözleşmesinden kaynaklanan
borcunu hesap dönemi sonuna kadar (31/12/2006) hesapladığı faiziyle birlikte
dikkate alacaktır.
Tebliğ olunur.
Bu sayfadaki metin bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Bağlayıcı olan, Resmî Gazete’de yayımlanan metindir.